سلام بر آنان که فدا شدند... کشته شدند... مصائب عظیم را تحمل کردند... تا ما حیات انسانی داشته باشیم...   سلام بر محرم

حادثه کربلا یک نمونه کامل و بی‌نظیر از سلوک انسانی است. کربلا زمانش کوتاه است، اما قدرتش بینهایت زیاد و سرعتش هم خیلی زیاد است. شما نگاه کنید در کربلا آدم‌هایی را داریم که این افراد تا شب عاشورا مثل حُر در نقطه مقابل امام بودند؛ یا کسانی را داریم که تا غروب با امام حسین علیه‌السلام جنگیدند، و بعد به حضرت ملحق شدند و تمام مسیر بد گذشته را جبران کردند. این یعنی کشتی حسین و شخصیت حسین، شخصیتی است که در یک زمان کوتاه می‌تواند یک آدم را از ته جهنم به عالی­ترین درجات بهشت برساند. این فهم از فرهنگ کربلا فوق‌العاده مهم است. خیلی مهم است که بدانیم فرهنگ امام حسین علیه‌السلام و فرهنگ کربلا و فرهنگ عاشورا قدرت سازندگی دارد. شما در هیچ رحمی به اندازه رحم زمانی و مکانی کربلا و عاشورا قدرت سازندگی و شدن را پیدا نمی‌کنید. در واقع حادثه کربلا یک دوره سبک زندگی کامل است که اگر کسی آن را مطالعه کند، همه چیز را یاد می‌گیرد. یعنی شما در مسائل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، نظامی، خانوادگی و تربیتی هر چه بخواهید در این مقطع کوتاه زمانی اتفاق افتاده و برای ما در تمام این زمینه‌ها فرمول و قاعده وجود دارد که می‌توانیم از آن استفاده کنیم. مهمترین درسی که عاشورا به ما می‌دهد که از آن مهمتر وجود ندارد، بحث مهندسی عشق است. قدرت کربلا در این است که ذهن‌ها و قلب‌ها را در مهندسی معشوق‌ها تنظیم و مسلح می‌کند. یعنی انسان را از عشق‌های هرز و دلدادگی‌هایی که باعث سرخوردگی و شکست می‌شوند، ذلتها و خواری‌های عاطفی، التماس‌های عشقی، ذلت‌هایی که ما در جنبه‌های عشق زمینی می‌کشیم، گدایی‌های عاطفی و خیلی چیزهای دیگر نجات می‌دهد. فقط مومنین باطن انسانی دارند باطن انسان‌ها یا جمادی یا گیاهی یا حیوانی و یا انسانی است. عقل اگر در استخدام فوق عقل باشد، انسانی است و اگر نباشد حیوانی است. یک چیز میانه یا حد وسط ما نداریم. بنابراین، یک دانشمند یا با دانشش در مسیر جهنم است و یا با دانشش در مسیر خداست. حد وسط ما نداریم. یا به سمت جهنم می‌رود یا به سمت بهشت. اگر خاطرتان باشد قرآن کریم یعنی خداوندی که انسانها را خلق کرده در مرحله اول انسانها را به دو گروه تقسیم کرد: انسانهای متعادل که به سمت هدف خلقت‌شان می‌روند. یعنی هم لذت و شادی و آرامش در دنیا و هم سعادت آخرت را دارند؛ یا انسان هایی که برعکس حرکت می‌کنند. غیر از این دو، انسان دیگری نداریم. قرآن اینها را تقسیم کرده و برایشان اسم گذاشته: فاسق و مومن. فاسق یعنی غیرطبیعی و نامتعادل. یعنی خروج از حد طبیعی. چون اگر کسی ابدیت، خدا و خانواده آسمانی‌اش را دوست نداشته باشد، غیرطبیعی است و غیرطبیعی عمل می‌کند و فاسق است. فقط یک دسته را خداوند در قرآن کریم به معنای واقعی «انسان» تعبیر می‌کند. کسانی که باطن انسانی دارند و مسیرشان به سمت ابدیت و بهشت و بالاتر از بهشت است و آنها «مؤمن» اند. «وَ الْعَصْرِ/ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِی خُسْرٍ= قسم به عصر/ همانا انسان در زیان است». یعنی همه آدمها آن اصل سرمایه‌شان را از دست می دهند. اصل سرمایه، همان بخش فوق عقلانی و انسانی‌ و جاودانگی است‌. همه انسانها فرصت انسان بودن، باطن انسانی داشتن، حیات ابدی داشتن را از دست می‌دهند. استثنائاً یک گروه اینطور نیستند: «إِلاَّ الَّذِینَ آمَنُوا= مگر کسانی که ایمان آوردند» آن هم با شرائطش که این است: «وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ= و كارهاى شایسته كرده و همدیگر را به حق سفارش و به شكیبایى توصیه كرده‏ اند». اینها انسان هستند. سه شاخصه اصلی در شناخت حقیقی انسانیت چیست؟ در مورد کسانی که به بهشت و بالاتر از بهشت می‌روند، قرآن یک شاخصه می‌دهد و می‌گوید اگر در خودتان یا کسی این شاخصه را دیدید، بدانید که مسیرتان درست است. اگر هم گناه و لغزش و ریزش کند، همه اینها قابل جبران اند. طبق سوره توبه آیه 24 باید سه عشق در رأس همه معشوق‌هایتان حاکم باشد. اگر این سه عشق در رأس همه عشق‌های شما بود، شما انسانید و مسیرتان هم طبیعی است و درست هم جلو می‌روید. در غیر این صورت فاسقید و دیگر انسان نیستید. آن سه معشوق «الله، اهل بیت و جهاد» است. اما اگر معشوق‌های عقلی، حیوانی، گیاهی و جمادی را دوست دارید، اشکالی ندارد. خدا اصلاً نمی‌گوید که شما مثلاً عشق زمینی نداشته باش، می‌گوید داشته باش، ولی می‌فرماید قشنگ و ماندگارش را داشته باش. قلب ما جز به رسیدن به الله از معشوق دیگری سیر نمی‌شود. چون انسان بی­نهایت‌طلب است و یک معشوق بی­نهایت هم بیشتر ندارد و آن هم «الله» است. کسی که برایش خدا و اهل‌بیت علیهم‌السلام مهم نیستند و فقط می‌خواهد آنها را دوست داشته باشد و برایش مقدس باشند؛ یعنی در همین حد که آنها باب‌الحوائج هستند و به وسیله آنها مشکلات‌مان را حل کنیم و با خودشان کاری نداشته باشیم، عاشق‌شان نباشیم، دوستشان نداشته باشیم، موضوعیت در حیات ما نداشته باشند، و حدِ این آدم همین مقدار است. این روش، حیات انسانی نیست. حیات انسانی مبتنی بر معشوق‌های انسانی است. این را دقت کنید. چون خیلی مهم است. تو اگر معشوقت، خدا و اهل بیت هستند و شیوه زندگیت هم جهاد است، انسان هستی.  من یک چیز به شما بگویم: هیچ مردی و هیچ زنی نمی‌تواند عشق ماندگار زمینی داشته باشد، یک عشق به قول امروزی‌ها رومانتیک، مگر اینکه اول عاشق خدا، اهل بیت و جهاد باشد. اینها هستند که دل‌هایشان به عشق زمینی قدرتمند است. اینها هستند که اگر به سمت دنیا هم بروند، دنیا را به استخدام جاودانگی شان در می‌آورند. یک عشق آسمانی، عشق زمینی را کاملاً تقویت و حفظ می‌کند. زن و شوهر به محض اینکه الله و اهل بیت را از دست بدهند، سر دنیا به جان هم می‌افتند. انسان باید متنفر باشد از همه کسان و چیزها و ارزش‌هایی که می‌خواهند او را از خانواده آسمانی‌ و معشوق اصلی‌اش الله جدا بکنند، از ابدیتش بیاندازند، از بهشت و بالاتر از بهشت بیاندازند. داستان کربلا، جنگ بین انسانیت و حیوانیت است جهاد و جنگ کربلا، جنگ انسانیت است. یعنی ماجرای یک انسان کامل با شیعیان و پیروان و محبینش با ائمه کفر است. آنها می‌خواهند الله، اهل بیت و هدایت، به شیوه‌ی تخصصی برای انسانها بماند. اما یک عده این مقام را غصب کردند و هنوز هم می‌خواهند مردم را به راه غیر حق بکشانند. این جهاد داستان کربلاست. این داستانی است که برای همه ما در طول همه زمانهاست. این جمله «کل یوم عاشورا و کل أرض کربلا» یکی از درست‌ترین جملات فرهنگ بشری است که همه زمانها عاشوراست و همه مکانها کربلاست و داستان مبارزه انسانها در طول تاریخ، بسته به موضوع مبارزات‌شان انسانی یا غیر انسانی است. انسان‌هایی در طول تاریخ جنگیدند برای انسانیت، شرافت انسانی، ابدیت، معشوق‌های انسانی و از طرفی انسان‌هایی هم جنگیدند برای معشوق‌های حیوانی. نوع جنگ و صلح یک آدم، چه در زمینه‌های فردی و چه در زمینه‌های اجتماعی، شخصیتش را مشخص می‌کند. یعنی معلوم می‌شود که تو با چه کسی و سر چه چیزی می‌جنگی و دشمنانت چه کسانی هستند. اصلاً چه کسانی را دشمن می‌دانی، چه کسانی را دوست می‌دانی، این قیمت تو را مشخص می‌کند. داستان کربلا داستان مبارزه نور با تاریکی، حق با باطل، ایمان با کفر، انسانیت با فرهنگ شیطان است. داستان کربلا داستان مبارزه فطرت با طبیعت است. از این رو، بزرگترین درسی که کربلا و عاشورا به ما می‌دهد، درس انسانیت است. یعنی سبک زندگی انسانی. مهم ترین هدف امام حسین علیه‌السلام احیای امر به معروف بوده است در فرهنگ عاشورا مهمترین هدفی که امام حسین (علیه‌السّلام) از خروج و قیام خودش تعریف کرد،‌ این بود که فرمود: «خرجت ان آمر بالمعروف و انهی عن المنکر= من خروج کردم تا امر به معروف کنم و از منکرها باز بدارم». در فرهنگ انسانی، «معروف» عشق به الله، اهل بیت و جهاد در رأس محبوبهاست. هر چیزی که تو را به خانواده آسمانی و هدف خلقت، زیبایی، شادی، آرامش و محبت می‌رساند، معروف است. «منکر» هر چیزی است که تو را از الله، اهل بیت و جهاد دور می‌کند. متأسفانه الان ما تا می‌گوییم معروف و منکر، یک چیز خیلی سطحی در سطح مسائل ظاهری و شریعتی در نظرمان می‌آید. در حالی که ما معروفها و منکرهایی بالاتر از شریعت در بحث طریقت و اخلاقیات داریم. از آن بالاتر ما معروف‌های اعتقادی و منکرهای اعتقادی داریم. اگر کسی می‌خواهد در جامعه امر به معروف و نهی از منکر کند، باید بداند که مهمترین معروفها و مهمترین منکرها چه هستند. حاکمان ظالم منشأ بدیها و شُرور جهان هستند امام کاظم علیه‌السلام در شرح آیه «قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّیَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ[1]= بگو که خدای من حرام کرده است هر گونه اعمال زشت را، چه در آشکار و چه در نهان». می‌فرماید:«اِنَّ‌ لِلقُرآنِ‌ ظَهراً‌ وَ‌ بَطنًا فَجَمِیعُ مَا حَرَّمَ اَللَّهُ فِی اَلْقُرْآنِ هُوَ اَلظَّاهِرُ وَ اَلْبَاطِنُ مِنْ ذَلِكَ أَئِمَّةُ اَلْجَوْرِ= براى قرآن ظاهرى است و باطنى، همه آنچه را خدا در قرآن حرام كرده، ظاهر قرآنست و باطن آن پیشوایان جورند». فواحش، یعنی کارهای زشت، چه ظاهری و چه باطنی. ما دو دسته گناهان ظاهری و گناهانی باطنی داریم. گناهان جوارحی که با بدن انجام می‌شود و گناهان جوانحی داریم که با قلب انسان اتفاق می‌افتد. گاهی بدن انسان گناه می‌کند، گاهی هم قلب انسان گناه می‌کند. پایین‌ترین و سبک‌ترین گناهان، گناهان بدنی است. کسی که مثلاً نعوذ بالله مشروب بخورد، عذابش خیلی وحشتناک است یا روابط نامشروع داشته باشد یا دزدی کند و... اینها گناهان کبیره هستند. ولی قابل جبران هستند؛ اما گناهان باطنی مثل حسادت، بداخلاقی، زودرنجی، حساسیت، خودکم‌بینی، غمگین بودن و... که فحشای این گناهان خیلی بیشتر است. «الظاهر عنوان الباطن= هر چیزی که در ظاهر ظهور می‌کند، نشان‌دهنده باطن است». یعنی اگر یک چیزی را از یک نفر می‌بینید، نشانه‌ی این است که در شخصیت او یک چیزی هست که اینطور ظهور می‌کند: خوب یا بد فرقی نمی‌کند. حالا حضرت می‌خواهد بگوید که منشأ فواحش یک باطن دارد. منشأ فواحش چیست؟ منشأ فواحش رهبران جور هستند که انسان­ها را به سمت معشوق اصلی‌شان نمی‌برند. پس هر جا مدیریت و حاکمیتی باشد که انسانها را به سمت هدف خلقت نمی‌برد، منشأ همه فسادها می‌شود. اگر شما در طول تاریخ، طلاق، ظلم، دزدی، جنایت و هر کثافت‌کاری و ظلمی که می‌بینید، برمی‌گردد به اینکه یک جایی طاغوتی حاکمیت می‌کند و منشأ همه فسادها آن طاغوت است. چه در کشور خودشان و چه در هر جای دیگر. امام معصوم، منشا هر خیر و نیکی است آن باطن همه فحشاهایی که شما در کل نظام خلقت می‌بینید. آن خوبی‌ها و قشنگی‌هایی که شما در نظام خلقت می‌بینید، باطنش کجاست؟ که حضرت در ادامه می‌فرماید: «وَ جَمِیعُ مَا أَحَلَّ اَللَّهُ تَعَالَى فِی اَلْكِتَابِ هُوَ اَلظَّاهِرُ وَ اَلْبَاطِنُ مِنْ ذَلِكَ أَئِمَّةُ اَلْحَقِّ = هر چه خدا در قرآن حلال تمامش ظاهر قرآن است و باطن آن پیشوایان حق هستند». هر جا امام حقی امامت و مدیریت و فرمانروایی و سلطنت داشت، به برکت او، خوبی­‌ها در جامعه رواج پیدا می‌کند. قشنگی‌ها، خوبی‌ها، زیبایی‌ها، عشق‌های ماندگار، عدالت، پیشرفت، امنیت و... همه به برکت امام حق است. بنابراین، اگر حاکم یک جا اهل حق بود و خداوند به مدیریت و ریاست او راضی بود، منتظر خیر و برکت و امنیت و عزت و پیشرفت و خوبی و معنویت باشید. در مقابل، اگر کسی حاکمیتی را به دست گرفت که خدا به امامت و مدیریتش راضی نبود، منتظر فساد و ظلم و تباهی و جور و کثافت‌کاریها و طلا‌ق‌ها و اختلافات و جنگها و خونریزی‌ها و غصه‌ها و ذلتها باشید. پس در واقع چه در جنبه خوبیها و چه در جنبه بدیها، دو منبع وجود دارد که از آنجا این خوبی‌ها و بدیها تغذیه می‌شود و دمیده می‌شود به کل نظام زندگی انسانها. ائمه حق با فرشتگان زیبایی‌ها، قشنگی‌ها و خوبی‌ها را رواج می‌دهند. ائمه باطل با شیاطین ظلم‌ها و فسادها و تباهی‌ها را در جامعه رواج می‌دهند. تکلیف فطرت گراها را هم خدا بر این اساس مشخص کرده و فرموده: و قاتلوا ائمة الکفر= با امامان کفر مبارزه کنید». امام حسین (علیه‌السّلام) در حرکت خودش وقتی که می‌خواهد بگوید من چرا می‌خواهم قیام کنم، می‌گوید: «وَ عَلَى الْإِسْلَامِ السَّلَامُ إِذْ قَدْ بُلِیَتِ الْأُمَّةُ بِرَاعٍ مِثْلِ یَزِیدَ= فاتحه اسلام را باید بخوانید، زمانی که امت مبتلا بشوند به حاکمی مثل یزید». حضرت در این کلام، مسیر ما را روشن می‌کند و می‌گوید: فاتحه صلاح، خوبی‌ها، اسلام، بهشت و بالاتر از بهشت را بخوانید، آنجایی که مدیر یک جامعه کسی هست که خدا راضی نیست. امام حسین علیه‌السلام و خانواده‌اش و نیز اصحاب عاشورا به ما یاد بدهند که در تمام دوره ­های تاریخ، اگر بشری به حاکمیت طاغوتها راضی بشود و تن به حاکمیت طاغوتها بدهد و برای حاکمیت امام حق جهاد نکند، یزیدی و باطل و فاسق است. پس وقتی که تفکر تو، تن دادن به حاکمیت غیرمعصوم است، شریک جرم همه این ظالمها هستی؛ اما اگر تفکر تو تمرکز روی حاکمیت معصوم باشد، گناهکار هم باشی، خدا تمام گناهانت را می‌بخشد. فهم کسی که معتقد به امام است، با کسی که نیست، بی­نهایت متفاوت است. آن کسی هم که اصلاً به فکر حاکمیت معصومین به خصوص وجود مقدس امام زمان علیه‌السلام نیست، مفید برای امام زمان علیه‌السلام نیست، تلاشی برای حاکمیت امام زمان علیه‌السلام و برای آمدنش نمی‌کند؛ هر چند آدم خیر و خوب و مهربانی هم باشد، جایش ته جهنم است. چون او زیر بار طاغوت رفته است و طاغوت و منشأ فسادها را قبول کرده و با منشأ همه فحشاها کنار آمده است. پس حواست باشد که در کربلا و عاشورای خودت، حسین خودت باشی. قا/203 شرح زیارت جامعه کبیره/ امام شناسی/عاشورا [1] . سوره اعراف/ آیه 33.

اما حقیقت انسان نه زن است و نه مرد. در مرحله دنیا با این کالبد و همه نعمت‌هایی که خدا برای ما در دنیا خلق کرده زندگی‌ می‌کنیم. در مرحله دنیا یک فرصت زمانی به نام عمر داریم که در این فرصت باید خود را برای زندگی در آخرت آماده کنیم. آن جنبه از وجود ما که از ماده نیست و نه زن است و نه مرد، مرگ ندارد. مرگ مختص بدن مادی ماست. مرحله بعد از دنیا به 4 مرحله تقسیم می‌شود:1) وفات، 2) برزخ، ملکوت یا قبر 3) قیامت 50 هزار ساله و 4) حیات ابدی بعد از قیامت است. اسم این مجموعه را انسان می‌گذاریم که سه مرحله زندگی دارد. بعد از وفات و برزخ، قیامت 50 هزار ساله را داریم. بعد از آن هم دوران حیات ابدی ما آغاز خواهد شد. عمر ما بی‌­پایان است، ما به اندازه عمر خدا عمر داریم و تا خدا خدایی می‌کند ما زنده هستیم. مرگی برای ما وجود ندارد. چون این مقطع بعد از دنیاست، کلمه آخر را به کار می‌برند و می‌گویند «آخرت». فرصتی به نام «عمر» برای سازندگی آخرت ما در دنیا یک فرصت زمانی محدود به نام «عمر» داریم که باید خود را برای مرحله آخرت آماده کنیم. تمام چیزهایی که در آخرت نصیب ما خواهد شد از خوبی‌ها و بدی‌ها، لذت‌ها و عذاب‌ها، کمال‌ها و کاهش‌ها تماماً بستگی به نوع زندگی ما و کیفیت زندگی ما در دنیا دارد. «کَما تَعیشُون تَمُوتُون= آنطوری که زندگی می‌کنید، همانطوری هم می­‌میرید.» پس دنیا تعیین کننده آینده ابدی ماست. ما دوتا آینده داریم، یک «آینده موقت» که عمر دنیاست و دیگری «آینده دائمی» که زندگی ابدی است. مجموعه آن چیزهایی که ما شاکله و باطن خود را در زندگی دنیا با آن می‌سازیم آینده ابدی ما را شکل می‌دهد. گفتیم رابطه دنیا با آخرت، مثل رابطه رحم مادر با دنیا است. جنین در ابتدا به صورت یک سلول اسپرم و تخمک از دنیا به رحم می‌آید. در رحم رشد کرده و کامل شده و به دنیا بر می‌‌گردد و این چرخه شبیه قوس نزول (از خدا به سمت دنیا) و قوس صعود (از دنیا به سمت خدا) می‌باشد. یعنی حرکت جنین از دنیا به رحم، در قالب نطفه (قوس نزول) و بازگشت آن از رحم به دنیا (قوس صعود) که همان تولد است، می‌باشد. جنین در اول یک قوه محض و یک اسپرم است که تمام خصوصیت های یک انسان کامل را به صورت بالقوه با خود دارد. این رحم است که می‌تواند این قوه را شکوفا، آماده و کامل کند. غیر از رحم هیچ جای دیگر وجود ندارد که بتواند این قوه را تبدیل به یک انسان کامل بکند و به دنیا که رحم دوم است بازگرداند. همانطور که فقط رحم دنیاست که می‌تواند برای آخرت، انسان‌سازی کند. بدون رحم دنیا هیچ موجودی برای آخرت آماده نمی‌شود. در رحم دنیا مدتی انسان زندگی می‌کند و بعد با تولد به آخرت برمی‌گردد. پنج نوع تولد از رحم به دنیا وجود دارد: 1) تولد ناقص، 2) بیمار، 3) ضعیف، 4) سالم، 5) سالم قوی، عین همین پنج نوع تولد هم از رحم دنیا به آخرت داریم. بعضی از انسانها ناقص متولد می‌شوند که در اینجا همیشه در عذاب هستند: «أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِیها خالِدُونَ» بعضیها بیمار متولد می‌شوند که گفتیم بسته به سه عامل «نوع بیماری، شدت بیماری و تعداد بیماری» باید رنج درمان را تحمل کنند. اینها در بیمارستانی به نام جهنم از صد سال به بالا باید درمان و پاک شوند تا برای زندگی در بهشت آماده شوند. بیماری هایی مثل حسادت، تکبر، زودرنجی، حساسیت، بداخلاقی، بددهانی و ... یا اگر کسی در نمازش سست باشد و خیلی واجبات دیگر را رعایت نکند. یعنی هر چه که در اینجا کم آورده باشد، آنطرف برایش دردسرساز می‌شود. نکته مهم در انسان‌شناسی، تفکر در فرمول های آن است نکته اساسی در این چرخه زندگی این بود که ما با یک ابدیت سر و کار داریم. اولین چیزی که باید در موردش خیلی فکر کنیم، مفهوم «ابدیت» است و اصلاً شوخی­‌بردار نیست. یعنی باید انسان دائماً این ذکر «من جاودانه» هستم را بگوید. مثل ذکر صلوات که تسبیح دست می‌گیرد و صلوات می‌فرستد، این ذکر را هم باید بگوید تا باور کند که به اندازه خدا عمر می‌کند، یعنی تا خدا خدایی می‌کند، شما پیش خدا زنده خواهید بود و عمر خواهید کرد. با وفات چیزی عوض نمی‌شود، فقط مرحله و منطقه زندگی عوض می‌شود. ابدیت معادله ریاضی دارد، معادله ریاضی­‌اش دنیاست. یعنی دنیا معادل ابدیت ارزش دارد. چون برای ما ابدیت را می‌سازد. لذا خیلی قیمتش زیاد است. مثل دوران رحمی است که قیمتش به اندازه کل دنیا می‌ارزد. چون یک بدن کامل به دنیا می‌آورد. بدنی که می‌تواند 100 سال 200 سال 300 سال عمر بکند. چون عمر که محدودیت ندارد، مریضی‌ها و بد زندگی کردن ما عمر ما را کوتاه کرده و گرنه قدیمی‌های ما تا 2- 3 هزار سال هم عمر داشتند. دنیا به اندازه آخرت با ارزش است دنیا به اندازه ابدیت قیمت دارد، از این رو حضرت می‌فرماید، من یک سال دنیا را به هزاران سال آخرت نمی‌دهم. انسان با ۵ دقیقه دنیا از یک میلیون سال عذاب آخرت نجات پیدا می‌کند. ما باید اطلاعات و شناخت مان را از ماهیت ابدیت زیاد کنیم و سپس مهارت های «شدن» را یاد بگیریم. ما در دنیا باید بشویم، همانطور که جنین در رحم شکل می‌گیرد. شدن بعد از وفات مشکل است همانطور که اگر جنین بعد از تولد یک بند انگشت کم آورده باشد دیگر بعد از تولد اضافه نمی‌شود. حال بیایید محاسبه کنیم. مثلاً از 60 سال زندگی دنیا، چقدر آن برای آخرت باقی می‌ماند؟ یک سوم از آن را می‌خوابیم، یک سوم در ترافیک و پیری می‌گذرد. البته می‌شود کاری کرد که ترافیک و پیری هم جزو آخرت حساب شوند. مثل شیمی می‌ماند. وقتی در شیمی دوتا ماده می‌خواهند با هم پیوند برقرار کنند، برای سریعتر شدن برقراری پیوند، یک کاتالیزور به آن اضافه می‌کنند. یا مثل اکسیر که به مس می‌زنید طلا می‌شود. شما می‌توانید اکسیری را انتخاب کنید که به خواب، به کارهای حیوانیِ عمرتان بزنید تا همه آنها عبادت شوند. ثانیه های عمر همه یکی هستند. 24 ساعت واقعاً برای همه 24 ساعت است. ولی از نظر نوع سازندگی، ارزش آن برای همه یکی نیست. بچه‌ای که بدون دست یا پا به دنیا آمده، این بعد از 15- 20 سال چقدر زجر می‌کشد و هر بار آرزو می‌کند که ای کاش می‌توانستم یک بار دیگر به شکم مادرم برگردم و این بار با خودم دست و پا بیاورم. آیا امکان دارد دوباره به رحم برگردد؟ امکان ندارد. ولی در دنیا که خودش یک رحم است، خداوند این فرصت را برای ما قرار داده که جبران کنیم. اگر اینجا فهمیدی که 50 سال و 60 سال را خراب کرده‌ای، خداوند در همین رحم دنیا هم چند رحم[1] قرار داده که قویتر از مجموعه عادی دنیاست. خودت را در این رحم‌ها قرار بده، در این صورت انگار که تازه متولد شده‌ای. یعنی شما دوباره برمی‌گردید در رحمی که خود، یک رحم دیگر است و جبران می‌شود. ما چه خدای مهربانی داریم. کسی که 50 سال گناه کرده، ممکن است وضعش در آخرت خیلی بهتر از کسی باشد که 50 سال عبادت کرده. چون آن کسی که 50 سال گناه کرده بود،‌ یک جایی هوشیاری به خرج می‌دهد و 10 سال یا 5 سال آخر عمر خودش را در آن رحم‌های قدرتمندتر از محیط دنیا قرار داد و جلو زد. مثل تجارت می‌ماند. شما می‌­بینید یک نفر 50 سال کار تجاری می‌کند از 20 سالگی شروع کرده و الان 70 سالش است. می‌پرسیم، الان سرمایه تو که 50 سال کار تجاری کرده‌ای، چقدر است؟ می‌گوید من الان ۱۰۰ میلیارد تومان ذخیره دارم. بعد می‌­بینیم یک جوانی از 20 سالگی شروع می‌کند و فرمولهای دیگری را در تجارت رعایت می‌کند و در 25 سالگی، 200 میلیارد سرمایه دارد. یعنی ۱۰۰ میلیارد بیشتر دارد. چون این با فرمولهای دیگر کار را کرده است. تعریف «رحم ها» یا فرصت های طلایی که در اختیار ماست رحم‌های زمانی، رحم‌های مکانی، رحم‌های استاد، زمان‌های خاصی را خداوند قرار داده که از نظر ریاضی اندازه­‌هایش با اندازه­‌های بقیه زمانها یکی است؛ اما نوع قدرت و تأثیرگذاری­اش یکی نیست. مکانهایی را قرار داده که با مکان‌های دیگر خیلی فرقی نمی‌کند؛ اما شما وقتی وارد آن مکان می‌شوید، نوع تحولی که در روح‌تان اتفاق می‌افتد، نوع بهبودی که در بیماری روحی و در زندگی شما ایجاد می‌شود، خیلی فرق می‌کند تا در یک محیط و مکان دیگر. اینکه آدم عُرضه داشته باشد از زمانها و مکانها چقدر استفاده کند، خیلی مهم است. مثلاً یکی از رحم‌های مکانی مهم، محل زندگی و محل تحصیل است. آدم‌های خیلی قدرتمندی وجود دارند که چون مکان بدی را برای زندگی یا تحصیل انتخاب می‌کنند، 90 درصد استعدادهای آنها از بین می‌رود. همینطور مکان عبادت، مکان مسافرت و ... نیز جزو رحم های مکانی قرار می‌گیرند. استاد هم همینطور است. استاد خودش یک رحم و یک فرصت است. مثلاً شما در 50 سالگی در محضر یک استاد قرار می‌گیرید و به او وصل می‌شوید؛ اما این استاد، شما را طوری تربیت می‌کند که تمام این 50 سال برای شما جبران می‌شود. عکس این موضوع هم صادق است. زمانی شما 30 سال ذخیره دارید، ولی وقتی با استادی آشنا می‌شوید و ارتباط برقرار می‌کنید، او 30 سال تو را عقب می‌اندازد و تو را برمی‌گرداند به روز اول. خداوند تبارک و تعالی در طول سال، به قسمت‌هایی از زمان، خاصیت و اثر سازندگی خیلی ویژه داده که اگر از این زمان ها استفاده کنید، مثلاً یک ساعتش معادل دو ساعت است و یا معادل 100، 200 و هزار ساعت کار می‌کند. دو کتاب به شما معرفی می‌کنم که این دو کتاب خیلی به شما کمک می‌کند به اینکه زمانها را در بیاورید و استخراج کنید. یکی از این کتابها در خانه همه ما هست، خیلی مهم و کاربردی است به نام «مفاتیح الجنان» یعنی کلیدهای بهشت‌ها. این کتاب تمام 365 روز سال را تجزیه ریاضی کرده، مثلاً از ساعت اول، ساعت دوم، ساعت سوم و... دقیقاً همه قیمت‌ها را نوشته است. کتاب دیگر هم که خیلی مهم و عمیق­تر است، «المراقبات» مرحوم میرزا جواد آقای ملکی تبریزی استاد حضرت امام(ره) بود. این کتاب هم به فارسی ترجمه شده. اگر تمام ساعت‌های عمر ما قیمت‌های مساوی داشتند، خیلی خطرناک می‌شد. یعنی اگر من 50 سال را خراب کرده بودم، 20 سال می‌دویدم، نمی‌توانستم جبران کنم. خداوند از روی مهربانی که دارد، ارزشِ قیامتی این زمان ها را مساوی قرار نداده است. مثل حج و اعتکاف. شما سه روز اعتکاف که می‌روید. روز سوم که نماز مغرب را خواندی و افطار کردی و درآمدی، واقعاً فکر می‌کنی مثل روز اول پاک شدی. جالب اینجاست که خداوند در همه ماه‌ها اعتکاف گذاشته؛ ولی در کشور ما فقط رجب را می‌گیرند. حضرت پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله سه روز از هر ماه را اعتکاف می‌رفتند. مگر اینکه حضرت در جبهه جنگ می‌بودند. شبهای قدر که هم رحم زمانی قدرتمند هستند و در رحم زمانی ماه رمضان قرار دارند. گناه و ثواب در «رحم‌ها» چند برابر محاسبه می‌شوند رشد جنین در طول 9 ماه در رحم، معادل یک عمر دنیا قیمت دارد. قرار گرفتن در رحم های مکانی و زمانی و استاد هم همینطور است. مثلاً صدقه دادنش، کار خیر کردنش، مهربانی کردنش، خندیدنش، شاد کردن دل دیگران، عمل صالح انجام دادن، کمک کردن به دیگران، عبادت کردنش، ذکر گفتنش، قدرت زیادی دارد و برعکس، گناه کردنش هم اثر سوء زیادی دارد. یعنی گناهی که در رحم انجام می‌شود، مثل جهش کروموزومی می‌ماند. پس ما یک ابدیت در پیش داریم و نمی‌دانیم فاصله بین وفات ما تا قیامت چند صد سال یا چند هزار سال است. اما باید بدانیم که به همین مقدار، توشه لازم داریم. امیرالمؤمنین چقدر نسبت به آخرت خودش حریص بود، شب و روز برای آخرتش زحمت می‌کشید. با وجود این می فرمود:«آه مِن قِلَّۀِ الزّاد وَ طُولِ الطَّریق!= آه از کمی توشه و طولانی بودن راه!». پس باید برای دنیای مان همیشه قشنگترین چیزها را انتخاب کنیم و قشنگترین زمانها، مکانها، بهترین اساتید، بهترین ورودی‌ها را برای خودمان انتخاب کنیم تا بتوانیم بیشترین رشد را داشته باشیم. «اشرافی» ها چه کسانی هستند؟ پیامبرصلی‌الله‌علیه‌وآله می‌فرماید، شرافت‌های آدم ها که تغییر می‌کند، اشتهای‌شان هم تغییر می‌کند. این یک قاعده است. آدم چقدر اشرافی است؟ همان مقداری که می‌تواند با اشراف، یعنی با خدا و با پیغمبر و بزرگان بپرد. چنین کسی خیلی اشرافی است. در مفاتیح این همه تنوع وجود دارد. در هیچ سفره‌­ای به اندازه مفاتیح تنوع وجود ندارد. نماز نوشته ۱۰۰ رکعت، یک نماز نوشته ۵۰  رکعت، یا نوشته هزار مرتبه توحید، ۱۰۰ مرتبه توحید، آنجا که نوشته هزار مرتبه توحید مال بخورهاست؛ برای اشراف هاست. یک کسی اشتهایش خیلی زیاد است. یک کسی ۵ دقیقه با خدا ملاقات کند، زود ظرفش پر می‌شود. یک کسی آنقدر بی­سلیقه است که ۲ دقیقه خدا را می­بیند، می‌گوید خدایا سیر شدم. کافی است. یک کسی می­بینی نه، با خدا حالا حالاها کار دارد و ظرفیتش خیلی بالاست. اینها مثل عیاش های ۷ خط دنیا هستند که یکسره در پارتی و مهمانی و عیاشی و کیافی هستند و اشتهای شان زیاد است. بعضیها در نظام فطریشان ۷ خط هستند. در نظام فطری، یک شب برایشان دعا و نماز و زیارت کافی نیست. مثلاً یک یا دو سال یکبار، سه سال یکبار زیارت امام رضا علیه‌السلام می‌روند. یکی اگر دو ماه بگذرد و نرود زیارت، می‌گوید من می‌میرم. پیرمردی را می‌شناسم، این هر سال اول فروردین، ۱۲ تا بلیط می‌خرد برای شروع هر ماه قمری که حتماً در مشهد باشد. می‌گوید من شب اول ماه و روز اول ماه باید در حرم باشم. اصلاً دوری حضرت را تحمل نمی‌کنم. این آدمیت بسته به میزان شرافت آدم است. بعضیها آدمهای پستی هستند. شنیدید می‌گویند فلانی آدم پست­‌فطرتی است؟ این اصلاً نمی‌تواند با خدا بپرد. اصلاً روحیه‌­اش با خدا و با انبیاء و با امام زمان و با حضرت معصومه و اولیاء خدا جور در نمی‌آید. نوع انتخاب آدم ها بسته به شرافت آنهاست. هر چقدر اشرافی‌­تر باشند، انتخاب و سلیقه‌­شان هم گرانتر است. در نظام طبیعی هر چقدر شخص اشرافی باشد سلیقه­هایش هم گرانتر است. در نظام فطری هم هر چقدر شخص اشرافی‌­تر باشد سلیقه‌­اش گرانقیمت‌­تر است و به کمتر از خدا قانع نمی‌شود. باید با خدا بپرد. برای همین است که وقتی شما مفاتیح را نگاه می‌کنید، از فقیرترین آدمها، ارزانترین، ضعیف‌ترین، گداترین آدمها برایشان برنامه گذاشته شده تا اشرافی‌ها. آدم‌هایی که گدا هستند، وقتی غذای اشرافی‌ها را در مفاتیح نگاه می‌کنند می‌گویند اینها خیلی آدم‌های بیکاری هستند. می‌گویند اینها چیست که نوشته اند؟ طرف در قنوتش یک ابوحمزه ثمالی می‌خوانده، یک کمیل می‌خوانده، در رکوعش چه عیاشی‌هایی با خدا داشته، چه حرفهای عاشقانه­‌ای در رکوع با خدا رد و بدل می‌کرده، اینها خیلی اشرافی هستند. بعضی ها هم به همین میزان خدا را دوست دارند که سه سبحان الله در رکوع بگویند که دو سبحان الله را در راه می‌گویند و با یک سبحان الله سر به سجده می‌کوبند و تمام. اینقدر از خدا بیزارند! در حدیث داریم که بعضی از بندگان خدا که تعقیبات را رها می‌کنند و می‌روند، خدا به فرشته‌­ها می‌گوید این بنده من را نگاه کنید. به خود بنده هم می‌گوید کجا دارید می‌روید بهتر از اینجا؟ اگر می‌دانستی که پیش چه کسی نشسته‌ای از شوق می‌مردی. اگر می‌فهمیدی، اصلاً از اینجا بلند نمی‌شدی. ولی افسوس که ما نمی­‌فهمیم. آفتی نبود بتر از ناشناخت           تو بر یار و ندانی عشق باخت یار را اغیار پنداری همی            شادی را نام بنهادی غمی یکی از غصه‌های بزرگ ما در آخرت این است: صحنه‌هایی که از خدا فرار کردیم را به ما نشان می‌دهند. صحنه‌هایی که خدا به ما می‌خندید و آغوشش به روی ما باز بود و. می‌گفت بیا عزیزم در آغوش خودم. اما ما با تنفر از خدا فرار کردیم. صحنه‌­هایی که از کنار امام زمان در رفتیم. صحنه­هایی که از حضرت معصومه فرار کردیم. صحنه‌­هایی که از امیرالمؤمنین و امام زمان و پیغمبر فرار کردیم. همه را دانه دانه نشان می‌دهند. ع ل 175           مهندسی فکر/ انسان شناسی [1] . رحم های مکانی (مثل قبور متبرکه ائمه و امامزادگان، مساجد و ...)؛ رحم های زمانی (ماه های رجب، شعبان، رمضان و ...) و رحم سوم استفاده از محضر اساتید وعلما و فقها و اولیاء خدا. کتاب «مهندسی فکر» از سری کتاب های بیان

بحث ما در باره بهشت و خانه ماندگاری بود. گفتیم مسئله جاودانگی و ماندگاری، جزء ذات انسان است و اساساً خداوند ذات انسان را موجودی ابدی و جاودان خلق کرده و مرگی برای او قرار نداده است. ساختار وجودی ما، یک ساختار جاودانه است. یعنی از وقتی که خدا ما را می‌آفریند و به این دنیا قدم می‌گذاریم، در مسیر بازگشت هستیم. یعنی یک قوس نزولی است که از الله شروع می‌شود و بعد از طی کردن عوالم جبروت، ملکوت و ناسوت یعنی دنیا، باز هم همین مسیر برگشت را طی می‌کنیم و در قوس صعود، به خدا و بعد هم به بی‌نهایت برمی‌گردیم . اصلاً ساختار وجودی ما یک ساختار جاودانه است. هر نگاه و هر تصمیمی که به ابدیت ما لطمه می‌­زند، تصمیم خطرناکی است. ما باید خودمان را به عشق ابدی دوست داشته‌باشیم و برایش برنامه‌ریزی کنیم. یکی از چیزهایی که معصومین (علیهم‌السّلام) خیلی اصرار دارند، این است که ما این نگاه جاودانه و ابدی را به خودمان پیدا کنیم. از این رو می‌بینید که در آیات الهی 80 بار خدا یک مسئله را تذکر می‌دهد، یعنی فوق‌العاده مهم است و تو ابدی و جاودانه هستی. همجنین دعاها و روایات زیادی هست که به ما دائم همین تذکر را می‌دهند. بنابراین، اگر کسی بخواهد از دنیایش لذت ببرد و در امور جمادی، گیاهی، حیوانی، عقلی، فوق عقلی خیر ببیند و به نفعش تمام بشود، باید دائماً نگاه ابدی و جاودانه را با خودش داشته باشد. به محض این که ابدیت از جلوی چشمتان کنار می‌رود، نعمتها تبدیل به نقمت و مصیبت می‌شود و به انسان آسیب می‌زند و در هیچ یک از پنج جهت (جمادی، گیاهی، حیوانی، عقلی و فوق عقلی) خیر نمی‌بیند. خدا با من است علی بن ابیطالب علی علیه‌السلام می‌­فرماید: «اِتَّقُوا اللّهَ تَقِیَّةَ مَنْ سَمِعَ فَخَشَعَ= خداترس باشید. ترس کسى که شنیده، سپس فروتنى کرده است». «اِتَّقُوا الله» یعنی از اینکه رابطه‌تان با خدا خراب بشود، بترسید. در ارتباطاتتان جانب خدا را رعایت کنید که به این ارتباط عاشقانه عبد و معبود و عاشق و معشوق آسیبی نرسد. چون انسانی که خدا را از دست بدهد، تمام چیزهایی که دارد، برایش جهنم‌ساز می­‌شود و از هر چه که دارد، خیر نمی‌بیند. رمز این که انسان بخواهد از دنیا و آخرتش خیر ببیند، خداداری است. این که انسان ایمان به خدا بیاورد و باورش کند و بعد خداداری کند. یعنی اگر سوال کنند خدا را داری؟ بگوید: بله دارم. این خیلی مهم است. داشتن یعنی مثلاً شما یک مشکلی برایتان پیش می‌آید و می‌گویید که فلانی می‌تواند کمکم کند. یعنی اگر بروم به او بگویم، پای کار من می‌ایستد. این داشتن است. یعنی او را دارم: مادی، عاطفی و... هر چه که هست، کمکم می‌کند. بعضیها همین نگاه را نسبت به خدا دارند. یعنی تا یک مشکل پیدا می‌کنند، خدا را دارند و اصلاً ذهنشان نمی‌رود سراغ پدر و مادر و خواهر و برادر و دیگران. اصحاب موسی از ترس‌ گفتند:«‏إِنَّا لَمُدْرَكُونَ[1]= اینک به دست فرعونیان خواهیم افتاد».اما موسی در پاسخ آن­ها گفت: «كَلاَّ إِنَّ مَعِی رَبِّی سَیَهْدِینِ[2]= هرگز چنین نیست، خدا با من است و مرا به یقین راهنمایی خواهد کرد». خوش به حال کسی که خداداری فقط برای حل مشکلات زندگی­اش نیست؛ بلکه فرصتی برای عاشقی اوست. خداداری یعنی تو کسی را دوست داری که می‌توانی با او کلی عشقبازی کنی و او هم با تو عشقبازی کند. این یعنی خدا داشتن. خداداری یعنی کسی که با داشتن او به هیچ وجه احساس تنهایی نمی‌کند. اینکه فلانی مُرد، فلانی مسافرت رفت، چون بی‌حوصله و تنها هستم، می­‌خواهم خودکشی ‌کنم، یعنی تو اصلاً خدا را نداری. خداداری یعنی باور به این که خدا با همه اسماء و صفاتش پای تو می‌ایستد. در بدترین و سخت‌ترین شرائط پای تو می‌ایستد، تا می‌روی دو رکعت نماز می‌خوانی، یادت هست که او را داری برای عاشقی، خلوت، تنهایی، و برای بی‌کسی‌هایت او را داری.پس نباید این را از دست بدهیم.  تقوا یعنی من چنین خدایی را از دست ندهم یا کاری نکنم که بین من و خدا فاصله بیافتد و دیگر او را نداشته باشم. در مرتبه بعدی، وقتی حضرت می‌گوید تقوا پیشه کنید، یعنی کاری نکنید اهل بیت علیهم‌السلام، و امام زمان علیهم‌السلام را از دست بدهی. «اِتَّقُوا الله»، یعنی طوری رفتار کنید و جانب خدا را داشته باشید که وقتی حرف خدا یا حرف یک معلم یا حتی حرف خوب از زبان یک عالم ربانی یا حتی یک کافر را می‌شنوید، با جانتان آن را بگیرید و خشوع داشته باشید و جذبش کنید. چنین کسی به قدرت، شادی و آرامش می‌رسد و شنیدن با شدنش یکی می­‌شود. امّا این که پوست‌کلفتی کند و از این گوش بگیرد و از آن گوش در کند و هیچ تغییری در اخلاق، سبک زندگی، رفتار و باورش ایجاد نشود، قساوت قلب می‌گیرد. در ادامه حضرت علی علیه‌السلام می‌­فرماید: «وَ اسْتَظْهَرَ زَاداً لِیَوْمِ رَحِیلِهِ و وَجْهِ سَبِیلِهِ= و براى روز كوچیدنش و راه سفرش و وقت نیازش و جایگاه حاجتش توشه بر گرفت». رحیل یعنی کوچ کردن. این که می‌گوییم: فلانی رحلت کرد، یعنی بار سفرش را بست و رفت. همه ما این رحلت را داریم. «استظهار»، یعنی می‌تواند به این وسایل تکیه کند. مثلاً خیالش راحت است که پول دارد، ماشین‌اش خوب است و برای مسیر چادر و وسایل گرم‌کننده دارد. «استظهار»، یعنی پشتم گرم است. یعنی یک پشتیبانی برای خود داشتن. این پشتیبانی از نظر توشه است برای رفتن. چنین آدمی دیگر ترسی برای رفتن ندارد. چون آمادگی را در خود ایجاد کرده است. منظور از «زاد» سرمایه‌ایست که وقتی تو با آن روبرو می‌شوی، روی دیدن با خدا، امام و ملائکة الله را داری. گاهی انسان بی‌تقوایی می­‌کند، بعد می‌گوید دیگر روی دیدن شوهرم یا پدر و مادرم را ندارم، خجالت می‌کشم. علتش این است که این آدم زاد ندارد؛ پس استظهار و پشتیبانی هم ندارد. در ادمه حضرت می‌فرماید: «وَ حَالِ حَاجَتِهِ» و لحظه‌ای که نیاز داری، باید داشته باشی. این داشتن باید در روح آدم تهیه بشود. «وَ مَوْطِنِ فَاقَتِهِ»، یعنی آن جایی که دیگر به پیسی و گدایی می‌خوری، کم می‌آوری، روزی که مال خودش کفاف نمی‌دهد، ثروتش رفته. اما کسی که تقوا دارد، برای روز بدبختی­‌اش ذخیره دارد. اگر خودش هم نداشته باشد، پنج تا رفیق بهشتی دارد که می توانند کمکش کنند. «وَ قَدَّمَ‏ أَمَامَهُ‏ لِدَارِ مُقَامِهِ= برای جایگاه ابدی زاد و راحله پیش فرستاد». «قدّم» یعنی جلو بفرستد. پیشاپیش، برای سرای ماندگاریش کار خیر بفرستد. بعضیها خیلی هوشیار و زیرک هستند و کار خیر می‌کنند و آن را فراموش می‌کنند. پول می‌دهند و اصلاً دنبال این نیستند که بروند از طرف پس بگیرند. می‌گوید: ولش کن داد، داد. نداد هم حلالش. این جور آدمها برای خودشان آخرت و ابدیت می‌سازند. حضرت مسیر را می‌شناسد و می‌داند خطر چقدر است. برای همین می‌گوید خطرتان را بگویم چیست؟ این است که شما ابدیت سر راه دارید و توشه کم دارید. این خیلی مصیبت است. این توشه را زیادش کن. هیچ کس نیست که در زندگیش خدا برایش از این راه‌ها نگذاشته باشد. از فقیرترین آدم تا ثروتمندترین آدمها که دستشان خیلی باز است و می‌توانند خیلی کارها بکنند. قا/200 بهشت/ جاودانگی   [1] . سوره شعراء/آیه 61. [2] . سوره شعراء/آیه 62.