در بخش مادی، مثلا شما یک موقعی با جنبه های غیر بدنی مثل، رفتار، اخلاق، آموزش، علم و... واسطه می شوید تا یک نفر به خدا و پیامبر نزدیک و هدایت شود. این یک نوع شفاعت است. گاهی صدقه‌ای می‌دهید تا کمکی برای هدایت انسانها بکنید. این صدقه هم کمک می‌کند. وقتی شما در  حرم حضرت عبدالعظیم پول می‌ریزید، این پول تبدیل می‌شود به عبادت. این محل عبادت و ذکر، تا تا زمانی که در آن عبادت می‌شود و انسان‌هایی در آنجا هدایت می‌شوند و دل شان روشن می‌شود و تقرب به خدا پیدا می‌کنند، شما در ثواب آنها سهیم هستید. این هم یک نوع واسطه گری است. ساختن مسجد، حسینیه، هدیه کردن کتاب و از این قبیل امور، جزو واسطه‌گری مادی به حساب می‌آیند. هر چقدر شما از طبیعت‌تان برای خدا مصرف کنید، فطرت قدرت می‌گیرد و رشد می‌کند و هر چه قدر در صرف کردن طبیعت بخل بورزید،‌ راه را برای دریافت فطرت می‌بندید. انسان یک ظرف بی نهایت است که هر مقدار از طبیعت می کاهد، به ظرفیت فطرت اضافه می شود. علی (علیه‌السلام) فرمود:« خُذُوا مِن أجسادِكُم ، تَجُودُوا بها على أنفُسِكُم= از جسمهایتان بگیرید و به جانهایتان ببخشید.[1]» این گرفتن و اضافه کردن، فقط مربوط به بدن نیست. شما در مرگ سفید که روزه است، از بدن کم می‌کنید و به روح اضافه می‌کنید. در مرگ‌های دیگر[2] هم همین طور است. هر مقدار که تعداد مردن‌های شما تکرار و بیشتر می‌شود، حیات جدیدتر و بهتری نصیب انسان می‌شود و بخش انسانی تان توسعه پیدا می‌کند و ثروتمند تر می‌شوید و نامه‌ی عمل تان سنگین‌تر می‌شود. «ثقل میزان» که در آیه شریفه آمده، یعنی انسان برای آخرت داراتر می‌شود. «من ثقلت موازینه فهو فی عیشة راضیه= هر کس میزان اعمالش سنگین تر باشد، در زندگی رضایت مندانه ای به سر خواهد برد». پس ما بسته به تعداد و میزان مردن مان، حیات جذب می‌کنیم. مشروط به اینکه خودمان عرضه داشته باشیم که این مرگها را جذب کنیم. نزدیکترین انسانها به «مقام محمود»، کسانی هستند که خودشان مرگ را انتخاب می‌کنند. این همان است که معصوم ع می‌فرماید: موتوا قبل ان تموتوا= بمیرید، قبل از این که بمیرید». البته نه  اینکه خودشان به سمت بلا بروند؛ بلکه در مسیر زندگی وقتی برایشان شرایط بلا و مردن اتفاق می‌افتد، آن را می‌پذیرند. خانمی که در منزل کار می‌کند، یا آقایی که بیرون از خانه زحمت می‌کشد و لقمه حلال برای خانواده اش تهیه می‌کند و هر کس به طریقی ممکن است شرایط بلا برایش پیش بیاید. اساسا دستور به تواضع و ترک تکبر، برای خالی کردن طبیعت است تا تو بزرگ شوی. اینکه گفته شده، آقا و سرور هر گروهی، خادم آن گروه است، برای این است که کسی که به دیگران خدمت بیشتری می کند، باید از طبیعتش سرمایه گذاری کند. این گونه است که به فطرتش اضافه می‌کند. گرایش به طبیعت اینطور است که هر چقدر سر خودت را شلوغ تر کنی، دیدنی ها و شنیدنی هایت را بیشتر کنی، حرفهایی که می زنی بیشتر شود، مطالعات غیر ضروری ات بیشتر شود، داستان بخوانی، ‌رمان بخوانی، ‌کارتون نگاه کنی، ‌سریال نگاه کنی، دائما از فطرت دورتر می‌شوی. هر چه بار «خیالی» برداری، بار فوق عقلی‌ات کمتر می‌شود و ظرفیت های فوق عقلی‌ات به هم می‌ریزد و نمی‌توانی غذاهای فطری بخوری و شبیه خدا شوی. آنهایی که بار های بدنی بر می‌دارند، مثلا غذا زیاد می‌خورند، نوشیدنی زیاد می‌خورند، هله هوله زیاد می‌خورند، اینها برای فکر کردن، جا ندارند، همیشه یا خواب آلودند یا سنگین هستند. اینها حتی خیالات شان هم ضعیف می‌شود. اگر کسی نتواند خودش را از طبیعت فارغ کند و بخواهد با شلوغی‌های حسی، و شلوغی‌های وهمی و خیالی، جذب‌های انسانی داشته باشد، در حقیقت یک غذای آلوده درست کرده با صد تا هله هوله خیالی و وهمی. این غذا را می‌خورد و بعد، قساوت قلب پیدا می‌کند. ما باید دائما ظرفیت های طبیعی خود را تخلیه کنیم و ظرفیت‌های طبیعی را کم کنیم تا به ظرفیت فطری برسیم. زیرا تا ظرفیت سازی نکنی، نمی‌توانی غذاهای فطری جذب کنی. پس این قاعده یاد تان نرود که وقتی ما داریم راجع به صدقه ی مادی یا معنوی سخن می‌گوییم، صدقه دادن، چه مادی‌اش چه معنوی اش، عبارت است از کاهش ظرفیت های طبیعت گرایانه. هر نوع زیبایی و هر نوع تجلی زیبا از شخص، صدقه است. کسی که نمی‌تواند صدقه‌ی معنوی بپردازد، مثلا نمی‌تواند بخندد، این یعنی بی ظرفیتی در فطرت. کسی که می‌تواند لبخند بزند، یعنی جا دارد برای خندیدن، یعنی وسعت روح دارد. ‌یعنی روحش وسعت دارد که می‌تواند لبخند بزند. چون این ظرفیت را داشته است که توانسته آن را ظهور بدهد. از اصول و قواعد معرفت نفس این بود، کسی که چیزی را ندارد به دیگران هم نمی‌‌تواند بدهد. بالاترین صدقه چیست؟ بالاترین صدقه، موقعی است که تو امید زیادی داری، جوان هستی، یا در اول زندگی هستی، یا خرجت زیاد است و نگرانی هایی مثل جهیزیه دخترت را داری، یا پسرت می خواهد ازدواج کند، یا شهریه‌ی دانشگاه فرزندت مساله شده، یک مقدار پول پس انداز هم داری، اما برای صدقه دادن، می ترسی که خودت هم فقیر بشوی. اگر در چنین شرایطی صدقه بدهی، این بالاترین صدقه است. از رسول خدا (ص) پرسیدند که بالاترین صدقه چیست؟ حضرت فرمود: « أَنْ تَصَدَّقَ وَأَنْتَ صَحِیحٌ شَحِیحٌ تَخْشَى الْفَقْرَ وَ تَأْمُلُ الْغِنَى. وَ لَا تُمْهِلْ حَتَّى إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ قُلْتَ لِفُلَانٍ كَذَا وَلِفُلَانٍ كَذَا، وَقَدْ كَانَ لِفُلَانٍ = بهترین صدقه زمانی که است که تو از نظر بدنی آدم سالمی هستی، از فقر می‌ترسی، و آرزو داری ثروتمند باشی. صدقه دادن را معطل نکنید تا اینکه هنگام مرگ بگویی این برای فلانی این برای فلانی». «شح» یعنی امید و حرص، یعنی تو خیلی امیدوار هستی و نگاهت به آینده خیلی نگاه طولانی است. امیدواری که حالا حالاها زنده باشی. اما از فقر می‌ترسی. اول جوانیت است. بعضی‌ها در پیری هم همین جوری می‌شوند. می‌گویند من حالا حالاها هستم، چطوری صدقه بدهم؟ پس خودم چی؟ زن و بچه‌ام چی؟ این آدم هی می‌ترسد و نمی‌داند که این ترس از شیطان است. قرآن به نقل از شیطان بیان می‌دارد: الشَّیْطَانُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَیَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ وَاللَّهُ یَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلًا وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ= شیطان به شما وعده فقر م یدهد و امر بفحشا می کند؛ اما خدا به شما وعده مغفرت و فضل می دهد. خدا وسعت دهنده ی دانایی است». وقتی انسان حدس می‌زند که اگر صدقه بدهد، خودش لنگ می‌ماند؛ اما با اعتماد به خدا صدقه می‌دهد، آنجاست که بالاترین صدقه را داده است. چون به خدا اعتماد کرده و خدا هم جبران می‌کند. این برترین صدقه است. بعد می‌فرماید: اینقدر این دادن‌ها و بخشش‌ها را کش ندهید تا برسید به پیری، و یا زمانی که جان به لبت می‌رسد، آن وقت در آستانه‌ی مرگ بگویید: این برای دخترم، این برای پسرم، این برای فلانی. حضرت می‌فرماید، تو چه بدهی و چه ندهی، هر چه داری به وراث می‌رسد و می‌خورند. می‏‌فرماید، خودت تا وقتی جوان هستی، به رغم این که در معرض نیاز هستی، از خودت خارج کن و به خدا تکیه کن. شما تا حالا چقدر به دوستان تان، به آدم‌هایی که حتی امتحان‌های بدی پیش تان پس داده اند، اعتماد کرده اید؟ آیا واقعا خدا به اندازه ی یک دوست، قابل اعتماد نیست که می‌گوید شما وقتی دادید، من جبران می‌کنم؟ می‌گوید: شما از خودت خارج کن، من عوضش را می‌دهم. اعتماد به خدا چه در صدقه‌ی مادی و چه در صدقه معنوی جایگاه بلندی دارد. اما بی اعتمادی به خدا کفر است. به محض این که می گویی خودمان چی؟ راه را بر فطرت و رشد فطری می بندی. خانم هایی هستند که خیلی کریمانه به خانه ی مادر شوهر و پدر شوهر یا به همسایه ها غذا می فرستند و نمی گویند کم می آید. وقتی که مصرف را بالا می برید، برکت هم می‌آید. فرمودند که دست بیشتر که در سفره باشد، برکت بیشتری ایجاد می شود. مثلا وقتی با دوست تان رفتید بیرون، بگو من شایسته ترم به اینکه کرایه ماشین را حساب کنم. یا رفتید به رستوران، بگو که من شایسته ترم که پول رستوران را حساب کنم. من اعتمادم به خدا بیشتر است و خدا هم به شما می دهد و شما را لنگ نمی گذارد. بدتر از همه افرادی هستند که به زن و بچه شان بخل می کنند و خرجی نمی دهند. این ها نمیدانند که انواع و اقسام فساد ها و تنفر ها و بی عاطفگی ها را با بخل در خانواده ایجاد می کنند. صدقه‌ای که شخص نیازمند می‌دهد‌، برترین صدقه است روایتی است از امام باقر یا امام صادق علیهما‌السلام که سوال کردند بالاترین صدقه چیست؟ فرمود:«أیُّ الصَّدَقَةِ أفضَلُ؟ قال: جُهدُ المُقِلّ، أما سَمِعتَ قَولَ اللّه ِعز و جل«وَ یُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ» تَرى هاهُنا فَضلاً؟[3] = دِهِش بینوا. این سخن خداى عز و جل را نشنیده‌اى كه می فرماید:«و [دیگران را] بر خویشتن، مقدّم مى‌دارند، هرچند خودشان نیازمند باشند.» آیا در این جا مازادى مى‌بینى؟» در روایت بعدی امام صادق علیه‌السلام توضیح می‌دهند:« أما إنَّ صاحِبَ الكَثیرِ یَهونُ عَلَیهِ ذلِكَ، وقَد مَدَحَ اللّه ُ عز و جل فی ذلِكَ صاحِبَ القَلیلِ، فَقالَ فی كِتابِهِ:«وَ یُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَ مَن یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ»= بدان كه این كار، براى افراد توانگر، آسان است؛ امّا خداوند عز و جل در این زمینه، آن را كه مالِ اندك دارد [و در عین حال، همان را ایثار مى كند]، ستوده و در كتاب خود، فرموده است:«و [دیگران را] بر خویشتن، مقدّم مى دارند، هرچند خودشان نیازمند باشند، و آنها كه از خسّت نفس خویش مصون بمانند، آنان، همان رستگاران اند.»» آیه :«وَ یُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَ مَن یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» در شأن امیرالمؤمنین و حضرت زهرا و حسنین و فضه علیهم‌السلام نازل شده است. آنها سه روز روزه گرفته بودند، فقط نفری یک قرص نان داشتند که افطار کنند. یک شب مسکین، شب دیگر یتیم و شب سوم اسیری دَرِ خانه آنها می‌آید و آنها با وجود این که خودشان بیشتر احتیاج داشتند، هر شب غذای شان را به یکی از آن سه نفر می‌دهند. خداوند هم با این آیه از آنها تمجید می‌کند. این سخت ترین صدقه است که وقتی خودت احتیاج داری، به دیگران صدقه بدهی. صدقه ی زبان زبان هر چقدر پر حرفی کند، فضای ذهن و روح را مشغول و ظرفیت فطری را کم می‌کند. حال اگر زبان طوری به کار گرفته شود که هم در خود شخص و هم در طرف مقابل ظرفیت سازی کند، این می شود صدقه زبان. پیامبرصلی‌الله‌علیه‌وآله فرمود:«إنَّ أفضَلَ الصَّدَقةِ صَدَقةُ اللِّسانِ، تَحقُنُ بهِ الدِّماءَ، و تَدفَعُ بهِ الكَریهَةَ، و تَجُرُّ المَنفَعةَ إلى أخیكَ المُسلِمِ= برترین صدقه، صدقه زبان است كه با آن، از ریختن خونها جلوگیرى كنى و پیشامد ناخوشایند را دفع كنى و به برادر مسلمانت سودى برسانی.» صدقه‌ی زبان چه کار می‌کند؟ یک وقت جان کسی در خطر است، گاهی آبروی کسی در خطر است، با زبان آن را حفظ می‌کند. بلایی که قرار است سر کسی بیاید، به وسیله زبان، آن بلا را دفع می‌کنیم. مثلا زن و شوهری دعوا کرده‌اند، تو آنان را آشتی شان بده. پدر و فرزند یا مادر و فرزندی دعوا کردند ، تو آنان را آشتی شان بده. از زبانت سرمایه گذاری کن. اگر فتنه ای هست، با زبان از آن جلوگیری کن. بعضی ها این عرضه را ندارند و نمی توانند از زبان شان برای شادی آفرینی و آرامش استفاده کنند. بعضیها زبان شان تند است و نیش و تمسخر دارد. زبان شان فقط به دیدن لغزشها و گفتن عیبها و ضعف ها باز می شود. این آدمها بی‌ظرفیت هستند و نمی تواند صدقه زبان بدهند. چون زبانش سنگین است، پر شده و شلوغ است. اما کسی که اهل صدقه ی زبان است، می تواند تنفر را به عشق تبدیل کند و یک عشق را حفظ کند و یک عشق را افزایش بدهد. حضرت رسول صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند:«كُلَّما ازدادَ العَبدُ إیمانا ازدادَ حُبّا للنِّساء = هر چه ایمان بنده بیشتر شود، زن دوستى او فزونتر مى شود.» امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرماید: اگر نمی‌توانی همسرت را دوست داشته باشی و نمی توانی عاشقش باشی، حتما بی ظرفیتی. حتما گرفتار خودخواهی هستی. اگر نمی توانی پدرت را عاشقانه دوست داشته باشی و از محبتش لذت ببری، از محبت مادرت و فرزندت، اگر نسبت به پدر و مادر، فرزند و همسرت خشنی و بیشتر کلمات و حرفهایی که بین شما رد و بدل می شود، تشنج، اضطراب، غم، غصه، عیب گیری و ایراد گیری و بهانه گیری و انتقاد از همدیگر است، بدان که علتش این است که تو هنوز باطن انسانی خوبی پیدا نکرده ای. کسی که ایمانش بیشتر می‌شود، یعنی به خدا نزدیکتر می‌شود، حتماً علاقه اش به همسرش بیشتر می‌شود، این یکی از راه‌های صدقه ی زبانی است. کسی که ایمان بیشتری دارد، خودخواهی اش به مرور زمان کمتر می شود.                             کسی که به خدا نزدیکتر است، توان بیشتری دارد برای به کارگیری کلمات محبت آمیز، مهرورزی، تواضع و به کار بردن کلمات زیبا. این خیلی مهم است که بتوانی صدقه ی زبانی را پرداخت کنی و از زبانت برای تولید بهشت استفاده کنی. هر چقدر با زبان شما بهشت تولید شود، درجات شما در آخرت بالاتر است. منفعت رساندن با زبان، صدقه است «و تَجُرُّ المَنفَعةَ إلى أخیكَ المُسلِمِ= با زبانت منفعت را به سمت برادر مسلمانت جذب کن». اگر برادرت می خواهد معامله‌ی بدی انجام دهد، راهنمایش کن. ازدواج غلط، تصمیم غلط، یا اگر مساله طلاق و ... مطرح است، راهنمایی اش کن. زبان چنین کسی منفعت کسب کن است. یعنی زبان او دائما برای دیگران تولید منفعت می کند. این بهترین صدقات است. حضرت پیامبر در حدیث دیگر فرمود: بهترین صدقه، صدقه زبان است؛ زیرا شما می توانی با صدقه شفاعت کنی بین پدر و فرزند و شفیع باشی بین دو همسر، بین دو همسایه، بین دو شریک، بیت دو دوست. می توانی شفیع شوی بین یک رئیس و مرئوس. اصلا مقام محمود یعنی شفاعت به سمت خیر. گفتن سخن حق، صدقه است از دیگر صدقات قشنگ، رسول خدا فرمود: قول حق و حرف حق زدن است. حرف حق زدن، کار سختی است. انصاف داشتن کار سختی است. مشکلی پیش آمده، مثلاً یک افغانستانی، با یک ‌ایرانی دعوایش شده، می دانی حق با افغانستانی است، اگر حاضر نیستی دست برداری از تعصب ایرانی بودنت، این جهنم می آورد. قول حق، فوق العاده مهم است. آموختن علم به دیگران، صدقه است بهترین صدقه این است که انسان اطلاعات بگیرد، علم را بیاموزد و به برادر مسلمانش یاد بدهد. شما هر چقدر سعی کنید دانستنی های تان را مخفی نکنید، کریمانه، سخاوتمندانه در اختیار دیگران قرار بدهید، صدقه است. ‌خودت در کاری شکست خوردی. ولی الان راهکارهایی را بلدی و می دانی که اگر به این برادرت بگویی که چه جوری رفتار کند، او دیگر شکست نمی خورد و پول در می‌آورد، این صدقه است. اما اگر بگوید: اگر من به او بگویم، او پول در می آورد و از من جلو  می زند و من له می‌شوم. این بدبختی است. احکام دین را که یاد گرفتی، به دیگران یاد بده. اخلاقیات یاد گرفتی، به دیگران یاد بده. نباید بخل بورزی. نداشتن بخل، یکی از بهترین راه‌های شبیه شدن به خداست. قرآن می‌فرماید: «بسم ا... الرحمن الرحیم، الرحمن، علّمَ القرآن» یعنی تعلیم کار رحمن است. کی می تواند معلم باشد؟ کسی که رحمن است و رحمت دارد. بنابراین، وقتی که شما به دیگران یاد می‌دهید، به اسم «رحمن» خداوند شبیه می‌شوید و این اسم در شما تجلی می‌کند. حفظ زبان، صدقه است یکی دیگر از قشنگترین صدقاتی که پیامبر فرمود، «حفظ زبان است». اگر نمی‌توانی تولید عشق کنی، لااقل تولید تنفر نکن. کلمات منفی و زننده به کار نبر. ایراد گیری نکن، منت سر دیگران نگذار. امام علی علیه‌السلام فرمود:« لا تَتَكلّمْ بكُلِّ ما تَعلَمُ فكَفى بذلكَ جَهلاً [4]= هـر چه مـى دانى به زبان میاور كه ایـن نشانه نادانى است.» این یعنی لازم نیست جواب هر کس را بدهیم. طرف دارد برای یک کسی یک لطیفه می گوید. دیگری می‌پرد وسط و می‌گوید: این که تکراری است، من شنیده ام. ‌ سکوت کن تا او لطیفه اش را بگوید. در حدیث داریم پیامبر وقتی یک لطیفه ای را می دانست، اگر طرف تعریف می کرد، پیامبر هم می خندید. نمی گفت، من این را قبلا شنیده ام. نبی اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمود:« و الذی نفسِی بِیَدِهِ، ما أنفَقَ النّاسُ مِن نَفَقةٍ أحَبَّ مِن قَولِ الخَیرِ[5] = سوگند به آن كه جانم در دست اوست، مردم هیچ انفاقى نكردند كه دوست داشتنى تر از گفتار نیك باشد.» گفتیم هر جا در قرآن کلمه «قُل» آمد، بعد از آن حتماً یک شاه کلید و حرف فوق العاده مهم گفته خواهد شد. قرآن می‌فرماید:« وَقُلْ لِعِبَادِی یَقُولُوا الَّتِی هِیَ أَحْسَنُ[6] = و به بندگانم بگو آنچه را كه بهتر است بگویند.»  می فرماید: کلمات خوب نه، خوبترین کلمات را بگویند. وقتی کلمات شان بد باشد، شیطان بین شان اختلاف می اندازد. گاهی، حتی ممکن است، شیطان از کلمات خوب هم سوء استفاده کند. یک جایی حرف خوب زدن هم، بی ادبی است و تو باید حرفهای خیلی قشنگ بزنی. گاهی، حرف خوب کافی نیست، باید قشنگترین حرفها به کار برده شود تا بهشت تولید کند. مثل بذر خوب و خوبتر. شما می گویید من می توانم این غذا را درست کنم، ولی برنجش باید خیلی برنج حسابی باشد. می توانم این گل را درست کنم؛ یک گل مصنوعی قشنگ؛ ولی جنس گلش باید از فلان مواد مرغوب باشد. بهشت هم این طوری است. گاهی انسان باید بهترین ها را شناسایی کند و به کار بگیرد. ما باید سرمایه گذاری کنیم روی قول خیر، ‌روی صدقه ی زبانی و این کار را تمرین کنیم. طول هم می کشد تا این هنر را به دست آوریم. نباید کسی توقع داشته باشد بتواند زود موفق بشود.   ع ل 178 صدقه/ صدقه زبان [1] . غرر الحكم : 2497 . [2] . انواع مرگ: مرگ سفید (روزه گرفتن)، مرگ سرخ (شهادت)، مرگ سیاه (تحمل ناسزا و بداخلاقی دیگران)، مرگ سبز (پرهیز از لباس و تجمل) که در بحث های انسان شناسی (تهران) توضیح داده شده است. [3] . الكافی : ج 4 ص 18 ح 3 ، من لا یحضره الفقیه : ج 2 ص 70 ح 1751 عن الإمام الصادق علیه السلام ، ثواب الأعمال : ص 170 ح 16 ، بحار الأنوار : ج 96 ص 179 ح 15. [4] . غرر الحكم : 10187 . [5] . بحار الأنوار : 71/311/8. [6] . سوره اسراء/53.

بحثمان به مناسبت ماه محرم به یک موضوع بسیار مهم اختصاص داشت که فهم آن کلید بسیاری از معارف است. در عاشورا هیچ صفت قشنگی نیست که شما دست روی آن بگذارید و یک جلوه و ظهور ندارد و از آن طرف هم هیچ جنایت و بدی نیست که آن طرف نداشته باشد. کاملترین نمایشگاه خوبی‌ها عاشوراست و کاملترین نمایشگاه بدی‌ها هم عاشوراست. این را خوب دقت کنید. روایتی را از امام کاظم (علیه‌السّلام) گفتیم که فوق‌العاده تعیین‌کننده و کم‌نظیر است. کسانی که می‌خواهند فعالیت­‌های روانشناسی یا جامعه‌شناسی یا اجتماعی ـ سیاسی خیلی قدرتمندی کنند، این فرمول به آنها خیلی کمک می‌کند. چون انسان در این علوم، با معضلات، مشکلات، گرفتاری‌ها، مفاسد، بیماری‌ها و با خیلی چیزها روبه‌روست. همچنین در نقطه مقابل، با یک سلسله کمالات روبروست. در مورد این آیه «قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّیَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ[1]= بگو: خداوند، تنها اعمال زشت را حرام کرده است؛ چه آشکار باشد و چه پنهان» از حضرت سؤال کردند: این یعنی چه که خدا فحشاها را حرام کرده، چه ظاهری و چه باطنی؟ این نشان می‌دهد که فحشاها هم ظاهر دارند و هم باطن. خدا چه چیزهایی را حرام می‌کند؟ هر چیزی که مزاحم رسیدن تو به حیات جاودانه و حیات طیبه باشد. هر چیزی که نگذارد تو به مقام اهل بیت برسی و هر چیزی که نگذارد تو به مقام خلیفه اللهی برسی. پس یک موقع نگوییم خدا این را برای چی حرام کرده! باید بدانیم که حرام یعنی مزاحم تو است و برای تو ضرر دارد. چون خدا تو را با آن عشق جاودانه نگاه می‌کند؛ تو با یک عشق کوتاه دنیایی خودت را نگاه می‌کنی و این منطق را نمی‌فهمی و دائما به خود می‌گویی: یعنی چه خدا این را برای من حرام کرده، خدا می‌خواهد من را اذیت کند. امام موسی کاظم علیه‌السلام در پاسخ این سوال، فرمودند: «اِنَّ‌ لِلقُرآنِ‌ ظَهراً‌ وَ‌ بَطنًا فَجَمِیعُ مَا حَرَّمَ اَللَّهُ فِی اَلْقُرْآنِ هُو اَلظَّاهِرُ وَ اَلْبَاطِنُ مِنْ ذَلِكَ أَئِمَّةُ اَلْجَوْرِ= براى قرآن، ظاهرى است و باطنى، همه آنچه را خدا در قرآن حرام كرده، ظاهر قرآن است و باطن آن پیشوایان جورند». حضرت می‌فرماید: امور حرام، میوه‌های تلخ، جهنمی و آتشین یک ریشه هستند. باطن همه‌ی بدیها و فحشها چیست؟ امامان جور، طاغوت‌ها، ائمه طاغوتی و حاکمان جور، ریشه همه مفاسد در همه کره‌ی زمین هستند. اگر کسی می‌خواهد تاریخ را بفهمد و درست تحلیل کند، باید ریشه‌ای و عمیق بفهمد. ریشه‌ی همه‌ی بدبختی‌های بشر روی کره‌ی  زمین "ائمه کفر" هستند. مثلاً اگر طلاقی هست، اگر دعوای خانوادگی هست، اگر غمی هست، اگر غصه­‌ای هست، اگر عده‌ای نمی‌توانند ازدواج کنند، اگر مردم انواع مشکلات دارند، اگر گرانی هست، اگر فقر هست، اگر کم‌درآمدی هست، اگر بیکاری هست، اگر مرگ و میر زیاد است، اگر تصادف زیاد هست، همه؛ به خاطر همان میوه‌ای از حاکمیت طاغوتهاست که الان در زندگی ما اینطور ظهور کرده است. «ظاهر قرآن» حلال های آن، و باطن آن امام حق است حضرت فرمود: «وَ جَمِیعُ مَا أَحَلَّ اَللَّهُ تَعَالَى فِی اَلْكِتَابِ هُوَ اَلظَّاهِرُ وَ اَلْبَاطِنُ مِنْ ذَلِكَ أَئِمَّةُ اَلْحَقّ = و هر چه خدا در قرآن حلال کرده، تمامش ظاهر قرآن است و باطن آن پیشوایان حق هستند». یعنی هر چیزی که شیرین و خوب است، این در ظاهر است. اما ریشه‌ی همه قشنگی‌ها، خوبی‌ها، امنیت‌ها، صلاح‌ها، عدالت‌ها، آسایش‌ها و آرامش‌ها، امام حق است. بنابراین، اگر امام حق یک جا حاکم باشد، آنجا بهشت است. امام زمان علیه‌السّلام وقتی بیاید، دیگر نه فقری وجود دارد، نه مریضی، نه دعوا و نه درگیری و طلاق و مشکل ازدواج. یعنی دیگر مشکل خانوادگی، عقده‌ها، کمبودها، دعواها وجود ندارد. همه جا همه راحت، شیرین و جذاب می‌شوند. دیگر چشم‌ و هم‌چشمی و رقابت و عقده و مقایسه نیست. ریشه همه فسادها «علم نا مهذب» است نقل است که تا ظهور حضرت، فقط دو پله از علم طی می‌شود. چون بشر ظرفیت بیشتر از دو پله از علم را ندارد و در همین مقدار از علم هم، این همه فساد می‌کند. شما این همه مریضی‌ها، جنگ‌ها، خشونت‌ها، گرانی‌ها، فسادها و بیماریها را که میبینید، همه به خاطر پیشرفت علم است. اینها ناشی از پیشرفت بدون تعقل، پیشرفت بدون حاکمیت جنبه عقلانی و الهی در علم و علم افسارگسیخته است. برای همین خدا اجازه نمی‌دهد که بشر، بیشتر از دو پله به سمت علم برود. چون نمی‌تواند و ظرفیت ندارد. برای همین است که در قرآن فرمود: «وَمَا أُوتِیتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِیلًا= از علم، جز قلیلی به شما ندادیم». با ظهور حضرت انسان به رشدی که لیاقتش را دارد می رسد امام زمان علیه‌السلام که بیاید، ببینید آن موقع چه می‌­شود و بشر به کجا می‌رسد؟ وقتی که امام می‌آید، هر کدام از انسانها از اولیاء خدا می‌شوند و راه غیب و ارتباط با ملکوت، به روی همه آنها باز می‌شود. هر انسانی چنان نورانیت و معنویتی پیدا می‌کند که به راحتی با غیب ارتباط می‌گیرد. مردم مزه‌‌ی عشق به خدا و اهل بیت را می‌فهمند. مزه‌ی عرفان را می‌فهمند. لذت معنویت در وجود همه انسانها می‌آید. امام زمان علیه‌السلام برای این کار می‌آید که انسان­ها را شبیه خودش ‌کند. درس مهم عاشورا این است که اگر امام زمانت را یاری نکنی، در لشگر یزید هستی حواست باشد، آن چیزی که باید از عاشورا بفهمی، این است که وقتی تو با طاغوت کنار می‌آیی، در تمام مفاسد طاغوت شریک هستی. چون طبق فرمایش حضرت، طاغوت ریشه‌ی همه مفاسد است و زمانی در این جرم، شریک نیستی که دلدادگی و عشقت حاکمیت معصوم باشد و برایش تلاش کنی. یعنی در برآورد زندگیت معلوم باشد که تو چقدر در جنبه مالی برای برطرف کردن موانع ظهور حضرت تلاش و سرمایه‌گذاری کردی؟ چقدر وقت گذاشتی؟ چقدر آبرو گذاشتی؟ چقدر از دانشت برای برطرف کردن موانع ظهور حضرت استفاده کردی؟ چقدر در معنویات و دعاهایت، در شبها و گریه‌ها و التماسهایت، از خدا خواستی که موانع ظهور را بردارد؟ و گرنه اینکه تو مصرف‌کننده کمالات و فضائل و زحمات دیگران باشی، اما خودت هیچ خاصیتی برای حضرت نداشته باشی، درست نیست. اینطوری، تو هم در لشکر یزید هستی. این فهم، خیلی مهم است که تو یک حسینی داری که زنده است، ولی آوار و تنها و غریب است. یک حسینی است که آن حسین عاشق این است. پس تکلیفت را در زندگیت روشن کن. به حسین زمانت لبیک می‌گویی یا نمی‌گویی؟ می‌خواهی حضرت در روند زندگیت باشد یا نباشد؟ نباید فقط درگیر کار اقتصادی و اجتماعی، غذا و خوراک، شوهرداری، زن‌داری، بچه‌داری و این که دکترا بگیرم، ارشد بگیرم، لیسانس بگیرم و شغل و ... باشی. خیلی از افراد، وقتیحضرت صدایشان می‌کند، می‌­گویند: وقت نداریم. می‌گویند آقا ما محرم می‌آییم برای جدّت گریه می‌کنیم، مشکی می‌پوشیم و سینه می‌زنیم؛ اما اینکه شمشیر بزنیم و کنارت بایستیم و مشارکت در نهضتت کنیم، اصلاً وقتش را نداریم. این حسین هنوز غریب است و مثل جد غریبش ندای «هل من ناصر ینصرنی»سر می‌­دهد. هیچ کس فکر نمی‌کند امام زمان علیه‌السلام در این زمان از من چه می‌خواهد؟ من الان چه وظیفه‌ای نسبت به حضرت دارم؟ جهان پر از فساد و ظلم است و اگر آقا بیاید، همه آنها برطرف می‌شود. پس بروید او را بیاورید. اینجاست که قرآن می فرماید: «اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ یُوسُفَ وَأَخِیهِ= بروید و جستجو کنید و یوسف و برادرش را بیاورید». آیت الله صدیقی در مورد این آیه فرمود: برادرش آمده، (اشاره به ولی فقیه) حالا باید یوسف را بیاوریم». الان فضای اربعین بهترین فضا و موقعیت برای برطرف کردن موانع ظهور حضرت است، اما همه دوست دارند فقط شام و ناهار بدهند، آشپزی کنند، آب و نان بدهند. اما چه کسی برای فکر، اندیشه و معرفت تلاش می‌کند؟، چه کسی برای اینها جان می‌کند؟. هیچ کس غصه برای آقا غصه نمی‌خورد. بروید به دلتان مراجعه کنید و ببینید چقدر دغدغه‌ها و غصه‌هایتان برای این آقاست؟! کسی که می خواهد به توحید دست یابد، باید از باب امام وارد شود جالب است که وقتی حضرت می‌خواهد خوبیها را بشمارد، از توحید شروع می‌کند. می‌فرماید: هر کس می‌خواهد به خدا برسد، باید از طریق ما برسد. محال است کسی بدون معصوم، بتواند به خدای حقیقی معرفت پیدا کند. هر معرفتی بدون امام معصوم، معرفت قلابی از خداست و هر توحیدی بدون معصوم، شرک است و توحید حقیقی نیست. معصوم، کاملترین مظهر خداست که تو می‌توانی با او خدا را بشناسی. با مظاهر جزئی و محدود، کسی نمی‌تواند خدا را بشناسد. این خدایی که شما نمی‌توانی با او شاد و امیدوار و آرام باشی و به دادت هم نمی‌رسد و هر چه هم او را صدا می‌کنی هیچ کاری از او برنمی‌آید، خدای مخلوق خود توست نه خدای حقیقی. فقط در سایه ارتباط با معارف معصوم است که تو می‌توانی الله حقیقی را بشناسی و او را در زندگی‌ات بیاوری و بتوانی با آن همراه باشی تا معشوق‌ات بشود. تا گفتی: «لا اله الا الله» دلت برود و دلت هم تصدیق کند که واقعاً من اله‌ام الله است. «اله» یعنی کس یا چیزی که ما به سوی او می رویم. می فرماید: «وَ اَلصَّلاَةُ وَ اَلصِّیَامُ وَ كَظْمُ اَلْغَیْظ = توحید و نماز و روزه و کظم غیظ» یعنی آن توحیدی که بدون امامت و ولایت است، توحید حقیقی نیست. هر کس توحید حقیقی را می‌خواهد، باید از معصوم بگیرد. یکی از قشنگی‌های ارتباط با معصوم این است. کسی که معصوم را می‌شناسد و با امام اتصال دارد، نمی‌تواند عصبی و پرخاشگر باشد و دست بزن داشته باشد. نمی‌تواند به کسی حرف تند و زشت بزند. نمی‌تواند زن و بچه‌اش را تحقیر کند یا خدای نکرده آنها را بترساند. آدمی که منیّت دارد، یا آدمی که خودشیفتگی و خودخواهی و خودبرتربینی دارد، نمی‌تواند بر قلب هیچ کس حاکم بشود.  بعد می‌فرماید: «وَ اَلْعَفْوُ عَنِ اَلْمُسِیءِ= و عفو از گناهکار». عفو از آدم بدکار، از فروع ارتباط با اهل بیت است. حضرت می‌گوید هر کس ما اهل بیت را داشته باشد، بی‌خیال آدمهای بدکار می‌شود. عقده و کینه نمی‌کند. کسی که معصوم را دارد، اصلاً خودش را با هیچ کس مقایسه نمی‌کند. لعنت خدا بر دزدهای میلیاردی از جیب مردم خدا لعنت کند آنهایی که در این مملکت میلیاردی می‌دزدند و می‌خورند و اصلاً حواسشان نیست که اطرافشان چه خبر است. اینها در قیامت می‌خواهند چه جوابی به خدا بدهند؟ قرآن می‌گوید: سخت‌ترین عذابها را من برای اینها ذخیره کردم. امام معصوم علیه‌السلام می‌فرماید: «وَ رَحْمَةُ اَلْفَقِیرِ= و رحمت به فقرا». باید ببینیم که آیا ما عاشق فقرا هستیم، یا از فقیر می‌ترسیم و فرار می‌کنیم؟ آیا مثل امام معصوم، به فقرا رحمت داریم یا نه؟ همانطور که قرآن می‌گوید: «وَ الَّذِینَ فِی أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ/  لِلسَّائِلِ وَ الْمحْرُومِ= و آنان که در مال و دارایی خود، حقّی معیّن و معلوم تعیین می‌کنند تا به فقیران سائل و فقیران آبرومند محروم برسانند». اگر پولی به دستت می‌آید، باید بگویی صدقه‌هایش را کنار بگذارم، باید برای فقرا پول کنار بگذارم؟ اطراف ما این همه گرسنه و گرفتار و مشکل‌دار هست و ما چطوری زندگی می‌کنیم؟ حقوق همسایه  حضرت در مورد رعایت حق همسایه می فرماید: «وَ تَعَهُّدُ اَلْجَارِ= و تعهد داشتن نسبت به همسایه». یعنی من باید مقید کنم خودم را به رعایت حقوق همسایه‌ام. همسایه یعنی کسی که احترامش فوق‌العاده واجب است. امام مجتبی (علیه‌السّلام) گفت مادرم فاطمه زهرا تا صبح دعا کرد برای همسایه‌ها، آن هم همسایه‌هایی که حضرت داشت و آن همه اذیتش می‌کردند. گفتم: مادر تو برای خودت دعا نکردی؟ فرمود: «الجار ثم الدار= اول همسایه بعد خانه خودم». تعهد در این فقره، خیلی کلمه سنگینی است. اگر آدم تعهد به همسایه‌اش داشته باشد و اگر همسایه‌ها هوای همدیگر را داشته باشند، خیلی مشکلات حل می‌شود. اقرار به فضل دیگران، ما را به فهم فضیلت های عظیم امام می رساند این که حضرت می فرماید: «وَ اَلْإِقْرَارُ بِالْفَضْلِ لِأَهْلِهِ= و اقرار به فضل اهل فضل»، یعنی این باید در زندگی انسان، یک قاعده باشد که اگر کسی یک خوبی دارد، اقرار کند که او خوب است. این اقرار، تمرینی می‌شود برای انسان تا به خوبی های عظیم امام معصوم علیه‌السلام پی ببرد و قدر آن خوبی ها را بداند. یک تمرین این است که مثلاً به زنت بگویی که تو این همه خوبی داری. چرا خوبی‌های زنت را پنهان می‌کنی و از او ایراد می‌گیری؟ چرا یک عالم خوبی‌های شوهرت را نمی‌بینی و از او تعریف نمی‌کنی؟ چرا از بچه‌ات تعریف نمی‌کنی و فقط ضعفها را می بینی؟ قا/203 [1] . سوره اعراف/ آیه 33.   

دکتر کریس هیور، محقق انگلیسی درباره ماجرای کربلا و شهادت امام حسین علیه‌السلام توضیح می‌دهد. لینک کلیپ های دیدنی و جالب http://montazer.ir/tv ​