متاسفانه اکثر افراد بشر، در ارزش گذاری و وقت گذاری برای تحصیل سعادت، برعکس عمل می کنند. یعنی اول به عوامل خارجی بیشتر اهمیت می دهند، سپس به عوامل بدنی، و در آخر به عوامل روحی. ترتیب اهمیت عوامل سعادت در نظر انسان به دلیل این است که آگاهی های انسان از ابتدای تولد متوجه اشیاء خارجی است. اگر انسان در کودکی از تربیت صحیحی برخوردار نشود و به او نگویند که چه چیزهایی اهمیت بیشتری دارد، تا آخرعمرش به همان گونه پیش خواهد رفت. یعنی اول به مسائل خارجی اهمیت می دهد، بعد به مسائل بدنی، و در درجه آخر به مسائل روحی،  البته برخی نیز، چنین هستند که اصلاً به هیچ کدام اهمیت نمی دهند. برای همین در جامعه می بینیم که افراد به پول بیشتر از سلامت جسمانی شان اهمیت می دهند. مثلا برای به دست آوردن پول، تلاش زیادی می کنند و غم و غصه ی زیادی متحمل می شوند تا لوازم خارجی مثل فرش، لوستر، خانه گران قیمت، اتومبیل آخرین سیستم، وسایل تزئینی و لباس و ... را تهیه نمایند. گاهی آنقدر دوندگی می کنند که سلامتی شان به خطر می افتد و مریض می شوند؛ زیرا تهیه این وسایل فشار روحی زیادی را بر شخص وارد می کند. متأسفانه، خیلی از افراد، توجهی به این موضوع ندارند. شبانه روز می دوند تا پول بیشتری به دست آورند و در این تلاش و تکاپوی بیش از حد معمول، از بدن خود سرمایه گذاری می کنند و در نتیجه چشم، دست، کلیه، و ... سایر اعضای بدن درگیر بیماری های جسمانی می شوند. حتی گاهی ممکن است دچار نقص عضو شوند که نقص عضو را به راحتی نمی شود جبران کرد. چون هم خسارت مالی و هم خسارت روحی در پی دارد.  بعضی افراد گاهی به خیال خود می خواهند صرفه جویی کنند، ولی دو برابر آنچه که صرفه جویی می کنند، آسیب بدنی می بینند. مثلاً با 8 ساعت کار می توانند یک زندگی ساده و مطلوبی داشته باشند، اما شغل دوم یا سوم می گیرد و از بدنش خیلی کار می کشد که در دراز مدت، بدن مریض می شود. زیرا با فطرت و طبیعت نمی شود مبارزه کرد. هیچ چیزی قانونمندتر از طبیعت و فطرت وجود ندارد. نمی خواهم بگویم کار دوم بد است. بعضی وقتها لازم است، اما به شرطی که انسان به سعادت روحش صدمه نزند. کسی که شغل دوم و سوم دارد، برای پول در آوردن وقت بیشتری می گذارد. چنین کسی به تربیت فرزندش و نیاز های عاطفی خانواده اش نمی رسد. در نتیجه مشکلات روانی در خانه ایجاد می شود. بعد از مدتی خودش هم مسئله دار می شود؛ ناراحتی اعصاب می گیرد؛ دچار خستگی و عصبانیت بیش از حد می شود؛ در عصبانیت هم هزاران مشکل اخلاقی برایش به وجود می آید که همه اینها گناه است و در نامه عمل او نوشته می شود. زن و فرزند غیر از مسائل اولیه و مادی زندگی، چیز های دیگری هم نیاز دارند. اگر شما آنها را تهیه نکنید، آرامش خانواده تأمین نشده و همسر و فرزندت به مشکل روانی دچار می شوند و متعاقبا فرزندت دچار مشکلاتی در مدرسه می شود. شما در داخل منزل می بینید که مشکلی ندارد، وضعش خوب است، لباس، خوراک و پول تو جیبی اش به راه است. اما بچه از نظر روانی سالم نیست. آسیب های روانی زیادی دیده است.   اگر فرهنگِ معنوی شیعه در جامعه درست جا بیفتد و انسان «علم چگونه زیستن» یا علم «اخلاق» را بیاموزد، عوامل خارجی در درجه اول اهمیت قرار نمی گیرند. عامل بدنی نسبت به عوامل خارجی از ارزش بیشتری برخوردارند بعد از عوامل خارجی که در درجه پایینِ اهمیت قرار دارند، انسان به دومین عامل که مسائل بدنی است توجه دارد. در حالی که گفته شد، اولین و مهمترین عامل در نیل به سعادت، عامل روحی است. ولی انسان به بدنِ خود بیشتر از روحش اهمیت می دهد. البته فراموش نشود که در دین ما بدن ارزش دارد. باید به بدن رسیدگی کرد و از آن مراقبت نمود. اهمیت بدن به اندازه ای است که اگر کسی به بدن فردی آسیب بزند، باید دیه بپردازد. اگر یک عبادت که از نوع «عوامل روحی» شمرده می شود، برای سلامتی بدن ضرر داشته باشد، انسان از آن عبادت منع شده است. مثلا اگر گرفتن روزه به سلامتی شخصی لطمه وارد کند، آن شخص نباید روزه بگیرد. یا این که قضا کند و بعد وقتی بدن سالم شد، قضای آن را به جا آورد. ولی نباید با بدنی که بیمار است، روزه بگیرد و روزه ای که می گیرد، باطل است. بدن در دین اسلام خیلی محترم است. این احترام و شرفِ بدن به خاطر وجود روح است. ولی ما متأسفانه متوجه نیستیم. به فکر حمام جسم مان هستیم که هفته ای دو بار و سه بار حمام برویم. وقتی دستمان چرب می شود، باید بشوییم یا لباسمان را تمیز کنیم. بعضی ها که توجه بیشتری به سلامت بدن دارند، ورزش می کنند، برای ورزش وقت می گذارند، باشگاه می روند، تربیت بدنی کار می کنند. به هر نحوی خودشان را فارغ می کنند که به جسم شان رسیدگی کنند که همه این رفتارها خیلی خوبند. ولی روح چی؟ آیا روح نظافت نمی خواهد؟ طهارت نمی خواهد؟ اگر کثیف و مریض شد، آیا اشکالی ندارد؟ گاهی اصلاً روح می میرد. شخص دیگر مرده است و یک حیوان شده و روح انسانی ندارد. شما که چندین ساعت برای بدنت وقت می گذاری، چند ساعت هم برای روحت وقت بگذار. خود را برای روحت فارغ کن. بگو می خواهم روحم را تربیت کنم. برای بدنت به باشگاه می روی؛ دل به حرف مربی می دهی و همه سختی های تمرین را تحمل می کنی. برای روح هم این کار را انجام بده. اما متأسفانه انسانها فکر می کنند، اصلاً روح نیازی به رسیدگی ندارد و مریض نمی شود.  در روایت داریم، 6 حالتی که برای جسم ایجاد می شود، برای روح هم ایجاد می شود: 1) خواب، 2) بیداری، 3) مرگ، 4) حیات، 5) صحت و 6) بیماری. پس حالا که روح هم همه این 6 حالت را دارد. باید توجه کنیم که روح ما کجا می خوابد؟ بیدارش کنیم. با غفلت به کجا می رود؟ غفلتی که اگر انسان متوجه نشود، تمام هستی اش و تمام ابدیت و همه ی آخرتش را به خطر می اندازد. روح ما در چه زمانی و در کجا بیمار می شود؟ اگر با این بیماری به آن طرف منتقل شود، درد سرها برای انسان درست خواهد کرد. بعضی از ما هیچ غمی برای رشد خودمان نداریم و لحظه ای تأمل نمی کنیم که بالاخره ما هم آدم هستیم. فردایی و ابدیتی داریم. خداوند ما را بیهوده خلق نکرده است. ما هیچ وقت احساس درد نمی کنیم، درد انسانیت، درد آخرت، درد ابدیت، درد دین. وقتی این دردها سراغ ما نمی آید، یعنی ما مریض هستیم. بدنی که به موقع درد نگیرد، مریض است. بدن سالم بدنی است که وقتی خطر تهدیدش می کند، درد بگیرد و با «درد» به انسان هشدار دهد، تا انسان بداند که مریض است و به پزشک مراجعه کند. پس وقتی که آلودگی سراغ بدن می آید، اگر بدن هیچ هشداری ندهد، مریض است. مثل دست یا پایی که سر و بی حس شده باشد، اگر سوزن به آن بزنی یا حتی اگر بسوزد، انسان متوجه نمی شود. چرا؟ چون حس خود را از دست داده است. روح سالم نیز، نسبت به جدایی از خوشیِ واقعی و جدایی از سعادت، حساسیت نشان می دهد. جدایی از سعادت برایش مسئله است و برای آن، غم و اضطراب دارد. راجع به این مسئله واقعاً فکر می کند که «من جوانم»، «فردایی دارم»، «وقتی روز به روز از عمرم می گذرد، توانایی ام از دست می رود»، «من چه کار باید بکنم؟»، «وقتی ازدواج کنم آیا مسائل ازدواج را می دانم؟»، «آیا از مسائل تربیت فرزند آگاهی دارم؟». برای فرزندمان واکسن می زنیم. اگر بیمار شود از او پرستاری می کنیم. برایش لباس و کفش و ... تهیه می کنیم. اما این کودک انسان است. روح دارد، سلامتی روح می‌‌‌خواهد، بهداشت نیاز دارد. پزشک روحانی و تربیت روحانی لازم دارد. حتی وقتی می‌خواهیم مسائل روحش را درمان کنیم، سعی می کنیم با رفع مشکلات و مسائل جسمی درمانش کنیم، یعنی با توجه به عوامل بدنی، می خواهیم مشکلات روحی فرزندمان را مداوا کنیم. اما این کارِ غلطی است. مثلا کودک روحش مریض است. ما برایش دوچرخه می خریم. آیا با خریدن دوچرخه روحش درمان می شود؟ آیا مشکل روحی و روانی خانمت با خریدن لباس و زیورآلات حل می شود؟ اصلا چنین نیست. وقتی فرزندت مریض است، می گویی مدرسه نرو؟ می گویی این غذا را نخور، فلان خوراکی را نخور تا بدنت سالم شود. روح هم همین گونه است. وقتی روح مریض می شود، باید فعالیت هایی را که برای روح مضر است، محدود کنید. یک سری فعالیت ها را تعطیل کنید. وقتی جسم بچه مریض می شود، پدر مرخصی می گیرد، مادر کارهایش را کم می کند و به کودک رسیدگی می کنند، تا حال فرزندشان خوب شود. روح هم همین مراقبت ها را نیاز دارد. مسائل روحی ماندگارند. برای این که روح مثل بدن نیست که بپوسد. روح جاودانه است. برای همین در بالاترین درجه اهمیت قرار دارد. سعادت آخرت ما بسته به این است که روح را چگونه پرورش دهیم و برای پرورش آن، نیاز به آگاهی و وقت گذاری و عمل داریم. اشتباه بزرگ جوانان این است که فکر می کنند، یک روزی در آینده فراغتی پیدا می کنند و می توانند به مسائل روحی، معنوی، مسائل تربیتی و علمی شان برسند، اما این درست نیست. هر مقدار از عمرتان بگذرد، مشکلات خارجی و مادی تان بیشتر خواهد شد. مسائل روحی و معنوی در اولین درجه اهمیت قرار دارند. دومین مسئله که در درجه دوم اهمیت قرار دارد، مسئله جسم است. اگر غذای کمتری بخوری، خانه ات به جای فرش، موکت باشد، اما بدنت سالم باشد، خیلی بهتر از این است که در خانه ات مبل باشد و وسایل رفاهی آن چنانی داشته باشی. پول و ثروت فراوان داشته باشی، ولی در عوض زخم معده و زخم اثنی عشر گرفته باشی. انسان نباید بدنش را به خاطر مسائل خارجی، خیلی به زحمت بیاندازد. باید بداند که تا آخر عمر به این بدن نیاز دارد. پس ترتیبِ اهمیتِ عوامل سعادت، به این صورت است که عوامل روحی در درجه اول، عوامل بدنی در درجه دوم و عوامل خارجی در درجه سوم اهمیت قرار دارند. بنابراین در برقراری ارتباطات اجتماعی اولین شرط این است که معنویت، ابدیت و آخرت مان به خطر نیفتد. از آخرت مان مایه نگذاریم. نباید از روح که اصل است، برای مسائل بدنی که فرع است سرمایه گذاری کنیم. به خاطر مسائل خارجی نباید بدن را فدا کنیم و به خاطر مسائل بدنی نباید از روحمان سرمایه گذاری نکنیم.

یک حدیث شریف قدسی را بیان می‌کنیم که در آن، خداوند تبارک و تعالی به نبی اکرم (صلی الله علیه وآله و سلم) در سفر معراج، توصیه‌هایی فرموده‌اند، این حدیث شریف را علمای فراوانی مانند مرحوم دیلمی در «ارشاد القلوب»، مرحوم مجلسی در «بحارالانوار»، مرحوم شیخ حرعاملی در « جواهر السنیة فی الاحادیث القدسیة» نقل کرده‌اند, ایشان از قول امام صادق (علیه السلام) و امام باقر (علیه السلام) از امیرالمؤمنین (علیه السلام)، روایت می‌کنند: «انّه قال، انَّ النبی (صلی الله علیه و آل و سلم) سئل ربه سبحانه لیلة المعراج= پیامبر ص در شب معراج از پروردگار سبحان، سؤال کرد»: «فقال یا رب ایَّ الاعمال افضل= ای خدای من! نیکوترین کار، چه کاری است؟»، «فقال الله عزوجل لیس شیءٌ افضل عندی من التوکلُ علیَّ والرضا بما قسمته= خداوند در پاسخ می‌فرماید: هیچ عملی نزد من، محبوب تر و نیکوتر از توکل به من و رضا به آنچه که برای بنده‌ام قسمت کرده‌ام، نیست».  به موضوع «رضا» جداگانه خواهیم پرداخت.  «توکل» یعنی وکیل گرفتن خدا، یعنی کارها را، به خداوند تبارک و تعالی، واگذار کنیم؛ به عبارتی وقتی که وظیفه خود را از طریق شرع، اخلاق و اساتید شناختیم و آن را به درستی انجام دادیم، از آن به بعد، این که چه اتفاقی می‌افتد را به خدا واگذار کنیم. مانند کسی که وکیلی برای خود اختیار می‌کند تا کارهایش را انجام دهد. «فاذا عزمت فتوکل علی الله؛ انَّ الله یحب المتوکلین» (آل عمران/159 و 160). «ان ینصرکم الله، فلا غالب َ لکم و ان یخذلکم فَمن ذالذی ینصرکم من بعده و علی الله فلیتوکل المؤمنون= هنگامی که تصمیم به انجام کاری گرفتید، پس بر خدا توکل کنید و او را وکیل خود قرار دهید»،  «انَ الله یحب المتوکلین= خدا کسانی را که روی او حساب می کنند و بر او توکل می کنند، دوست دارد.»  این معنا برای کسانی که دوران انقلاب و دفاع مقدس را گذرانده‌اند، قابل درک است، مانند امام خمینی (ره) که به تنهایی، ولی با توکل به خدا عمل کرد. به این نکته، عمیقا توجه کنید که بسیار مهم است:  مسئله توکل آنچنان شیرین است که گاهی برای بهره و لذت بیشتر، به توکل احتیاج داریم. به عنوان مثال، کودکی را در نظر بگیرید که در حال یادگیری دوچرخه سواری است. وقتی کسی پشت دوچرخه اش را می گیرد، حس خوشحالی دارد. اما وقتی که پشت دوچرخه را رها می کنند و خودش می تواند دوچرخه سواری کند، لذت فراوانی می برد و دوست ندارد کسی به کمکش بیاید. توکل به خدا هم این گونه است. یعنی برای درک لذت توکل، باید از دیگران بگسلد و برخدا تکیه کند. مانند امام خمینی (ره) که تنها عمل کرد، یا حضرت موسی (علیه السلام) و پیامبر (صلی الله علیه و آله) که تنها عمل کردند. آنگاه که حضرت موسی (علیه السلام) فرمود: «انَّ معی ربّی سیهدین= پروردگارم همراه من است و مرا هدایت میکند». اگر انسان به این حظ و شهود، که پروردگارم همراه من است، دست یابد، روزی او از جاهایی که حساب نمی کند، می‌رسد؛ کارهای او از جاهایی که حساب نمی‌کند، انجام می‌شود.  چنان که در جریان انقلاب و دفاع مقدس، بدون هیچ پول و امکانات و تجربه‌ای و با وجود تحریم، تجربه کردیم. همان گونه که برای پیغمبر هم، این سختی‌ها، پیش آمد و سه سال در شعب ابی طالب، هر شب، صدای زنان و کودکان از گرسنگی بلند بود؛ ولی اراده خداوند، این گونه تعلق گرفته بود که توکل و تحمل کنید تا ببینید خداوند چگونه راه را برایتان باز می‌کند. در همه امور همین طور است؛ در درس خواندن، ازدواج کردن و مبارزه در راه خدا. جهاد برای خدا، با تکیه و توکل بر او میسر است با تکیه بر خداوند، مؤمنان سختی‌ها و رنج‌ها را به جان می‌خرند و از جان و مال خویش در راه او می‌گذرند، و چون چنین کردند، خداوند به وعده‌ی خویش عمل می‌کند و ایشان را بر دشمنانشان پیروز می‌کند و رنج‌هایشان را التیام می‌دهد. در دوران سخت مبارزات با رژیم شاه، هنگامی که مردم مشغول زندگی خود بودند، عده ای در زندان‌ها تنها و غریب، شب تا صبح شکنجه می شدند، نه یک سال، و نه دوسال، بلکه سال ها. ولی امیدوار بودند که خداوند آنها را از زندان و شکنجه نجات دهد، چنان که خداوند آنها را نجات داد و شکنجه‌گرها را اسیر آنها کرد و بر آنها حکومت و عزت داد. اگر خدا را کمک کنید،«فلا غالب لکم=هیچ کس نمی تواند بر شما غلبه کند»، چگونه؟ «جاهدوا باموالکم و انفسکم= با مال و جانتان در راه خداوند جهاد کنید». با سختی و زحمت کشیدن در راه خداوند و سرمایه‌گذاری برای او. مانند دوران دفاع مقدس، و یا دوران پیروزی انقلاب که فشارهای مختلفی را به تنهایی پشت سر گذاشتیم و یا وضعیت حوزه های علمیه که گاهی اوقات، به سختی معاش می‌کنند. مرحوم آیت الله نجفی، تعریف می‌کرد، «زمانی بود که سه ماه نتوانستم شهریه‌ی طلبه ها را بدهم. طلبه ای که شهریه ی بخور و نمیر می‌گیرد، اگر به او نرسد، برای نان شبش هم لنگ است. سه ماه گذشت تا یک روز، به جمکران رفتم و به امام زمان(علیه  السلام) توسل کردم، همان روز حضرت، مشکلمان را برطرف کرد. یعنی کار برای خدا و امام زمان (علیه السلام) این مسائل را دارد.  رفاه‌طلبان و شکم پرستان که تحمل این را که صورتشان را با سیلی سرخ نگه دارند، ندارند. لیاقت توکل کردن را هم ندارند. کسانی که وقتی عصبانی می‌شوند، اخلاق را زیر پا می گذارند و از خدا ناامید می شوند، این افراد، نمی توانند بگویند: «معی ربّی سیهدین=خدا همراه من است و هدایتم می کند»؛ چنان که خداوند می  فرماید:  «وان یخذلکم فمن ذالذی ینصرکم= اگر قرار باشد ذلیل شوید، چه کسی می تواند شما را از دست خدا نجات دهد؟» درادامه می فرماید: «من بعده»  یعنی بعد از آن خذلان الهی. در نتیجه می‌فرماید: «و علی الله فلیتوکل المؤمنون= و مومن باید بر خدا توکل کند». یعنی برهیچ کس نه، »تقدیم ما حقُّ التحصیل یفیدالحمل»،  فقط بر خداباید توکل کنند. یعنی کسی که پشتش ضعیف است و ترس او را فرا می‌گیرد و حال و حوصله‌ی‌ مبارزه و رنج و جهاد برای خدا و امام زمان را ندارد، این شخص مؤمن نیست. نتیجه توکل به خدا، آرامش و اضطراب  نداشتن وقتی تکیه‌گاه انسان خداوند باشد، به  هنگام هجوم سختی‌ها، دچار تشویش و اضطراب نمی‌شود، چرا که می‌داند به کسی تکیه کرده‌است، که کلید خزائن عالم به دست اوست. خوش به حال کسی که با تکیه بر خدا اضطراب نمی‌گیرد، یعنی وقتی که سختی ها به او هجوم می آورد، دچار تشویش و بداخلاقی نمی‌شود و به اطرافیان خود پرخاشگری  نمی‌کند، و در اوج سختی و ناراحتی با توکل بر خداوند لبخند می‌زند، خداوند این صحنه‌ها را دوست دارد؛ اینکه ما در سختی‌ها چه اندازه، قبولش داریم و به او تکیه می‌کنیم، به کسی که، «لله خزائن السموات و الارض= خزائن آسمانها و زمین در دست اوست، «وَلِلَّهِ غَیْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِلَیْهِ یُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَتَوَكَّلْ عَلَیْهِ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ = و نهان آسمانها و زمین از آن خداست و تمام كارها به او بازگردانده مى ‏شود پس او را پرستش كن و بر او توكل نماى و پروردگار تو از آنچه انجام مى‏ دهید غافل نیست»،  (هود/123). غیب آسمان ها و زمین دست خداست؛ یعنی کسی که تمام کرات و کهکشان ها، و اتم ها و الکترون‌ها را، ربوبیت می کند، کسی که همراه هر موجودی هست. «إِنَّ اللَّهَ لَا یَخْفَى عَلَیْهِ شَیْءٌ فِی الْأَرْضِ وَلَا فِی السَّمَاءِ = در حقیقت هیچ چیز [نه] در زمین و نه در آسمان بر خدا پوشیده نمى‏ ماند»(آل عمران/5). «و الیه یرجع الامر کله» «و تمام امور به او باز می گردد»، این رجعت و رجوع هست[1]، «فاعبد، فتوکل علیه » پس به او توکل و تکیه کن. «ما ربّکَ بغافلٍ عما تعملون =  و بدان  که پروردگار تو از کارهایی که می کنی غافل نیست، «اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَیْءٍ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَیْءٍ وَكِیلٌ =خدا آفریننده هر چیز است و بر هر چیز هم او نگهبان است.» (زمر/62 و 63)، و او خالق هر چیزی است، وکیل همه چیز هم، اوست؛ تکیه نکردن و توکل نکردن، موجب ضایغ شدن خود انسان است، «لهُ مقالیدُ السموات و الارض»  کلید و اسباب گشایش آسمان ها و زمین در دست اوست، همه چیز به دست اوست،  «والذین کفروا بایات الله اولئک همُ الخاسرون» آنهایی که به آیات الهی کفر می ورزند، آنها خودشان ضرر کردند، «فَمَا أُوتِیتُمْ مِنْ شَیْءٍ فَمَتَاعُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا= و آنچه به شما داده شده برخوردارى [و كالاى] زندگى دنیاست» (شوری/36) هر آنچه به شما داده شده، متاع ناچیز دنیاست،  مثل دارایی های دنیا نسبت به آخرت، مثل دارایی‌های انسان در رحم مادر است، نسبت به دنیا. راهکاری برای آرامش و نداشتن اضطراب انسان با علم به اینکه آنچه نزد خداست، بهتر و ماندگارتر است، به آرامش دست پیدا می‌کند. چنان که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، سلاح خود را برای  رویارویی با سختی‌ها، «لا حول و لا قوةالا بالله العلی العظیم» می‌داند. اگر کسی می خواهد آرامش پیدا کند، می خواهد خوش اخلاق باشد،  نترسد،  و تعادلش را از دست ندهد، و اضطراب سراغ او نیاید، این آیه را ذکر قرار دهد، «وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَیْرٌ وَأَبْقَى =  آنچه که  نزد خداست، بهتر و باقی تر است» (شوری/36)، هر زمان که احساس سستی و ضعف و فشار کردید، این ذکر شریف را تکرار کنید.  این مژده،«و ما عندالله خیرٌ و ابقی للذین امنوا»  برای  چه کسانی است؟ برای کسانی که ایمان آوردند، «و علی ربهم یتوکل» و به پروردگار خویش توکل می کنند. ربّهم، اضافه قشنگی است، می فرماید من پروردگار تو هستم؛ چه اضافه ملکی باشد یا اضافه تشریفی.  اگر  انسان، بداند به یک منبع بی پایاین وصل است، سختی ها او را از پای در نمی‌آورد، چون می‌داند، اگر خداوند در برهه ای از زمان از او دریغ می‌کند و به او فشار می‌آید، می خواهد طعم با خدا بودن را به او بچشاند،  اگر خداوند پیوسته در کنار انسان باشد، و همیشه اسباب و علل، را برای  او فراهم آورد، انسان خداوند را فراموش می‌کند. البته گاهی اوقات هم خدا با دادن نعمات، انسان را امتحان می‌کند تا ببیند که سر به عصیان می‌گذارد و یا باز، دست به سوی او دراز می‌کند و می‌گوید: «لا املکُ لنفسی….. نفعاً ولا ضراً »؛ بنابراین، این یک امتحان است. و خوش به حال کسی که در محرومیت ها، و تنگناها، روی خدا حساب کرده و به او تکیه می‌کند، و در رابطه‌اش  با خدا سستی و خللی پدیدار نمی‌شود. زمانی که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به معراج رفت، «فکان قاب قوسین او ادنی »[2] ؛ در این قرب، که  کسی جز خدا و رسولش نیست، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) از خداوند می‌خواهد ودیعه‌ای به او دهد، و خداوند می‌فرماید: «به من توکل کن و به هر آنچه نصیبت کرده‌ام، راضی باش»؛ برای همین پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:  بزرگترین اسلحه ی من «لا حول و لا قوةالا بالله العلی العظیم»، در سوره طلاق آیه سوم می‌فرماید: «و من یتوکل علی الله فهو حسبه=  هرکس بر خدا توکل کند، و خدا را وکیل خودش قرار دهد، خدا برای او کافی است». در جای دیگر می‌فرماید: «یرزفه من حیث = از جایی که  فکرش را نمی کند» گاهی اوقات نقشه می کشیم، فکر می کنیم که از این طریق، موفق می شویم، ولی  خداوند از راهی که خود می‌خواهد، آن کار را به انجام  می‌رساند، «انَّ الله بالغ امره». نمونه‌های واقعی   آقای ایلخانی داستان شیرینی تعریف می‌کنند: ایشان در عملیات مرصاد، اسیرعراقی‌ها شد، تعریف می‌کند، به منافقین گفتم که کلید ماشین را بدهید ما به تهران برگردیم و آن شخص گفت: بفرمایید ماشین خدمت شما، این هم، سوئیچ، زودتر بروید، بقیه را هم آزاد کنید، و فرار کنید! چه کسی به ذهن ایشان چنین القا کرده بود، که چنین سخنی بگوید؟، در حالت طبیعی، انسان برای فرار از دست دشمن، کارهای دیگری مانند حمله، نقشه و درگیر شدن را انجام می‌دهد، در حالی که ایشان به دشمن گفته‌اند: سوئیچ ماشین را بدهید ما به تهران برگردیم!؛ خدا راه خودش را می رود، می‌فرماید؛ کودکان  را می کشی، که موسی (علیه السلام) به دنیا نیاید، کاری می‌کنم که این کودک، در خانه خودت بزرگ شود، و تو را نابود کند؛ مکر خدا اینگونه است. برای همین در روایات داریم «خدایا به نفع ما کید کن ، نه به ضرر ما، کدلنا»،  بنابراین اکثر اوقات از آنجایی که اصلاً حساب نمی‌کنید، کارها انجام می‌شود.  نمونه دیگر؛ مرحوم مجتهدی تعریف می‌کند:  شخصی مریضی سختی داشت، دکتر به او پرهیز غذایی داده بود و مواردی را گفته بود که ضرر زیادی برایت دارد، مریضیش درمان نمی‌شد، او هم  به همسرش می‌گوید: همین‌ها را درست کن، خدا با خوردن همان غذای پرهیز داده شده، حالش را خوب می‌کند؛ کار خدا اینگونه است. هراس از درهای بسته، نتیجه اعتماد نداشتن به خداوند است در جستجوی موفقیت، انسان نباید، تنها به راه‌هایی چشم بدوزد که عقل حکم ‌می‌کند، بلکه در راه خدا و امام زمان (علیه السلام)، نباید از راه های دشوار ترسید، چرا که، اگر خدا بخواهد، درهای بسته، گشوده خواهند شد. شایسته نیست که انسان برای خدا تعییین تکلیف کند و خدا را محدود کند، و بگوید: باید مرا از این طریق هدایت کنی، یا باید از این طریق، مشکلاتم حل شود، نه، اتفاقاً چنان که حضرت حافظ می فرماید: «از خلاف آمده عادت بطلب کام که من               کسب جمعیت از آن زلف پریشان کردم»؛  اگر دنبال موفقیت هستید، آن را در جاهایی که گمان نمی‌برید، جستجو کنید، در راه خدا و امام زمان (عج)، نباید از درهای بسته، ترسید و تنها به عقل تکیه کرد، چرا که اگر خدا بخواهد، درهای بسته به روی انسان گشوده می‌شود؛ چنان که حضرت یوسف (علیه السلام) در فرار از دست زلیخا، به سوی درهای بسته فرار کرد، و به خواست خداوند فقل‌ها بر او گشوده شد. بنابراین نباید برای خدا تعیین تکلیف کرده، و او را محدود کنیم؛ باید ایمان داشته باشیم، مانند داستان جوانی که مشکل اقتصادی دارد،  می‌ترسد ازدواج کند، پیغمبر به او می‌فرماید: اگر می خواهی وضع اقتصادی‌ات خوب شود، برو ازدواج کن، این موضوع در کدام منطق می گنجد؟ «در منطق توحید»؛  «انَّ الله لکل شی»،  همه  امور به دست خداست. زمام همه امور به دست خداست این کلمات چنان زیباست که آدمی را به رقص در می‌آورد، شرابی است که هوش از سر انسان می‌رباید؛ »انّی توکلتُ علی الله ربّی»، «من بر الله  که رب من است توکل می‌کنم»،  و چقدر زیبا می‌فرماید:  «ما من دابّة الا هواخذٍ بنا صیتها»، «هیچ جنبده ای نیست مگر اینکه زمام امورش تنها به دست خداست، یعنی شما رها نشده‌اید، در روایت داریم: «فرزندان شما، شما را رزاق خودشان می دانند»، بچه ها مطمئن هستن که پدرشان هر طور شده روزی آنها را تدارک خواهند دید، برای همین خیالشان آسوده است. ما این گونه هم روی خدا حساب نمی کنیم، در حالی که خداوند فرموده است:  «همه شما عیال من هستید»، و می‌فرماید: «ما من دابّةٍ الا هو اخذٍ بنا صیتها = زمام همه امور، دست خداست» و می‌فرماید: « انّ ربی علی صراط مستقیم ، انَّ ربی»  مثل الهی است، شخصی به  مسجدالحرام آمد و شترش را رها کرد و گفت: خدایا شترم را نگه دار،  طواف کنم بیایم، وقتی برگشت دید، شتر رفته است، داد و بیداد کرد و داشت آبروی خدا را می برد، من شترم را به تو سپردم، چرا شترم را نگه نداشتی، ناگهان دید شخصی سوار بر شتر می‌آید و یک دستش قطع شده است، و افسار شتر را به دست او داد، پرسید: شتر من کجا بود، آن شخص پاسخ داد: شترت را  دزدیدم، داشتم می‌رفتم که در پشت کوه سواری آمد و دستم را در جزای دزدی قطع کرد و گفت شتر را به صاحبش باز گردان. جایگزینی کافران برای یاری خدا، به دلیل تعلل مؤمنان در یاری او «انَّ الله یعید هذا الذین برجل الفاسق» یعنی اگر مؤمنان در یاری خدا تعلل کنند، خدا به کافران می‌گوید که یاری کنند. چنان که اگر امام زمان (عجل الله فرجه الشریف) را یاری نکنید، خداوند به کافران می‌گوید او را یاری کنید، مگر بوش به امام زمان (عجل الله فرجه الشریف)  کمک نمی‌کند؟، خودشان با دست خودشان به امام زمان (عجل الله فرجه الشریف) کمک می‌کنند، به اندازه‌ای که آنها برای آمدن امام زمان (عجل الله فرجه الشریف) عجله دارند و شب و روز کار می‌کنند، شیعیان کار نمی‌کنند، بنابراین خداوند اینگونه عمل می‌کند، اگر مؤمنان کمک نکنند، کافران را به کار می‌گیرد؛ «یستبدل قوماً»، شما نیایید خدا از شما بهتر دارد، لنگ نمی ماند. امتحان الهی خداوند می فرماید در  صراط مستقیم، در راه من، با انواع بلایا و انواع خوشیها و امکانات، مورد امتحان قرار می‌گیرید؛ چنان که می فرماید: «وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ= و قطعا شما را به چیزى از [قبیل] ترس و گرسنگى و كاهشى در اموال و جانها و محصولات مى ‏آزماییم و مژده ده شكیبایان را»، (بقره/155). [1]  این قسمت را می‌توان در بخش رجعت آورد. [2] . در جای دیگر، «فکان قاب قوسین او ادنی »، شرح داده خواهد شد.

جامعه ی معلمان مهدوی، جامعه ­ی جهادی است که خداوند بهترین فرصت تجارت جاودانه را در هدایت انسان بر عهده ی معلمان قرار داده است. رسالت این جامعه، تربیت و هدایت انسان و ایجاد آمادگی و زمینه­ سازی ظهور حضرت مهدی (عج الله تعالی) برای معلمان و دانش آموزان است. @moallemane_mahdavi (ادمین) https://t.me/montazer_moalleman

على‏ (علیه السلام) در دعا می فرماید: «خدایا! سلامت من آخرین نعمتى باشد كه از من مى‏ گیرى»، یعنى من تا آخر عمر به سلامت نیاز دارم. داشتن سلامتی و نیروی بدنی برای افرادی که سواد یا هنر خاصی ندارند، خیلی اهمیت دارد، زیرا از قدرت بدنی شان در جهت کسب روزی و گذران زندگی استفاده می کنند. متقابلاً یكى از زجرها و غصه ها این است كه انسان نتواند كارهاى بدنى انجام دهد. روح انسان داراى مراتبى است كه نازلترین مرتبه آن بدن است، یعنی بدن هم جزء قواى روح انسان است و روح در ارتباطى كه با خارج دارد از بدن استفاده مى‏ كند. خود روح ذاتاً نیاز به بدن ندارد و به خاطر بودن در دنیا و پیمودن مسیر تكامل و برای برقراری ارتباطات خارجی نیاز به بدن دارد. انسان بدون بدن هم مى ‏تواند كار انجام دهد. شما شب‏ها كه می خوابید خواب مى ‏بینید، با این وسیله خداوند به ما می فهماند كه بدن ما جزء اصلى شخصیت ما نیست. شما در خواب سیر مى ‏كنید، مسیرهاى مختلفى را مى‏ روید، مى‏ شنوید، مى‏ خورید، احساس و ادراك مى‏ كنید، فكر مى‏ كنید، بحث مى ‏كنید. حتی بعد از بیدارى هم اثرش می ماند. این نشان دهنده این است كه روح انسان بدون بدن هم كارهاى زیادى مى‏ تواند انجام دهد. تا زمانی که روح در دنیاست و قطع علاقه کلی از بدن نشده، به بدن نیاز دارد. وگرنه وقتی وارد عالم دیگری می شویم، این بدن دیگر به درد نمی خورد و آنجا با همان بدنی هستیم که بارها آن را در خواب می بینیم. بدن برای کسب توانایی و سلامت، احتیاج به ورزش دارد ورزش هم از عوامل دیگرى است كه در سعادت شخص مؤثر است؛ روح انسان در جهت تکامل خود و تا فرارسیدن زمان مرگ به بدن نیاز دارد، پس انسان باید در حفظ سلامت جسمش بکوشد. یکی از راه های حفظ سلامت بدن ورزش است. روح انسان در قالب جسم او و در تعلق به جسم او تكامل پیدا مى ‏كند. اگر انسان بدنِ سالم نداشته باشد، روح او نیز سالم نخواهد بود. ورزش نقش دوگانه ای هم در سلامت جسم و هم در سعادت روح دارد. روستایی ها و عشایر و صحرانشینان با کار سنگین و کشاورزی و دامداری بدن سالمی دارند و کمتر مریض می شوند. شهرى ‏ها كه به خاطر تكنولوژى و پیشرفت صنعت كمتر كار مى‏ كنند، عضلات شان شل می شود و اینجاست که انواع بیماری ها و مشکلات سراغ انسان می آید، زیرا قوام بدن به عضلات است. ورزش جزء لاینفك زندگى شهرى است و نباید به هیچ وجه از ورزش غافل شد. به هر حال بدن در زندگى شهرى اگر بخواهد سعادت را تأمین كند، باید قوى نگه داشته شود. بدن اگر سالم نباشد خیلى از امور را انسان نمى ‏تواند انجام بدهد و بدنی که ضعیف است، آمادگى زیادى براى پذیرش انواع بیمارى‏ ها دارد. شخص با بدن ضعیف و بیمار توانایی انجام کارهای شخصی خود را ندارد، بخواهد باری را جابجا کند یا خرید کند، توانایی لازم را ندارد. از جهت كسب روزى سلامت جسم اهمیت زیادى دارد. حتى امروزه در شغل ‏هایى كه بدنى نیستند، اولین شرطِ گزینش، سلامت كامل است. برای ازدواج نیز انسان نیاز به سلامت بدن دارد. كسى كه سلامتى دارد از نظر ازدواج موفق‏تر مى ‏تواند عمل كند تا كسى كه سالم نیست.   بین روح و جسم پیوند محكمى است و تا وقتى در این دنیا شخص زنده است، بین روح و جسم تأثیر و تأثر متقابل وجود دارد. اگر بدن مریض شود، روح هم مریض می شود و متقابلاً ناراحتی روح روی سلامت بدن اثر می گذارد. دل درد داشته باشى، تمام وجودت درد مى ‏گیرد. (چو عضوى به درد آورد روزگار/ دگر عضوها را نماند قرار). وقتی شما زیاد غصه می خورید، زخم معده مى‏ گیرید. زیاد عصبانى شوید، اثنى‏ عشرتان زخم مى‏ شود. مشكلات روحى جسم را ضعیف و بیمار مى‏ كند. امروزه در زندگى شهرى آمار بیمارى چه جسمى و چه روحى بالا رفته است. هر مقدار جامعه رو به تكنولوژى و صنعت پیش می رود، این آمارها بالاتر می روند. هواى آلوده و بدن های ضعیف كه عادت به كار سنگین ندارند، مزید بر علت شده اند. در روایت داریم كه صحت و سلامتى بدنها از شیرین‏ترین نعمت ‏هاست. ورزش علاوه بر اینکه مزایای زیادی برای سلامت بدن دارد، آفاتی نیز دارد. ما ورزش را برای سلامت جسم انجام می دهیم. بعضی ها می روند سراغ ورزش که جسم را سالم کنند، اما روح را خراب می کنند. گاهی حرص و جوش ‏هاى مسابقات امور خیالى و وهمى است که گریبانگیر افراد می شود و سلامت جسم و روح شان را به خطر می اندازد. در مسابقات مى بینیم، فرد به خاطر ورزش و بُردن از مرز اخلاق خارج مى ‏شود و حتی تا مرز خودكشى هم پیش مى‏ رود؛ بنا نیست ما به هر قیمتی ورزش كنیم. اگر بنا باشد ورزش، بهداشت روانی مان را از بین ببرد، این ورزش عاقلانه‏ نیست. عصبانیت‏ هایى كه در ورزش‏ ها سراغ مان مى‏ آید، بد اخلاقى ‏ها، فحاشی ‏ها، قطع ارتباطات، بدبین شدن به افراد، از بین رفتن وحدت و صفاى بین دوستان همه اینها چه از لحاظ دنیایى و چه از لحاظ آخرتى برای ما گران تمام مى‏ شود. بعضی ها در این مسابقات و بُرد و باخت ها دشمن خونی همدیگر می شوند. اینها کارهای جاهلانه، منیت ها و خودخواهی هایی است که هدف ما از ورزش را زیر سؤال می برد. ورزش نباید سوژه ای برای انحراف اخلاقی افراد شود.   امروزه اعتبار ورزش را با مسایل مبتذل خراب كرده اند؛ از ورزش بهره بردارى سیاسى مى ‏كنند. قدیم ها این گونه نبود، به خصوص ورزش هاى بومى مثل كُشتى که در آن اخلاق، معرفت، جوانمردى، صبر و گذشت سرلوحه ی ورزشکاران بود. یك نفر که وارد گود مى ‏شد از نظر دینى با على ‏(علیه السلام) با خدا، نماز اول وقت، نماز جماعت و با قرآن پیوند برقرار می کرد. توجه به پیش‏كسوت، ادب به پیرمرد، توجه به زیردست و ضعفا، حامى مستضعفین بودن مسائل مهمی بود که به ورزشکار آموزش می دادند. ورزشکار یکپارچه ادب می شد مثل پوریای ولی که داستانش را همه می دانند. سیدالشهدا (علیه السلام) مى‏ فرماید: «بادروا فی مدته الاعمار بصحه الاجسام = مبادرت کنید در تمام مدت عمرتان به این كه بدنتان را سالم نگه دارید». «مبادرت كردن» یعنى «عمل كردن» و اقدام عملی کردن؛ نه این كه بخواهید و بگویید؛ بلکه باید عملاً اقدام کنید. رابطه با جسم قانون دارد؛ با قانون نمى‏ شود هر طورى که دلت می خواهد برخورد کنی، زیرا بازتاب خوبی نخواهد داشت. به خصوص قوانین الهى كه تخلف ‏ناپذیر است. قوانینی که برای حفظ سلامت بدن وجود دارد، مثلاً بعد از حمام باید مدتی سر را بپوشانیم، به خصوص در فصل پاییز و زمستان. گوش خیلی حساس است زیرا محل مجرای غذای روح است؛(آدمی فربه شود از راه گوش). آدمیت آدم از راه گوش تأمین می شود. اولین عضو از نظر اهمیت که قرآن هم از آن اسم می برد گوش است. «إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ = گوش و چشم و قلب» (اسراء/36). به سلامت گوش خیلی اهمیت بدهید، اگر خوب نشنویم نمى‏ توانیم درست رشد انسانى كنیم. ضرب ‏المثل معروف که می گویند: «عقل سالم در بدن سالم است» فكر نكنیم یك شعار است.   ادامه مطالب مطرح شده در جلسه 17 بحث «سعادت و شقاوت» «همسر خوب» یار خوبی برای انسان در رسیدن به سعادت است نعمت «امنیت» عامل دیگر برای نیل به سعادت است داشتن «دوست» خوب عامل دیگر برای نیل به سعادت است بدن برای کسب توانایی، سلامت و سعادت احتیاج به ورزش دارد «آزادی» زمینه ساز نیل به سعادت انسان است