سخن ما از نام­های بهشت بود و در این جلسه، «دارالسلام» بودن بهشت را توضیح می‌دهیم. الله تبارک و تعالی، معشوق حقیقی همه انسانها، ما را بینهایت دوست دارد و به سرای سلامتی خودش دعوت می‌کند. این خیلی مهم است که یک بزرگ وقتی می‌خواهد از ارادتمندانش پذیرایی کند، آنها را به کجا دعوت می‌کند و از آنان چگونه پذیرایی می‌کند؟ خداوند در این دنیا با انواع جمادات، گیاهان، حیوانات و فرشته‌ها، برای بشر تشریفات فراوانی راه انداخته و نعمت‌هایی را در این سرای فنا و موقت قرار داده و آنها را به خدمت انسان درآورده است. آنچه که شما در زمین می‌بینید بسیار بسیار عجیب‌ترش در دل دریا هست. سه چهارم زمین را آب قرار داده که مایه رزق و لذت و بهجت و نعمت انسان است؛ اما یک چهارم خشکی را برای زندگی کردن قرار داده است. خداوند در روی خشکی برای بشر، چه غوغایی راه انداخته از بینهایت مخلوقاتی که ما نمی‌توانیم واقعاً بشماریم. می‌گوید همه را به خاطر تو خلق کردم. «هُوَ الَّذِی خَلَقَ لَكُمْ ما فِی الْأَرْضِ جَمِیعاً[1]= او کسی است که آنچه که در روی زمین است برای شما و به خاطر شما آفریده». به این مسئله خوب دقت کنید که الله تبارک و تعالی چقدر از ما پذیرایی ‌کرده و چقدر به احترام ما خلق می‌کند و چقدر تنوع مخلوق دارد. این خیلی مهم است که ما این را ببینیم و کور نباشیم:«وَ كَأَیِّنْ مِنْ آیَةٍ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ یَمُرُّونَ عَلَیْها وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ[2]= و چه بسیار بر آیات و نشانه‌ها (ی قدرت حق) در آسمانها و زمین می‌گذرند و از آن روی می‌گردانند». چقدر آیات و نشانه‌های خدا هست که انسانها از آنها عبور می‌کنند و از آنها اعراض می‌کنند». اصلاً بعضی ها کورند و نمی‌بینند. دارالسلام محل دوری از درد و رنج روحی و روانی است «دارالسلام» یعنی خانه سلامتی. در بعضی از روایات، سلام را یکی از اسماء الهی معرفی کرده اند. یعنی خانه خدا. چون یکی از اسم­های خدا «سلام» است که بنابر هر دو تعبیر، توضیحاتی را خود معصومین (علیهم­السّلام) در این زمینه داده اند. در ابتدا به آیاتی اشاره می‌کنیم که در آن «دارالسلام» به کار رفته است. «وَ اللَّهُ یَدْعُوا إِلى‏ دارِ السَّلامِ وَ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِیم[3]= و خدا به سر منزل سعادت و سلامت می‌خواند و هر که را می‌خواهد به راه مستقیم هدایت می‌کند». آیا زندگی ما در دنیا یا به سلامت هست یا نیست؟ الان به ندرت می‌شود کسی را پیدا کرد که سالم باشد. اگر هم خودش فکر می‌کند سالم است، در ذره‌بین آزمایشات که می‌رود، معلوم می‌شود که گرفتاریهایی دارد. اگر هم سالم باشد، باز هم در معرض خطر، پیری، شکست، آسیب و مریض شدن و انواع و اقسام آفات است. اما یکی از لذتهای بهشت، این است که شخص از نظر روانی وارد یک فضایی می‌شود که هیچ نوع مرض و درد و محدودیت و آفت و آزار و اذیت و تهدیدی ندارد. یعنی هیچ چیزی آنجا نیست که انسان را نگران کند یا غصه‌اش را بخورد و ترس در دلش بیافتد. بهشت جای اهل سلامت است. پس شما باید خودتان تجهیزات مورد نیاز «دار سلامت» را از رحم دنیا تهیه کنید. مثل یک جنینی که می‌خواهد سالم وارد دنیا شود. خودش باید وسایل مورد نیاز یک حیات سلامت، اعم از چشم، ابرو، بینی، صورت، گونه، فک و دندانش را بیاورد. ما از دارالسلام فقط چیزهایی می‌شنویم؛ ولی از حقیقت آن خبر نداریم. خود خدا هم می‌گوید شما هر چه از بهشت بگویید و بشنوید و من هم بگویم، باز هم نمی‌فهمید. یک ضریب بینهایت کنار قشنگی و زیبایی و قدرت و سلامت و نشاط و شادی و آرامش بگذارید، ببینید چه خواهد شد. خدا می‌گوید من این عالم را برای تو آفریده ام. به آن نگاه کن و با آن ارتباط بگیر و بفهم که همه چیز برای تو است. حالا من چه چیزی را باید از آن بفهمم؟ اینکه «اله» من چقدر ظریف و لطیف و قوی است و چقدر حیات دارد و چقدر قدرت و عظمت دارد، همه را باید از تفکر در اینها بفهمم.  گلها، گیاهان، درختان، ستاره‌ها، همه دارند به ما فریاد می‌زنند که ما به خاطر شما و به افتخار شما آفریده شده ایم؛ پس اسیر و گرفتار ما نشوید. شرط ورود به دارالسلام، تفکر درست و سلامت روح است وقتی آدم بخواهد وارد خانه سلامت بشود، باید سالم وارد بشود. تفکر درست، آدم را سالم می‌کند. تفکر درست نمی‌گذارد آدم مریض شود. اگر درست فکر کند، فکر باعث می‌شود انسان پست نباشد، برای دنیا ناراحت نشود و غصه نخورد و مریض نشود. اگر خوب فکر کنی، می‌فهمی چقدر احمق است کسی که به یک نفر حسادت کند یا بدی کسی را بخواهد یا غیبت کسی را بکند یا آدم پشت سر کسی حرف بزندیا رزق کسی را ببُرد یا با کسی بدجنسی کند. وقتی آدم خوب فکر کند، به طهارت می‌رسد. مثلا به یک گل یا به یک جوی آب نگاه کند و به لطافت و تمیزی‌اش فکر کند، اصلاً از آلودگی نفس خودش بیزار می‌شود. این فکر است که به ما قدرت می‌دهد. یک مقدار فکر کنی می‌فهمی که تو برای چه آفریده شده ای و نباید گیر مسایل سطح پایین باشی. نباید برای مسایل سطح پایین، به قول امام رضا علیه‌السلام همدیگر را بدرید. خدا می‌گوید: ای انسان! با وجود همه این زیبائی­‌هایی که در دنیا خلق کرده‌ام، تو از همه زبیاتری. چرا تو به چیزهایی می‌نازی که اصلاً برای تو نیست؟ چرا زیبایی هایی را استخدام می‌کنی که اصلاً برای تو نیست؟ گاه می‌بینید کسی با انگشتر و ساعت و عینک و جواهراتش می‌خواهد عزت و شرافت و شخصیت پیدا کند. یعنی می‌خواهد از یک جماد یا از یک گیاه جلب شخصیت کند. درحالی که خدا می‌گوید من تو را آفریدم برای اینکه مَثَل من بشوی و به بزرگی خالق خودت بزرگ بشوی. بعد تو کجا رفتی؟ ذهن‌ات کجا رفته؟! اینکه شخص نمی‌تواند به بزرگی تربیت شود و نمی‌تواند وارد عالم دارالسلام بشود، علتش همین هاست. در دار سلامت، فقط سالم­ها را راه می‌دهند. «یَوْمَ لا یَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ* إِلاَّ مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ= آن روزی که مال و فرزندان سود نبخشند و تنها آن کس سود برد که با دل با اخلاص و پاک به درگاه خدا آید». یعنی بهشت روح سالم می‌خواهد. اما تو روحت را آلوده کرده ای و اسیر جماد و گیاه و حیوانیت شده ای. اسیر علم و مدرک تحصیلی و سواد و اینطور چیزها هستی. این طور می شود که آدم کوچک و مریض می‌شود و وقتی مریض بشود، دیگر نمی‌تواند وارد دارالسلام شود. پس ما راهی نداریم جز سالم‌سازی خودمان. نه آمده‌ایم به این دنیا که شوهر کنیم و زن بگیریم و بچه‌دار بشویم و نه درس بخوانیم و دکتر و مهندس بشویم. حتی برای خدمت به مردم که کار خوبی است، به دنیا نیامده ایم. آن که مهم است، سالم‌سازی است. یعنی حتی اگر قرار است خدمت به مردم، آدم را مریض کند، آدم باید قید آن خدمت را بزند. اگر قرار است یک عبادت، قرآن خواندن و معنویت من را بیمار کند که نسبت به دیگران، خودم را بهتر ببینم، بهتر است انجام نشود، چون این به درد نمی‌خورد. ما فقط برای سلامت به این دنیا آمده ایم. اگر قرار است تو با ازدواج کردن سالم‌تر بشوی، ازدواج کن. آدم ازدواج می‌کند که سالم تر بشود، نه وحشی‌تر بشود و کینه از خانواده همسرش بگیرد و با آنها درگیر بشود. این خانواده همسر حریف تمرینی تو هستند برای سالم‌سازی خودت. خدا می‌گوید من ضُر و سختی را قرار دادم برای سلامت شما، نه برای مریض شدن شما. بلاها را قرار دادم برای امتحان شما، تا شما نقاط ضعفتان بدانید و بیشتر با ما انس بگیرید و خودتان را سالم کنید. اما این نعمت که تو را مریض کرد! علی(علیه‌السّلام) در نهج‌البلاغه می‌فرماید: چه بسیار کسانی که صاحب نعمت هستند درحالی که مایه آزمایش و امتحان هستند و چه بسا کسانی که فقر دارند و مایه آزمایش هستند. فلسفه سختی­های زندگی، سلامت روحی است نعمتها و بلاها هر دو برای تنظیم سلامتی ما هستند. ما اصلاً کاری غیر از این نداریم که این را بفهمیم. ما باید با طب روحانی و اخلاقی و عملی آشنا باشیم و بدانیم که من اگر کدام عمل را انجام بدهم، فاسد و مریض می‌شوم. کدام اخلاق را داشته باشم، فساد و فحشاست؛ یا کدام باورها را داشته باشم نشانه ی مریضی من است. وقتی به کسی می‌گوییم اول خدا دوم شما؛ این نشانه‌ی آن است که تو از اول مشرک هستی. چون از اول، هم به او اعتقاد داری و هم به خدا. در حقیقت اعتقاد به خدا نداری. وقتی که یک ذره مسائل زندگی‌­ات بالا و پایین می‌شود، اضطراب تمام وجودت را می‌گیرد، یعنی اصلاً تو حواست به خدا نیست و تکیه‌گاه اعتقادی نداری. اگر بچه‌ و زن و شوهر و پدر و مادرت را از تو می‌گیریم، برای این است که تو قوی و سالم بشوی و بتوانی به ما تکیه بدهی. پس آدم باش و به خاطر مسائل دنیایی که از تو گرفته می‌شود، اینقدر افسرده نباش و خودت را با دیگران مقایسه نکن. خدا رب ماست، مالک و تدبیرکننده و مربی ماست. رب قبل از این که رب باشد، رحمان و رحیم است و ما را بی­نهایت دوست دارد. مربی باید عاشق مربای خودش باشد. عاشق آن کسی باشد که دارد تربیتش می‌کند. خدا هم همینطور است. پس خدا هیچ وقت هیچ بلایی را از روی کینه و ناراحتی و خشم و غضب، برای ما نمی‌فرستد. اگر چیزی می‌فرستد، از سر عشق و محبتی است که به ما دارد. دار المقامه، خانه پایداری و خانه اقامت و جاودانگی است. حضرت می‌گوید وقتی واردش می‌شوید، دیگر هیچ کس دوست ندارد از آنجا بیرون بیاید. می‌گوید خدایا من را از اینجا خارجم نکنی؛ مبادا در اینجا موقتی باشم. من دیگر دوست ندارم از اینجا بیرون بیایم. می‌خواهم جاودانه و ابدی در اینجا بمانم. خدا چنین جایی را برای تو تدارک دیده و تو باید سالم واردش بشوی. مدت امتحان و سالم‌سازی تو هم در همین دنیاست. همین چند روز عمر دنیا فرصتی است برای اینکه تو از این بیماریها خودت را سالم کنی. سه نوع فحشا را باید برطرف کنیم: فحشای عملی را باید با احکام و رساله برطرف کنیم و خود را تنظیم کنیم. فحشای اخلاقی را با علم اخلاق و مربی؛ و فحشای اعتقادی را با پرداختن به اصول اعتقادی. آدم باید خودش را در دنیا اینطوری سالم سازی کند. در دارالسلام، خدا سرپرست بهشتیان است قرآن می‌فرماید: «لَهُمْ دارُ السَّلامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ هُوَ وَلِیُّهُمْ بِما كانُوا یَعْمَلُونَ[4]= آنها را نزد خدا دار سلامت و خانه آسایش است و خدا دوستدار و سرپرست آنهاست برای آنکه نیکوکار بودند». بعضی افراد، عاشق بهشت بدون خدا هستند. یعنی اصلاً فکر نمی‌کنند و دغدغه خود خدا را ندارند. یعنی فکر می‌کنند بهشت جای خوبی است چنین و چنان است؛ ولی اصلاً فکر نمی‌کنند که خدا در این بهشت هست یا نه. یعنی آنجا به خدا نزدیکتر می‌شوند یا نه. اما کسانی هستند که می‌گویند حتی بهشت بدون خدا را نمی‌خواهیم. خدا می‌گوید: «لَهُمْ دارُ السَّلامِ» من هم هستم. آدم وقتی یک کسی خیلی برایش عزیز است، همان عزیز به او می‌گوید: فلان جا برو، می‌گوید شما می‌آیی یا نه؟ می‌گوید نه من نمی‌آیم. آنجا زهرمار آدم می‌شود. مثلاً بچه‌اش می‌گوید من نمی‌آیم. این می‌گوید نه؛ اگر تو نیایی عیش ما خراب می‌شود. اگر تو می‌آیی خوش می‌گذرد. خداوند در باره «لَهُمْ دارُ السَّلامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ» می‌فرماید: در بهشت، اهل بیت هم هستند و من هم هستم. حالا چه زمانی تو در این بهشت قرار می‌گیری؟ زمانی که مثل الان که در دنیا هستی، با خدا باشی و از بودنش لذت ببری. اگر ولیّ داشته باشی ناامنی از روحیه‌ات بیرون می‌رود، ولیّ داشته باشی، دیگر حسادت نمی‌کنی و بدبین به کسی نمی‌شوی و خودشیفتگی نداری. ما الان تحت ولایت چه کسی هستیم؟ چه کسی ولیّ ماست؟ ما را کجا می‌برند؟ آیا زندگی ما که روز به روز به عمر ما اضافه می‌شود، ما خروج از ظلمت به سمت نور داریم یا نه هر دفعه داریم بدتر می‌شویم؟ آیا روحیه‌مان دارد هر روز ضعیف‌تر می‌شود؟ بداخلاق‌تر و بدقلق‌تر و بدبین‌تر می‌شویم؟ غصه و ناراحتی و افسردگی‌هایمان بیشتر می‌شود؟ این ها برای چیست؟ برای کارهای جمادی و گیاهی و حیوانی و علمی. خداوند می‌فرماید: «وَ هُوَ وَلِیُّهُمْ بِما كانُوا یَعْمَلُونَ= او ولی آنهاست به خاطر کارهایی که می‌کردند». اگر می‌خواهید من کنارتان باشم مربی هر دفعه شاگرد را پیش خودش نگه نمی‌دارد؛ شاگرد بداخلاقی بکند و یک بار و دو بار نمره کم بگیرد و رد بشود، باز هم فرصت می‌دهد؛ اما اگر قرار باشد شاگردی باشد که اصلاً کلاً نظام آموزشی را زیر سؤال ببرد و نخواهد پای درس بنشیند و نخواهد در امتحان بیاید، خدا رهایش می‌کند و می‌گوید تو برو و شاگرد شیطان شو؛ ولیّ تو هم شیطان است. چون سنت خدا بر این قرار گرفته که می‌فرماید: «الله ولی الذین آمنوا، یخرجهم من الظلمات الی النور؛ و الذین کفروا اولیائهم الطاغوت، یخرجونهم من النور الی الظلمات= خدا ولی کسانی است که ایمان می آورند، آنان را از تاریکی خارج کرده و به سوی نور می برد؛ اما کسانی که کفر بورزند، ولی های متعددشان طاغوت ها هستند که آنان را از نور خراج کرده و به سوی نور می برند». تربیت‌ خدا برای بزرگ شدن ما مثل خودش است. پس در کلاس بیایید، درس بخوانید، امتحان بدهید. می‌فرماید با همه چیز شما را امتحان می‌کنم. «نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَیْرِ فِتْنَةً= هم با خیر و هم با شر شما را امتحانتان می‌کنم، چیزهای خوب به شما زیاد می‌دهم؛ اما چیزهای بد هم می‌دهم تا امتحان‌تان کنم».این کلاس تو است. این لیاقت و امتحان تو است و  باید پای آن بایستی. اگر اینطور شد جوابش این است:«جَزاءً بِما كانُوا یَعْمَلُونَ= این جزای کارهای خوبی است که می‌کردی». می‌فرماید اگر می‌خواهی من کنارت باشم، باید نمره قبولی بیاوری. حتی یاگر رد بشوی، عیبی ندارد؛ ولی بیا در کلاس باش تا معلوم شود که تو داری زحمتت را می‌کشی. رد هم بشوی، باز من کارت را درست می‌کنم. «جَزاءً بِما كانُوا یَعْمَلُونَ» دارالسلام این است که من کنار شما باشم و ولیّ شما باشم و بالای سرشما باشم تا شما را از ظلمت، به سمت نور ببرم. احادیث زیبای دیگری هم در این مورد هست که شاید بعدها بیان کنیم. قا/165 بهشت/ دارالسلام آرشیو مباحث استاد شجاعی فروشگاه آنلاین با محصولات ناب  [1] . سوره بقره/ آیه 29. [2] . سوره یوسف/ آیه 105. [3] . سوره یونس/ آیه 25. [4] . سوره انعام/ آیه 127.

انسان موجودی است که اگر شناخته نشود خدا هم شناخته نمی‌شود چون قبلاً عرض کردیم خداوند یعنی الله در مقام غیبی هست و مطلق هست وقتی می‌گوییم الله یعنی مطلق و هیچ مطلقی بدون مقید و بدون ظهور شناخته نمی‌شود. ما قادر به ادراک مطلق نیستیم قبلاً مثال زدیم مثل مطلق انرژی که مطلق انرژی یعنی چی؟ یعنی نیرو فقط، کجاست نیرو؟ این تا ظهور پیدا نکند تا جلوه پیدا نکند شما نمی‌توانید ببینید و بگویید این الان کششی است این گرمایی است و چنین است و چنان است. مثل صوت، صوت مطلق صوت چیزی به دست ما نمی‌دهد مگر اینکه تبدیل بشود به فرکانسهای مختلف به فضاهای مختلف دهان و خارج بخورد تا تبدیل به حروف بشود بعد قابل شناسایی و درک و استفاده بشود. الله، همینطوری بگوییم الله، یعنی خوب کمال مطلق و بینهایت، حالا این مطلق و بینهایت من با این چه­ها میخواهم بکنم با این مطلق و بینهایت، این تا جلوه نکند قابل شناسایی نیست و الله کاملترین جلوه­اش انسان هست و آینه تمام نمای الله می‌شود انسان کامل و انسان. بنابراین ما هیچ موجودی بالاتر، مهمتر، و شبیه‌­تر به خداوند از انسان نداریم و در نزد خدا هیچ موجودی برای خداوند عزیزتر از انسان نیست هر چند خداوند هستی مطلق است و هستی جاری در تمام اشیاء است. ولی ظهورات گوناگون دارد خداوند در آیه‌­ها و آینه­‌های مختلف خودش را به بشر نشان می‌دهد گاهی وقتها این آیه‌­ها و آینه­‌ها جمادی است گاهی وقتها گیاهی است گاهی وقتها حیوانی است گاهی وقتها فرشته‌­ای است و گاهی وقتها انسانی است. یعنی یک حقیقت و یک وجود از که دائماً در حال ظهور در شئون مختلفی هست که قابل تبدیل به یکدیگر هستند ماده به گیاه، گیاه به حیوان، حیوان به فرشته، فرشته به انسان و از آنطرف هم همینطور، دائماً مجردات تبدیل به مادیات میشوند و مادیات تبدیل به مجردات می‌شوند. در قوس نزول الله یکسره ظهور می‌کند تا به ماده می‌رسد و ماده یکسره عروج می‌کند تا به الله برسد دائماً این یک وجود است یعنی یک هستی است. که دارد دائماً (كُلَّ یَوْمٍ هُوَ فِی شَأْنٍ) هو که اسم ذات است آن ذات هر لحظه در حال شدن است در حال ظهور است یک ذات بینهایتی که یکسره در حال جلوه هست در این جلوه‌­ها بزرگترین جلوه انسان هست. مهمترین جلوه انسان کامل هست که و انسانهایی که از انسان کامل هستند که هدف خلقت هستند اگر انسان نباشد خداوند برای هیچ کس قابل شناسایی نیست چون ظهور مطلق در یک آینه لازم هست. وقتی آینه تمام قد نباشد شما وقتی آینه تمام قد نداشته باشید همه هیکل خودتان را نمی توانید ببینید پس این را در نظر بگیریم که انسان چقدر اهمیت دارد و بعد وقتی سخن از انسان میشود منظور از انسان چیست این خیلی مهم است. انسان کون جامع است گفتیم انسان کون جامع است هم حس دارد یعنی جنبه جمادی دارد هم خیال دارد هم وهم دارد هم عقل دارد و هم بخش فوق عقل دارد در این چهار بخش که با موجودات دیگر مشترک است در سه بخشش با حیوانات، پس اینها نمی‌توانند آن انسان باشند. چون حیوانات هم این را دارند در بخش عقلانی با فرشته­‌ها برابر هست خوب دیگر برتری ندارد دیگر اشرف مخلوقات نیست، در کدام بخش انسان اشرف مخلوقات است؟. در فوق عقل اشرف مخلوقات است یعنی این میشود آن انسان اصلی، آن که مظهر کامل اسماء و صفات حق تعالی است این انسانی که الان مظهر کامل اسماء و صفات حق تعالی است وقتی میاید به زمین فرمود (نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی) از روح خودم در انسان دمیدم. وقتی دمیده می‌شود از الله، یا آن روح، روح گفتیم چه هست؟ از روح خودم در انسان دمیدم همان مَثَل اعلی است عالیترین نمونه از خدا یا همان نور محمد(ص). این وقتی می‌اید در ما قرار می‌گیرد در دوران طفولیت که ما داریم آن نور را، آن فعال نیست الان، یعنی فقط داریم و به صورت بالقوه در همه ما آن نور هست در همه انسانها هست. آن نور الله که قابلیت تبدیل شدن به یک موجود بینهایت با اسماء و صفات بینهایت را دارد خودش قابل تبدیل شدن به یک مَثَل هست می‌تواند مثل اعلی بشود مثل یک عدد سیب است، که فرقش با سیب چیست الان؟ سیب کاملاً بالفعل است این تخم هم این دانه سیب هم میتواند یک زمانی سیب بشود قوه را دارد، ولی الان شده یا نشده؟ نشده، خوب نشده باید چطوری بشود؟ یک اسپرم انسان هست یا نیست؟ به شرطی که داخل رحم قرار بگیرد و در رحم آن سیر مناسب را طی بکند پس ما وقتی می‌گوییم انسان هستیم یعنی فرشته نیستیم یعنی حیوان نیستیم یعنی جماد نیستیم یعنی گیاه نیستیم. یعنی زن نیستیم یعنی مرد نیستیم خاله نیستیم عمو نیستیم عمه نیستیم دایی نیستیم پدر نیستیم رئیس جمهور نیستیم پادشاه نیستیم مدیر کل نیستیم سفیر نیستیم وزیر نیستیم بچه کسی نیستیم دکتر نیستیم مهندس نیستیم. اینها هیچ کدام شئونات انسانی نبود همه مال شئونات پایینی بود اینها هیچکدام من نیستم انسان نیست انسان می‌تواند آنها هم باشد این نوع شئونات را دارد شئونات جنسی دارد میتواند زن باشد می‌تواند مرد باشد. گفتیم حتی میتواند زن نباشد مرد هم نباشد خنثی باشد جنس خنثی، آن هم انسان است ولی حالا جنسیت ندارد پس اینها هیچ کدام من نیستم. ولی هدف از خلقت هیچ کدام از اینها نیست همان من است یعنی همان موجودی هست که بالقوه در ذات همه ما هست، حالا این کلمه را به کار میبریم مجبوریم بگوییم مثلا بالقوه، اینها همه ما هست. هدف آن کودک عزیز روان است که قرار است شبیه الله بشود بقیه همه وسیله هستند برای خدا آنها همه‌­اش یک ابزار است اصالت اصلاً ندارد، باز دقت کنید خواهش می‌کنم توجه کنید، به هیچ وجه آن جنبه‌­های ما اصالت ندارد برای خدا هم اصالت ندارد. نه زن بودن ما نه مرد بودن ما نه مادر بودن نه پدر بودن نه رئیس جمهور بودن نه وزیر بودن نه دکتر مهندس بودن نه خاله و عمو بودن نه احساساتی که مربوط به این بخش است احساسات، عشق زمینی مثلاً، عشق زمینی مال کدام بخش ماست؟ بخش حیوانی ماست ولی برای خدا عشق زمینی ما مهم نیست برای خدا عشق زمینی ما تا زمانی مهم است که منجر به تولد کودک عزیز روان بشود منجر به پرورش کودک عزیز روان بشود زن بودن ما یا مرد بودن ما، خدا با زن و مرد کار ندارد که، خدا با انسان کار دارد. خدا با این کار ندارد که تو بچه داری یا بچه نداری یا بچه آدم خوبی یا بچه آدم بدی هستی یا رتبه اجتماعی بالا داری یا رتبه اجتماعی پایین داری یا پول داری یا پول نداری. خدا در وجود تو فقط یک چیز برایش خیلی مهم است و می‌ارزد تو زنده باشی و روزی­ات را برساند آن کودک عزیز روان شماست یعنی همان بخشی که از خودش در وجود شماست. از جنس خودش است که می‌تواند یک انسان کامل بشود بخشی انسانی­ات، بخشهای دیگر همه ابزار هستند همه حکم رحم را دارند ابزارند این را ما باید باور کنیم تا من این را باور نکنم به هیچ وجه نمیتوانم با الله طرف بشوم با قرآن طرف بشوم. منطق پیغمبر منطق امام منطق قرآن و منطق دین را بفهمم نمی‌توانم، جاهایی که ما به شدت بین دین و خودمان تعارض پیدا می‌کنیم بین خودمان با الله شکرآب می‌شود. اگر دقت کرده باشید، ما کجاها با خدا میان‌مان شکرآب میشود؟ آنجایی که با الله یعنی حقیقت خودمان سر مسائل پایینی دعوایمان میشود درگیر میشویم سر مسائل نفسانی‌مان، مسائل پایینی، یا مسائل علمی مان هست. برای خدا فقط چه چیزی مهم است؟ اینکه جریان رشد کودک عزیز روان نباید متوقف بشود برای خدا فقط این مهم است دقت بکنید این خیلی اهمیت دارم که دارم میگویم، یعنی خدا فقط برایش این است که این آدمی که الان من از خودم این امانت را دادم این امانت را درست موقع مردن سالم به من تحویل بدهد. به عنوان یک انسان با باطن یک انسان متولد بشود حداقل، این برای خدا خیلی مهم است اصلاً همه هدف خلقت همین است این همه ستاره و کیهان و کهکشان و میلیاردها میلیارد فرشته را کار انداخته خداوند، ائمه را کشانده وسط. انبیاء را کشانده وسط، انبیاء کشته شدند، ائمه 13 تا معصومین و حضرت زهرا و ائمه کشته شدند این همه شهید و عالِم و این همه داستانها همه فقط برای این است که در دل اینها یک کودک عزیز روان شبیه الله بشود. یعنی انسانی متولد بشود یک انسان به دنیا بیاید میوه، مثل باغ است شما مثلاً می‌روید زمین می‌خرید باغبان می‌اورید کارگر می‌اورید کود می‌خرید بذر می‌گیرید. سم­پاش می‌گیرید آب درست می‌کنید جوی می‌زنید فضاسازی می‌کنید فقط بخاطر چی؟ بخاطر میوه، اگر قرار باشد میوه ندهد هیچ کدام اینها به درد نمی‌خورد هیچ کس حاضر است اینطوری سرمایه­‌گذاری بکند. تولد سالم این را من اول بفهمم که من قرار است آدم باشم قرار است من به هر قیمتی نمی‌توانم آدمیتم را خراب بکنم من اول باید آدم باشم. یک جریان بارداری یک خانم و آقایی که با هم ازدواج می‌کنند خانم بچه‌­دار می‌شود هدف واقعاً چیست؟ یک بچه متولد بشود یک بچه سالم متولد بشود این فلسفه ازدواج و آمیزش و بارداری و مراقبت و اینها این است که بچه متولد بشود اگر قرار باشد بچه‌­دار نشود و بچه‌­ای نیاید بارداری که معنا ندارد. این را باور کنیم که من آن کودک هستم من همانی هستم که از جنس خدا هستم من آن آدم هستم این را اول برای خودم جا بیاندازم وقتی این را من فهمیدم که من آن هستم بقیه شئونم را باید بر اساس تربیت آن تنظیم بکنم. بر اساس تولد سالم آن بخش تنظیم بکنم اگر آمدم یکدفعه وسط راه گفتم اِ من زنم، پس حالا شروع کنیم به کارهای زنانگی شیطنت‌هایی که مربوط به زنانه است مرد هم شروع کند به کارهایی شیطنت‌هایی که مربوط به بخش مردانگی هست. من ورزشکارم من دکترم من مهندسم من رئیس جمهور می‌خواهم بشوم هوسهای این بخش بیاید مزاحم بشود از اینکه کودک عزیز روان متولد بشود یعنی دقیقاً شخص دارد خلاف جهت خلقتش حرکت می‌کند. خدا نمی‌گوید شما دنیا را دوست نداشته باش مقام را نخواه رشد اجتماعی نخواه موقعیت اجتماعی نخواه زیبایی نخواه لذت نخواه می‌گوید آنها را بخواه اما باید خودت از همه اینها عزیزتر باشی برای خودت. در چینشهای معشوقها یادتان نرفته که، هشت تا معشوق را چید آباء که مادرها را هم داشت ابناء پسرها که دخترها را هم داشت برادرها که خواهران را هم داشت همسران عشیره اموال تجارت مسکن. می‌گوید اینها را دوست داشته باش اشکال ندارد عشق زمینی می‌خواهی عاشق می‌خواهی بشوی عشق زمینی داشته باشی هیچ اشکال ندارد ولی این عشق زمینی اگر منجر به تولد مریض ضعیف، نعوذ بالله ناقص کودک عزیز روانت بشود این عشق زمینی جهنمی است این عشق مبارک نیست. زن بودنت مرد بودنت مادر بودنت پدر بودنت رئیس جمهور می‌خواهی بشوی نماینده مجلس می‌خواهی بشوی، عضو زیر مجموعه می‌خواهی بشوی دکتر می‌خواهی بشوی. مهندس می‌خواهی بشوی خدا میگوید من حرفی ندارم برو ولی اینها نباید منجر بشود به اینکه کودک عزیز روان تو رشدش در رحم دنیا متوقف بشود آن که تو باید همیشه برایش شاد باشی و برایش غصه بخوری کودک عزیز روان است. مثل یک مادر و پدر که دارند هزینه می‌کنند این بالا و پایین شدن‌های دوران بارداری فقط آخر سر همه می‌گویند بچه سالم است یا نه. مثلاً اینطوری شد آنطوری شد درد کشید مریض شد دکتر رفتند آوردند دکتر اینطوری کردند، آخر سر میگویند حالا چی بچه سالم است یا نه می‌گویند بچه سالم است خوب الحمد لله، یعنی آن چیزها اصلاً برای ما مهم نبود. ناراحتی داشت مریضی داشت سخت بود متأسفیم که حالا مریض شده ولی بچه سالم است الحمد لله، خوب پس تمام شد، اگر بچه سالم است خوشحالیم ولی اگر بگویند نه این دوران فراز و نشیب را داشت و بچه مُرد یا بچه الان ناقص به دنیا آمده بچه دست ندارد پا ندارد. یکدفعه همه احساس می‌کنند اِ یک جریانی یک روندی کامل نشد دیگر به میوه نرسید تبدیل نشد به میوه، این باغ میوه نداد میرسد به اینجا، پس این را ما اول باور کنیم من این که الان نشستم نیستم من نه پدر کسی هستم نه شوهر کسی هستم. نه زن کسی هستم نه مادر کسی هستم نه رئیس جمهورم نه مقام نه استادم نه شاگردم من یک آدمم یک کودک عزیز روان، اگر من این را اول باور کنم. بعد حالا اگر بخواهم شئونات مختلفی داشته باشم از شئونات بخش علمی میخواهم هر رشته­ای بروم هر جا میخواهم بروم میخواهم استاد بشوم پروفسور بشوم میخواهم دکتر بشوم میخواهم مهندس بشوم یا بخشهای وهمی میخواهم ازدواج بکنم. عاشق پیشگی داشته باشم اشکال ندارد میخواهم مقام داشته باشم شهرت داشته باشم قدرت داشته باشم عزت داشته باشم برو بیایی داشته باشم خدا می‌گوید عیبی ندارد. می‌خواهی داشته باشی داشته باش من کاری ندارم برای من فقط مهم است لحظه آخر این بچه سالم متولد بشود ولی اگر شئونات اینطوری مزاحم است و اینکه اسلام میاید برای تمام این شئون قانون می گذارد. برای اینکه این قانونی که شما رعایت میکنید منجر به تولد سالم کودک میشود شما یک بارداری بدون قانون دیدید تا به حال، بگویند مادر هر کاری دلش خواست بکند هر چه دلش خواست بخورد. دود مصرف بکند مواد مصرف بکند قرص مصرف بکند ولی بچه سالم به دنیا بیاید این میشود اصلاً یک همچین چیزی یا نه؟ شما نگاه کنید تا زن باردار میشود محدودیتها شروع میشود. روی همه داروها نوشتند خانمهای باردار با نظر پزشک، یعنی این یک سیستم است تعریف شده است معنادار است و هر چیزی برایش خوب نیست و هر طوری هم نمیتواند در رحم مادر سالم رشد بکند. این را ما اول بفهمیم تا این را نفهمیم همیشه با خدا درگیریم

با خواندن این دعا در ماه رجب، می‌شود شبیه خدا شد. بعد از نمازها می خوانیم:« یَا مَنْ یُعْطِی مَنْ لَمْ یَسْأَلْهُ وَ مَنْ لَمْ یَعْرِفْهُ تُحَنُّناً مِنْهُ وَ رَحْمَةً = اى خدایى كه به هركس از تو درخواست نكند و حتى تو را نشناسد، از سر دلسوزى و مهرورزى بخشش مى‌كنى!». برای خدا، خدایی کردن مهم است. پس برای ما هم باید شبیه شدن به الله و تخلق به اخلاق الله مهم باشد. در این ماه باید از هر نوع جنگ و دعوا و درگیری دوری کنیم و اینها تمرینی باشد برای سبک زندگی اسلامی در ماه های دیگر. دوری از جنگ و دعوا برای این است که این ماه فرصت خوبی است برای بزرگ شدن. اما گاهی ما می‌آییم آنقدر خودمان را کوچک می کنیم، می آییم در سطح پایین و با آدم هایی مثل خودمان کل کل می‌کنیم که مثلا این چرا باید اینجوری باشد؟ فلان چیز چرا آن طوری شده؟ این یعنی ماندن در امور سطح پایین و طبیعت گرایی کردن. تحت فشار قرار دادن طبیعت، موجب رشد فطرت می شود شخصی می گوید «من زورم می آید که فلان کار با بکنم». وقتی می گوییم زورم می آید، یعنی به طبیعت من دارد فشار می آید. اما بعضی افراد حاضر نیستند به طبیعت شان زور بیاید. حاضر می شوند که فطرت شان را له کنند و آن را خراب کنند؛ اما به طبیعتشان فشار نیاید. احمقانه تر از این کار ممکن نیست. واقعاً این اشتباه شایعی است که ما به حرمت طبیعت، فطرت را ضایع می کنیم و کودک عزیز روان را خفه می کنیم و سبک زندگی را به عنوان سلسله اصول برای خودمان اصل قرارداده ایم و بر اساس این ها داریم زندگی می کنیم.  می بینیم که شخص، مدیریت خانواده اش را بر اساس این اصول انجام می دهد. مدیریت همسرداری، بچه داری و...حتی در محل کارش هم همینطور است. چنین آدمی، هیچ وقت نه حلیم می شود، نه غفور، نه ستار، نه کریم. محیط کارش هم جهنمی است که ابتدا خودش در آن می سوزد. محیط کاسبی، محیط اقتصادی و محیط خانواده، کوره ای است که شخص در آن محیط باید پخته شود و تراش بخورد و شبیه الله شود. ولی ما حاضریم زشت شویم و بگوییم دیگران نتوانند سوء استفاده کنند. اگر قرار است دیگران از تو استفاده کنند تا تو خوشگل شوی و اگر قرار است شبیه الله شوی، بگذار سوء استفاده کنند. ما می آیم به جای این که زیبایی و شبیه الله شدن را انتخاب کنیم، زشتی را انتخاب می کنیم که مبادا کسی سوء استفاده کند. آیا احسان کردن به نااهل ضایع می شود؟ حضرت سیدالشهدا (علیه‌السلام) برای کسانی که می‌خواهند شروع قدرتمندی داشته باشند، رمز بسیار بزرگی را آشکار می‌کند که اگر کسی آن را درک نکند، خود را از نیکی کردن و رشد محروم می‌کند. آن رمز مهم این است که خیلی از افراد تصور می‌کنند که نیکی کردن به نااهل، کار درستی نیست. حال آن که حضرت می فرماید، احسان کردن به نا اهل ضایع نمی شود. احسان و کار خوب، مثل ریزش باران است. وقتی باران می بارد، هم خوب ها بهره می برند و هم بدها. شخصی خدمت سید الشهدا (علیه السلام) عرض کرد: «إِنَّ اَلْمَعْرُوفَ إِذَا أُسْدِیَ إِلَى غَیْرِ أَهْلِهِ ضَاعَ فَقَالَ اَلْحُسَیْنُ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ لَیْسَ كَذَلِكَ وَ لَكِنْ تَكُونُ اَلصَّنِیعَةُ مِثْلَ وَابِلِ اَلْمَطَرِ تُصِیبُ اَلْبَرَّ وَ اَلْفَاجِرَ[1]=  احسان به نااهل، ضایع خواهد شد. حضرت فرمود: چنین نیست؛ احسان مانند باران تند است و به نیك و بد می‌رسد.» گاهی خداوند تبارک و تعالی به چند آدم عمر طولانی می دهد و نعمت می دهد تا از آنها یک بچه خوب به دنیا بیاید. همانطور که علی (علیه‌السلام) در جنگ اینگونه بود که اگر می‌دید در چند پشت یک نفر قرار است شیعه به دنیا بیاید، او را نمی‌کشت و می‌گفت، ارزشش را دارد. پس ما نباید جلوی رسیدنِ خیر به کسی را بگیریم. استفاده ی نااهلان از کار خیر، دلیل بر انجام ندادن خیر نیست گاهی عده ای نااهل، از یک خیر عمومی استفاده می‌کنند، اما به اهلش هم می رسد. اگر چهار نفر هم از قِبَلِ آن، سوء استفاده کردند، دلیل نمی شود که کار خیر انجام نشود. این دیدگاه درست حضرت، جلوی بسیاری از تنگ نظری ها را می گیرد. مثلاً کسی می گوید نگاه کن، فلان جا را ساخته اند و در آن چنین اتفاقاتی افتاده؛ یا فلان چیز، فلان بدآموزی را داشته. اما نمی گوید هزاران خوش آموزی و خیر هم داشته. حالا دو نفر هم بد استفاده کرده اند. پس فقط بدی ها را نگاه نکنیم. سوء استفاده عده ای از کارهای خیر و خوب، یا حتی انحراف بعضی ها باعث نشود که انسان بگوید پس کار خیر را تعطیل کنیم، چون ممکن است چنین آثار بدی داشته باشد. بعضی ها هستند که بدقلق هستند و بد استفاده می‌کنند. پیغمبر هم وقتی آمد، خیلی ها جهنمی شدند. اگر پیغمبر نمی‌آمد، اتمام حجتی با آنها نمی شد و جهنمی هم نمی شدند، پس پیامبر نباید می آمد؟ آمدن پیامبر برای خیلی ها خیر بود. اما یک عده نتوانستند با حضرت ارتباط برقرار کنند و جهنمی شدند. باران یا زلزله هم که می آید، یک خیرهایی دارد. در بعضی جاها کوه آتش فشان می کند. شما وقتی به فلسفه وجودی آتش فشان توجه کنید، پی می برید که وجود آتش فشان، برای حیات زمین لازم است. چون غنی‌‌ترین مواد را از عمق زمین به سطح زمین می آورد که در کشاورزی و در محیط خیلی به آنها نیاز هست. علاوه بر مفید بودن، حالا بر اثر این آتش فشان و گازهایش خیلی از پروازها تعطیل می شود. چون خیلی از چیزهایی که سر راهش هست می سوزند. افراد باید در مسیر آن خانه سازی نکنند و ... ولی خیرات زیادی هم دارد که باید نصیب اکثر افراد شود. مثال دیگر اینکه، می‌گوید، دارند شام می‌دهند، بیا نگاه کن، اراذل و اوباش شام امام حسین را می خورند. بگذار بخورند، چه اشکالی دارد؟ اعتراض می کند که چرا بد حجاب ها و بی حجاب ها آمده اند؟ بگذار بیایند و آنها هم استفاده ای بکنند. ولی مهم این است که چه کسی باید از آن استفاده کند. یعنی ارزش این است که آدم های خوب باید به خیر خودشان برسند. پس کار خیر را به این دلیل ها نباید تعطیل کنیم. کار خیر، مثل باران است و به خوب و بد می رسد باران هم که الآن می‌آید یک جاهایی سیل راه می افتد و مشکلاتی ایجاد می شود، ولی خیراتش خیلی بیشتر از صدماتش است. چون عالم، عالم تزاحم است. یعنی همیشه یک چیزی خیر صد در صد و خیر محض نیست. برای بعضی خوب است و برای بعضی نیست. دقت کنیم که خیرها را خوب ببینیم. گاهی کسی مریض می شود، 15 سال معلولیت دارد، یا درد می کشد برای اینکه سال شانزدهم که قرار است شری اتفاق بیفتد، به وسیله آن مریضی، آن شر برطرف شود. یک خیر بزرگی قرار است به کسی برسد و در آن سال می رسد. گاهی یک ورشکستگی اقتصادی ایجاد می شود و یک نفر از جهنم رفتن نجات می یابد. ظاهرش این است که ورشکست شده و بدهکار شده، ولی پشت صحنه را ما نمی دانیم چیست. حضرت می‌فرماید: برای مؤمن امکان ندارد سختی و بلایی پیش بیاید، مگر اینکه حتماً خیراتش بیشتر از اصل آن بلاست. یعنی بلا پیچیده شده با انواع نعمت ها که تلخی هایی هم بالاخره دارد. سید الشهدا علیه‌السلام دید ما را وسیع می کند تا وقتی می خواهیم کار خیر انجام دهیم، همه جوانب را در نظر بگیریم. یک فرمول مهم درباره احسان از رسول گرامی اسلام حضرت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله موضوع احسان به نااهل را اینگونه تکمیل می‌کنند:« اصْطَنِعِ الْخَیْرَ إِلَى مَنْ هُوَ أَهْلُهُ وَ إِلَى مَنْ هُوَ غَیْرُ أَهْلِهِ فَإِنْ لَمْ تُصِبْ مَنْ هُوَ أَهْلُهُ فَأَنْتَ أَهْلُهُ[2]‌ = خیر و خوبی را نسبت به هر اهل و نااهلی روا بدار، اگر کسی در خور و شایسته آن بود که بود و اگر نبود تو خود لایق و سزاوار آنی.» این مشکل را که طرف اهلش هست یا نیست، حضرت اینگونه حل می‌کند که اگر او اهلش نیست تو که اهلش هستی. یعنی پیامبر یک فرمول و قاعده بسیار اساسی را در همین یک کلمه به ما می گوید. اگر او اهلش نیست، تو اهلش هستی. این خیلی دقیق است. اگر انسان شناسیِ کسی خوب نباشد، اصلاً نمی تواند این را بفهمد و خواهد گفت، اگر او اهلش نیست، پس برای چه به او کمک کنم، من هم کمک کنم، ضایع می‌شود. خیلی ها همین را می‌گویند: «طرف اهلش نیست، اگر محبت کنم ضایع می‌شود؛ از کجا معلوم نیازمند باشد.» مثلا فقیر آمده پیش شما، شما شک دارید که به او کمک کنید یا نه. غالب افراد این را بهانه می کنند که من چطور به او کمک کنم یا پولی بدهم، آیا واقعاً او مستحق است یا نه؟ یا در مواردی که باید شخصی را ببخشیم، ممکن است این سوال مطرح شود که آیا او مستحق بخشش هست یا نه، ببخشم، نبخشم، راه بیایم، حلالش کنم یا نه؟ اگر ما فهمیدیم که برای چه به دنیا آمده ایم و خلق شده ایم مشکل حل است. چقدر افراد بخیلانه با هم برخورد می‌کنند و از کرامت و بزرگواری می‌افتند. حضرت دارد حرف آخر را می‌گوید که تو اهلش هستی، تو قرار است شبیه الله شوی. قرار است تو متخلق به اخلاق الهی شوی. قرار است تو «عفوّ» بشوی. خداوند چندبار کلمه مغفرت را درباره بنده اش به کار برده: «شما ببخشید، شما هم مثل من غفور باشید، عفوّ باشید.» من می‌توانم به خاطر ظلمی که به من کرده، نبخشم. می‌توانم انتقام بگیرم. ولی اگر من نبخشمش و انتقام بگیرم، چه کسی باخته؟ بناست من بزرگ شوم.  اما من می‌گویم نه این باید به جزایش برسد. آقا حالا او به جزایش نرسید یا رسید، خدا هست و او را به جزایش می‌رساند. ما چرا باید این کار را بکنیم؟ من قرار است بزرگ شوم، قرار نیست ما جواب کسی را بدهیم. این اشتباه بسیار بزرگی است که اگر کسی حرف بد زد، من هم باید حرف بد بزنم. اگر کسی حرف بیخود زد، من هم حرف بیخود بزنم. اگر کسی فحش داد، ما هم باید فحش بدهیم. او فحش داده، لیاقتش هم این است که به او فحش بدهی، ولی اگر تو فحش ندهی، چه اتفاقی می افتد؟ تو بزرگ می شوی. چرا ما از احسان به نااهل خودداری می کنیم؟ علت این که برخی افراد به نا اهل احسان نمی‌کنند، این است که بخش فوق عقلانی را در محاسبات شان نمی‌بینند و با طبیعت برخورد می‌کنند و می‌گویند چون او به من فحش داده و تحقیر شدم. برای جلوگیری از تحقیر، باید جبران کنم و فحش بدهم. طبیعت با طبیعت هیچ وقت سازگار نیست. شاعر هم در این مورد می گوید: جان گرگان و سگان از هم جداست/ متحد جان های مردان خداست ولی اگر پای فطرت وسط باشد، طبیعت با فطرت روبرو می‌شود. یعنی وقتی افراد با طبیعت شان با ما برخورد می کنند و ما با فطرتمان به آنها پاسخ می‌دهیم، درگیری پیش نمی‌آید. علی (علیه السلام) فرمود: من در کوچه می رفتم و به من فحش می دادند. من می‌گفتم: با علی دیگری هستند. حضرت علی می توانست جواب بدهد. ولی وقتی بناست که ما ساخته شویم، باید این گونه برخورد کنیم. در روابط زناشویی اختلافات زیادی هست. اگر زن بگوید من قرار است به اسم های «حلیم، غفور، عفو، ستار و... » برسم؛ هر بار همسر من اشتباه کرد، من به رخش نمی کشم. اشتباهات مادر و خواهرش را پای او حساب نمی کنم. مثلاً پدر این دختر معتاد است؛ پس با او ازدواج نکنم. چه کار احمقانه ای است. این دختر چه گناهی کرده؟ یا گاهی زن و شوهر اشتباهات خانواده همدیگر را به رخ هم میکشند. در حالی که هرکس باید بداند که همسرش امانت خداست در دست او. همیشه شخص در طبیعت، خودش را با افراد دیگر مقایسه می کند. اما در فطرت هیچ کس خودش را با فطرت افراد دیگر مقایسه نمی‌کند. در حالی که امام صادق ع فرمود: در مادیات به پایین تر از خود نگاه کنید و در معنویات به بالاتر از خود. یعنی معیار ما باید فطرت و الله و خانواده آسمانی باشد، نه آدم ها. اگر کسی از من سوءاستفاده ای هم می‌کند، بکند. چه زیبا گفت‌ آن مرد بزرگ که: «دوست دارم بزرگواری گول خور باشم تا کوچکواری گول زن». شخص کریم می‌گوید: بگذار من بزرگ شوم و کریم باشم و عفو داشته باشم. کریم یعنی همین. کریم کاری ندارد که شخص مقابلش استحقاق دارد یا نه. به همه عطا می‌کند. اگر از او چیزی خواستند، می‌دهد و حتی اگر نخواستند هم می‌دهد. نباید به خاطر سوء استفاده دیگران از نیکی کردن ما، خود را از دریافت خیر کثیر محروم کنیم مگر این همه بنده‌های خدا، با تکیه بر جود و کرمش گناه نمی‌کنند؟ حالا آیا باید خدا جود و کرمش را کنار بگذارد که بنده‌اش سوءاستفاده نکند؟ خدا جود و کرمش را کنار نمی‌گذارد. ما خیلی وقت‌ها برای اینکه می‌خواهیم جلوگیری کنیم از این که یک نفر از نیکی کردن ما سوءاستفاده نکند، خودمان را جهنمی میکنیم. شخصی می‌گوید: اگر فلان محبت و خوبی را به همسرم بکنم، سوء استفاده می‌کند، یا پر رو می‌شود. در حالی که این شخص در حقیقت خودش را از خیر کثیر محروم کند. در مورد فرزند هم همینطور است. یعنی والدین می‌گویند اگر این محبت را به فرزندم بکنم، بچه پر رو می‌شود. این مسئله در کسانی که خودشان از دیگران دریافت محبت نکرده اند، خیلی اثر دارد. مثلاً می‌گوید من که خودم نه خیر از پدر دیدم و نه از مادر. چشمم را باز کردم، زن بابا بالای سرم بود. شوهر ننه بالای سرم بود. در کودکی محبت ندیدم. محبت مادرانه ندیدم. وقتی خودم اینطور بودم، برای چه به دیگران محبت کنم؟ در روانشناسی به این جور مسایل می‌گویند «عقده‌های روانی». در میان طبیعت گرایان، کسانی که محبت ندیده اند، به دیگران هم نمی‌توانند محبت کنند. ولی در فطرت گرایان چنین چیزی وجود ندارد. یعنی فطرت گرا حتی اگر از محبت پدر و مادر هم محروم شود، از الله و خانواده آسمانی اش خیلی بیشتر و بهتر دریافت محبت می‌کند. اکثر بزرگان دین یا انبیاء پدر یا مادر نداشتند و از وقتی که چشم باز کردند، یتیم شده بودند. اینها چگونه توانستند پیغمبر شوند؟ پیغمبر یعنی نزدیک ترین انسان به خدا. آنها در اسم «رحمان و رحیم» سرآمد همه خلق هستند. برای همین بود که آنها این همه به بندگان خدا محبت داشتند. این درحالی بود که خودشان محبت مادری و پدری ندیدند. از نشانه‌های طبیعت گرایی این است که مثلا خانمی یک سال است که طلاق گرفته و می‌گوید از مردان متنفرم. یا مردی می‌گوید، از جنس زن ها بدم می‌آید. حال آن که نه مردها همه مثل هم هستند و نه زن ها. بخل در محبت کردن به دیگران، خیلی صفت خطرناکی است. تمام عیب ها را که روی هم بریزی، در بخل جمع است. مثلاً زنی می گوید: چون وقتی که من شوهر کردم، مادر شوهرم با من بداخلاقی می کرد، الآن من هم نمی توانم به عروسم محبت کنم. می خواهد با عروسش مادرشوهر بازی که سرش در آوردند را جبران کند. در حالی که باید به این فکر کند که «ادب از که آموختی؟ از بی ادبان». یعنی اگر مادر شوهرت بد بود، تو مادرشوهر خوبی باش. یا می گوید:« چرا بقیه خوش باشند و من خوش نباشم؟ چرا حالا نوبت به ما که رسید، از خودمان بگذریم؟» چرا باید دیگران را ببخشیم؟ داستان همین است. شما برای همین آفریده شده ای که با بخشیدن، رشد کنی. دیگران اگر به خیال خودشان نگذشتند و نبخشیدند، باخته اند. حال که نوبت تو است، تو ببخش. باران باش و به همه ببار باران باش و به خوب و بد ببار. به اهل و غیر اهل ببار و زیبایی خودت را حفظ کن. باید خودت زیبا شوی. با بقیه چه کار داری؟ ائمه به کسانی محبت می‌کردند که حق شان نبود و حتی گاهی به دشمنان خودشان محبت می‌کردند. دشمن حمله کرده آمده مدینه، حضرت به بدترین و کینه توز ترین آدم ها می‌گوید : خانواده ات را به منزل ما بیاور تا آسیبی به آنها نرسد و محفوظ باشند. پیامبر وقتی وارد مکه می‌شود، با ابوسفیانی که آن همه عناد دارد، با صلح و امنیت برخورد می‌کند. پیامبر می‌گوید هرکس به خانه من می‌آید، یا خانه ابوسفیان برود در امان است. پیغمبر می گوید ابوسفیان معتمد من است. هرکس به او پناه ببرد، گزندی به او نمی رسد. یکی از اصحاب پیامبر گفت: امروز روز انتقام است. پیامبر فرمود: امروز روز رحمت است. در حدیث داریم، کریم وقتی به قدرت می‌رسد، عفو می‌کند، انتقام نمی‌گیرد. چون خودش باید بزرگ شود. کرامت یعنی همین. یعنی آدم وقتی بزرگ شد، بتواند بزرگی کند. وقتی اسباب بزرگی و خوشگل شدن نزد خدا فراهم است، چرا خوشگل و بزرگ نشود. آیا اگر پیامبر همه را قلع و قمع می‌کرد، خیلی بزرگی بود؟ یک جا را گرفتی و مردم را کشتی؛ خیلی هنر کردی؟ رئیس جنایتکاران (معاویه) ترسیده که نکند حالا که این ها غلبه کردند، از من انتقام بگیرند. پیغمبر می توانست بگوید تو را عفو کردم. گفت نه؛ هر کسی به تو پناه ببرد، به خاطر تو عفوش می کنم. این خیلی حرف بلندی است. ما بچه های این پیغمبریم؟ ما پیروان این پیغمبریم؟ واقعاً نگاه کنیم، طرف این ظرفیت را ندارد که با مادرزن و پدر زن و با همسرش یا با پدر شوهر و مادر شوهرش با رحمت برخورد کند. مثل یک دشمن خونی رفتار می‌کند. با باجناقش، با خواهر و برادر خودش، مثل دشمن رفتار می‌کند. چه فرقی هست بین ما و پیغمبر؟ آیا واقعا کسانی که ما داریم با آنها زندگی می‌کنیم، این شیعیان و مسلمانان، اینقدر منفور و بد هستند که با آنها درگیر شویم؟ چرا ما نمی توانیم مثل پیغمبر باشیم؟ عاشقانه کنار هم زندگی کنیم؛ نه بر اساس حق و حقوق مرد می‌گوید: من مرد خانه هستم و حق من در فلان موضوع ضایع شده است. خدا می گوید: درست است این حق تو است. اما اگر از آن استفاده نکنی، بزرگ می شوی. اگر از این حقوق استفاده نکنید، عاشقانه کنار هم زندگی می کنید. نگویید: این حق من است و من مَردَم و من زنم. از این حرف ها نزنید. قانونی زندگی نکنید؛ عاشقانه زندگی کنید. باید به بچه ات احترام بگذاری و رعایت حالش را بکنی. بعضی افراد، از همین حق پدری در اسلام سوء استفاده های زیاد می‌کنند و شخصیت آنها را خرد می‌کنند. حق را به مرد یا  والدین دادند و گفتند این برای اینکه حدود مشخص باشد. اما با دل هایتان با هم زندگی کنید. خانواده دادگاه نیست که مسائل حقوقی را مطرح کنیم و برای هرحقی خط کش بگذاریم. حق من و حق تو، برای زمانی است که در اثر نادانی و مشکلات، مسائل حقوقی مطرح شود. اینطور نیست که وقتی یک حق را دادند، ما مرتب از آن استفاده کنیم. شبیه داستان راننده ای که ترمز بریده بود و می خواست در کنار جاده اتومبیلش را نگه دارد. دید یک طرف جاده 48 نفر ایستاده اند و یک طرف جاده 2 نفر. رفت سمت دو نفر، گفت: دو نفر را بکشم، بهتر از 48 نفر است. تا فرمان را چرخاند و سمت آن دو نفر رفت، آن دو نفر فرار کردند به سمت 48 نفری که آن طرف جاده بودند. راننده هم دنبال آن دو نفر رفت و شدند 50 نفر که موجب شد همه را بکشد. راننده فکر می کرده که حتماً باید آن دو نفر کشته شوند. ما بعضی اوقات از این حقوق و وظایف مان جوری استفاده می کنیم که نتیجه اش تلفات زیاد می شود. بیشتر از همه کلاه سر خود آدم می رود. خدا حق را می دهد، اما  می گوید به خاطر خدا از آن استفاده نکن. می فرماید ما حق را دادیم برای این که اگر یک زمانی مشکلی پیش آمد، شرایط مشخص باشد. شما ازدواج کردید. می گوید زن، این تکالیف را دارد، مرد هم این وظایف را دارد. ولی وقتی وارد زندگی می شوید، اگر بخواهید با این قانون زندگی کنید، آن وقت می شود دادگاه و دیگر زندگی نمی شود. برای همین می گوید زن از حقوقی که دارد صرف نظر کند و مرد هم همینطور. با هم با شیرینی زندگی کنید. با محبت و دوستی. این در مسائل فردی بود. در مسائل اجتماعی هم همین طور است. خیلی وقت ها آدم نگاه می‌کند می‌بیند، مسئولین متوجه نیستند که مصالح مملکت از همه چیز واجب تر است و می‌خواهند مصالح حزب خود را حفظ کنند. در این حالت فتنه می‌افتد. چون می‌خواهد شخصیت خودش را حفظ کند. ما شخصیت هایی داریم که حقوقی از آنها ضایع شده و تا الان صدایش را در نیاورده اند، درود بر آنها. وزرایی داشتیم، رئیس جمهورهای داشتیم که حقشان ضایع شد و صدایش را درنیاوردند. گفتند: اگر حرف بزنیم در کشور اختلاف می افتد. اما بعضی ها طاقت ندارند و کوچک ترین چیزی بشود، در رسانه ها و در دنیا پخش می کنند. آقا ظرفیت داشته باش و سکوت کن! صبر و سکوت و گذشت امیرالمؤمنین علیه‌السلام گاهی با افرادی که با هم درگیر شده اند برخورد می‌کنم و می‌گویم ببینید، شما طرف هایتان، طرف های امیرالمؤمنین نبودند که بیایند ناموستان را بکشند و خلافت الهی را غصب کنند. شما هم امیرالمؤمنین نیستید. امیرالمؤمنین به آن بزرگی و حق به این عظیمی. اما می‌بینید که حضرت سکوت می‌کند و می‌گوید: مصلحت اسلام نیست که من بخواهم روی حق خودم پافشاری کنم. وقتی در حیطه حکومتی حضرت، خلخال از پای زن یهودی در می‌آورند. حضرت می‌گوید به خاطر این جفایی که به یک زن یهودی شده و خلخال از پایش درآورده اند، اگر انسان بمیرد، حق دارد. کسی که تا این حد معتقد است که بایستد و زنش را کتک بزنند. خلخال نیست، کتک است، سیلی است. بین در و دیوار بودن و کشتن است. خدا می گوید ای علی! تو حق داری و خلافت مال تو است. پیغمبر می گوید ای علی! خلافت مال تو است. فاطمه زن تو و ناموست است. آن هم فاطمه که ناموس معمولی نیست و ناموس خداست. ولی به خاطر مصالح الهی صبر کن. ما باید این درس را از امیرالمؤمنین بگیریم. حضرت هم می توانست بگوید خیلی زورم می آید. مالک اشتر شخصیت بزرگی هستند. علی (علیه السلام) فرمود: مالک برای من، مثل من برای پیغمبر است. مالک رسیده دم چادر معاویه، یعنی به قول خودش ده ضربه دیگر بزند، تمام است. اما علی (علیه السلام) می گوید: مالک برگرد. می گوید: چشم بر می گردم. جنگ پیروز را رها می کند. جناب مالک شمشیر را می گذارد و برمی گردد. چون علی فرمود: این پیروزی به ضرر اسلام است. تو شکست بخور تا اسلام بماند. تو بایست تا ناموست را بزنند، اما اسلام بماند. تو بگذار حقت را بخورند که اسلام بماند. آیا ما حاضریم برای اسلام این کار را بکنیم؟ ما حتی در خانواده به خاطر خشنودی فاطمه زهرا و امیرالمؤمنین نمی خواهیم این اخلاق های زشت را ترک کنیم. آیا در خانه خودمان حاضریم این گذشت را داشته باشیم و از حق خودمان بگذریم که جهنم و فتنه درست نشود؟ خدا می گوید درست است تو حق داری و به تو ظلم و ستم شده، ولی اگر بخواهی انتقام بگیری، مصیبت های زیادی درست می شود. برای انتقام هم دیر نیست. قیامت وجود دارد، قبری هست، عجله نکن. ما در دعا به خدا می‌گوییم، خدایا تو کسی هستی که در عقوبت عجله نمی کنی. پس خودمان هم باید این اخلاق را از خدا یاد بگیریم. از امیرالمؤمنین و حضرت زهرا یاد بگیریم. حضرت زهرا چقدر اذیت شد؟ آن صحنه‌ها را دید، خودش هم آن مصیبت را کشید، رسید به جایی که فرمود: همه شما را نفرین می‌کنم. اگر نفرین کند کسی باقی نمی‌ماند. یک دفعه سلمان می رسد و می‌گوید خانم، آقا فرمودند: نفرین نکن! به خدا قسم اگر فاطمه نفرین کند، هیچ کس زنده نمی‌ماند. مهربانی و الهیت را نگاه کنید! اخلاق الهی را نگاه کنید! از آن طرف خانم فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها می‌فرماید: چشم. چون علی گفته، چشم. آیا ما اینطوری رفتار می‌کنیم؟   ما باید از علی ع زن داری را یاد بگیریم و زن های ما از فاطمه زهرا س شوهرداری را. امیرالمؤمنین همیشه به نظر فاطمه زهرا احترام می‌گذاشت و حضرت زهرا همیشه نظر علی را بر نظر خودش مقدم می‌داشت. ما باید شبیه شدن به الله را از مادرمان فاطمه زهرا و پدرمان امیرالمؤمنین یاد بگیریم. ع ل 154 [1] . تحف العقول عن آل الرسول علیهم السلام , جلد 1 , صفحه 245.  [2] . عیون أخبار الرضا(ع)، ج2،ص35. آرشیو مباحث استاد شجاعی فروشگاه آنلاین با محصولات ناب 

نظام خلقت دارای مراتبی است که عبارتند از: عالم لاهوت، بعد جبروت که ظهور عالم ماقبل خود است. سپس عالم ملکوت که ظهور عالم جبروت است و در آخر، عالم ناسوت و دنیا که این هم ظهور عالم ملکوت است. پس عالم در عین حال که واحد است، از جهت مرتبه، دارای اختلاف و کثرت است. نفس انسانی، خود دارای مراتب و درجات متعددی است. در یک تقسیم بندی نفس، می گوییم انسان 5 قوه دارد: «حس، خیال، وهم، عقل و فوق عقل». اگر بپرسیم قوا در کجای نفس قرار دارند؟ آیا تفکیک شده از هم هستند یا نه. در پاسخ می‌گوییم: همه قوا در نفس حاضرند، یعنی در عین این که کثیرند، در یکجا وحدت دارند. پس شما همه قدرتها هستید و یک نفر هستید. به این معنا که یک نفر هست که هم حس می‌­کند؛ هم خیال می­‌کند، هم وهم دارد؛ هم تعقل می­‌کند و هم فوق عقل دارد. یک حقیقت است که ذومراتب است. نظام خلقت هم همین­طور است. ملکوت در باطن دنیا است. هر چند من الان آن را نمی‌­بینم؛ ولی وجود دارد. همان­طور که حس، خیال و وهم‌­مان را نمی‌­بینیم. ولی منشأ اثرند. در دنیا نیز خیلی از چیزها وجود دارند که دیدنی نیستند، ولی منشا اثرند. نتیجه اینکه عالم خلقت تفکیکی نیست. «تمرکز» اولین خشت پرواز به عالم برزخ است عالم دنیا باطنی دارد به نام عالم ملکوت. عالم ملکوت، همان عالم برزخ است. اگر بخواهیم راه ارتباطی مان را برقرار کنیم، اولاً باید تمرکز بگیریم. بعضی­ها در بیداری می­‌توانند تمرکز بگیرند و همین­جا هم ارتباط‌شان وصل می­‌شود. برخی هم نمی­‌توانند؛ چون تعلقات به انواع کمالات جمادی، گیاهی و حیوانی دارند. به همین دلیل، نفس نمی‌­تواند از اینها بکَند و به عالم ملکوت پرواز کند. ولی وقتی شما می‌خوابید، راحت­تر این ارتباط برقرار می‌­شود. چون نسبت به دنیا رها هستید. نفس هم راحت­تر می‌­رود. مثلاً مکه می‌­رود، برزخ می‌رود، بهشت می‌رود، جهنم می‌رود و ... . بنابراین، کافی است که تعلقات نفس، از دنیا کم شود. آن وقت می‌­بینید که وارد برزخ می­‌شوید. وقتی وارد عالم ملکوت (برزخ) می­‌شوید، در واقع وارد عالم حقیقی مثل این عالم می­‌شوید. فقط شرایط زیستی، اندازه ها، قوانین و تنوع نعمت­هایش بی­نهایت از اینجا بالاتر و بزرگتر است. ملکوت مثل سیستم دنیا ریاضی است. آنچه که وارد برزخ می‌­شود، نفس است. بدن دنیایی، در همین جا می‌­ماند و از بین می­‌رود. اما نفس با بدنی فوق العاده لطیف­تر از این بدن، در برزخ زندگی می­‌کند. نوع تولدش هم مثل تولد جنین به این دنیا است. همان­طور که جنین هنگام تولد به دنیا 6 نوع تولد دارد: «سالم، سالم قوی، بیمار، ضعیف، ناقص، معلول». ما هم وقتی وارد برزخ می­‌شویم، با این 6 نوع تولد وارد می­‌شویم. بنابراین، اگر آمادگی داشتید، بی نهایت بهتر و شادتر و آرام تر از اینجا لذت می‌­برید؛ اما اگر آمادگی نداشتید، درد و رنج  و اذیت شدن به همراه دارد. جهنم، ظهور عدم تطبیق خودت با بهشت است اگر بخواهیم در مورد ماهیت جهنم صحبت کنیم، باید بگوییم جهنم چیزی نیست که قرادادی باشد؛ بلکه حقیقی و وجودی است. این خودت هستی که از اینجا آن را با خودت می­‌بری. هر عمل و عکس العملی که به مادر بارداری می‌­رسد، به جنین هم منتقل می­‌شود. مثل حرص و جوش، بداخلاقی، استرس و... حتی خیالات، توهمات مثل کینه ها، حساسیت­ها و... یا علومی که مادر دریافت می‌­کند، همه روی جنین اثر می‌­گذارد. از همه مهمتر، کشش­های فوق­‌عقلانی مثل ارتباط با ملائکه الله، ارتباط با خانواده آسمانی و خود خداوند تبارک و تعالی است که تمام اینها بر جنین منتقل می­‌شود. پس عملکردهای پدر ومادر را جنین دریافت می‌­کند. نفس ما هم همین­طور است. بی­نهایت حساس است. پس مراقب باشیم که هر چیزی به نفس­مان ندهیم. چون جهنم، ظهور عدم هماهنگی با بهشت است. چنانچه درد و مریضی، ظهور عدم هماهنگی با دنیاست. بعد از اینکه دانستیم حقیقت و باطن جهنم چیست، آیات و روایات جهنم را مورد بحث و بررسی قرار می‌­دهیم. امام صادق علیه‌السلام فرمودند: « مَنْ یَزْرَعْ خَیْرا یَحْصِدْ غِبْطَةً وَ مَنْ یَزْرَعْ شَرّا یَحْصِدْ نَدامَةً وَ لِکُلِّ زارِعٍ ما زَرَعَ= هر کس خوبی بکارد، خشنودی درو می‌­کند و هر کس بدی بکارد، پشیمانی درو می­‌کند و هر کس هر چه بکارد، همان را برداشت می­‌کند». نمی­‌شود جائی گناه و معصیت بکاریم و بی­‌حساب به پای انسان تمام ­شود؛ بلکه پشیمانی و دردش را می­‌آورد. حالا اگر بخواهیم این گناه و معصیت را از بین ببریم، چه کار باید کرد؟ همان­طور که مریضی و دردی را با دارو درمان می­‌کنیم، خداوند هم یک سیستمی به نام "مغفرت" و "توبه" قرار داده که این سیستم، سیستم عملیاتی است. «توبه، بازگشت است»، یعنی باید مسیر نادرستی که رفته اید را دوباره برگردید تا آلودگی­ها برطرف ­شود. ولی اگر توبه نکردید و وارد برزخ شدید، آن وقت است که گرفتار می­‌شوید. بنابراین، به قواعد جذب دقت کنید. سوره روم آیه 44: « مَنْ كَفَرَ فَعَلَیْهِ كُفْرُهُ وَ مَنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِأَنْفُسِهِمْ یَمْهَدُونَ= هر که به راه کفر رود زیان کفرش بر خود اوست و هر که صالح و نیکوکار شود، چنین کسانی برای شخص خود آسایشگاهی خوش فراهم می‌سازند». هر کس کفران بورزد، به ضرر خودش است. علیه خودش است. چون کفر یعنی من سیستم مرحله موت را قبول ندارم و رعایت هم نمی­‌کنم. قبول داشتن یا نداشتن تأثیری ندارد. سیستم ریاضی است. تاثیر خودش را می‌­گذارد. کافر چون مرگ را قبول ندارد، آمادگی هم پیدا نمی­‌کند. لذا ورودش اول بدبختی و عذاب است. پس کافر چوب بی‌­اعتقادی خودش را می­‌خورد. سوره بقره، آیه 281: « وَاتَّقُوا یَوْمًا تُرْجَعُونَ فِیهِ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا یُظْلَمُونَ= و بترسید از روزی که شما را به سوی خدا باز گردانند، پس هر کس پاداش عمل خویش خواهد یافت و به هیچ کس ستمی نکنند». معصیت، نفس را خراب می­‌کند و نمی‌­گذارد سالم وارد بهشت شود. پس ظهور مار و عقرب، به ­خاطر این است که خودمان آنها را با رفتارمان آفریدیم و خلق کردیم. در این خصوص قرآن می فرماید: سوره آل عمران، آیه 30: «یَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُحْضَرًا وَ مَا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَیْنَهَا وَبَیْنَهُ أَمَدًا بَعِیدًا= روزی که هر نفسی هر کار نیکویی کرده همه را پیش روی خود حاضر بیند و نیز آنچه بد کرده، آرزو کند که ای کاش میان او و کار بدش به مسافتی دور جدایی بود». سوره زلزال، آیه 7: «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ* وَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ = پس هر کس به قدر ذره‌ای کار نیک کرده باشد (پاداش) آن را خواهد دید* و هر کس به قدر ذره‌ای کار زشتی مرتکب شده آن هم به کیفرش خواهد رسید». هر کس کار خیر انجام بدهد، خدا آن را به خود او برمی گرداند. محال است که برنگردد؛ حتی اگر کافر باشد. کار شر هم همین طور است؛ امّا با مقیاس آخرتی، نه با مقیاس دنیایی.  بنابراین از بحث درباره جهنم این قاعده حاصل می شود که «جهنم معلول عدم تطبیق با بهشت است». کسی که خودشیفته است، عذابش حقارت است. کسی که مستکبر است، عذابش ذلت و خواری است. کسی که فخرفروش است، عذابش حقارت است. ما چیزی نداریم که بخواهیم به­ خاطرش افتخار کنیم و پز بدهیم. همه از سوی خداست. قا/164 معاد/جهنم آرشیو مباحث استاد شجاعی فروشگاه آنلاین با محصولات ناب