www.montazer.ir
یک‌شنبه 14 ژوئن 2026
شناسه مطلب: 175
زمان انتشار: 23 سپتامبر 2014
| |
آداب تعلیم و تعلم،جلسه 3

آداب تعلیم و تعلم،جلسه 3

بسیار بد است که انسان باوری راجع به خودش داشته باشد و حقیقت چیز دیگری باشد، این بدترین چیز است. انسان مدام احتیاج دارد خود را ارزیابی کند، اهمیّت این قضیّه زمانی روشن می شود که انسان دارد به سمت شرایط زیستی ثابت حرکت می کند. شرایط زیستی آخرت شرایط ثابتی است که انسان چاره ای ندارد جز این که خود را با آنها  هماهنگ کند لذا سوء برداشت از خود باعث می شود انسان دچار جهل شود. عشقی که انسان به طور طبیعی به خود دارد، نمی گذارد انسان خودش را درست نگاه کند. این خطر که ما یک زمانی بمیریم و فکر کنیم که درست زندگی کردیم، همیشه ما را تهدید می کند. اگر برای انسان شدن یا نشدن امری یکی بود، آن، برای خدا است . انسان بسیار به ملاک نیاز دارد، که خودش را ارزیابی کند، یکی از ملاکها یی که در روایت آوردند این است که ببینید اگر عملی از شما فاش شد خوشحال می شوید یا نمی­شوید . برخی نمی توانند حتّی ابتدایی ترین وظایف خود را رعایت کنند، و خیلی جاها خود را می فروشند که آن اعتبار حفظ شود. این که ما بفهمیم وظیفه تعلیم و تعلّمی داریم بسیار خوب است، به آن هم قیام کنیم بسیار خوب است، امّا اینکه این را چگونه انجام دهیم که آخر قضیّه خسران نکرده باشیم، اهمیّتش بسیار بیشتر است. اگر هر جا قدرت دست شما آمد، اگر در حیطه کاری خود اقامه امر به معروف و نهی از منکر، زکات نشد، شما خراب کردید. در اسلام مدیر از همه بیشتر می دود و بقیّه را هم می دواند، خودش جلوتر از همه حرکت می کند، بیشتر از همه فکر و برنامه ریزی می کند . روایت: «علم یک کلمه است امّا جهان آن را تبدیل به مسائل زیادی کردند و گسترش دادند.» علم برای این است که انسان بداند وظیفه اش چیست و به آن عمل کند . لذّت ها وهمی و خیالی بسیار قوی تر از لذّت های حسی است و لذّت های عقلی بسیار قوی تر از لذّت های خیالی و وهمی است . در جامعه ما عدّه ای واقعاً از متن حقایق،  امام زمان و اهدافش جدا شده اند. علم و مسائل معنوی ما گرفتار و در جنگ کسانی است که می خواهد مسائل را در حد مسائل نظری نگاه دارند . این جامعه علمی دارد به سمت کارهای صرفاً انتزاعی و ذهنی می رود، و ما از مرحله عمل در علوم انسانی­مان خیلی داریم جدا می شویم . علم و دانش را با این اهداف بیاموزید که با سفیهان بحث کنید نظر مردم را به خود جلب کنید .

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ، ، ، ،

Top
شناسه مطلب: 174
زمان انتشار: 23 سپتامبر 2014
| |
آداب تعلیم و تعلم،جلسه 2

آداب تعلیم و تعلم،جلسه 2

هر آنچه که با حق تطبیق کند (مال خداوند باشد) و رنگ خدایی داشته باشد خالص می­باشد . هر کس می داند که لقاء دارد باید عمل کند. انسان تا زمانی که خود را به بلندای ابدیّت نبیند برای ابدیّت خود کاری نخواهد کرد . باید انسان دائم با نامه ی خدا (قرآن )، سر و کار داشته باشد. بشنود، بفهمد و در قرآن تعمّق کند . اگر کسی بخواهد به سمت ابدیّت سرعت بگیرد باید جلوی سرعت اجتماع بایستد. برای بهره برداری از فطرت نباید عجله داشت. شاگرد وقتی محضر استاد می رود. شتابزدگی مانع رشد او می شود. بسیاری از شنیده های انسان به درد او نمی خورد چون غالب آنها را در حال عجله (وقتی طبیعت داشته می تاخته است) شنیده، لذا اثری روی قلب نگذاشته است . روایت: «نیّت المؤمن خیرٌ من عمله» نیّت به تنهایی خودش عمل است. خداوند به اندازه نیّت توفیق می دهد، یعنی نیّتی که منطبق با فعل می شود . خداوند می فرماید: « من نزد گمان بندهایم هستم»، یعنی هر طور نگاه کند همان طور می شود. پاکسازی نیّت زمانی است یعنی زمان می برد که انسان رفته رفته حجاب ها را بشناسد . یکی از خدعه های شیطان این است که انسان را از عمل سرد کند .

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ، ، ،

Top
شناسه مطلب: 173
زمان انتشار: 23 سپتامبر 2014
| |
آداب تعلیم و تعلم،جلسه 1

آداب تعلیم و تعلم،جلسه 1

اگر کسی  طالب خوشبختی ابدی باشد و بداند که سعادت و شقاوت ابدی او محصول حرکت دنیایی اوست به کیفیت حرکت و محصول بسیار اهمیت می دهد. آگاهی هایی که کسب می کنیم دو نوع هستند: 1- آگاهی  درباره چه باید کرد (نماز  بخوانیم، قرآن بخوانیم و....) 2- انتخاب راه های کلی ارتباطات. کسانی که از انتخاب راه های کلی ارتباطات آگاهی دارند می­دانند که از چه افقی و با چه روحیه ای و در چه مرتبه ای این کار را انجام دهند که منجر به پیروزی شود. شاكله تعیین می كند كه در قیامت جزء چه گروهی هستیم. كسی كه جاهل به آخرت باشد نمی تواند محصول درستی به آخرت داشته باشد ما هیچ وقت جریان علم آموزی و هر کار دیگر را به کسی، نباید با هیچ شرایط خاصّی پیوند دهیم. انسان باید با اندیشه ابدی سراغ علم برود و با کیفیّت ابدی علم را تحصیل کند. از محصول حرکت جنینی مادر در دنیا چیزی می ماند که با شرایط حق تطبیق کند و الاّ بقیه سوختنی است. حضرت علی علیه السلام می فرماید :«از کسانی نباشید که دنبال دنیا هستند امّا با عمل آخرتی.» ما یک شیطان یا شیاطینی داریم، که گروهی حمله می کنند و دائماً علیه ما توطئه می کنند؛ لذا غفلت حماقت است. اولین عامل ضرورت اخلاص و پاكسازی نیت است. ما دائماً نیاز به مغفرت داریم، مغفرت یعنی خدا چشم پوشی کند و مانع را از سر راه بردارد. ما باید دائماً به استغفار التزام داشته باشیم و به معنایش توجه نمائیم. عمل شاکله را می سازد، نوع اثر عمل از نیّت انسان می آید. شیطان در صور مقدس هم برای انسان برنامه ریزی می كند مانند استاد بودن و شاگرد بودن، در كار علمی و عبادی، نماز و روزه .... به گونه ای برای انسان برنامه ریزی می كند كه رو به دنیا بكند. تحصیل علم باید ما را به نجات و سعادت برساند انسان با هر كیفیتی نباید سراغ علم برود فقط با اندیشه ابدی باید به سراغ برود.

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ،

Top
شناسه مطلب: 172
زمان انتشار: 27 سپتامبر 2014
| |
صلوات

صلوات

یکی از بزرگترین اذکاری که در مسیر حرکت ابدی، برای ما بسیار هادی و رشددهنده خواهد بود، ذکر شریف صلوات می باشد. می دانیم که قرآن به صلوات عنایت ویژه ای داشته و می فرماید: (ان الله و ملائکة یصلون علی النبی، یا ایها الذین آمنوا، صلوا علیه و سلموا تسلیما، خدا و ملائکه بر پیامبر درود میفرستند، ای کسانی که ایمان آورده اید، شما نیز بر او سلام و صلوات بفرستید). سوره احزاب، آیه 56. بنا بر آیه بالا میتوان دریافت؛ ذکری که از زبان حضرت حق جاری میگردد، به یقین از عظمت ویژه ای برخوردار است. حال، بدون هیچ مطالعه دیگری، آیا همین مقدار که می دانیم، خدا و ملائکش اهل صلواتند، برای شکفتن گل صلوات از لبان ما کافی نیست؟ صلوات، اعتراف به عبودیت خداست، و تسلیم شدن در برابر هرآنچه از پیامبر و آلش رسیده است. بدون صلوات هرگز نمیتوان به مقام عبودیت رسید. صلوات خوراک روح ما و وسیله ای برای رسیدن به حیات طیبه است و اساسا از همین روست که وضع شده است، چرا که اهل بیت نیازمند صلوات و درود ما نیستند.   صلوات از دریچه روایات - پیامبر اکرم (ص) می فرماید: هر کس که نام من بیاید و صلوات نفرستد، مغفرت شامل حالش نشده و از رحمت خدا دور می گردد. - هنگامی که بر پیامبر صلوات می فرستیم، فرشتگان حاضر در قبر او، سلام ما را به ایشان ابلاغ کرده و می گویند: فلان شخص بر شما سلام فرستاد، و از آنجائی که پیامبر چونان پدری دلسوز همه ما شناخته و بر احوالات ما واقفند، در جواب بر ما سلام و صلوات می فرستند. از طرفی در بسیاری از روایات آمده که ذات اقدس خداوند نیز، در جواب سلامی که انسان به پیامبر و آلش می فرستد بر انسان درود فرستاده و می فرماید: صل الله علیک و سلام و درود خدا، یعنی رهایی از بسیاری از موانع و مشکلات معنوی و مادی، و رسیدن به عافیت و آرامشی الهی. - بسیار توصیه شده که صلوات را بلند و کامل بفرستید، چرا که اگر کسی صلوات را کامل ادا نکند، (اللهم صل علی محمد) هرگز بوی بهشت را استشمام نخواهد کرد، و این در حالیست که بوی بهشت از پانصد سال راه به مشام می رسد. بنابراین میتوان گفت که حب اهل بیت و پذیرفتن ولایت آنها به چه میزان در سعادت ابدی ما موثر است. هر چه محبت ما نسبت به پیامبر و آلش بیشتر باشد، بر تعداد صلواتهای ما افزوده شده و از اینکه بر پدران آسمانیمان درود می فرستیم به رضایت و شادمانی خواهیم رسید. فرستادن صلوات با صدای بلند، در واقع تجسم عملی و عینی چنین عشقی است. قلبی که نمیتواند عشقش را فریاد کند، قطعا به نفاق مبتلاست. - صلوات فرستادن به صورت کامل و با حضور قلب، باعث نورانی شدن دل، از بین رفتن حجابهای روحانی و به یاد آوردن آنچه فراموش شده، می گردد. - صلوات، اسم اعظم بوده و انجام هر کاری با صلوات ممکن است. اما این، تنها بستگی به میزان معرفت و یقین هر شخصی دارد. هرگز فراموش نکنیم که وقتی اعلام صلوات شد، باید سخن را قطع کرده و صلوات فرستیم. امیرالمومنین علی (ع) می فرماید: به شهادتین تدخلون الجنة، و با الصلواة تنالون الرحمة، فاکثروا من صلوة علی نبیکم و آلة ؛ با شهادتین داخل بهشت می شوید و با صلوات به رحمت الهی می رسید، پس بر پیامبر و آلش بسیارصلوات بفرستید.   آثار صلوات - امام صادق (ع) روایت نموده اند که؛ روزی پیامبر به حضرت علی فرمود: جبرئیل خبر آورده که اگر شخصی از امت من، بر من و در پی آن بر اهل بیت من صلوات فرستد، درهای آسمان به روی او باز شده و ملائکه هفتاد صلوات و درود بر او می فرستند. حقیقت صلوات ملائکه در حق ما، طلب استغفار برای گناهان کوچک و بزرگ ماست، و همین استغفار سبب آمرزش گناهان و گشایش درهای رحمت خداوند به روی ما خواهد شد. پس این روایت نشان می دهد که صلوات، کلید بازگشایی درهای عنایات حق تعالی است. - پیامبر(ص) می فرماید: من در قیامت کنار میزان هستم، هر کس که گناهانش بیشتر از ثوابش باشد، صلوات هایش را روی میزان می گذارم تا کفه حسناتش سنگین تر شود. - پیامبر(ص) فرموده اند: سنگین ترین چیزی که نامه اعمال را در روز قیامت وزین می کند، صلوات است. - امیر المومنین(ع) می فرماید: هر دعایی محجوب بوده و بالا نخواهد رفت، تا اینکه بر پیامبر و آلش صلوات فرستاده شود. - امام صادق (ع) می فرماید: هر کس صد بار در بین الطلوعین صلوات فرستد خداوند او را از آتش جهنم نجات خواهد داد. - اگر کسی در نامه اعمالش هیچ عملی به جزصلوات نداشته باشد اهل نجات است. - کسی که یک مرتبه بر پیامبر و آلش با نیّت و اخلاص صلوات فرستد ـ نه برای ثواب ـ خداوند سی حاجت دنیایی و هفتاد حاجت آخرتی را از او برآورده می کند. - فرستادن صلوات بصورت دسته جمعی، در حل مشکلات جامعه، عطر آگین کردن فضا، دفع شیطان و از بین بردن حجاب ها موثر است. - صلوات، برای انسان شادابی و آرامش را به ارمغان آورده و مانع شقاوت و بد مردن انسان می گردد. پس نکوست که با اشتیاق و ارادت خالص بر محمد امین و خاندان پاکش درود فرستیم. - امام رضا (ع) می فرماید: کسی که نمی تواند گناهی از گناهان گذشته اش را جبران نماید، زیاد صلوات بفرستد چرا که صلوات گناهان را نابود می کند. - صلوات بر محمد و آلش، در واقع همان اقرار به سبحان الله، لا اله الاالله و الله اکبر است. شخصی خدمت رسول خدا رسید و عرض کرد: در حج، هیچ ذکری به جز صلوات به ذهنم نرسید تا بگویم، پیامبر فرمودند: هیچ کس با فضیلت تر از شما از مکّه خارج نشد، چرا که صلوات، حمد و تسبیح و تکبیر خداوند را با خود به همراه دارد. - هیچ عملی در روز جمعه بالاتر از ذکر صلوات نیست. البته فراموش نکنیم که صلواتهایمان باید با معرفت نسبت به مقام پیامبر و آلش همراه باشد، همانگونه که علامه حسن زاده آملی با چنین ادراکی در الهی نامه خویش می فرمایند: الهی حق محمد و آل محمد بر ما عظیم است، پس؛ اللهم صل علی محمد و آل محمد - امام رضا (ع) می فرمایند: صلوات شما موجب اجابت دعاها و پاک شدن اعمالتان از گناه می گردد. -آیه (ان الله و ملائکة یصلون علی النبی) به این معناست که خدا و ملائکه اش بر پیامبر صلوات می فرستند. از امام صادق سوال شد که منظور از این آیه چیست؟ فقال؛ صلوة من الله عزوجل رحمة، و من ملائکه تزکیة، و من الناس دعا و اما قوله عزوجل و سلموا تسلیماـ صلوات از ناحیه خدا رحمت و کلید حل مشکلات است. از ناحیه ملائکه استغفار برای بندگان، و از ناحیه مردم در خواست و دعاست. اما نکته مهم اینجاست که صلوات ما باید با تسلیم محض بودن در برابر دستورات پیامبر همراه باشد تا مصداق واقعی آیه بالا باشیم. - امام سجاد در ابتدای دعاهای کلیدی خویش می فرمایند: فصل علی محمد و آل محمد. چرا که خداوند بعد از صلوات بندگانش می فرماید: صل الله علیک... و این بدین معناست که خداوند آماده اجابت دعای ماست. - حضرت ابراهیم به علت کثرت صلوات بر محمد و آلش به مقام خلیل اللهی رسید. و از همین روست که حضرت حق آنچنان عاشقانه از او در قرآن یاد می کند. - زیباست بدانیم که حضرت نوح برای به سلامت رسیدن کشتی اش ، خداوند را به پنج نام مقدس سوگند داده و به آنها متوسل شده است. امروزه تکه های کشتی حضرت نوح که نامهای محمد، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام بر آنها نوشته شده و به تائید تمام زبان شناسان دنیا رسیده است در موزه مسکو موجود می باشد.   عواملی که به اذکار ما ضریب بینهایت میبخشند: - صلوات دسته جمعی: تنها خداوند بر میزان ثواب صلوات دسته جمعی ـ حداقل جمع سه نفراست ـ واقف است، بطوریکه حتّی فرشته ای که تعداد قطرات باران را می نویسد، از نوشتن آن عاجز است. - الحمد لله کما هو اهله: سپاس میگوئیم خدا را آنگونه که شایسته آن است، نه آنگونه که ما می شناسیم و حمدش می کنیم. ثواب این حمد را نیز غیر از خداوند کسی قادر به شمارش نیست. اللهم صل علی محمد و آل محمد عدد ما احاط به علمک و عجل فرجهم: خداوندا صلوات فرست بر محمد و آلش به اندازه تمام آنچه که علم تو بر آن احاطه دارد. ثواب چنین حمد و صلواتی را هیچ ملکی نمی تواند محاسبه کند مگر ذات خداوند تبارک و تعالی.   محمد (ص)، حبیب خداوندگار عالمیان اولین تجلی خداوند قبل از هر تجلی دیگری، نور پیامبر است که روز قیامت، عرصه تجلی عظمتش خواهد بود. او حبیب خداوند، سرمد عالمیان و کامل کننده رسالت تمامی انبیاست. خداوند در قرآن محمد(ص) را شفاعت کننده امتش و الگوی کاملی برای انسانها معرفی نموده است. حال این ما هستیم که باید سخت کوشانه برای شبیه شدن به او و درنتیجه برقراری رابطه ای نزدیک و عاشقانه با پیامبری که به او و آئینش ایمان آورده ایم، تلاش کنیم. فراموش نکنیم که مدت کوتاه عمرما زمان مناسبی برای برقراری این ارتباط ویژه است. از همین روست که در زیارت جامعه کبیره دست به دعا برداشته و میگوئیم؛ بارالها، هیچ موجود خوب و بدی در زمین نباشد، مگر اینکه عظمت پیامبر را به او بشناسانی. هر چه بیشتر در مسیر شناخت پیامبر حرکت میکنیم، غیر از اینکه شیفته و دلتنگ او می شویم، عظمتش چنان خشیتی در دلمان ایجاد میکند، که از این عزیزترین، مهربانترین و دوست داشتنی ترین موجود دنیا و آخرت، چونان پدری حساب خواهیم برد. از امروز تصمیم بگیریم که؛ سطح معرفتمان را بالا برده و به جای فرستادن صد صلوات با عجله، یک صلوات صحیح و با حضور قلب به محمد و آلش هدیه کنیم. مراقب باشیم میان ما و رسولمان فاصله ایجاد نشود، چرا که این فاصله، مصیبتی بس عظیم است. امام سجاد (ع) می فرماید: آه بر من اگر میان من و محمد مصطفی فاصله ای بیفتد. نکته مهم اینجاست که شیطان همواره تلاش می کند بین مسلمانان و پیامبر و آلش فاصله بیندازد. تا جائی که بر اثر این حملات او، برخی از مسلمانان نسبت به مقام پیامبر حسادت میورزند، که البته این ناشی از پائین بودن سطح معرفتی آنهاست. اگر می خواهید با پیامبر و این اسم اعظم انس بگیرید، بیشتر صلوات بفرستید. چرا که به فرموده قرآن در روز قیامت، گنهکار دستش را می گزد و می گوید؛ کاش رفاقتی با پیامبر داشتم. اگر صلوات های ما قدرت انسان سازی بالائی نداشته و ما را در مسیر خودسازی به سرعت پیش نمی برند، به این علت است که ما در زندگی روزمره مان با رسول خدا مبارزه عملی داریم. باید بیاموزیم که در مقابل هیچ کدام از دستورات او مقاومت نکرده و آرام آرام به این الگوی کامل عالمیان شبیه تر شویم. یادمان باشد که هر مقاومت عملی از سوی ما، حجابی جدید میان ما و پیامبر ایجاد خواهد کرد. باید در دل با پیامبر و آلش به صلح برسیم تا بتوانیم از صمیم قلب و در نهایت اشتیاق و دلتنگی صلواتی برایشان هدیه کنیم. کسانی که بیشتر صلوات می فرستند نسبت به کسانی که به عبادتهای دیگر می پردازند، توفیقات بیشتری برای رشد دارند و خیلی از مسائل معنوی و مادی برایشان آسان حل خواهد شد. مژده عظیم اینجاست که خداوند بسیاری از ثروت های آخرتی را به دعای پیامبرو آل به ما عطا نموده و خواهد نمود، و این در حالیست که ما نه به یاد چنین ثروتهایی بوده ایم و نه برای رسیدن به آنها دعا کرده ایم که این تنها لطف الهی بوده است و بس. ذکر = تو و خدا روبروی هم تو همنشین خدائی، درست در آن لحظه ای که یادش میکنی. و این همان زمانیست که خدا تو را از میان همه مخلوقاتش انتخاب کرده و به قلب و زبانت فرصت آسمانی شدن بخشیده است. یقین داشته باش که زبان ذاکر تو، ثروتی بی نهایت را برایت به ارمغان خواهد آورد. تمام هدف خداوند از خلقتی عظیم این است که بفهمیم؛ من و خدا، روبروی هم، یعنی چه؟ آیا می توانیم در تمام مدت عمرمان یک بار او را در آغوش بکشیم؟ و همه حسرت آن جاست، در روز قیامت که به لقاء خدا می رسیم، بفهمیم چه فرصتی را برای عاشقانه زیستن از دست داده ایم. و هیچ شادی بالاتر از آن نیست که در کنارش بنشینم و هم صحبت کسی باشیم که تنها منبع آرامش و شادی عالم است. فراموش نکن؛ همه اذکار و اعمال عبادی، غذای روح ما و رشد دهنده کودک عزیز روان ما هستند.هر گاه احساس کردی قلبت تمایل به خلوت کردن و هم آغوشی با خدا را دارد، این درست همان زمانیست که کودک عزیز روانت، درست مطابق با معیارهای انسانی در حال رشد بوده و از تو تقاضای غذا مینماید. دیگر چیز های کوچک ارضائش نمی کند، و حس میکنی که تمایل دارد با اشراف فطری، رفت و آمد داشته باشد. حالا این تو هستی که باید دست به کار شده و آرام آرام قلبت را به کار بیندازی. قلب تو رفته رفته با یاد خدا به یقین و آرامش خواهد رسید و روحت بزرگ و بزرگتر خواهد شد، تا جائی که قلب و زبانت هم صدا باهم، او را فریاد زده و دیگر چیزی غیر او را طلب نمی کنند. اگر خواهان شرافت انسانی هستی، ذکر اعظم را فراموش نکن. صلوات برایت بسیار رساننده خواهد بود. خداوند به حضرت سلمان زبان ذاکرعطا فرمود، و اینگونه بود که سلمان به مقام ( سلمان منا اهل البیت ) رسید. باید یاد بگیریم، به جایی برسیم که با خدا دنبال معشوق دیگری نباشیم. اذکار، ما را تا شبیه خدا شدن پیش می برند. اگر عبادات و اذکارمان همراه با معرفت و شناخت باشند میزان اثرگذاریشان بیشتر خواهد بود، البّته ذکر زبانی نیز آثار و برکاتی با خود به همراه خواهد داشت. خداوند دوست دارد، ما با او رفاقت کنیم. اگر در این مسیر، کمی صبرپیشه کرده و پیش رویم، در رفاقت باز شده و قلبمان ذاکر خواهد شد. این مرحله جائی است که قلب و زبان یکدیگر را به ذکر گفتن واداشته و و با اشتیاق به سمت برقراری ارتباطی عاشقانه خواهیم رفت و انشاالله به این یقین میرسیم که خدا برایمان بس است. در روایت است : لیس الذکر من المراسم السان و لاکن الاول من المذکور و الثانی من الذاکرـ هیچ ذکری از دهان خارج نمی شود مگر این که اول مذکور یاد ذاکر میکند و به دنبال ذاکر به فکر معشوقش می افتد. هیچ ذکری به قلب و زبانت خطور نکرده و از لبانت نمی شکفد مگر آنکه قبل از تو خداوند یادت کرده و تو را به هم صحبتی خویش دعوت نموده است. قرآن کریم در سوره انفال ، آیه 2 ، دوستان خدا را اینگونه توصیف می نماید: الذین اذا ذکر الله وجلت قلوبهم و اذا تلیت علیهم آیاته، زادتهم ایمانا؛ مومنان، کسانی هستند که وقتی از خداوند یاد میشود، دلشان به لرزه افتاده و هنگامی که آیات خدا بر آنها تلاوت می گردد برایمانشان می افزاید. توجه داشته باشید که صبر و نماز ابزارهایی جهت قدرتمند شدن شما و اوج گرفتن روحتان هستند. همچنین تک تک سوره های قرآن می توانند دوستان خوبی برای رشدتان باشند. سعی کنید با آنها رفاقت کرده و به این ترتیب موجبات شادی و آرامش خود را فراهم آورید. خانواده آسمانی ما امام صادق(ع) شنیدند که شخصی اینگونه صلوات می فرستاد؛ اللهم صل علی محمد و اهل بیت محمد. ایشان خطاب به آن فرد فرمودند: چرا این گونه صلوات می فرستی؟ اهل بیت محمد، اصحاب اهل کساء هستند، حال آنکه کلمه آل؛ شامل همه ما و شیعیان می باشد. از این روایت می توان دریافت که ما از آل پیامبر و عضو خانواده بزرگ آنهائیم. راستی آیا تاکنون فکر کرده ایم که با چنین شرافت عظیمی، چه مسئولیتی در قبال خانواده آسمانی مان داریم؟ آه، باید دست نگه داریم! بیائید از اول شروع کنیم ... ابتدا باید نوع نگاهمان را عوض کنیم، از وادی محاسبات بیرون آمده و تمام روابطمان را براساس عضویت در خانواده بزرگ پیامبر تنظیم کنیم. فراموش نکنیم که هیچ چیز غنی تر از رابطه با پیامبر و آشتی با او، نمی تواند ما را به بی نهایت برساند. پیوند با این خانواده رمز تمام موفقیّتها و دور شدن از آغوششان، علت تمام سقوطهاست. همین ارتباط نزدیک میان شیعیان و اهل بیت سبب شده است که واقعه کربلا و مصیبت آن،هیچ گاه از بین نرفته و همواره زنده بماند. باید اقرار کرد که رفاقت و همراهی با پیامبر و آلش، بزرگ ترین مژدهای است که تا کنون شنیده ایم. بی معرفتی کرده ایم اگر این بشارتها را نادیده گرفته و از کمبود جیفه های دنیایی بنالیم. کاش روزی این عزت و افتخار برایمان کافی باشد که بنده خدا و عضو خانواده پیامبریم... محمد، تابلوی جهت نمای جاده بهشت آیا دغدغه تولدی سالم به آخرت و در آغوش کشیدن حضرت حق، ذهنتان را به خود مشغول نموده است؟ آیا تصمیم گرفته اید مسیر زندگیتان را به سمت سالم زیستن در دنیا و آخرت تغییر دهید؟ باید بدانید که مسیر توحید، با پیوند با پیامبر و آلش آغاز شده و به پایان می رسد. بنابراین قبل از هر چیز، باید از پیامبر و آلش شروع کنید، چرا که خداوند درهیچ امری به اندازه مسئله ولایت سخت نگرفته است. کسی نمی تواند با نادیده گرفتن مظهر خدا که فرستاده خود اوست، به خدا برسد. برای رسیدن به خدا، باید همه تجلی ها و مظاهر او را در زمین دیده و گرامی داشت. امام صادق (ع) می فرماید: صلوات بدین معناست که؛ من به پیمانی که روز اول خلقت با خداوند بستم -الست بربکم- وفادار هستم. همه ما از نظر فطری خداجو خلق شده ایم، امّا برای ایمان آوردن و مومن ماندن باید در این خانواده ثبت نام کنیم. پیامبر و آلش رحمی هستند که بدون ورود به آن، اساساً امکان رشد به سمت ابدیّت و حق تعالی وجود نخواهد داشت. همانگونه که با خروج نابهنگام جنین از رحم مادر دیگر هیچ شرایطی هرچند قدرتمند، نمی تواند او را برای سالم زیستن در دنیا یاری رساند، خروج از رحم پیامبر و آل نیز، موجب تولد ناقص انسان به آخرت خواهد شد، به گونه ای که دیگر انتخاب هیچ روش و مکتبی او را به مقصود نخواهد رساند. پیامبر و آل، کشتی نجاتی هستند که به هر ترتیب انسان را به سلامت به مقصد می رسانند. در رحم اصلی بودن، سیر به سمت هدف را به دنبال دارد، اما بیرون از رحم قطعا چیزی جز هلاکت نیست. با صلوات بر پیامبر و آلش، در جای بهتری از این کشتی منزل بگیریم، باشد که به یاری خدا بتوانیم با مظهر کامل و حقیقی اش در زمین پیوندی محکم برقرار کنیم.   مودّت؛ شرط اصلی عضویت در خانواده آسمانی صلوات اعلام مودّت است. پیامبر(ص) می فرماید: با صدای بلند صلوات بفرستید چرا که نفاق را از بین می برد. صلوات بلند حاکی از وابستگی و هم حزب بون است. کسی که نمی تواند بلند صلوات فرستد، قلبا عضویت در گروه پیامبر و آل را باور نکرده و به آن افتخار نمی کند؛ و این در حالیست که ادعا می کند شیعه و دوستدار آنهاست. عضویت در گروه پیامبر، با احترام گذاشتن به او متفاوت است. عضو گروه پیامبر به دنبال استدلال نیست، تنها عشق و محبّت است که او را به فعالیت وامیدارد. معیّت با پیامبر و آلش موجب می شود که انسان، منتظر کسی برای کمک نمانده و به تنهایی برای خدا قیام می کند، چرا که تنها توجیه اوعضویت در خانواده بزرگ پیامبر است. اسلام ما را به امّی بودن دعوت کرده است. چون همواره توده مردم در توسل کردن و تعظیم شعائر الهی موفقتر از خواص هستند. عوام بودن به این معناست که حجاب های طبیعی روی روحمان پرده نیندازند. خوشا به حال کسی که هر قدرشأن طبیعی او بالا می رود، عوام بودن خود را حفظ می کند و این نیازمند اخلاص و معرفت است. تحصیلات و مقام، امور وهمی هستند که هیچ یک در موفقیت آخرتی ما نقشی ندارند. باید مراقب باشیم این امور اعتقادات ما را کمرنگ نگردانند. شرط اصلی عضویت در گروه پیامبر، مودت است. در عصر ما، مبنا در مودّت امام زمان (ع) است. اگر با او پیوند داشته باشیم برنده میادین انسانی هستیم و در غیراینصورت سقوط کرده ایم. حجاب ها حائل هایی بین انسان و خدا میزان تقرب ما به خداوند، به برداشتن دو حجاب زیر میان ما و پیامبر بستگی دارد: الف ـ حجاب های معرفتی و شناخت درست پیامبر و آل او. ب- حجاب های وجودی. باید قاطعانه تلاش کنیم تا نسبت به پیامبر وآل او در وجودمان عاطفه فرزندی ایجاد کرده و بپذیریم که عضو خانواده بزرگ و اشرافی آنها هستیم. برای رسیدن به چنین مقامی، تنها محبّت به پیامبر و آلش کافی نیست، بلکه باید دغدغه آنها را داشته و مسائل مربوط به محمد و آلش، فضای ذهن ما را مشغول کند. به خاطر بسپاریم که برای رسیدن به پیامبر و آلش در آخرت، باید خود را در دنیا به آنها برسانیم، چون مسیر حرکت ما به سمت آخرت جائی جز دنیا نیست. در عزاداری ها وایام بزرگداشتشان تلاش کنیم. زمانی می توانیم مطمئن باشیم ائمه ما را فرزندان خود می دانند که، ما آنها را به عنوان پدر و مادر واقعی، جزئی از زندگیمان بدانیم. اهل بیت تولد سالم شیعیان را در قیامت جشن می گیرند. جان دادن در آغوش پیامبر تمام خوشحالی و شعف یک انسان مومن است. او هرگز این شادمانی را حتی با لذت ورود به بهشت مقایسه نمی کند. چرا که او بهشت را به دلیل آنکه تجلّی زیبای خداست دوست میدارد. اساسا در زندگی چنین انسانی، هر لذتی او را متوجه خدا می سازد. خداوند می فرماید: اگربنده یک صلوات فرستد، ملائکه هفتاد صلوات و خدا هفتصد صلوات بر او می فرستد. حجاب معرفت و حجاب وجودی انسان، مانع جذب صلوات خدا می شود. پیامبر(ص) می فرماید: اگر کسی بر من صلوات فرستد و آل مرا فراموش کند بین او و آسمان هفتاد حجاب ایجاد می شود و خدا اصلاً جواب نداده و مانع راه یابی انسان می شود و به ملائکه می فرماید: دعای او را بالا نبرید؛ مگر اینکه ملحق کند آل پیامبر را به او والّا در حجاب های هفتاد گانه می ماند تا اینکه به آل برسد. خداوند ساختار وجودی انسان را به عنوان یک جنین در رحم دنیا برای حرکت به سمت ابدیّت، به گونه ای طراحی نموده است که تنها با انس با پیامبر و آل می تواند سالم متولّد شود، چرا که تنها این خانواده به ریاضیات عالم آگاهند و می توانند انسان را طبق ریاضیات ابدیّت به سمت تولدی سالم راهنمایی کنند.   لزوم رابطه با امام زمان برای تولد سالم در آخرت باید بهترین رحم را انتخاب کنیم، هیچ رحمی در زمان ما قوی تر از امام زمان نیست. وقتی صلوات می فرستیم با پیامبر و آل پیوند برقرار می کنیم و با نظام وجودی عالم هماهنگ می شویم. امّا اگر اهل صلوات نباشیم و پیوند خوبی با پیامبر و آل او، به خصوص امام زمان نداشته باشیم، نه تنها میان ما و نظام خلقت هماهنگی دیده نمی شود، بلکه بسیار مختلف و ناهماهنگ خواهند بود. و به همین علت است که در اموراتمان به مشکلاتی بر می خوریم. قید عبارت - و عجل فرجهم - در ادامه صلوات بسیار ارزشمند است. انسان از خدا می خواهد در فرج امام زمانش تعجیل کند، چرا که او درد بشر را از غیبت آخرین ذخیره آل پیامبر می بیند و رنجشان را لمس می کند. جهت داشتن رشدی خوب و باسرعت، باید روی روابطمان با امام زمان تمرکز گرفته، مختصاتمان را با او تنظیم کرده و در برقراری رابطه ای زیبا و نزدیک با او تلاش کنیم. اگر رابطه ما و امام زمان دوستانه و عاشقانه نباشد، به صراحت می توان گفت که تمام زحماتمان بی نتیجه مانده و رشد چندانی نخواهیم داشت. و این در حالیست که ممکن است با یک یا چند تن از چهارده معصوم روابط وجودی خوبی داشته باشیم. چرا که حضرت اباصالح المهدی، امام عصر ما و تنها راهنما و حجت زنده خداوند بر روی زمین است. امام زمان واسطه فیض الهی در عصر ما هستند. باید شوق همراهی با ایشان را در دل ایجاد کرده و بودن با او و در رکاب او، دغدغه تمام دقایقمان باشد. باشد که به مدد دستهای مظلوم اما همیشه مهربانش، به سلامت به مقصد و معبودمان برسیم.

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ،

Top
شناسه مطلب: 169
زمان انتشار: 24 سپتامبر 2014
| |
تفاوت شخصیت در کودکان

تربیت فرزند جلسه 5

تفاوت شخصیت در کودکان

آگاهی‌ها امیر المؤمنین (علیه‌السلام) می‌فرمایند: ما من حرکةٍ الّا و أنت محتاجٌ فیها الی معرفة: هیچ حرکتی نیست مگر اینکه تو برای آن محتاج شناخت هستی. تربیت کودک نیز از قاعده‌ی بالا مستثنی نمی‌باشد. بدون شناخت ابعاد وجودی کودک در مراحل مختلف عمرش، این اصلی‌ترین و ابدی‌ترین وظیفه عمر شما به ثمر نخواهد رسید و کودک شما به باطن سالمِ انسانی دست نخواهد یافت. قوانین و فرمول‌هایی که والدین برای‌تربیت صحیح فرزندانشان، بدان نیازمند به سه دسته‌ی ذیل تقسیم می‌شوند: 1- آگاهی در ایجاد (مراقبت‌های قبل و هنگام بارداری) 2- آگاهی در هدایت (آموزش‌های صحیح به کودک) 3- آگاهی در اصلاح (اصلاح و دفع آفات احتمالی بوجود آمده) تفاوت شخصیت تفاوت شخصیت کودکان با یکدیگر سبب می‌شودکه قوانین کلی‌ تربیت بصورت یکسان بر روی آنها اعمال نشود. لذا ما علاوه بر شناخت قوانین کلی، نیازمند شناخت تفاوت‌های شخصیتی کودکان نیز می‌باشیم، تا بتوانیم در شرایط مختلف، بهترین برخورد را انجام دهیم. تفاوت کودکان به دو دسته تقسیم می‌شود: 1- تفاوت فردی 2- تفاوت‌های رشد 1-تفاوت‌های فردی شامل سه دسته‌ی زیر می‌باشند: الف) تفاوت‌های جسمی: می‌دانیم که تمام کودکان از لحاظ سلامت و یا توانائی‌های جسمی ‌یکسان نمی‌باشند. بیماری‌ها، ضعف‌ها، توانائی‌ها و یا عدم توانائی کودکانتان را بشناسید تا انتظاراتتان از او متناسب با شرایط جسمی‌اش باشد. در این صورت به راحتی می‌توانید در رفع ضعف‌هایش به او یاری رسانده و مشکلاتش را به آسانی رفع نمائید. ب) تفاوت‌های ذهنی: کودکان در عقل، هوش، فهم، حافظه، و نوعِ استعدادها کاملاً باهم متفاوتند. تفاوت‌های آنها را جدی بگیرید. استعدادهایشان را بشناسید و در جهت تقویت و رشد آنها تلاش کنید. انتظاراتتان نیز باید در خور استعدادهای او باشد نه به اندازه‌ی پیشرفت کودکان دیگر. اگر فرزندتان به اموری علاقه نشان داد که به تشخیص شما به صلاح ابدیت او نیست، می‌توانید آرام آرام استعدادهای دیگرش را ردیابی کرده و فعال کنید و با آشنا کردن او با الگوهای مناسب و جایگزین کردن علاقه‌های جدید، علائق غیرمنطقی‌اش را از او دور نمائید. ج) تفاوت‌های اخلاقی و عاطفی: تفاوت کودکان در خُلقیات و عواطف، کاملاً مشهور بوده و با اندک توجهی می‌توان آنها را شناسائی کرد. دروغگوئی، گوشه‌گیری، بداخلاقی، گرایش‌های معنوی ضعیف، عدم توانائی در برقراری ارتباطات اجتماعی و... درست در مقابل صداقت، رفتارهای اجتماعی قوی، خوش خلقی، گرایشات معنوی قوی و... در کودکان دیده می‌شود. هرگز در برخورد با کودکانتان نوع اخلاقیات و تمایلات آنها را نادیده نگیرید. توجه کنیدکه از این راستا، هر کودکی، برخوردِ مخصوص به خود را می‌طلبد. نکته مهم: تمام انواعِ تفاوت‌های فردی کودکان می‌توانند وراثتی یا اکتسابی باشند ولی به هرحال باید توجه داشت که می‌توان با آموزش‌ها و برخوردهای صحیح، بر بسیاری از ضعف‌ها و عدم توانائی‌ها غلبه کرده و آنها را به حالت عادی رساند. 2- تفاوت‌های کودکان از نظر رشد بدن کودک، از روزی که یک سلول تخم بود تا زمانی که بعداز سالها زندگی، عمرش پایان می‌یابد، دائماً در حال تغییر و تحول است. به این سلسله تغییرات که هربار او را برای مراحل جدیدتری از زندگی آماده می‌کنند، فرآیند رشد می‌گوئیم. اما نکته مهم در مقوله‌ی‌ تربیت این است که بدانیم در هر مرحله از رشد فرزندمان، نحوه‌ی برخورد صحیح ما با او چگونه است. در مراحل مختلف رشد، نیازها به دو دسته زیر تقسیم می‌شوند: الف: نیازهای جسمانی: با مقداری تلاش به راحتی می‌توانید نیازهای جسمی‌متناسب با هر دوره‌ای را در فرزندتان کشف کنید. تأمین به موقع نیازهای او از وظایف اصلی شما بوده و کوتاهی در آن آثار مخربی بدنبال خواهد داشت. ب: نیازهای معنوی: تشخیص نیازهای معنوی (عاطفی و اخلاقی)، در مقایسه با نیازهای جسمانی، توجهِ بیش‌تری را می‌طلبد. کاملاً هوشیارانه استعدادها و عواطفش را بشناسید و در هر دوره، نیاز مربوط به همان زمان را برایش تأمین کنید. چرا که تأخیر یا تعجیل در این زمینه، ضربات مهلک‌تری را در بر خواهد داشت. مراحل رشد از نظر اسلام در یک طبقه بندی گفتیم که اسلام مراحل رشد را به سه مرحله تقسیم نموده است. (هفت سال اول، دوم و سوم) . طبق فرموده‌ی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) اگر والدین در این سه دوره وظایفشان را به نحو احسن انجام دهند، دیگر از 21 سالگی نگران فرزندشان نباشند و می‌توانند براحتی آزادش بگذارند. فرزندی که 21 سال از عمرش را تحت ‌تربیت صحیح رشد کرده، عمدتاً آن‌قدر قوی هست که بتواند بعد از آن براحتی مصالح و مضارش را از هم باز شناسد. تربیت فرزند در هفت سال دوم زندگی از روزی که کودک شما وارد هشتمین سال از زندگی زیبایش می‌شود، زمان اطاعت و فرمانبرداریش نیز فرا می‌رسد. او باید آموخته باشد که زمان آموزش و یادگیری‌اش فرا رسیده و او علاوه بر آموزش‌های علمی، باید خود را آرام آرام برای یادگیری مسائل زندگی، اخلاقیات صحیح، رعایت حریم‌ها، شناخت ارزش‌ها، مسئولیت پذیری در زندگی فردی و اجتماعی و... آماده کند. اگر هفت سال اول زندگی او، طبق آداب و توصیه‌های اسلامی‌و روانشناختی درست و پیشرفته باشد، شما عملاً با مشکل خاصی رو به رو نخواهید شد. چرا که امروز، وجود او بستری مناسب برای پذیرش آموزش‌های شما بوده و به راحتی به تمام بایدها و نبایدهایتان تن می‌دهد. او با شناختی که از شما به عنوان مهربان‌ترین و خیرخواه‌ترین انسان‌های زندگیش پیدا کرده، تمام الگوها و اندرزهایتان را به آسانی پذیرفته و اجرا می‌کند. مراقب باشید! تا در این مرحله از زندگی کودکتان، میان او و شما فاصله نیفتد، چرا که در این صورت، اعتمادش را به شما از دست داده و دیگر شما را به عنوان رفیق نخواهد پذیرفت و به حریم شخصی‌اش راه نخواهد داد. مهمترین وظیفه والدین در هفت سال دوم کودک شما دیگر وارد مدرسه و به اصطلاح اجتماعی بسیار بزرگ‌تر از خانواده شده و شما به اندازه‌ی هفت سال اول عمرش، تسلط کافی بر او ندارید. بنابراین اصلی‌ترین و مهم‌ترین وظیفه‌ی شما در درجه‌ی اول جلب اعتماد کودکتان و در درجه دوم برقراری رفاقتی صمیمانه با اوست. در این صورت او شما را به عنوان مشاور امینی پذیرفته و تمام مسائلش را براحتی با شما در میان می‌گذارد و دیگر حرف ناگفته‌ای میانتان باقی نمی‌ماند. شما می‌توانید با گفتگوکردنهای دوستانه، با شوخی کردن و همبازی شدن با فرزندتان کمکش کنید تا شما را نیز در حد خودش فرض کرده و با شما انس بگیرد. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: من کان له صلبٌی، فلیتصاب له؛ هرکس کودکی دارد، باید برای او کودکی نماید. پیامبر با کودکان همبازی می‌شدند و حسنین را بر پشت خود سوار کرده و سواری می‌دادند. از دیگر خصوصیات ایشان فروتنی در برخورد با کودکان بود. زودتر سلام کردن به کودکان به آنها شخصیت و بزرگی خاصی می‌بخشد. توجه نمائید اگر وارد جمعی می‌شوید اول با کودکان سلام و احوالپرسی کرده و روبوسی نمائید. احساس احترام نفس و بزرگی شخصیت در درون کودک، او را از کشیده شدن به سمتی که شما ناخوشایند می‌دارید، باز می‌دارد. پیامبر برای کودکان کُنیه انتخاب می‌کردند. شما نیز می‌توانید لقب‌های محبت آمیزی برای هرکدامشان انتخاب کنید و برای برقراری ارتباطی زیباتر، از آنها استفاده نمائید. برای گفتگو کردن با کودکان، از موضوعاتی سخن بگوئید که مورد علاقه آنهاست، از اسباب بازیهای محبوبشان، از نحوه‌ی بازیهایشان، از همبازیها و دوستانشان و... لازمه‌ی اطاعت کودک، تفهیم دوستانه‌ی موضوع مورد اطاعت به اوست برای اینکه کودک شما به راحتی به اوامر و نواحی شما تن داده و آن‌ها را اجرا نماید، ابتدا باید مفهوم دقیقی از علت خواسته‌هایتان را برایش جا بیندازید. تنها در این صورت است که او به مفهوم نفع یا ضرر چیزی آگاه شده و تصوری ذهنی از پیامدهای عملش پیدا می‌کند. در مرحله‌ی بعد ارتباط عاطفی شما با کودکتان، کمک می‌کند که بتوانید دوستانه و بدون تحمیل، میان خود و او چنان تفاهمی‌ را برقرار نمائید که او قلباً و داوطلبانه سخنانتان را بپذیرد و تمام الگوها و هنجارهای شما را در درونش تثبیت نماید. چرا که چیزی که با قلب پذیرفته شود، هرگز در وجود انسان نابود نمی‌گردد. در قرآن کریم نیز، خداوند علت عدم تحمل حضرت موسی را در مقابل اعمال حضرت خضر، عدم آگاهی او معرفی نموده است. چون موسی از باطن کارهای خضر آگاه نبود، زبان به اعتراض گشوده و صبر نمی‌نمود. پس با اندک تأملی می‌توان دریافت که هر پذیرشی از سوی فرزند شما مستلزم شناخت کاملی است که شما در اختیار او قرار می‌دهید. آگاهی‌های لازم که در فضای توأم با رفاقت و تفاهم به او عرضه می‌شوند، کودکتان را به سمت پذیرش با قلب و در نهایت اجرای آن سوق خواهد داد. امیرالمؤمنین (علیه السلام) می‌فرمایند: من لم یعرف مضرّت الشّیء، لم یقدر علی الامتناع کسی که زیان‌کاری را نشناسد، نمی‌تواند از آن پرهیز کند. مراحل کلی ارتباط با کودکان بالای هفت سال مرحله‌ی اول: شناخت کودک و مقتضیات سنی او مرحله‌ی دوم: جلب اعتماد کودک مرحله‌ی سوم: برقراری پیوندهای عاطفی و قلبی با کودک مرحله‌ی چهارم: اثبات رازداری و صدق گفتارتان به او مرحله‌ی پنجم: احترام گذاشتن به شخصیت کودک بخصوص در جمع و پرهیز از هرگونه حرمت‌شکنی حتی در مواقع خطا مرحله‌ی ششم: پرهیز از تذکرهای دائم و داشتن روحیه‌ی تجاهل مرحله‌ی هفتم: پرهیز از سخت‌گیری‌های شدید و مدارا کردن با او در بسیاری از مواردی که احتمال می‌رود با گذشت زمان، به تنهایی می‌تواند بر آنها غلبه کند. تشویق و تنبیه تشویق در لغت به معنای به شوق آوردن است. با تشکر و قدردانی از رفتار و یا عملکرد کسی در او شوق و انگیزه‌ای جدید برای ادامه‌ی کار، ایجاد خواهیم کرد. تنبیه از نظر لغوی به معنای بیدار کردن وآگاهی دادن بوده و برای منع فرد از تکرار یک عمل انجام می‌گیرد. چگونگی تشویق و تنبیه به نظام‌های ارزشی ما بستگی دارد. زمانی که امری از نظر ما ارزش محسوب شود، فرزندمان را در آن زمینه تشویق می‌کینم. و اگر با ضد ارزشی از سوی او مواجه شویم اقدام به تنبیه می‌نمائیم. بنابراین قدم اول برای استفاده‌ی صحیح از تشویق و تنبیه اصلاح نظام ارزش‌های ماست. از آنجا که تشویق و تنبیه اموری فطری هستند، انطباق نظام ارزشی ما، با نظام ارزشی الهی که برخاسته از فطرت‌هاست، به ما کمک می‌کند تا با اطمینان دست به تشویق و یا تنبیه بزنیم. حبّ ذات (عشق به خود) در درون همه‌ی انسانها وجود دارد. فرایند تشویق، این محبوبیت را در‌ نزد دیگران به فرد ثابت می‌کند و او از اینکه علاوه بر خودش، در نزد جمعی دیگر نیز محبوب هست، لذت می‌برد. از طرفی تنبیه به او نشان می‌دهد که در معرض از دست دادن محبوبیتش در نگاه دیگران قرار گرفته است. لذا‌ ترس از منفور شدن، او را از تکرار عملش بازمی‌دارد. در نظام ارزشِ الهی، جای کلمه‌ی دیگران با کلمه‌ی خداوند عوض می‌شود و شخص سعی می‌کند که محبوبِ خداوند تبارک و تعالی قرار گرفته و از اعمالی که او را مبغوض خداوند می‌سازند، دوری گزیند. بنابراین در این نظام می‌توان تشویق را عاملی برای بسط خوبیها و تنبیه را عاملی برای حذف بدی‌ها نامید. مقایسه‌ی آثار تشویق و تنبیه آثار تشویق: 1- افزایش اعتماد به نفس در فرد 2- افزایش آرامش و قدرت تحمل سختی‌ها برای ادامه‌ی کار 3- جدیت برای تلاش بیش‌تر در جهت ادامه‌ی کار آثار تنبیه: 1- کاهش و یا از دست دادن اعتماد به نفس فرد در اثر تحقیر کردنِ عملی که مرتکب شده 2- دلسرد شدن از ادامه‌ی کار 3- به ضعف گرائیدن فرد برای ادامه‌ی کار جدول مقایسه آثار تشویق و تنبیه آثار تشویق آثار تنبیه 1 ـ افزایش اعتماد به نفس در فرد 2 ـ افزایش آرامش و قدرت تحمل سختی‌ها برای ادامه‌ی کار 3 ـ جدیت برای تلاش بیشتر در جهت ادامه‌ی کار 1 ـ کاهش و یا از دست دادن اعتماد به نفس فرد در اثر تحقیر کردنِ عملی که مرتکب شده 2 ـ دلسرد شدن از ادامه‌ی کار 3 ـ به ضعف گرائیدن فرد برای ادامه‌ی کار پس با اندک توجهی می‌توان دریافت که سکوت در مقابل اعمال خوب یا بد افراد موجب بی‌رغبتی در برابر ادامه‌ی رفتارهای صحیح و تثبیت رفتارهای غلط در آنها می‌گردد. نکته 1: پدر و مادر گرامی! همراهی شما با یکدیگر در امر تشویق و تنبیه، جزء لاینفک این روش‌ تربیتی بوده و جبهه‌گیریِ هرکدام از شما در مقابلِ دیگری در هنگام تشویق یا تنبیه، نه تنها آثار مفید آن را از بین می‌برد، بلکه این روش را به امری مهلک و زیانبار تبدیل کرده و کودک را به سمت سوء استفاده از شما پیش خواهد برد. نکته 2: در تنبیه فرزندتان باید همیشه مخاطب، عمل فرزندتان باشد نه خودِ او. به عنوان مثال می‌توانید بگوئید:" از این عمل تو واقعاً بدم می‌آید" یا اینکه از جمله‌ی زیر استفاده کنید: "تو بچه‌ی خیلی خوبی هستی؛ امّا فلان عمل زشت، اصلاً در شأن تو نبود" انواع تنبیه 1- تنبیه بدنی: هدف از این دسته تنبیه‌ها، اعمال درد و یا شکنجه برای مجازات فرد می‌باشد. مثل: سیلی زدن، شلاق زدن و... 2- تنبیه غیر بدنی: در اینگونه تنبیه‌ها، هدف متألم شدن روح فرد می‌باشد، اما از آنجایی که روح و جسم کاملاً به هم وابسته اند، هرگونه فشار بر روح انسان، جسم او را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. مثل؛ سرزنش کردن، تحقیر کردن، زندانی کردن، جریمه‌های مالی، تبعید و... کشف علت، اولین قدم قبل از تنبیه در تنبیه فرزندتان، همواره باید علت درونیِ انجام آن عمل را با توجه به اقتضای سنش ردیابی کنید. هرگز قبل از کشف علت، اقدام به تنبیه ننمائید، شاید رفتاری که از نظر شما ناهنجار می‌باشد، با توجه به سن و موقعیت او، کاملاً طبیعی و هنجار به حساب آید. گاهی نیز ممکن است عملِ او بازتابی از رفتارِ شما باشد. به عنوان مثال، برخورد متفاوت شما با کودکی دیگر، موجب تحریک حسادت کودکتان شده و او را به عملی نادرست واداشته است. در این موارد، تنبیه اصلاً راه مناسبی نیست، بلکه شما باید به جای تنبیه، به اصلاح رفتار خودتان بپردازید. نکته 3: والدین عزیز، دقت کنید که تنبیه همیشه آخرین روشِ‌تربیتی شما باشد؛ چرا که این روش نه بهترین روش است و نه اولینِ آن. سعی کنید ابتدا از روش‌های دیگر به نتیجه برسید. به عنوان مثال؛ می‌توانید با او به گفتگو نشسته و تمام اندرزهای خود را در قالب گفتگویی کاملاً خصوصی و دوستانه بیان کنید. درمراحل بعدی، از قهرهای کوتاه‌مدت استفاده کنید و اگر نتیجه نداد، توسل به تنبیه به مرحله‌ای جدی رسیده است، اصلاً کوتاه نیایید. تشویق و تنبیه‌های الهی کودکانی که وارد مرحله‌ی هفت سال دوم از زندگی شان شده اند، باید آرام آرام با مفهوم رضایت خدا و پاداش‌ها و جزاهای الهی آشنا شوند. اگر کودک شما که فطرتاً عاشق خداوند است، اعمالی را که مرضیّ ِ خداوند است بشناسد، برای انجام آنها قدرت و انرژی گرفته و حتی اگر مورد پسندش هم نباشند به آسانی به آنها تن در خواهد داد. همچنین از اعمال بدی که مبغوض خداست، براحتی دوری می‌گزیند. او با شناختِ مفهوم رضایت به قضای الهی و پاداش‌های آن از سوی خداوند، در مقابل سختی‌ها محکم و استوار ایستاده و همواره خداوند را پشتیبان خود خواهد دید. چنین فرزندی، هرگز در مقابل ناملایمات زندگی به ناامیدی و سرخوردگی کشیده نخواهد شد. توضیحی کوتاه پیرامون ارتباط با فرزند در هفت سال سوم زندگی دیگر کودک شما، به نوجوانی مبدل شده که در آستانه‌ی 15 سالگی است. درست در لحظه‌ای که او آشوب‌ها و هیجانات دوران بلوغ را می‌گذراند، از سوی شما به مقام وزارت منصوب می‌گردد و این شخصیت جدید برای تمام هیجانات آتشین دوران بلوغش، چونان آب سردی است که او را به تعادل می‌رساند. نوجوانی دورانِ استقلال طلبی و بلندپروازی‌های فرزند شماست . چنین انرژی عظیمی‌ با مقامی‌که به عنوان مشاور خانواده به او داده‌اید، تخلیه شده و او به شخصیت دلخواهش می‌رسد. سعی کنید رفتارهایش را زیر سؤال نبرید، بیش‌تر از گذشته به او احترام بگذارید. تلاش کنید گوشِ شنوایی برای تمام درددل‌ها و رازهایش باشید؛ او این روزها بیشتر از همیشه نیاز به تکیه کردن به شانه‌های قدرتمند شما را در درون خود احساس می‌کند. این از خصوصیات دوره‌ی نوجوانی است که شخص نیازمند رفاقت با کسانی می‌شود که سخت مورد اعتمادش باشند. اگر شما این نقش را به خوبی ایفا نکنید، او از میانِ دوستانش، کسانی را انتخاب خواهد کرد. پس رفاقتتان را به او ثابت کنید. دیگر باید آرام آرام مهارت‌های زندگی را به او بیاموزید. چرا که فرزند شما با تمام شدن هفت سال سوم زندگی‌اش در آستانه ازدواج و مسئولیت‌های زندگی قرار می‌گیرد. پس با واگذاردن مسئولیت بسیاری از کارها، به او در کسب تجربه‌های مفید یاری‌اش کنید. به یاری خداوند، شرح مبسوطی از نحوه‌ی ارتباط با نوجوان را در هفت سال سوم زندگی، در جایی دیگر بیان خواهیم کرد. به امید موفقیت برای تمام شما والدین گرامی‌در خطیرترین مسئولیت زندگی‌تان. والسلام

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ،

Top
شناسه مطلب: 168
زمان انتشار: 24 سپتامبر 2014
| |
آداب داستان‌سرایی برای کودکان

تربیت فرزند جلسه 4

آداب داستان‌سرایی برای کودکان

تطابق فطرت با قصه: گرایش انسان به داستان‌ها و علاقه به کشف حقایق در آنها، امری کاملاً فطری است. خداوند بزرگ نیز از همین امر فطری استفاده کرده و قرآن را بر پایه‌ی داستان بنا نموده است. داستان 25 پیامبر در قرآن و داستان‌های دیگری از احوال بشر که مربوط به انبیاء نیست، همه و همه یک وسیله‌ی عمومی‌است که قرآن برای هدایت انسان‌ها به کار برده است: لقد کان فی قصصهم عبرةً لاولی الالباب (یوسف-11) همانا در حکایت آنان، برای صاحبان عقل، عبرت کامل خواهد بود. برخلاف آنچه که ما تصور می‌کنیم، داستان مجموعه‌ای از وقایع خیالی و غیره واقعی نیست. بطوریکه قرآن تمام واقعیت‌ها و تواریخ بشر را به صورت داستان بیان فرموده و آن را مایه‌ی پند و عبرت مردم و وسیله‌ای برای یافتن حق و اطمینان قلب آنها معرفی نموده است. قصه‌ها نیز مانند فیلم‌ها، موسیقی‌ها، عکس‌ها و... از یکسو می‌توانند نردبان انسان به سمت ابدیت بوده و فطرت‌ها را بارور کنند و از سوی دیگر می‌توانند با آثار مخرب و تباه‌کننده‌ی خود، انسان را به قعر جهنم سوق دهند، و این در گرو سلامت یا فساد افکاری است که قصه را به عنوان ابزار به استخدام خود در آورده‌اند. آثار مثبت قصه گویی 1- جذابیت و تنوع قصه‌ها، نوعی سرگرمی‌برای انسان محسوب می‌شود. 2- داستان وسیله‌ای است برای آموزش (اصول عقاید، علوم مختلف،...) 3- شکل دادن به روح مخاطب یا پرورش اخلاق صحیح در او با روایت داستان‌هایی که فضایل اخلاقی را بسیار پررنگ‌تر به تصویر می‌کشند. 4- تقویت قوه‌ی خیال و یا افزایش خلاقیت مخاطب نکاتی برای انتخاب داستان برای کودکان 1- داستان باید خالی از اوهام (غول، شبه و...) امور غیر واقعی (تأثیر شانس در زندگی و...) و مسائل خرافی (نحس بودن عدد 13 و...) باشد. 2- داستان باید برای کودک ساده، شیرین و قابل فهم باشد. بطوریکه او ذهنش را کاملاً به داستان بسپرد و شما بتوانید بصورت نامحسوس و غیر مستقیم برای پرورش روحیات و اخلاقیات مثبت در او نفوذ کنید. 3- سعی کنید از داستان‌هایی استفاده کنید که هدف آنها‌ ترویج فضائل اخلاقی باشد، نه مذمت یا معرفی رذائل. چرا که اگر روح کودک شما در مسیر داستان فضائل را درک نکند طبیعتاً از رذائل پیروی خواهد نمود. (اما در داستان سرایی برای بزرگسالان بیش‌تر باید معرفی و مذمت رذائل را مد نظر قرار داد) 4- اگر مجبور شدید در داستان‌ها از زشتی‌ها صحبت کنید، سعی نمائید کمرنگ‌تر از جنبه‌های مثبت قصه باشد. 5- قصه‌ها باید از کلی‌گوئی به دور باشند. تمام مصادیق داستان باید با جزئیاتشان برای کودک بیان شود. به عنوان مثال اگر صحبت از مهربانی به میان آمده، باید چند مصداق مهربانی را که برای سن کودک کاربردی باشد، برایش شرح دهید. 6- در انتخاب کتاب‌های داستان دقت کنید که حتماً دارای تصاویر باشند و مهم‌تر از آن اینکه، موشکافانه بررسی کنید تا عکس‌ها و تصاوی کتاب، آثار مخرب نداشته باشند. 7- کتاب‌هایی را برگزینید که صرفاً جنبه‌ی سرگرمی‌ نداشته باشند، بلکه هدفی را دنبال نمایند و کودک در نهایت به پیام روشنی از داستان دست یابد. 8- قهرمان داستان، باید هم‌سنِ کودک شما باشد، تا شخصیت او برایش ملموس‌تر بوده و الگو پذیری‌اش بیش‌تر باشد. 9- اگر داستان شما در ارتباط با زندگی بزرگان، از جمله ائمه معصومین (علیه السلام) می‌باشد، سعی کنید از دوران کودکی آنها بگوئید تا کودکتان ابتدا با دوران کودکی آن بزرگ انس بگیرد و بعدها در سنین بالاتر به بزرگ‌سالیشان بپردازد. 10- حتی الامکان از کتاب‌های خارجی استفاده ننمائید یا در صورت استفاده، دقت کنید که در کنار یک پیام صحیح، چندین پیام مخرب تزریق نشده باشد. انواع بازی‌ها و نقش آنها در زندگی کودکان بازی‌های بدنی و ورزشی بازی‌های کودکان در ماهها و سالهای اول تولد بیش‌تر به صورت تحرکات بدنی نامنظم و بدون قاعده می‌باشد (جست و خیز کردن، غلت خوردن، سینه‌خیز رفتن و...) این بازی‌ها سبب تخلیه انرژی کودک شده و او را به رشد عقلانی و قدرت بدنی مناسب می‌رساند. اما از حدود سه سالگی، بازی‌های کودکان به صورت قانونمند و اغلب اجتماعی انجام می‌گیرد. در سنین بالاتر، اغلب کودکان به سمت بازی‌های ورزشی اما کودکانه و غیر رسمی‌ تمایل پیدا می‌کنند (لِی لِی، هفت سنگ و..) تا اینکه آرام آرام این بازی‌ها، جای خود را به بازی‌های ورزشی رسمی‌از قبیل والیبال، بسکتبال، فوتبال و... می‌دهند. این فعالیت‌ها نیز، علاوه بر تخلیه‌ی انرژی و تقویت عضلات، موجب تعادل روانی و نشاط کودکان می‌شوند. علاوه بر این، بازی‌های ورزشی، با غلبه بر طبیعتِ کودک، موجب بارور شدنِ فطرت او می‌گردند. اما دقت کنید، که هدف فرزند شما از انجام فعالیت‌های ورزشی، رسیدن به مقامِ قهرمانی و یا پرورش اندامی ‌چشمگیر نباشد که در این صورت، خطری بزرگ روح فرزندتان را تهدید می‌کند. همچنین سعی کنید او را از جنجال‌های طرفداران تیم‌ها به دور نگه داشته و هرگز او را با این موارد آشنا نکنید. بازی‌های فکری انواع بازی‌های فکری که امروزه متناسب با گروه‌های سنی مختلف طراحی شده اند، در تقویت حافظه و هوش کودکان بسیار مؤثرند. در رویارویی با این بازی‌ها، کودک شما می‌آموزد که همواره با چالش‌هایی رو به رو خواهد بود که باید برای رفع آنها و حل مشکلاتش چاره‌ای بیندیشد. البته ایجاد این نوع درگیری‌های ذهنی، باید کاملاً با خواست کودک بوده و هرگز به صورت تحمیلی انجام نپذیرد، چرا که در این صورت آثار مخرب آن بیش‌تر از فوایدش خواهد بود. بازی‌های اجتماعی از حدود سه- چهار سالگی که کودک شما تمایل به بازی‌های دسته‌جمعی پیدا می‌کند، شما اولین کسی هستید که از او می‌خواهد همبازی‌اش باشد. سعی کنید از این فرصت طلایی استفاده کرده و یک جریان پر از عطوفت و مهر میان خود و کودکتان برقرار کنید. با او کاملاً مانند خودش رفتار کرده و خود را تا سطح او به پائین بکشید تا بتوانید همبازی خوبی برایش باشید. بزودی کودک شما‌ترجیح می‌دهد، به جای شما با همسالانش همبازی شود. برای یافتن یک همبازی خوب یاری‌اش کنید. اگر کودک دیگری در منزل ندارید، سعی کنید یک یا چند همبازی مناسب برایش انتخاب کنید تا حد اقل چند ساعتی از روز را در کنار هم به بازی‌های دسته جمعی بپردازند. چرا که این روزها، کودکتان سعی در برداشتن اولین گامهایش در برقراری روابط اجتماعی دارد و کمک شما بسیار بسیار سودمند خواهد بود. کاملاً مراقب باشید که در بازی‌های جمعی کودکان، انها را به صورت نامحسوس تحت نظارت و مراقبت قرار دهید، این وظیفه‌ی خطیر شما خصوصاً زمانی که کودکتان با کودک یا کودکانی از جنس مخالفش به بازی مشغول است، سنگین‌تر خواهد بود. هرگز او و همبازی‌هایش را به مدت طولانی در خانه تنها نگذارید. چه در زمانی که شما همبازی فرزندتان هستید و چه زمانی که بازی‌های او را با همسالانش تحت نظر گرفته‌اید، مناسب‌ترین فرصت را برای شناخت نقاط قوت و ضعف او در دست دارید. با اندکی زیرکی نقاط قوتش را تشویق و نقاط ضعفش را تقویت کنید. از فواید بازی‌های کودکان با یکدیگر، علاوه بر تخلیه‌ی انرژی و تقویت عضلات و حافظه می‌توان تمرین نظم پذیری، مسئولیت‌پذیری و آشنایی با قوانین تشویق و تنبیه را نام برد. بازی‌های فنی- حرفه ای گاهی کودکان در بازی‌های خود، از صاحبان صنایع تقلید می‌کنند. به عنوان مثال سعی می‌کنند نقش یک دکتر، یا یک خیاط، نجار، مکانیک و... را ایفا کنند. لازم اس که شما وسایل مورد نیاز آنها را برای این نوع بازی‌ها برایش فراهم کنید. اما کاملاً دقت کنید که هرآنچه که زودتر فضای ذهن کودک شما را اشغال می‌کند در اینده او را بیش‌تر به سمت خود خواهد کشاند. پس سعی نمائید ابزاری مناسب با استعدادهایش و آینده‌ای که از او انتظار دارید، در اختیارش قرار دهید. اگر دوست دارید کودکتان، به انسانی اهل مطالعه و پژوهش تبدیل شود، با در اختیار قرار دادن کتب و مجلات مختلف و انواع لوازمی‌که به این نوع توانائی مربوط می‌شود، او را به مطالعه علاقه مند کنید. بازی‌های تخیلی گاهی می‌بینید که کودک شما با خیال پردازیهایش در نقش فرو رفته و شروع به بازی می‌کند. خیالات کودک را بسیار جدی بگیرید و به لوازم مورد نیازش و تهیه‌ی به موقع آنها بپردازید. این خیالات آهسته آهسته، آنها را به سمت شخصیتی خاص پیش می‌برند. بازی‌های رقابتی این نوع بازی‌ها ممکن است به صورت فردی (دو یا چند گروه تک نفره) یا جمعی(دو یا چند گروه چند نفره) انجام شود. هدف از این بازی‌ها نیز، پیروزی یک گروه بر دیگر گروههاست. والدین عزیز! بسیار مراقب باشید تا هدف از این گونه بازی‌ها، بُرد یک کالا یا سرمایه نباشد که این خود نوعی قمار بوده و حرام می‌باشد. اما قرار دادن جایزه در بازی ‌های رقابتی از سوی یک فرد ناظر یا مربی بلا مانع بوده و حتی در فعال کردن ذهن کودک نیز بسیار مؤثر می‌باشد. اسباب بازی‌ها اسباب‌بازی‌هایی برای کودک شما مفید خواهند بود که با دو هدف اصلی زندگی او در هفت سال اول یعنی آزادی و بازی سنخیت داشته و آنها را وادار به فعالیت‌های بدنی و بکارگیری عضلاتشان نمایند. مثل دوچرخه، توپ و... البته هرگز فراموش نکنید از وسایل بازی که مستقیماً با اندام تناسلی کودکان مخصوصاً دختران در تماس‌اند (زین دوچرخه، الاکلنگ) استفاده نکنید چرا که موجب تحریکات جنسی در کودک خواهد شد. (توضیح کامل در مبحث مسائل جنسی کودکان) اسباب بازی‌هایی که کودک شما را وارد حریم بازی‌های حرفه‌ای می‌کنند نیز بسیار مفیدند. به عنوان مثال یک چرخ خیاطی کوچک به فرزند شما می‌آموزد که چگونه آن را برای دوخت و دوز به استخدام خود درآورد. یا لوازم نقاشی از قبیل ماژیک‌ها، مدادهای رنگی، آبرنگ و... آرام آرام کودک را به سمتِ طرزِ صحیحِ گرفتن قلم دردست و کشیدن خطوط معنی دار و در نهایت، یک نقاشی کامل و با معنی سوق می‌دهد. اسباب‌بازی‌هایی که ذهن کودک را فعال می‌کنند (از قبیل پازل‌ها، مکعب‌های خانه‌سازی و...) نیز به شکوفائی استعدادهای ذهنی کودکتان سرعت می‌بخشند. بدترین نوع اسباب‌بازی‌ها، گروهی هستند که کودک فقط می‌نشیند و از تماشای آنها لذت می‌برد. انواع ماشین‌ها و موتورهای کوکی، آدم‌های آهنی و... که نه ذهن کودک را به استخدام گرفته‌اند و نه بدن او را، که از این دسته می‌باشند. استفاده از این اسباب بازی‌ها در حد بسیار کم، آن هم برای ارضای حس کنجکاوی و تمایل کودک به این گونه وسایل، توصیه می‌شود. در برخورد با این دسته از اسباب‌بازی‌ها، سعی کنید هرگر به مقدار زیاد باطری در اختیار او قرار ندهید. او باید بیاموزد که درمصرف هرچیزی، محدودیت وجود دارد، تا از کودکی به مصرف بی‌رویه عادت ننماید. چند روزی را که در به دست آوردن باطری معطل می‌ماند، فرصتی است تا خود را برای مصرف بهینه از باطریِ بعدی آماده کند. نکته مهم: به کودکان خود با آموزش‌های کلامی‌و عملی بیاموزید که بازی نیز مثل تمام فعالیت‌های دیگر، زمان خاصی را می‌طلبد و او در هر ساعتی مجاز به بازی یا استفاده از اسباب بازی‌هایش نمی‌باشد. البته این مسئله در هفت سال دوم جدیت بیش‌تری می‌یابد، اما سعی کنید که آن را از همان هفت سال اول در وجود کودکتان هرچند کمرنگ نهادینه کنید تا در سالهای مدرسه، با مشکل مواجه نشوید. آموزش صبر در کودکان شما می‌توانید از همان دوران کودکی، مفهوم صبر را در ذهن کودک خود نهادینه کنید. اگر از شما تقاضای نوعی اسباب بازی، یا کتاب، و یا... را نمود می‌توانید برایش زمانی را معین کرده و قول دهید که حتماً در آن زمان مقرر، خواسته‌اش را تأمین خواهید کرد. خوش‌قولی شما در وقت تعیین شده اولاً موجب آموزش عملی وفای به عهد در او شده و ثانیاً در زمان به انتظار نشستنش، با مفهوم صبر و حوصله آشنا شده و آرام آرام آن را در وجودش تثبیت می‌کند. در این صورت در آینده با کوچکترین کمبود و یا تأخیری در رفع نیازهایش به پافشاری و اضطراب و گاه پرخاشگری روی نخواهد آورد. مسائل جنسی در کودکان در هفت سال اول غریزه‌ی جنسی به عنوان یکی از موهبت‌های خدادادی برای بقای نسل و استحکام خانواده‌ها در وجود هر انسانی نهاده شده است. اما افسارگسیختگی در برخورد با این غریزه، بشر را دچار صدمات جبران‌ناپذیری کرده است. لذا باید توجه داشته باشید که چنانچه رفتارهای والدین در‌تربیت جنسی کودکان در هفت سال اول، بصورت صحیح انجام پذیرد، احتمال انحراف و آسیب‌دیدگی آنها در سنین بالاتر بسیار بسیار کم خواهد بود. نکته مهم اینجاست که لذت بردن از تحریکات جنسی، تنها مربوط به دوران بلوغ و بالاتر از آن نیست، بلکه حتی کودکان نیز می‌توانند مرکز لذت جنسی را در خود کشف کرده و دائماً خویش را در معرض تحریکات جنسی قرار دهند. عادت‌های جنسی کودکان گاهی دیده می‌شود که بعضی از کودکان دائماً مشغول بازی با آلت تناسلی خویش بوده و از ان لذت می‌برند. دقت کنید که این لذت حتی در دوران نوزادی نیز می‌تواند در کودک به وجود آید. لذا هرگز با اندام تحتانی او (از کمر به پائین) بازی نکرده و یا از تماس دست خود با آلت تناسلی کودک بپرهیزید. چرا که این حرکت شما منجر به کشف مرکز لذت جنسی در بدنش شده و او را در آینده به سمت بازی‌های جنسی پیش می‌برد. عدم رعایت این گونه مسائل از سوی شما موجب می‌شود کودکتان در سنین 5 تا 6 سالگی شروع به خلوت کردن با خود یا با همسالانش کرده و به بازی‌های جنسی بپردازد. حتی ممکن است نگاهی مستقل به این مسائل پیدا کرده و شروع به تصویر سازی در ذهنش نماید. گاهی نیز در مورد روابط جنسی بزرگسالان کنجکاو شده و ممکن است خود را به خواب بزند تا بتواند روابط والدین را تعقیب نماید. دیدن صحنه‌هایی از روابط دیگران، برای کودک بسیار بسیار خطرناک و در عین حال زجرآور و تلخ بوده و به احتمال زیاد او را به سمت حالتهای خطرناک و غیرعادی روانی از جمله اضطراب،‌ترس، فقدان امنیت خواب، بلوغ زودرس و... خواهد کشاند. چنین آسیب‌هایی به راحتی قابل جبران نبوده و در سنین بلوغ به انحرافات جنسی می‌انجامد، بطوریکه این انحراف بر تمام جوانب زندگی‌اش سایه می‌افکند و او را از پیشرفت‌های جسمی، تحصیلی، اجتماعی و... باز می‌دارد. اقدام سریع برای درمان عفونت‌ها و حساسیت‌های دستگاه تناسلی گاهی کودک شما در اثر ابتلا به انگل‌ها و یا عفونت‌های مختلف دچار خارش در نواحی دفع ادرار و مدفوعش می‌گردد؛ لذا با مراجعه به پزشک، سریعاً درمانش کرده و مانع از تکرار لمس این نواحی از سوی او شوید. تثبیت حیا در کودکان شما والدین گرامی، با نهادینه کردن حیا در شخصیت کودکتان از طریق آموزش‌های عملی و کلامی‌ می‌توانید نجات‌بخش او از بسیاری از خطرات جنسی باشید. کودک شما باید بیاموزد که از نمایان شدن عورتش در مقابل دیگران شرم داشته و از لخت بودن قسمت‌های دیگر بدنش نیز بپرهیزد. سعی کنید که هرگز فرزندان خود، بخصوص دخترانتان را به لباس‌های نامناسب و لخت عادت نداده یا آنها را چون عروسکی زیبا در معرض نمایش و نگاه دیگران قرار ندهید، چرا که او لذت جلب توجه دیگران را از همین سنین به بهترین نحو درک می‌کند. شما نیز هرگز در مقابل فرزندانتان از لباسهایی استفاده نکنید که قسمتی از بدنتان بدون پوشش باشد. همه‌ی لباس‌های شما باید کاملاًَ پوشیده باشد؛ چرا که کودکان در این مواقع بخصوص در مورد جنس مخالف خود بسیار کنجکاو می‌شوند. از معاشقه‌ها و شوخی‌های خاص در مقابل کودکتان جداً بپرهیزید، اما نحوه‌ی ارتباط کلامی‌ شما باید سرشار از محبت و احترام باشد تا الگوی مناسبی برای فردای او باشید. زمان خلوت شما پدر و مادر عزیز با یکدیگر به فرموده‌ی قرآن صبح‌های زود، بعد از ظهرها و شب‌ها هنگام خواب می‌باشد، باید فرزندانتان را ملزم کنید تا در این سه زمان، برای هرگونه ارتباط با شما اجازه بگیرند. حمام کردن کودکان از حدود سه- چهار سالگی از حمام کردن با فرزندتان اگر جنس مخالف است حتماً بپرهیزید. اگر با کودک همجنس خود نیزبه حمام می‌روید، باید عورت، کاملاً پوشیده بوده و در هیچ شرایطی، نگاهتان به عورت یکدیگر نیفتد. محل خواب کودکان از حدود 4 سالگی، محل خواب کودکانتان هرچند از یک جنس را از هم جدا کنید. حتی شما نیز سعی کنید که با کودک خود در یک رختخواب نخوابید. اما اگر در شرایطی مجبور به این کار شدید، کودک هم جنس خودتان را در کنارتان بخوابانید (دختر کنار مادر و پسر کنار پدر). دراین مواقع نیز هرگز از لباس‌های نامناسب و لخت استفاده نکرده و حتماً از تماس بدن خود با بدن کودکتان بپرهیزید. بسیار بسیار نیکوست که کودک هرگز والدین خود را در یک رختخواب نبیند. اگر امکان پذیر بود، اتاق خوابتان را از بچه‌ها جدا کنید وگرنه از بسترهای جداگانه و با فاصله استفاده نمائید. نحوه‌ی ارتباط با کودکان نامحرم در روایات اسلامی‌بسیار تأکید شده که آقایان از در آغوش کشیدن و بوسیدن دختربچه‌های نامحرم از حدود سنین 5 تا 6 سالگی بپرهیزند. خانم‌ها نیز پسربچه‌های نامحرم را از سن هفت سالگی به بعد در آغوش نکشند یا نبوسند. نظارت و کنترل نامحسوس شما؛ بزرگترین عامل کنترل کننده‌ی انحرافات جنسی نظارت شما بصورت نامحسوس از لوازم ضروری برای بازی‌های دسته جمعی کودکان است. کودکتان را از همبازی شدن با کودکی که چند سال از او بزرگتر است دور نگه دارید. اما اگر در شرایطی از قبیل مهمانی‌ها، کودک شما در میان جمعی از کودکان دیگر قرار گرفت که یک یا چند نفر آنها بزرگتر از او هستند، باید کنترل خود را دقیق‌تر و ظریف‌تر نموده و یا از مدت زمان شرکت در آن مهمانی بکاهید. به کودکان خود در سن تمییز بیاموزید که با همجنس خود بازی کنند و این همان اصطلاح معروف بچه‌هاست؛ دختر با دختر، پسر با پسر با تمام وجود تلاش کنید که این جمله در ذهن کودک شما نهادینه شود که؛ نمی‌تواند تنها و بدونِ حضور شما در جایی بماند. اما چنانچه کودکتان اصرار داشت چند ساعتی برای بازی در منزل کسی بماند، باید مطمئن باشید که؛ اولاً خانوائه‌ای متدین و اهل رعایت حریم‌های شرعی باشند و ثانیاً دقت کنید که والدین همبازی کودک شما، اهل نظارت بوده و حتی در نبودِ شما، کاملاً هوشیارانه مراقب روابط کودکان خواهند بود. البته نه تنها در سنین کودکی، بلکه در تمام دوره‌های‌تربیتی فرزندتان، دوستان او همواره باید زیر نگاه ریزبین و دقیق شما باشند. تمام زوایای زندگی او و خانواده‌اش را بشناسید تا رفاقت او با فرزندتان، زحمت‌های چندین ساله‌ی شما را نابود نکند. تمایل کودکان به گوشه گیری باید همواره شرایط را به گونه‌ای تنظیم نمائید که امکان خلوت کردن برای فرزندتان وجود نداشته باشد. اگر احساس می‌کنید او تمایل دارد که در گوشه‌ای با خودش خلوت کرده و یا در اتاقش را قفل کند، امری عادی و طبیعی نیست. لذا علتش را دنبال کرده و مانع خلوت‌هایش شوید. چرا که بسیاری از عادت‌های جنسیِ امروزِ او و انحرافاتِ جنسی آینده اش، از همین خلوت‌ها آغاز می‌شود. انتخاب مهد کودک یا مدرسه دقت کنید کودکتان را در مدارسی ثبت نام کنید که از لحاظ رعایت اصولِ اسلامی، از سوی تمام عوامل آن مطمئن باشید. ممکن است بی‌قیدی معلم به دستورات شرعی و یا حتی به استهزاء گرفتن این امور از سوی او، آرام آرام کودک شما را نیز به سمت بی‌قیدی سوق دهد. توجه داشته باشید، الگوهای فرزند شما چه کسانی هستند؟ الگوهای مناسب را به او بشناسانید و نسبت به آنها در او عشق ایجاد کنید، تا ناگاه شاهد الگوبرداری او از هنرپیشه‌ها و ورزشکاران بی‌تعهد و با هر نوع فرهنگ و شخصیتی نباشید. روحی که با الگوهای بزرگ و جاودانه انس گرفته باشد، محال است که با تقلید از الگوهای مخرب، خود را به باد تباهی سپرده و نابود کند. مسائل جنسی در کودکان در هفت سال اول غریزه‌ی جنسی به عنوان یکی از موهبت‌های خدادادی برای بقای نسل و استحکام خانواده‌ها در وجود هر انسانی نهاده شده است. اما افسارگسیختگی در برخورد با این غریزه، بشر را دچار صدمات جبران‌ناپذیری کرده است. لذا باید توجه داشته باشید که چنانچه رفتارهای والدین در‌تربیت جنسی کودکان در هفت سال اول، بصورت صحیح انجام پذیرد، احتمال انحراف و آسیب‌دیدگی آنها در سنین بالاتر بسیار بسیار کم خواهد بود. نکته مهم اینجاست که لذت بردن از تحریکات جنسی، تنها مربوط به دوران بلوغ و بالاتر از آن نیست، بلکه حتی کودکان نیز می‌توانند مرکز لذت جنسی را در خود کشف کرده و دائماً خویش را در معرض تحریکات جنسی قرار دهند. عادت‌های جنسی کودکان گاهی دیده می‌شود که بعضی از کودکان دائماً مشغول بازی با آلت تناسلی خویش بوده و از ان لذت می‌برند. دقت کنید که این لذت حتی در دوران نوزادی نیز می‌تواند در کودک به وجود آید. لذا هرگز با اندام تحتانی او (از کمر به پائین) بازی نکرده و یا از تماس دست خود با آلت تناسلی کودک بپرهیزید. چرا که این حرکت شما منجر به کشف مرکز لذت جنسی در بدنش شده و او را در آینده به سمت بازی‌های جنسی پیش می‌برد. عدم رعایت این گونه مسائل از سوی شما موجب می‌شود کودکتان در سنین 5 تا 6 سالگی شروع به خلوت کردن با خود یا با همسالانش کرده و به بازی‌های جنسی بپردازد. حتی ممکن است نگاهی مستقل به این مسائل پیدا کرده و شروع به تصویر سازی در ذهنش نماید. گاهی نیز در مورد روابط جنسی بزرگسالان کنجکاو شده و ممکن است خود را به خواب بزند تا بتواند روابط والدین را تعقیب نماید. دیدن صحنه‌هایی از روابط دیگران، برای کودک بسیار بسیار خطرناک و در عین حال زجرآور و تلخ بوده و به احتمال زیاد او را به سمت حالتهای خطرناک و غیرعادی روانی از جمله اضطراب،‌ترس، فقدان امنیت خواب، بلوغ زودرس و... خواهد کشاند. چنین آسیب‌هایی به راحتی قابل جبران نبوده و در سنین بلوغ به انحرافات جنسی می‌انجامد، بطوریکه این انحراف بر تمام جوانب زندگی‌اش سایه می‌افکند و او را از پیشرفت‌های جسمی، تحصیلی، اجتماعی و... باز می‌دارد. اقدام سریع برای درمان عفونت‌ها و حساسیت‌های دستگاه تناسلی گاهی کودک شما در اثر ابتلا به انگل‌ها و یا عفونت‌های مختلف دچار خارش در نواحی دفع ادرار و مدفوعش می‌گردد؛ لذا با مراجعه به پزشک، سریعاً درمانش کرده و مانع از تکرار لمس این نواحی از سوی او شوید. تثبیت حیا در کودکان شما والدین گرامی، با نهادینه کردن حیا در شخصیت کودکتان از طریق آموزش‌های عملی و کلامی‌ می‌توانید نجات‌بخش او از بسیاری از خطرات جنسی باشید. کودک شما باید بیاموزد که از نمایان شدن عورتش در مقابل دیگران شرم داشته و از لخت بودن قسمت‌های دیگر بدنش نیز بپرهیزد. سعی کنید که هرگز فرزندان خود، بخصوص دخترانتان را به لباس‌های نامناسب و لخت عادت نداده یا آنها را چون عروسکی زیبا در معرض نمایش و نگاه دیگران قرار ندهید، چرا که او لذت جلب توجه دیگران را از همین سنین به بهترین نحو درک می‌کند. شما نیز هرگز در مقابل فرزندانتان از لباسهایی استفاده نکنید که قسمتی از بدنتان بدون پوشش باشد. همه‌ی لباس‌های شما باید کاملاًَ پوشیده باشد؛ چرا که کودکان در این مواقع بخصوص در مورد جنس مخالف خود بسیار کنجکاو می‌شوند. از معاشقه‌ها و شوخی‌های خاص در مقابل کودکتان جداً بپرهیزید، اما نحوه‌ی ارتباط کلامی‌ شما باید سرشار از محبت و احترام باشد تا الگوی مناسبی برای فردای او باشید. زمان خلوت شما پدر و مادر عزیز با یکدیگر به فرموده‌ی قرآن صبح‌های زود، بعد از ظهرها و شب‌ها هنگام خواب می‌باشد، باید فرزندانتان را ملزم کنید تا در این سه زمان، برای هرگونه ارتباط با شما اجازه بگیرند. حمام کردن کودکان از حدود سه- چهار سالگی از حمام کردن با فرزندتان اگر جنس مخالف است حتماً بپرهیزید. اگر با کودک همجنس خود نیزبه حمام می‌روید، باید عورت، کاملاً پوشیده بوده و در هیچ شرایطی، نگاهتان به عورت یکدیگر نیفتد. محل خواب کودکان از حدود 4 سالگی، محل خواب کودکانتان هرچند از یک جنس را از هم جدا کنید. حتی شما نیز سعی کنید که با کودک خود در یک رختخواب نخوابید. اما اگر در شرایطی مجبور به این کار شدید، کودک هم جنس خودتان را در کنارتان بخوابانید (دختر کنار مادر و پسر کنار پدر). دراین مواقع نیز هرگز از لباس‌های نامناسب و لخت استفاده نکرده و حتماً از تماس بدن خود با بدن کودکتان بپرهیزید. بسیار بسیار نیکوست که کودک هرگز والدین خود را در یک رختخواب نبیند. اگر امکان پذیر بود، اتاق خوابتان را از بچه‌ها جدا کنید وگرنه از بسترهای جداگانه و با فاصله استفاده نمائید. نحوه‌ی ارتباط با کودکان نامحرم در روایات اسلامی‌بسیار تأکید شده که آقایان از در آغوش کشیدن و بوسیدن دختربچه‌های نامحرم از حدود سنین 5 تا 6 سالگی بپرهیزند. خانم‌ها نیز پسربچه‌های نامحرم را از سن هفت سالگی به بعد در آغوش نکشند یا نبوسند. نظارت و کنترل نامحسوس شما؛ بزرگترین عامل کنترل کننده‌ی انحرافات جنسی نظارت شما بصورت نامحسوس از لوازم ضروری برای بازی‌های دسته جمعی کودکان است. کودکتان را از همبازی شدن با کودکی که چند سال از او بزرگتر است دور نگه دارید. اما اگر در شرایطی از قبیل مهمانی‌ها، کودک شما در میان جمعی از کودکان دیگر قرار گرفت که یک یا چند نفر آنها بزرگتر از او هستند، باید کنترل خود را دقیق‌تر و ظریف‌تر نموده و یا از مدت زمان شرکت در آن مهمانی بکاهید. به کودکان خود در سن تمییز بیاموزید که با همجنس خود بازی کنند و این همان اصطلاح معروف بچه‌هاست؛ دختر با دختر، پسر با پسر با تمام وجود تلاش کنید که این جمله در ذهن کودک شما نهادینه شود که؛ نمی‌تواند تنها و بدونِ حضور شما در جایی بماند. اما چنانچه کودکتان اصرار داشت چند ساعتی برای بازی در منزل کسی بماند، باید مطمئن باشید که؛ اولاً خانوائه‌ای متدین و اهل رعایت حریم‌های شرعی باشند و ثانیاً دقت کنید که والدین همبازی کودک شما، اهل نظارت بوده و حتی در نبودِ شما، کاملاً هوشیارانه مراقب روابط کودکان خواهند بود. البته نه تنها در سنین کودکی، بلکه در تمام دوره‌های‌تربیتی فرزندتان، دوستان او همواره باید زیر نگاه ریزبین و دقیق شما باشند. تمام زوایای زندگی او و خانواده‌اش را بشناسید تا رفاقت او با فرزندتان، زحمت‌های چندین ساله‌ی شما را نابود نکند. تمایل کودکان به گوشه گیری باید همواره شرایط را به گونه‌ای تنظیم نمائید که امکان خلوت کردن برای فرزندتان وجود نداشته باشد. اگر احساس می‌کنید او تمایل دارد که در گوشه‌ای با خودش خلوت کرده و یا در اتاقش را قفل کند، امری عادی و طبیعی نیست. لذا علتش را دنبال کرده و مانع خلوت‌هایش شوید. چرا که بسیاری از عادت‌های جنسیِ امروزِ او و انحرافاتِ جنسی آینده اش، از همین خلوت‌ها آغاز می‌شود. انتخاب مهد کودک یا مدرسه دقت کنید کودکتان را در مدارسی ثبت نام کنید که از لحاظ رعایت اصولِ اسلامی، از سوی تمام عوامل آن مطمئن باشید. ممکن است بی‌قیدی معلم به دستورات شرعی و یا حتی به استهزاء گرفتن این امور از سوی او، آرام آرام کودک شما را نیز به سمت بی‌قیدی سوق دهد. توجه داشته باشید، الگوهای فرزند شما چه کسانی هستند؟ الگوهای مناسب را به او بشناسانید و نسبت به آنها در او عشق ایجاد کنید، تا ناگاه شاهد الگوبرداری او از هنرپیشه‌ها و ورزشکاران بی‌تعهد و با هر نوع فرهنگ و شخصیتی نباشید. روحی که با الگوهای بزرگ و جاودانه انس گرفته باشد، محال است که با تقلید از الگوهای مخرب، خود را به باد تباهی سپرده و نابود کند.

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ،

Top
شناسه مطلب: 167
زمان انتشار: 24 سپتامبر 2014
| |
مراحل رشد کودک سه دوره اولیه زندگی

تربیت فرزند جلسه 3

مراحل رشد کودک سه دوره اولیه زندگی

خصوصیات کودک در هفت سال اول زندگی از احادیث و روایات مختلف بر می‌آید که هفت سال اول زندگی کودک، سالهای آزادی و سلطنت او در خانواده است؛ لذا در این سالها باید از محدود کردن او در هر زمینه‌ای بپرهیزید. اما این جمله به معنی عدم آموزش کودک در خانواده نیست. بلکه شما باید سعی کنید با انجام رفتارهای صحیح و عادت دادن کودک به رعایت آنها این رفتارها را به عادات اخلاقی او تبدیل کنید. از قبیل رعایت کامل بهداشت کودک، منظم کردن وسایل شخصی او و... در ارتباط با‌تربیت کودک در هفت سال اول مفصلاً توضیح خواهیم داد. خصوصیات 2 سال اول بعد از تولد 2 سال اول زندگی کودک شما، دوران پایه‌ریزی تفکر، عواطف، احساسات، تعقلات و... است. لوح سفید ذهن کودک شما آرام آرام از نقش‌های متفاوت پر شده و شروع به انجام بسیاری از فعالیت‌ها از قبیل نشستن، راه رفتن، پریدن، پرت کردن، بیان کلمات و اصوات مختلف، تشخیص بعضی از رنگ‌ها، تمیز دادن خشم از مهربانی، درک حالتهای عاطفی و... خواهد نمود. کودک در اوج وابستگی و نیاز به پدر و مادر خلق شده است و درست در همین زمان است که شما میتوانید دو نوع تفکر را در ذهن او ایجاد کنید: الف: پاسخ صحیح و به موقع به تمام نیازهای کودک توسط پدر و مادر، حس آرامش، امنیت، اعتماد به نفس و خوش‌بینی به انسانها و جهان هستی را در او به وجود می‌آورد. ب: عدم پاسخ مناسب و فوری به نیازهایش، او را فردی مضطرب، با احساس عدم امنیت و آرامش و بدبینی به تمام انسانها و جهان هستی بار خواهد آورد. نقش مادر و مخصوصاً پدر در ایجاد اعتماد به نفس در کودک با وجود اینکه مادر نقش اصلی را در این زمینه ایفا می‌کند، اما این مسئولیت هرگز از پدر ساقط نمی‌شود. چرا که روابط صمیمانه و پیوندهای عاطفی برقرار شده میان کودک و والدین در همین دوران است که او را به اطاعت و حرف‌شنوی از صلاحدیدهای والدین در سنین بالاتر وامی‌دارد. کودکی که عادت نموده، حس امنیت و آرامش را هم در آغوش مادر و هم در آغوش پدر تجربه کند، علاوه بر مادر به پدر نیز به چشم پناهگاه و مأمن آرامی ‌برای تأمین نیازهایش نگریسته و با او پیوند عاطفی محکمی ‌برقرار خواهد کرد و همین پیوند او را در آینده به احترام و اطاعت، واخواهد داشت. موانع پرورش اعتماد به نفس در کودک کودک شما به خودی خود، موجودی دوست داشتنی است که نظر دیگران را به خود جلب کرده و آنها را به در آغوش کشیدن و بازی کردن با خود وا می‌دارد. از طرفی این موجود ضعیف، در کمال وابستگی و نیاز به شما خلق شده و همین ضعف او، به جلب توجه دیگران بیش‌تر کمک خواهد کرد. گاهی اطرافیان کودک گمان می‌کنند که این ضعف و ناتوانی تا مدت‌های مدیدی باقی می‌ماند. غافل از این که روند شکوفا شدن استعدادها و ناتوانائی‌های کودک بسیار سریع بوده و او خیلی زود می‌تواند توانائی‌هایش را یک به یک از حالت بالقوه به مرحله‌ی عمل برساند. یادتان باشد که شما باید کودکتان را باور کنید. اگر احساس کردید توانایی انجام کاری را دارد، در آن زمینه، کمک خود را قطع کنید، و تا زمانی که خودش خسته نشده و شما را به یاری نطلبیده است، به کمکش نشتابید. هرگاه کودکتان توانائی انجام کاری را پیدا کرد، طبیعتاً سعی می‌کند امور مربوط به آن فعالیت را خودش بر عهده بگیرد. البته شما نیز باید خود را به سلاح صبر و حوصله تجهیز کرده و تمام خرابکاریهایش را در نهایت آرامش تحمل کنید و به این‌ترتیب فضائی آرام را برای تجربه کردن‌های پیاپی فرزندتان آماده سازید. تشویق‌های شما به شکوفا شدن استعدادهای کودکتان سرعت می‌بخشد. اما دقت کنید که تشویق‌های شما به مرحله‌ی دخالت کردن و یا به دست گرفتن آن کار نینجامد. نکته 1: استعداد تمام کودکان و زمان شکوفائی آنها با هم متفاوت است و مقایسه‌ی کودکان از این لحاظ کاری بسیار نامناسب و غلط بوده و یکی از موانع پرورش اعتماد به نفس در کودکان محسوب می‌شود که لطمات جبران ناپذیری را برای آنها به بار خواهد آورد. دقت کنید که از تحمیل کردن کاری برای سریعتر شکوفا شدن استعداد کودک بپرهیزید که در این صورت نه تنها به او کمکی نکرده‌اید، بلکه ضربه‌ی مهلکی از نظر عدم رشد استعدادهایش بر او وارد آورده‌اید. نکته 2: شما فقط در دو حالت زیر موظفید فعالیت کودکتان را محدود کرده و او را از انجام آن کار ممنوع کنید (البته در کمال آرامش و نرمخوئی): 1- زمانی که احتمال آسیب رساندن به بدنش در انجام آن فعالیت وجود داشته باشد. 2- زمانی که برای دیگران مزاحمتی ایجاد کرده باشد. کمک کردن به برقراری روابط اجتماعی کودک محدود کردن ارتباط فرزندان در محدوده‌ی خانواده و دور نگه داشتن آنها از اطرافیان، دوستان و فامیل موجب ایجاد روحیه‌ی کم‌روئی و خجالتی بودن در کودک شده و به روابط اجتماعی او لطمه می‌زند. شما باید اجازه دهید تا کودکتان در آغوش دیگران نیز به آرامش رسیده و با آنها به بازی بپردازد تا چگونگی برقراری ارتباط با افرادی غیر از والدین خود را بیاموزد. غریبی کردن کودکان نسبت به افراد ناآشنا از نتایج رفتارهای نامناسب والدین در این زمینه می‌باشد. نحوه‌ی ارتباط کلی والدین با کودک در هفت سال اول زندگی پیامبر اکرم(ص) فرمودند: الولدُ سیدٌ سبع سنین، و عبدٌ سبع سنین، و وزیرٌ سبع سنین طبق فرموده‌ی پیامبر اکرم(ص) مراحل زندگی کودک بعد از تولد، شامل مراحل زیر می‌باشد؛ هفت سال اول (سالهای سیادت و سروری) هفت سال دوم(سالهای اطاعت) هفت سال سوم(سالهای وزارت و مشاورت با والدین) باید دقت کنید که تمام این سه مرحله، به هم وابسته بوده و عدم‌ تربیت صحیح در یک مرحله،‌تربیت کودک را در مراحل بعدی زندگیش مختل می‌کند. کودکی که در هفت سال اول عمرش- که بالاترین اهمیت را در مراحل‌تربیتی او دارد ـ والدین از او اطاعت نکرده و دوران سیادت خوبی را نگذرانده باشد، هرگز در هفت سال دوم از شما اطاعت نخواهد کرد. چنین کودکی برای مقام وزارت و مشورت شما در هفت سال سوم نیز مناسب نخواهد بود. یادتان باشد کودک شما، همان موجود ابدی است که باید در مسیر‌تربیتی خود، اسماء و صفات الهی را در وجودش پیدا کرده و آنها را تجلی دهد و به مقام خلیفة اللّهی و یا مقام قرب خداوند که هدف غائی پروردگار از خلقت بشر است، برسد. تمام تلاش خود را به کار گیرید تا این امانت الهی امروز، گرفتاری بزرگ قیامت شما نباشد. بنابراین علاوه بر سرمایه‌گذاری در جنبه‌های مادی و بهداشتی کودکتان، تغذیه‌های روحی او را نیز در اولویت‌ها قرار دهید. گفتیم که هفت سال اول، مرحله‌ی سلطنت کودک در خانه‌ی شماست. بازی کردن، شغل اصلی او دراین مرحله محسوب می‌شود. آزاد گذاشتن او و به دور نگه داشتنش از بایدها و نبایدها، زمینه را برای شکوفائی استعدادهایش مساعد می‌کند. هرگونه سرمایه گذاری شما در این مرحله، آرامش و شادی را در مراحل بعد به ارمغان خواهد آورد. کودک و تجربه‌های نوین ارتباطات کودک در سالهای نخستین عمرش، فقط از طریق حواس پنج‌گانه‌اش صورت گرفته و هیچ اثری از تعقل در رفتارهای او نخواهد بود. لذا شما والدین عزیز، باید انتظارات خود را از اینکه کودکتان رفتارهای مطلوب و صحیح بروز دهد، به صفر برسانید. برای کودک، همه چیز تازگی دارد و هربار برخورد با اشیاء جدید، او را برای تجارب نو، پرانرژی‌تر و مهیاتر می‌کند. گاهی ممکن است خود را با یک شئ ماهها سرگرم کند تا زوایای مختلف آن را کشف کرده و کاملاً به تسلط خویش درآورد. گاهی نیز تجربیاتش او را با مضامینی چون درد یا خطر آشنا می‌سازند؛ مثلاً کودک در برخورد با آتش، یا هر جسم داغ یاد می‌گیرد که اگر به آنها نزدیک شود می‌سوزد. و همین تجربیات و اکتشافات است که آرام آرام ذهن او را تشکیل داده و به اصطلاح عاقلش می‌کند. البته در این تجربه کردن‌های پیاپی، اتفاقاتی رخ می‌دهد که مطلوب شما نیست؛ چیزی می‌شکند، وسیله‌ای خراب می‌شود، جایی کثیف و آلوده می‌گردد و... اما فراموش نکنید که این میدانی است که صبر و حوصله‌ی شما در آن محک می‌خورد، مراقب باشید که برنده‌ی صد در صد این میدان باشید. سه سالگی و شکل گیری (منِ) کودک در کودک شما، از حدود سه سالگی، چیزی به نام من شکل خواهد گرفت و او سعی می‌کند تا با مخالفت‌هایی که در مقابلتان انجام می‌دهد، منِ خویش را تثبیت کرده و برای خود، شخصیت‌سازی کند. نتیجه‌ی سپری کردن موفق این دوره‌ی کودک، خویشتن‌داری و آرامش روانی او در آینده خواهد بود. فرصت ندادن به کودک برای مخالفت و محدود و ممنوع کردن او در این مرحله، صدمات شخصیتی جبران‌ناپذیری را در بزرگسالی برایش بدنبال خواهد داشت. او که در کودکی نتوانسته منِ خود را پیدا کرده و تثبیت کند، در بزرگسالی شروع به مخالفت کردن با جمع نموده و سعی در اثبات منِ گم‌شده‌ی دوران کودکی‌اش می‌کند. پس در نهایت صبر و مهربانی به کودکتان اجازه‌ی مخالفت داده و به قلمرو حکومتی سلطان خانه‌تان تجاوز نکنید تا از یکسو با تجربه‌هایش مهارت‌های لازم را برای سالهای آینده زندگیش کسب کرده و از سوی دیگر آماده‌ی اطاعت از شما در هفت سال دوم عمرش شود. تجربه‌های موفقیت‌آمیز کودک شما، چنان لذتی را در او ایجاد می‌کند که جرأت تجربیات بعدی را به دست خواهد آورد. او با اعتماد به نفس بیشتری به سراغ تجربیات بعدی‌اش رفته و آرام آرام با کسب مهارت‌های لازم، به امور مربوط به خودش مسلط می‌شود. این مهارت‌ها در برقراری روابط اجتماعی‌اش بسیار بسیار مؤثر بوده و به او شخصیت مستقلی می‌بخشد. در این صورت کودک شما، در آینده، ضعیف، تنها، سرخورده، و مطرود کودکان دیگر نبوده و به راحتی تمام توانائی‌ها و مهارت‌هایش را بروز خواهد داد. نتیجه‌ی صبر و مهربانی امروز شما در پذیرش مخالفت‌ها و تجربه‌های فرزندتان، کودک رام و مطیع فردای شما خواهد بود. پس لذت آزادی و سلطنت را به او بچشانید تا فردا، چشنده‌ی طعم فرزندی آرام و صالح باشید. تنظیم برنامه‌ها و کارهای شخصی والدین آزاد گذاشتن کودک، باید تحت نظارت شما و گاهی همراه با دخالت‌های مؤثرتان برای باز کردن راهی که او انتخاب کرده، باشد. و این نیازمند زمان وسیعی از شبانه روز است که باید دراختیارش قرار دهید. هرگاه سلطان خانه‌ی شما، اراده کرد که در کنارش باشید، یا با او بازی کنید، یا به حرفهایش گوش کنید و... باید بدون معطلی، تمام کارهایتان را رها کرده و به سراغش بروید. اگر اطاعت او در زمانی ممکن نبود، به گونه‌ای قانعش کنید که به سیادت او در خانه لطمه‌ای وارد نشود. توجه کنید که حتی دکوراسیون داخلی منزل شما باید متناسب با شرایط سنی کودکتان باشد. از قرار دادن وسایل شکستنی و گرانقیمت یا اشیاء خطرناک در دسترس کودکان بپرهیزید. محیط خانه را حتی الامکان ساده و مهیای بازی و شیطنت‌های کودکتان تنظیم کنید. برای کارهای ضروری و ظریف نیز جایی از خانه را انتخاب کنید که از دسترس کودک به دور باشد؛ به عنوان مثال روی کابینت آشپزخانه، یا میزهایی با ارتفاع بلند که کودک نتواند به آن دست پیدا کند. همچنین می‌توانید کارهای ظریفتان را در ساعاتی که او در خواب است انجام دهید. حس خودنمایی در کودکان یکی دیگر از راه‌هایی که کودک شما در تثبیت منِ خویش خواهد پیمود، خودنمایی و جلب توجه دیگران می‌باشد. او سعی می‌کند فعالیت‌هایش و نیز آموخته‌های جدیدش را به نمایش گذارده و توجه خاصِ شما را برانگیزد. لذا تنها موضع شما در مقابل این حس کودکتان تشویق اوست. تشویق شما در این مرحله به تثبیتِ منِ وجودی او سرعت بخشیده و مانع از خودنمایی‌های او از هفت سال دوم عمرش به بعد خواهد شد. به عنوان مثال؛ انسانهایی که از لحاظ رفتار یا پوشش در خیابان توجه دیگران را برمی‌انگیزند و یا کسانی که با تهیه‌ی لوکس‌ترین لوازم سعی در خودنمایی دارند، کسانی هستند که در هفت سال اول عمرشان نتوانستند از طریق جلب توجه دیگران، منِ وجودی خویش را تثبیت کرده و حالا در زمانی کاملاً نامناسب، شروع به اینکار می‌نمایند. نکته مهم: گاهی کودک شما با دو سلاح گریه و قهر کردن، چیزهایی را از شما می‌طلبد که اصلاً به صلاح او نیست و یا ممکن است حقی را از دیگران ضایع کند. لذا در این مواقع اصلاً در برابر موضع گیری‌های او کوتاه نیایید. چرا که اگر او طعم این گونه موفقیت را بچشد،‌ ترک این عادتِ او، بسیار مشکل خواهد بود. نحوه‌ی پاسخ گویی به سؤالات کودکان یکی دیگر از مسائلی که شما در هفت سال اول عمر کودکتان، بسیار با آن رو به رو خواهید شد، سؤالات پی در پی او خواهد بود. او با سؤالات خود دو هدف را دنبال می‌کند؛ یکی اثباتِ من وجودی و استحکام بخشیدن به شخصیتش و دیگری ارضای حس کنجکاوی. گذراندن موفق این دوره نیز، مثل تمام مراحل دیگر، مرهونِ صبر و حوصله شما می‌باشد. سعی کنید آرام و مهربان به سؤالاتش پاسخ گوئید بطوریکه اگر از سؤالاتش خسته شده‌اید، او نباید متوجه کلافه شدن شما شود. تمام کلمات را صحیح ادا کنید، با وجود اینکه کودک شما قادر نیست، تمام کلمات را درست تلفظ کند، اما نحوه‌ی بیان صحیح کلمات، در خزانه‌ی ذهنش باقی مانده و او را به سمت تلفظ صحیح پیش می‌برد. پاسخ‌های شما باید در نهایت سادگی بیان شود تا ذهن کوچک کودکتان نیاز به تجزیه و تحلیل گفته‌های شما نداشته باشد. دقت کنید، که هرگز با کلمات بله یا نه پاسخ نگوئید. جمله‌ها را کامل برایش بیان کنید. پاسخ‌های شما، به منزله غذا برای روح فرزندتان است، کاملاً مراقب باشید تا غذای آلوده و یا نامتناسب با سنش به او نخورانید. تمام پاسخ‌های شما باید عین واقعیت بوده و اصلاً دروغی در آن نباشد، چرا که شما با پاسخ دادن به سؤالات او، در حال شکل دادن به شخصیت کودکتان می‌باشید. بی اهمیت تلقی کردن سؤالات کودک یا بی‌توجهی به پاسخ دادن به موقع، چند عامل زیر را در پی خواهد داشت: 1- شجاعت سؤال کردن و برقراری ارتباط با دیگران از او سلب خواهد شد. (موانع رشد اعتماد به نفس) 2- کودک از تعداد پرسش‌هایش کم خواهد کرد به همان میزان از رشد فکری و شخصیتی‌اش نیز کاسته خواهد شد. 3- توانایی بروز افکار و احساساتش را نخواهد داشت. 4- گاهی ممکن است برای یافتن جواب سؤالاتش به سراغ کسانی برود که شایستگی این کار را نداشته باشند و یا زودتر از موقع، به اطلاعاتی دست یابد که فعلاً زمان دانستن آنها نرسیده است. تربیت دینی کودک در هفت سال اول پیشتر گفتیم که همه‌ی انسانها حاملِ روح خداوند هستند. بنابراین استعداد ‌تربیت مذهبی، امری فطری بوده و در نهاد همه‌ی انسانها وجود دارد. سالهای اول زندگی بهترین و مناسب‌ترین زمان برای آماده‌سازی بستری مناسب جهت شکوفایی این استعداد است. گروهی از انسانها این گونه می‌اندیشند که باید اجازه دهند تا کودکشان بزرگتر شده و آداب و مسائل دینی را در صورت تمایل با اختیار خود انتخاب کنند، حال آنکه همین گروه کودکان خود را به اجبار به مدرسه می‌فرستند و یا به اجبار برای حفظ از بیماری‌ها، به آنها واکسن تزریق می‌کنند! والدین عزیز! این شما هستید که باید بستری مناسب را برای شکوفایی استعدادهای کودکان خود فراهم کنید تا وقتی که به مرحله‌ی تفکر و تعقل رسیدند، بذر محبت خداوند در این بستر شروع به رشد کرده و او عاشقانه و با کمال میل تمام تکالیف شرعی‌اش را بپذیرد. مسائل دینی نیز، درست مثل رعایت نظم، رعایت بهداشت، رعایت آداب اجتماعی و... نیاز به آموزش‌های غیر مستقیم در هفت سال اول دارند که ما اصطلاحاً از آن به عادت دادن کودک به این امور تعبیر می‌کنیم. نوجوان و یا جوانی که از کودکی به حضور خداوند و وجود مقدس اهل بیت انس گرفته است، به ندرت در برخورد با ناهنجاری‌های جامعه و خطراتی که دائماً او را تهدید میکنند، دستخوش تغییر و انحطاط خواهد شد. روح ایمان، قوی‌ترین پناهگاه در برابر مشکلات سهمگین زندگی بوده و فرد مؤمن می‌آموزد که در همه‌ی احوالاتش در پناه آغوش خداوند آرام و امیدوار روزگارش را بگذراند. آغاز‌تربیت دینی بلافاصله بعد از تولد به محض تولد کودک مستحب است که در گوش راست او اذان و در گوش چپش اقامه خوانده شود، تا اولین اصواتی را که کودک بعد از تولد ادراک می‌کند، اصول عقایدش باشد. همچنین خواندن سوره‌های حمد، توحید، ناس و فلق، آیة‌الکرسی و آیات آخر سوره‌ی حشر نیز استحباب زیادی دارد. عادت دادن کودک به نوای قرآن حتی در دوران شیرخوارگی بسیار مؤثر است، خصوصاً اینکه این صدا زمانی به گوشش بخورد که در خواب است، چرا که ماندگاری آن در ذهن کودک بیش‌تر خواهد بود. تمام تصاویر و اصوات در لوح سفید ذهن کودک شما ضبط شده و یقیناً در سازندگی روح او مؤثر خواهد بود. مشاهده تصاویر مذهبی، سرآغازی برای تقلید کودک دیدن تصاویری از قبیل نماز خواندن والدین، روزه گرفتن، قرآن خواندن، دست‌گیری از فقرا، شرکت در مراسم‌های مذهبی و... اندک اندک کودک را به این تصاویر عادت داده و او را به سمت تقلید سوق می‌دهد. البته معمولاً تقلیدهای کودک از حدود دو سالگی اتفاق می‌افتد. به محض انکه متوجه تقلید کودکتان در اعمال مذهبی شدید، تشویقش کنید و یا مقدمات و شرایط این تقلیدها را برایش فراهم آورید. دقت کنید که ملزم بودن شما به رعایت مسائل شرعی، روحیه‌ی تقلیدهای مذهبی را در فرزندتان بالا برده و به شکوفائی استعدادهای دینی‌اش سرعت ویژه‌ای می‌بخشد. مراقب باشید که عادت دادن کودک باید کاملاً ظریف و با احتیاط انجام شده و به مرحله‌ی وادار کردن او به انجام امور دینی نینجامد که امری بسیار ناپسند و اشتباه می‌باشد. در رفت و آمدهایتان به حرم‌های مقدس یا مساجد، سعی کنید کودکانتان را آزاد گذارده تا به بازی‌های دلخواهشان بپردازند. محیط‌های معنوی، از لحاظ فطری بسیار سازنده و نشاط آورند. اجازه دهیم، فرزندمان، شیرین‌ترین خاطره‌هایش را در این محیط تجربه کند. هرگز او را وادار به شرکت در نماز جماعت نکنید، دیدن تصاویر عبادات و ارتباط‌های مردم با خداوند برای سازندگی او کافی است. سعی کنید که از بودن در محیط‌های معنوی احساس شادی و راحتی کند. صفت‌های بارز معنوی در کودکان دو صفت در کودکان وجود دارد که از لحاظ معنوی بسیار ارزشمند می‌باشد. اولین صفت عجز و ناتوانی و ضعف مطلقی است که با آن زاده شده و توانایی انجام هیچ کاری را برای خود ندارد. سعی کنید به او بیاموزید که همیشه فقیر الی الله خواهد ماند و این ضعف در مقابل خداوند در وجودش دائمی‌ است، او در این صورت فردی خواهد شد که هرگز سر به تکبر و خودخواهی در برابر خالقش برنخواهد داشت. صفت دوم استفاده کودک از سلاح گریه است. گریه یعنی اظهار عجز و ناتوانی و مدد خواستن از یک قدرت مطلق. با آموزش‌های عملی خود به او بفهمانید که اظهار عجز و خضوع خالصانه در برابر خدا، بزرگترین سلاح ما برای اتصال به قدرتی بی‌نهایت است. دستورات امام صادق(ع) برای‌تربیت دینی کودک وقتی کودک شما به سن سه سالگی رسید، از او بخواهید هفت مرتبه جمله «لا اله الّا الله» را تکرار کند. سپس آزادش بگذارید تا به سن سه سال و هفت ماه و بیست روز برسد. سپس از او بخواهید که هفت مرتبه جمله‌ی محمداً رسول الله را تکرار کند. در 4 سالگی از او بخواهید هفت بار ذکر صلوات را تکرار کند. در حدود 5 سالگی (وقتی که دست راست و چپش را از هم تشخیص داد) او را در مقابل قبله قرار داده و سجده و ذکر آن را به او بیاموزید. در 6 سالگی نیز آرام آرام رکوع و قنوت و دیگر اجزای نماز را به او تعلیم دهید. در پایان هفت سالگی، زمان مناسبی برای تعلیم وضو است. بعد از اینکه یک وضوی کامل را انجام داد، آرام آرام از او نماز کاملی را هم طلب کنید. سعی نکنید از این پس او را به نماز خواندن وادار کنید، در صورتیکه تمایل داشت تشویقش کنید، در غیر این صورت آزادش بگذارید. از پایان 9 سالگی، باید جدیت بیش‌تری به خرج دهید. البته برای دختر بچه‌ها کمی‌زودتر اقدام کنید، تا در سن 9 سالگی، آسان به واجبات تن دهند. اگر با کاهلی فرزندتان مواجه شدید، کمی‌جدی‌تر به موضوع بنگرید چرا که انس نداشتن کودک با واجبات در این سنین موجب سرباز زدن از واجبات شرعی در سنین تکلیفِ او خواهد شد. نکته مهم 1: تصویری که شما از خداوند برای کودکتان می‌سازید، مهم‌ترین نقش را در ایجاد انس کودک با خداوند ایفا می‌کند. سعی کنید که خداوند را آنگونه که هست؛ دوست داشتنی، مهربان، گذرنده‌ی از خطاها، پناهگاه محکم روزهای سخت و... برایش‌ترسیم کنید، تا بعدها خیلی راحت بتوانید او را از کارهای ناپسند فقط با یک جمله‌ی (خدا راضی نیست) یا (خدا دوست ندارد تو را این گونه ببیند) منع کنید. نکته مهم 2: دقت کنید که‌تربیت دینی صرفاً ارتباط با ظواهر مذهبی از جمله نماز، روزه، حجاب و... نمی‌باشد. دین شامل تمام آداب اجتماعی و فردی از قبیل برخوردهای جنسی، بهداشتی، اجتماعی و... بوده و فرد دیندار ملزم به خوگرفتن با تمام این آداب می‌باشد

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ، ، ، ،

Top
شناسه مطلب: 166
زمان انتشار: 24 سپتامبر 2014
| |
مراقبت‌های قبل از بارداری

تربیت فرزند جلسه 2

مراقبت‌های قبل از بارداری

فرزندان ما آینه‌هایی هستند که می‌توانیم خود واقعی‌مان را در آنها ببینیم. هراندازه روح ما بزرگتر و صفات نیکمان بیش‌تر باشد، از دیدن تصویر خود در آین آینه، لذت بیش‌تری خواهیم برد. پس مراقبت‌های قبل از بارداری شامل خودسازی والدین و تزکیه روحشان از صفات رذیله است، تا از انتقال آنها به فرزندانشان جلوگیری شود. در مورد مسائل جسمی‌ نیز، وضع به همین منوال است. مراقبت لازم از نظر جسمی، والدین را به سلامتی کامل رسانده و منجر به تولد کودکی سالم و قوی می‌گردد. اجتناب از گناه، خلوت بیش‌تر با خدا، افزودن بر حجم عبادات، دور بودن از هیجانات و اضطراب‌ها و کم کردن حجم کارهای دنیوی می‌تواند روح والدین را به سطحی از آرامش و شادی مطلوب برای انعقاد نطفه برساند. یکی از مهم‌ترین اقدامات قبل از بارداری، پرهیز از لقمه حرام است که تأثیرات آن به آسانی از بین نخواهد رفت. باید بدانیم مالی که خمسش پرداخت نشده باشد نیز، مالی مخلوط به حرام است و انعقاد نطفه با آن خطرناک. برای رفع آثار لقمه‌های حرامی‌که در جایی خوردیم باید رد مظالم به همان میزان پرداخت کنیم. اگر از مالی استفاده کردیم که خمسش پرداخت نشده بود، باید خمس آن را بپردازیم. و یا اگر از مال شبهه ناکی خوردیم، صدقه می‌تواند آثار مخرب آن را از بین ببرد. اعمال قبل از آمیزش 1- پرداخت صدقه قبل و بعد از آمیزش 2- طرفین با وضو باشند. 3- شروع آمیزش با (بسم الله الرحمن الرحیم) باشد. 4- خواندن دعاهای وارده از قبیل دعای زیر: اللهم ارزقنی ولداً، وَاجعَلهُ تقیاً زکیاً، لیس فی خلقِهِ نُقصان، واجعَل عاقبةُ الّا خیراً. خداوندا به من فرزندی روزی کن و او را متقی و پاک قرار ده، که در خلقتش هیچ نقصی نباشد و عاقبتش را غیر از خیر قرار مده. 5- آمیزش در اول و وسط و آخر ماه قمری نباشد. 6- آمیزش در حالت حیض نباشد. 7- در حین آمیزش صحبت نکنند. 8- به عورت یکدیگر نگاه نکنند. 9- بر جایی که کودکی یا کسی صدای انسان را بشنود، آمیزش حرام است. 10- طرفین از قبل جنب و محتلم نباشند. 11- آمیزش با فکر هیچ نامحرمی‌صورت نگیرد. 12- در شب عید فطر و عید قربان نباشد. 13- در برابر نور آفتاب نباشد. 14- بین اذان و اقامه نباشد. 15- در شب نیمه شعبان نباشد. 16- در پشت بام نباشد. 17- در شبی که قرار است به سفر بروید نباشد. زمانهای خوب برای انعقاد نطفه: شب دوشنبه، شب سه شنبه، شب پنج شنبه، شب جمعه، روز پنج شنبه و روز جمعه بعد از عصر. زمانهای نامناسب برای انعقاد نطفه: شب چهارشنبه و ساعات اول تمام شب‌ها. اهمیت دوران بارداری: بعد از انعقاد نطفه، نقش پدر کمی‌ کمرنگ شده و جنین مستقیماً و تحت تأثیر اخلاقیات و صفات مادر، شروع به رشد کرده و شکل می‌گیرد. بنابراین هر نوع افکار، رفتار و ارتباط از سوی مادر، اثر مستقیم در شکل گیری شاکله‌ی وجودی فرزند گذاشته و می‌تواند او را به سمت سعادت یا شقاوت سوق دهد. پرهیز از انواع گناهان، لقمه‌های حرام و شبهه ناک و هرنوع هیجانات، اضطراب‌ها، غصه‌ها و آرزوهای نابجا اموری هستند که عدم رعایت آنها آثار بسیار مخربی بر روی جنین باقی خواهد گذاشت. مادر در سایه روحی شاد و آرام و به دور از تلاطم‌های روزمره می‌تواند جنین را برای رسیدن به عالی‌ترین مرحله‌ی رشد روحی و جسمی‌ یاری رساند. پدر نیز با تأمین نیازهای مادر و کم کردن دغدغه‌های او، کمک کردن در امور منزل فراهم آوردن محیطی شاد و آرام، امکان حضور مادر در محیط‌های معنوی، تفریحی و... و ایجاد اوقات فراغت بیش‌تر برای رسیدگی به اعمال معنوی ماههای بارداری، می‌تواند نقش بسزایی در تأمین سلامت روحی و جسمی‌ جنین ایفا کند. سهل‌انگاری هرکدام از والدین در این دوره و دوره‌های قبل و بعد از بارداری خیانتی بزرگ در حق فرزندان خواهد بود. مراقبت‌های معنوی دوران بارداری ماه اول: خوردن خرما همرا با سوره‌ی (قدر) ماه دوم: عناب همراه با سوره‌ی (توحید) ماه سوم: سیب همراه با (آیة الکرسی) ماه چهارم: انجیر و سیب همراه با سوره‌ی (یوسف و تین) ماه پنجم: تخم مرغ همراه با سوره‌ی (حج) ماه ششم: انار همراه با سوره‌ی (فتح) ماه هفتم: سیب و به همراه با سوره‌ی (یس) ماه هشتم: کباب و زعفران همراه با سوره‌ی (والعصر) ماه نهم: شیر وخرما همراه با سوره‌ی (مؤمنون و انسان) نکات مهم: 1- سعی کنید در هر ماه از بارداری یک بار قرآن را ختم کنید. 2- از لباسهایی با رنگ روشن استفاده نمایید. 3- هر روز 100 بار استغفار، 70 بار لااله الّا الله و 14 صلوات به نیت 14 معصوم ختم کنید. 4- یک گلدان سبز و یا یک ماهی قرمز در منزل نگه دارید و به آن نگاه کنید. 5- ماهی زیاد میل کنید. 6- قبل از چهار ماه و ده روز نامش را انتخاب کنید. 7- از سبزیجات و لبنیات برای زیبایی پوست فرزند زیاد استفاده کنید. 8- همیشه با وضو باشید. 9- شب‌ها به آیینه نگاه نکنید. 10- حتی الامکان مستحبات را انجام دهید. 11- نماز اول وقت را هرگز فراموش نکنید. 12- به توصیه پیامبر اکرم(ص)، خوردن به، موجب زیبایی فرزند و نیکویی اخلاقش می‌گردد. 13- خوردن خرما در ماههای آخر نیز به عنوان عاملی برای بردباری و تقوای فرزند از جانب ایشان توصیه گردیده است. 14- بی اشتهایی مادر، از حالت‌های ویژه‌ی دوران بارداری است که باید با آن مبارزه کنید و با تنوع در مصرف غذا، انواع مواد ضروری برای رشد جنین را در اختیارش قرار دهید. 15- خردن گلابی، خربزه، کندر، شیر، کنجد، انگور، فندق و کاهو بسیار توصیه شده است. اهمیت زایمان تمام مراقبت‌های دوران بارداری، زمانی نتیجه می‌دهد که به یک زایمان خوب ختم شود. روحی شاد و بدون اضطراب و بدنی آماده هر دو از عوامل اصلی یک زایمان خوب می‌باشند. در ساعت‌های نزدیک زایمان، دقت کنید که حتماً از غذاهای پر انرژی ولی کم حجم استفاده کنید. تولد، آغاز یادگیری کودک اخرجکم من بطون امهاتکم، لا تعلمون شیئاً؛ خداوند شما را از شکم مادرتان در حالی خارج کرد که چیزی نمی‌دانستید. ذهن کودک در آغاز تولد، مثل صفحه‌ی سفید نانوشته‌ای است که برای صورتگری پدر و مادر مهیا می‌باشد. کودک شما بعد از تولد، توسط حواس پنج‌گانه، شروع به ادراکات مختلف نموده و با تجربه کردن‌های پیاپی، فرایندی به نام ذهن را تشکیل می‌دهد. یادتان باشد، این شما هستید که نقش اصلی را در طراحی شاکله‌ی شخصیتی کودکتان ایفا می‌کنید و تلاش بیش‌تر شما، قطعاً نتایج بهتری خواهد داشت. اهمیت شیر مادر در تغذیه کودک می‌دانیم که تغذیه علاوه بر اینکه از نظر جسمی ‌مواد مورد نیاز بدن را تأمین می‌کند، بر نوع اخلاقیات انسان نیز تأثیرگذار است. مواد آزاد شده‌ی مختلف از غذاهای متفاوت، سبب بروز خلقیات گوناگون در انسان می‌گردند. به عنوان مثال تأثیرات گوشت مرغ و گوشت خروس بر روحیات انسان، باهم متفاوتند. بنابراین نوع غذای مصرفی توسط مادر از طریق شیر، در شکل گیری خلقیات و شخصیت کودک تأثیر بسیار بالایی خواهد داشت. از طرفی می‌دانیم که شیر مادر، هدیه‌ای است از خالق کودک به او، تا از این کامل‌ترین، سالم‌ترین و پاکیزه‌ترین غذای خدادادی استفاده نموده و رشد کند. کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند قوی‌تر بوده و کمتر در معرض انواع بیماری‌ها و آلرژی‌ها قرار می‌گیرند. مدت زمان شیردهی قرآن مدت تغذیه‌ی کودک با شیر مادر را 2 سال تمام بیان فرموده است: والوالداتُ یرضِعنَ اولادَهنَّ حولین کاملین، لمن ارادَ ان یتمَّ الرَّضاعَة؛ و مادران باید دو سال تمام فرزندان خود را شیر دهند و این برای کسی است که بخواهد مدت شیردهی را کامل کند. (بقره-233) اما در بعضی روایات، شیردهی تا 21 ماه را نیز سفارش شده و کمتر از این زمان را ظلم در حق فرزند خوانده‌اند. آثار معنوی شیر دهی پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرمایند: با هربار مکیدن فرزند از سینه‌ی مادر، خداوند ثواب آزاد کردن یک برده از اولاد حضرت اسماعیل را برای مادر منظور می‌دارد و این اهمیت بالای شیر مادر را در رشد و سلامت کودک می‌رساند. اگر به هر دلیلی مجبور شدید که از کسی برای شیر دادن فرزندتان کمک بگیرید، نهایت دقت را به خرج دهید تا از خصوصیات بد اخلاقی، جسمی‌ و معنوی به دور بوده و تمام آداب شیر دهی که در ذیل به آن اشاره می‌شود رعایت کند. چرا که شیر روحیات و طبایع کودک را تشکیل داده و برای او شخصیت‌سازی می‌کند. آداب شیردهی 1- در هنگام شیر دادن حتماً با وضو باشید، چرا که وضو نورانیتی را درون شما ایجاد می‌کند که آلودگی‌ها را پوشانده و از طرفی زمینه‌ی حق‌طلبی و پذیرش احکام دین را در کودک ایجاد می‌کند. 2- شیر دادن را با «بسم الله الرحمن الرحیم» آغاز کنید، چرا که سرآغازی برای توجه به حضور خداوند باریتعالی است. 3- می‌توانید در هر نوبت شیردهی ذکری را انتخاب کرده و مرتباً با توجه تکرار کنید؛ مثل اذکار استغفار، صلوات و... 4- سعی کنید در دوران شیردهی سلامت کامل خود را حفظ کرده و از هیچ دارویی بدون تجویز پزشک استفاده ننمائید. 5- باید موشکافانه مواظب حلال بودن طعام خود باشید. (نقش پدر در این مورد پررنگ‌تر خواهد بود) 6- در دوران شیردهی باید از تمام هیجانات روحی و حالات عصبی، سخت کوشانه بپرهیزید، چرا که عیناً ناقل این خصوصیات به فرزندانتان خواهید بود. موارد منع مصرف شیر مادر زمانی که مادر حداقل به یکی از چند عامل زیر مبتلا باشد: 1- بیماری‌های روانی، صرع، افسردگی و... 2- بیماری‌های واگیردار مثل سل 3- کم‌خونی‌های شدید 4- بیماری‌های قلبی 5- جنون یا دیوانگی 6- استفاده از الکل یا مشروبات الکلی، مواد مخدر و... نکته: مصرف دم کرده‌ی زیره توسط مادر، موجب ازدیاد شیر می‌شود. اما شما چنانچه با وجود همه‌ی تلاش‌ها، با کمبود شیر مواجه هستید، می‌توانید همراه با شیر مادر، از شیر خشک‌های کمکی البته با نظر پزشک استفاده نمائید. حتی اگر کودک شما در سنی بود که توانایی نگه‌داری شیشه را داشت، شیشه‌ی شیر را به او نسپارید تا خودش از آن میل کند. حتماً او را در همان وضعیت شیردهی با شیر مادر، در آغوش گرفته و علاوه بر تغذیه جسمی، او را از تغذیه‌ی عاطفی نیز بهره مند نمائید و از این طریق احساس امنیت و آرامش در پناه آغوش مادر را به او هدیه کنید. همه‌ی مادرها بعد از سه ماهگی کودک می‌توانند با مجوز پزشک از غذاهای کمکی مثل آب‌میوه‌ها، پوره‌ی سیب زمینی، انواع سوپ‌های رقیق و میکس شده از جمله سوپ استخوان و... استفاده کنند اما مراقب باشند که مصرف این غذاها، جلوی مصرف شیر مادر را نگیرد. در صورتی که فرزند شما، در هنگام وعده‌های غذایی، اظهار بی‌میلی کرد، به هیچ‌وجه سعی نکنید با اصرار غذا را به او بخورانید، چرا که او حتماً در هنگام گرسنگی شما را مطلع خواهد کرد. لذا در چنین مواقعی با صبر و حوصله‌ی تمام بر خواسته‌های او تن داده و برایش غذا آماده کنید. ختم شیردهی خاتمه دادن به نحوه‌ای از تغذیه‌ی کودک، که 2 سال با آن مأنوس بوده، باید با ظرافت هرچه تمام‌تر و در نهایت تأمین عاطفی انجام گیرد. با افزودن مقدار غذای کمکی، می‌توان مقدار نیاز کودک را به شیر مادر کم کرد. باید دقت کنیم که استفاده از روش‌های خشونت آمیز و طرد کردن کودک سلامت روانی او را به خطر می‌اندازد. بعد از خاتمه‌ی تغذیه با شیر مادر، باید کاملاً مراقب وعده‌های غذایی او باشیم تا تمام مواد لازم و ضروری بدن کودک را از طریق غذا برایش تأمین کنیم.  

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ، ،

Top
شناسه مطلب: 165
زمان انتشار: 23 سپتامبر 2014
| | | |
فنون آشنایی با تربیت کودک

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی

فنون آشنایی با تربیت کودک

اشاره : انسان موجودی است که از تولد تا بینهایت به سمت کمال مطلق سیر می کند .تحصیل اسباب و لوازم این کمال نیازمند پرورش قوا و استعدادهای او در طول حیات و در گرو دانش و بینش کافی متولیان امر تعلیم و تربیت از قوا و ساحت ابدی انسان و نحوه ی آماده سازی او برای یک زندگی همیشگی است . بحران های فکری، اخلاقی؛ جنگ ، جنایت و فساد و نیز ظلمی که امروزه انسان بر نفس خود و خدا و جامعه و طبیعت روا می دارد همگی از تربیت ناقص و بیمار او حکایت می کند. راه چیست؟ و چاره کدام است؟ دین اسلام که تعالیم آسمانی اش بر فطرت پاک آدمی تکیه دارد،چاره کار را در تربیت فطری و پرورش ظرفیت نامحدود انسان که منبعث از نفخه ی الهی نهفته در وجود اوست می بیند و راه علاج تمامی ناهنجاریها را در تربیت دینی و اسلامی او پیشنهاد می کند. مباحث عرضه شده در این مجال با عنوان تربیت فرزند ، مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی در باب تربیت فرزند است که مهمترین اصول حاکم بر پرورش صحیح فرزند را در دوره های هفت ساله اول و دوم زندگی او تبیین می کند. این مباحث در طول 32 جلسه با حضور تعدادی از زوج های جوان در مؤسسه فرهنگی هنری منتظران منجی (عج الله تعالی فرجه الشریف) عرضه شده است. ضرورت آشنایی آشنایی با فنون‌تربیت کودک، نه تنها برای والدین بلکه برای همه‌ی افراد، امری ضروری است؛ چرا که هر انسانی با هر موقعیتی، حتماً با کودک یا کودکانی در ارتباط خواهد بود. می‌دانیم که قطعاً نوع رفتار یک شخص در شخص دیگر تأثیر می‌گذارد و این تأثیر در خردسالان، در نحوه‌ی برخورد بزرگترها با آنها بیش‌تر خواهد بود. عوامل مؤثر بر رفتارهای متقابل: 1- احساس: رفتار ما در برخورد با هرکسی یا چیزی تابع احساسی است که نسبت به آن داریم. هر اندازه علاقه‌ی ما به کسی بیش‌تر باشد، قطعاً رفتارهای محبت‌آمیز و فداکاریهایمان نیز برای او بیش‌تر خواهد بود. 2- نگاه: عبارت است از منظری که ما از آن طریق، خودمان یا اشخاص و اشیای دیگری را ارزیابی می‌کنیم. نوع نگاه ما به آینده، گاهی بر عامل احساس غلبه کرده و ما را از رفتاری که به آن علاقه‌مندیم باز می‌دارد. مثلاً‌ ترس از تولد یک کودک بیمار، مانع از ازدواج ما با شخص بیماری می‌شود که بسیار به او علاقه مندیم. نگاه ما به آینده‌ای احتمالی ما را به سمت پیش بینی و تدارک مقدمات و لوازم ضروری آن سوق می‌دهد. به عنوان مثال، تهیه‌ی لوازم بازی برای کودکی که هنوز متولد نشده یا تهیه‌ی جهیزیه برای دختری که هنوز ازدواج ننموده است. اما حیات پس از مرگ، آینده‌ای قطعی است و زندگی سعادتمندانه ابدی نیز، نیازمند لوازم و شرایطی است که تهیه‌ی انها در این دنیا، تابع نوع نگاه ما به زندگی است. هر اندازه این نگاه وسیع‌تر باشد، تلاش برای تهیه‌ی لوازم ضروری آینده بیش‌تر خواهد بود. اگر نگاه انسان محدود به زمان تولد تا مرگ باشد، قطعاً تلاش او نیز به همین حیطه محدود خواهد شد. اما اگر این نگاه از تولد تا ابدیت را در بر گیرد، انسان خود و همه‌ی افراد را موجودی ابدی دیده و برای یک زندگی شاد و آرام ابدی، و تهیه‌ی لوازم ضروری آن، تلاش خواهد کرد. چنین فردی به تمام مراحل‌تربیت کودکانش نیز، به همان وسعت می‌نگرد و از سالها قبل از تولد فرزندانش، برای سعادت ابدیشان تلاش خواهد کرد.   نقش والدین در تأمین سلامت جسم و روح فرزند: والدین می‌توانند در پنج عامل زیر، با نقش نسبی مادر 55% و پدر 45% مؤثر باشند: 1- سلامت و زیبایی 2- اخلاق 3- دین 4- هوش 5- عقل تفاوت هوش و عقل: هوش ضریب کارایی مغز است و انسان می‌تواند از هوشش در هر دو سوی خیر و شر استفاده کند. اما عقل به معنی مصلحت اندیشی است. نیرویی که انسان به واسطه‌ی آن منافع و مصالح را از مضار تشخیص می‌دهد. راههای تأثیر گذاری والدین در پنج عامل بالا: 1- وراثت: مجموعه‌ی عواملی که در تخمک و اسپرم موجود بوده در هنگام لقاح به اشتراک گذاشته می‌شوند. 2- محیط داخلی: همان محیط رحم مادر است که کودک دوران جنینی‌اش را در آن سپری کرده و از مادر تا حد زیادی تأثیر می‌پذیرد. پیامبر اکرم «صلّی الله علیه و آله و سلم» فرمودند: السّعید من سَعِدَ فی بطن امّه و الشّقیُّ من شَقیَ فی بطن امّه؛ خوشبخت کسی است که در شکم مادرش خوشبخت می‌شود و بدبخت کسی است که در شکم مادرش بدبخت می‌شود. البته گاهی کودکی که از نظر وراثت و محیط داخلی شرایط مناسبی را طی نکرده، ممکن است بعد از تولد، تحت محیط خارجی سالم قرار گرفته و با‌ تربیتی صحیح به انسان بزرگی بدل شود. و بالعکس، محیط خارجی نامناسب، می‌تواند اثرات وراثت و محیط داخلی را خوب نابود کرده و کودک را به انسان فاسدی تبدیل کند. دنیا، بالاترین و تنهاترین فرصت در حفظ خانواده از آتش جهنم یا ایها الذین آمنوا قواانفسکم و اهلیکم ناراً....‌ ای کسانیکه ایمان آورده‌اید خود و خانواده تان را از آتش دوزخ نگاه دارید.(سوره‌ی تحریم آیه‌ی6) خداوند در آیه بالا، مؤمنین را به حفظ خود و خانواده‌شاناز آتش جهنم، امر می‌فرمایند. اما باید بدانیم که انسانی می‌تواند خود و خانواده‌اش را از ذلت ابدی برهاند که ابتدا به خویش و سپس به دیگران، با دیدی ابدی نگریسته و زندگی ابدی‌اش از همه چیز برایش مهم‌تر باشد. طبق آیه‌ی فوق از والدین خواسته شده تا با تعلیم خیر به اهل خانه، آنها را به سمت اعمال صالح سوق دهند. تعلیم خیر نه تنها جنبه‌ی توصیه‌های صحیح و آموزش‌های نظری را دربرمی‌گیرد، بلکه بیش‌تر شامل تعالیم عملی می‌شود. بطوریکه کودکان معمولاً از پدر و مادر و رفتارهای آنان الگوبرداری می‌کنند و آنچه می‌بینند تأثیرگذارتر است از آنچه می‌شنوند. به طور کلی عمل به واجبات و دوری از حرام، بهترین وسیله تعلیم عملی و غیر زبانی است. ... قل ان الخاسرین الذین خسروا انفسهم و اهلیهم یوم القیامة، الا ذلک هو الخسران المبین. بگو زیانکاران آنان هستند که خود و خانواده‌شان را در قیامت به زیان افکنند، آگاه باش این همان زیان است که در قیامت بر همه آشکار خواهد شد. (سوره‌ی زمر آیه 15) قرآن خاسرین واقعی را کسانی معرفی می‌کند که خود و خانواده‌شان در مسیر حرکت به سمت آخرت به گونه‌ای زندگی کنند که نفسشان به هنگام مرگ ناقص متولد گردد. چنین انسانهایی هم از ناحیه‌ی خود و هم از ناحیه‌ی تمام اعضای خانواده‌شان در قیامت گرفتار خواهند بود. پس بر والدین واجب است که اطلاعات مورد نیاز برای زندگی سعادتمندانه ابدی را در اختیار اعضای خانواده قرار داده و سپس با اعمال و رفتار خود آنها را تحت آموزش عملی قرار دهند. مراحل‌تربیت فرزندان: 1- قبل از بارداری 2- دوران بارداری 3- هفت سال اول(کودکی) 4- هفت سال دوم (نوجوانی) 5- هفت سال سوم(جوانی) چون فرزند ما در زمان بارداری و ماههای اول تولد، تسلیم محض پدر و مادر بوده و هیچ مقاومتی از خود نشان نمی‌دهد، این دوره در شکل‌گیری شخصیت او از بالاترین درجه اهمیت برخوردار است. پس باید قدرت و مهارت صورتگری را در خویش بالا ببریم. دوران رحمی، دوران ساختن ارگان‌ها و اندام‌های ضروری برای زندگی دنیاست و این استعداد، تنها مختص همین مرحله می‌باشد. بطوریکه همه‌ی سلامتی و آرامشی را که ما برای تمام سالهای عمر به آن نیازمندیم، در این نه ماه رقم می‌خورد. با مقایسه این نسبت (رحم به به دنیا)، آسان‌تر درک می‌کنیم که چرا همان‌طور که یک ساعت تلاش در دنیا می‌تواند میلیاردها سال بهشت را در آخرت به دنبال داشته باشد. البته باید بدانیم که اهمیت زمان در کسب قابلیت‌ها در مراحل مختلف بسیار متفاوت بوده و به این‌ترتیب می‌باشد: بعد از تولد < بارداری < قبل از بارداری طبق این طبقه بندی می‌توان گفت؛ یک ساعت تلاش پدر و مادر قبل از بارداری می‌تواند معادل ماهها تلاش در دوران بارداری و یا سالها زحمت بعد از تولد باشد.   تربیت کودک جلسه اول   مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی

کلیدواژه ها: ، ، ، ، ، ،

Top
شناسه مطلب: 164
زمان انتشار: 23 سپتامبر 2014
| |
مقام والدین ازدیدگاه قرآن

مقام والدین ازدیدگاه قرآن

درآیه های آسمانی قرآن سیری کردیم و رسیدیم به آیه ای که به یادمان می آورد پدر و مادر در کجای جاده سعادت ما ایستاده اند: و قضی ربّکَ الّا تعبدوا الّا ایّاهُ و بالوالدین احسانا و ... سوره اسراء آیه 23 و پروردگار تو مقرر کرد که جزاو را مپرستید و به پدر ومادر خود احسان کنید... خداوند بعد از اطاعت ازخویش، امر به احسان به والدین نموده و در روایات مختلف اجرای این حکم را درحق همه پدر و مادرها – چه نیکوکار و چه ظالم – واجب دانسته است . در روایتی از پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) می خوانیم که احسان به والدین ازبزرگ ترین واجبات بوده و ارزش آن از نماز اول وقت نیز بیشتر می باشد . پس یادمان باشد که نیکی به پدرو مادر را از امور مستحبی نشماریم . راستی! چرا خداوند مقام احسان به والدین را همراه با اطاعت خویش آورده است ؟ چرا رضای خودش را دررضای والدین قرارداده است؟ و یا چرا وظیفه احسان به والدین را حتی اگر ستمکارباشند ازفرزندان ساقط نمی کند؟ این حکم اخلاقی از سوی خدایی آمده که بشر را خلق کرده و بی نهایت دوستش می دارد و به راههای سعادت و کمال او بیشتر از خودش واقف است. بنابراین تمام احکام او، مطابق با همه ابعاد وجودی انسان می باشد. هر چقدر ایمان ما به خداوند قوی تر باشد، اعتمادمان به صحت احکامش بیشتر بوده و اطاعت ازدستورات او برایمان لذت بخش تر و آسان تر خواهد بود، حتی اگر دسته ای از این احکام مطابق میل و سلیقه ما نباشند. احسان به والدین ، راه میان بر سعادت ابدی نتیجه یک زندگی موفق، تولد سالم انسان به برزخ می باشد و این زمانی محقق خواهد شد که ما در تمام طول زندگی مان، تسلیم محض خداوند علیم بوده و برای اجرای هرحکمی، چرا و چگونه های بسیاری در ذهنمان نقش نبندد. شخصی خدمت رسول اکرم ( صلی الله علیه و آله ) رسید و پرسید : ما حقُّ الوالدین علی ولدهما؟ حق والدین برفرزندانشان چیست ؟ ایشان پاسخ گفتند : هُما جنتک و نارُک ، آنها بهشت و جهنم تو هستند. بنابراین روایت می توان گفت که تولد سالم به آخرت و شادمانی های ابدی هر انسانی در گروی رضایت والدینش است ، به گونه ای که هیچ عبادتی نمی تواند انسان را از رضایت والدینش معاف گرداند. فراموش نکنیم که هیچ عبادت و عمل صالحی بالاتر از احسان به والدین نیست ، پس هرگز هیچ عمل صالحی را جایگزین احسان به کسانی نکنیم که سعادت و شقاوت ابدی مان در گروی رضایت آنهاست. مصادیق احسان به والدین امام صادق ( علیه السلام ) مقصود از احسان به والدین را مصاحبت نیکو با آنها بیان فرموده اند که از مصادیق آن می توان به چند مورد زیر اشاره کرد : 1- به زحمت نینداختن پدر و مادر 2- پیشی گرفتن دررفع نیازهای آنها قبل از آنکه خواسته هایشان را به زبان بیاورند. 3- تلاش برای انجام دادن اموری که خوشحالشان می کند و دوری از مواردی که منفور آنهاست . (البته اگر این موارد مطابق با رضایت خداوند باشد) . اثرات وضعی احسان به والدین درزندگی انسان پسرو دختر امروز ، پدر و مادر فردایند و کرنش و تواضع امروز آنها درمقابل والدینشان ، به احترام و احسان فرزندانشان نسبت به آنها درآینده خواهد انجامید . امام صادق ( علیه السلام ) می فرمایند: برّوا ابائکم ، یبرّکم ابناءَ کُم . به پدر و مادرتان نیکی کنید تا فرزندانتان به شما نیکی کنند. اثرات وضعی نافرمانی و بی حرمتی به پدر و مادر، قطعاً در آینده گریبانگیر انسان خواهد شد، اما ترس از این موضوع نباید به جای رضای خدا، انگیزه ما از احترام به والدینمان باشد. دعای خیر والدین، کلید گشاینده درهای بسته دعای پدر و مادر در حق فرزندان بسیار مستجاب و گره گشاست. برای حل مشکلاتمان، می توان از صمیم دل به آنها توسل جوئیم و حتی بعد از وفاتشان نیز، از این راه، از دعای خیرشان بهره مند گردیم . تلاش کنیم تا این گنجینه گرانبها را برای خوشبختی دنیا و آخرتمان ازکف ندهیم. اطاعت بی چون و چرا از سه حکم الهی خداوند در سه مورد برای هیچ کس اختیاری قرار نداده و همه را ملزم به اجرای این سه حکم دانسته است: 1- وفای به عهد 2- ادای امانت 3- احسان به والدین اگر در این سه مورد افراد مقابل شما، نیکوکار باشند یا فاسق ، تفاوتی دراجرای حکم نمی کند. عدم اطاعت از والدین مشرک امام صادق ( علیه السلام ) می فرمایند: برّ الوالدین واجبُ ، فان کانا مشرکا فلا تطعهما و لا غَیرها فی المعصیته . فانّه لاطاعه للمخلوق فی معصیة الخالق . نیکی به پدر و مادر واجب است، اما اگر والدین شما مشرک بودند از آنها اطاعت نکنید و نه از کس دیگری، که در معصیت خدا، هیچ حق اطاعتی برای مخلوق نیست. پس طبق روایت بالا ، درصورتیکه پدر و مادر مشرک بوده و ما را به معصیت خدا وادار کنند، اطاعت ازآنها واجب نیست، اما وظیفه نیکی به آنها از ما ساقط نخواهد شد. عقوق والدین اگر فرزندان نیکی به والدین را ترک نموده و موجب خشم و غضب آنها گردند، دچارعاق والدین خواهند شد. عقوق از گناهان کبیره بوده و سایراعمال انسان را باطل می گرداند. گاهی ممکن است که فرزندان در زمان حیات والدین با گفتار یا رفتارشان موجب آزردگی آنها شده و مورد عاق قرار گیرند و یا اینکه بعد از مرگشان ، آنها را فراموش کرده و برای روح آنها درعالم برزخ – که عالم فقراست – خیرات ، دعا و استغفار نکنند و عاق شوند. نامه اعمال انسان بعد از مرگ بسته خواهد شد، مگربه سه طریق : 1- انجام امور عام المنفعه در زمان حیات 2 – آموختن و پراکندن علم 3- فرزند صالح که اعمال نیکش برای پدر و مادرش نیز محسوب می گردد. اگر والدین دچار حق الناس می باشند، وظیفه ادای آن به عهده فرزندان است ، درغیر اینصورت ، خداوند آن فرزند را عاق والدین قرارمی دهد. عکس این مساله نیز صادق است؛ اگر فرزندی دچار عاق والدین باشد، بعد از مرگ آنها ، با خیرات و استغفار و اعمال صالح می تواند رحمت خداوند را به خود جلب نموده و از عاق خارج گردد. دائما با خود تکرار کنیم ؛ که به فرموده رسول الله ( صلی الله علیه و آله ) ، به شخص عاق گفته می شود: هر کاری «می خواهی انجام بده ، تو هرگز بخشیده نخواهی شد.» نکاتی ظریف ازدعای بیست و چهارم صحیفه سجادیه . حضرت سید الساجدین (علیه السلام ) در این دعا، بلندترین توفیقات را دراحسان به والدین از خداوند مسئلت می کنند که به بعضی از آنها اشاره می کنیم : 1- درخواست درود و صلوات و اختصاص رحمت و برکت بر پیامبر و آلش و سپس اختصاص این صلوات بر والدین که نشانگر مقام والدین است. ( شروع و اختتام دعا با صلوات از آداب دعا و باعث استجابت آن است .) 2- الهام گرفتن علم چگونگی رفتارصحیح با والدین – که آموختن آن برفرزند واجب است – گاهی انسان در اثر گناه و غفلت دچار فراموشی شده و به الهام نیازمند است. الهام نیرویی از جانب خداوند است که مؤمن را به سمت کارهای خیر دعوت می کند. این نیرو درست در مقابل وسوسه قرار دارد که ازجانب شیطان انسان را به سمت گناه سوق می دهد. 3- وادارکردن به انجام آن علم . ( کسی که دعا می کند باید اهل عمل بوده و شجاعت و تحمل یادگیری را داشته باشد) 4- موفقیت درانجام وظایف فرزندی به گونه ای که در هیچ کدام کوتاهی نکرده و آنها را همراه با شوق و بدون احساس کسالت و تنبلی انجام دهد . 5- ایجاد ترس و هیبت از والدین به اندازه ترس از پادشاه ستمگر در دل فرزند . ( این ترس به خاطر شأن والای پدر و مادر بوده و مانع ورود به حریم آنها و جسارت می گردد. 6- مهربانی به والدین به اندازه مادری مهربان و رئوف که همواره در تلاش برای رفع نیازهای فرزندان است . 7- قرار دادن شیرینی اطاعت و نیکی به والدین، شیرین تر از خواب در چشم خواب آلودگان 8- بزرگ دیدن نیکی والدین نسبت به خود حتی اگر کم باشد . (ناسپاسی یکی از رذایل اخلاقی است و در قرآن از انسان به این صفت یاد شده است. انسان هیچ گاه نمی تواند قدردان والدینش باشد.) 9- اندک دیدن کارهای نیک خود در مقابل والدین حتی اگر زیاد باشد. 10- پایین آوردن صدا در گفتگو با آنها به گونه ای که باعث آزردگی والدینش نشود. 11- گفتاری مؤدبانه با والدین (عدم استفاده از الفاظ نامناسب و شوخی یا فحاشی نسبت به والدین) خداوند درقرآن می فرمایند: به پدر و مادرخود حتی ( اُف) هم نگویید و با آنها درشت صحبت نکنید بلکه با قول کریم و مهربانی صحبت کنید. ( اسراء 23) فرزندان باید بال های ذلت را در برابر والدین بگسترانند و هیچ زمان آنها را به خیرگی نگاه نکنند، مگر با نظر رحمت و دلسوزی . ( اسراء 24) هیچ گاه دست را بالای دست والدین قرار ندهند و جلوتر از والدین راه نروند . اهانت به والدین کسی نکنند تا به والدینشان اهانت نشود. امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: من نظر الی ابویه نظر ما قف و هما ظالمان له ، لم یقبل الله له الصلاه . - اگر کسی با خشم به پدر و مادرش نگاه کند حتی اگر مقصر باشند، خداوند از او نمازی قبول نمی کند. پایین ترین درجه عقوق والدین گفتن اف و بالاترین آن ، قتل آنهاست . 12- نرم شدن خلق و خوی نسبت به والدین و مهربان کردن قلب نسبت به آنها . 13-رفیق شدن با آنها ( اهل مدارا و سازش شدن ) - فرزندان باید تحمل خلق و خوی والدین را داشته و مراعات حال آنها را بنمایند. 14- شفیق آنها شدن و احساس دلسوزی کردن نسبت به آنها . 15- پاداش دادن به والدین به خاطر تربیت آنها . 16- حفظ زحمت ها و تلاش های آنها در دوران کودکی . 17- قراردادن سختی ها به عنوان عامل آمرزش گناهان و بالا رفتن درجه آنها در بهشت . 18- بخشش و حلال کردن حقوقی که پدر و مادر در ادای آنها کوتاهی نموده اند. 19- رساندن آنها درقیامت به موطن سلامت . اکنون به این نتیجه می رسیم که وقتی حضرت سید الساجدین، اینگونه ازخداوند، درخواست توفیق خدمت گزاری به والدینشان را می نمایند، پس وظیفه ما نسبت به والدین حقیقی و معنوی مان که همان ائمه معصومین و وجود مقدس حضرت صاحب الامر(عجل الله تعالی) می باشد چقدر سنگین خواهد بود. بیایید کمی بیشتر به این خطیرترین وظیفه زندگی مان توجه کنیم.  

کلیدواژه ها: ، ، ، ،

Top
برای عضویت در خبرنامه پست الکترونیکی خود را وارد کنید

خبرنامه سایت منتظران منجی

Stay informed on our latest news!

اشتراک در خبرنامه سایت منتظران منجی feed