قاعده اول؛ «الظاهر عنوان الباطن»؛ ظهورات هر کسی یا هر جامعه‌ای به تناسب باطن شخص یا جامعه است. ظهورات هر شخص به تناسب دارایی‌های اوست نه دانایی‌های او. اگر بخواهیم ظهورات خاصی را ایجاد کنیم باید به تناسب آن ظهورات باطن‌سازی کنیم و اگر بخواهیم ظهوراتی را نبینیم باید به تناسب ظهورات منفور و نامطلوب دست به باطن ببریم و زمینه‌های باطنی آن ظهورات را از بین ببریم. قاعده دوم؛ «کل نفس بما کسبت رهینه»؛ هر نفسی در گرو آن چیزی است که کسب کرده است. یعنی جزو دارایی‌هایش شده است. انسان بعضی اوقات با وجود این‌که قبح یکسری ظهورات را می‌فهمد نمی‌تواند با آن مبارزه کند. بعضی اوقات هم نمی‌خواهد با آن مبارزه کند. یعنی از حق متنفر است و نفسش حق را نمی‌پذیرد. چون کسب‌های ویژه داشته و آن کسب‌های ویژه شخصیت انسان را در زنجیر و گرو نگه می‌دارد و اگر هم بخواهد نفس به گروگان رفته نمی‌تواند کاری کند و یا اساساً این حجم گرفتاری و ضعف به‌قدری است که حتی نمی‌خواهد آن باطل را رها کند. انسان گاهی اوقات کسب‌هایش طوری است که او را به لجبازی و عناد در مقابل حق وادار می‌کند. می‌داند عذاب خواهد کشید اما مقاومت و لجبازی می‌کند. حتی جایی که یقین دارد برخلاف یقینش عمل می‌کند. انسان حق را انکار می‌کند با این‌که به حقانیتش یقین دارد. دو چیز است که آدم را این‌طور می‌کند؛ «ظلم» و «علُوّ» انسان را طوری گرفتار می‌کند که توان تبعیت از حق یا دست برداشتن از باطل را از دست می‌دهد ولو بخواهد یا اصلاً نمی‌خواهد. در لشکر عمر سعد عده‌ای حق را می‌شناسند (حُرّ) مکتسباتی درون خودش ندارد که مقاومت کند، با خودش محاسبه می‌کند و بدون مقاومت و چه‌قدر قشنگ با ذلت در مقابل حضرت می‌آید. خیلی دارایی داشت، تا حق را شناخت آمد. کسانی بودند که در آخرین لحظات تنهایی حضرت سیدالشهداء علیه السلام از لشکر عمر سعد جدا شدند و توبه کردند و به شهادت رسیدند. کسانی هم بودند که می‌دانستند امام حسین  علیه السلام حق است و می‌خواستند کمکش کنند اما نمی‌توانند. حضرت زینب کبری سلام الله علیه عرض می‌کند؛ آقا این‌ها می‌دانند شما حق هستید و پسر پیغمبرید و... پس چرا در مقابل شما می‌ایستند؟! حضرت عرض می‌کند؛ «مُلئت بطونهم من حرام»؛ اگر حرام بیاید مقاومت بالا می‌رود. لذا در سیر و سلوک جزء اولین قدم‌ها حلال کردن مال است. حرام کاری می‌کند که فرد با آگاهی سر امام معصوم را می‌بُرد. ابوجهل و ابولهب به اصحابشان می‌گفتند دستتان را در گوشتان قرار دهید تا سخنان پیامبر را نشنوید. «یجعلون اصابعهم فی آذانهم» انسان به خاطر مکتسبات و نوع تغذیه‌اش مقاومت می‌کند. روح هم در گرو شنیدنی‌ها، خیالات و افکار و اوهام است. مشکل انسان همیشه بر سر نادانی نیست. بزرگ‌ترین جنگ‌ها و انحرافات توسط کسانی اتفاق افتاده که عالِم بودند و حقیقت را خوب می‌شناختند. می‌فهمیدند حق و باطل چیست و لجبازی می‌کردند. کسی که دنبال عیبی می‌گردد آن را پیدا می‌کند، ولو آن عیب وجود نداشته باشد. خیال می‌تواند به یک چیزی تحقق خارجی بدهد. خیال خیلی قدرتمند است. قوه خیال می‌تواند یقین ایجاد کند. شیطان می‌تواند در دل ما انواع یقین‌ها و اطمینان‌ها ایجاد کند. در حالی‌که همه آن‌ها دروغ است. خیلی قوی‌تر از آن‌هایی که کار بیرونی می‌کنند می‌توانند کارشان را پیش ببرند. جبرئیل علیه السلام که پیش حضرت مریم نرفت بلکه او را با تمثل باردار کرد آن هم به پیامبر اولوالعزم حضرت عیسی روح الله. خیال منشأ بسیاری از تحولات خارجی است. در فتنه‌ها دارایی‌های انسان بیرون می‌ریزد. مثل شیطان که 6000 سال عبادت می‌کرد همه این سال‌ها کافر بوده است. اما چون با آزمایش برخورد نکرده، کفرش ظهور نداشته است. هیچ انسانی از فتنه و بلا در امان نیست. کسانی در فتنه‌ها قوی هستند که آمادگی دارند. «و لنبلونکم بشیء من الخوف و الجوع و نقص من الاموال والانفس و الثمرات و بشر الصابرین»؛ حتماً حتماً حتماً شما را امتحان می‌کنیم با ترس، گرسنگی، آسیب جانی، مالی و اقتصادی. خود خدا سؤالات را لو داده است و فرموده که اگر به این موارد در سختی افتادی امتحانی از طرف من است. خیلی وقت‌هاست که دوست داریم ببازیم وقتی می‌فهمد امتحان است مخصوصاً جواب نمی‌دهد. مسیحیان و یهودیان در تورات و انجیل از تولد پیامبر خاتم خبر داشتند. قبل از این‌که حضرت به دنیا بیاید به عبدالمطلب خبر دادند. یهودیان منتظران رسول خدا بودند. عرفان غیر از علم است. علم، اطلاعات کلی است و معرفت، شناخت جزئی است. تمام کسانی که پیامبر و ائمه را کشتند یقین داشتند که این‌ها حق هستند. علامه امینی;در 20 جلد الغدیر تمام احادیث را از علماء اهل سنت آورده‌اند. امام;فرمودند: اگر مردم اهل سنت معذور باشند، علماء آن‌ها اصلاً معذور نیستند. برای اثبات حقانیت امیرالمؤمنین7فقط قرآن و روایات اهل سنت کافی است. در تورات و انجیل آیاتی در مورد پیامبر و امام حسین و امام زمان:داریم. خداوند در قرآن می‌فرماید: من شما را می‌شناسم، شما خودتان را نمی‌شناسید. انسان اگر بخواهد قدرتمند شود و رشد کند، سرعت و سبقت باید حتماً در صراط مستقیم باشد. همان‌طور که گفتیم انسان در گرو چیزهایی است که کسب کرده است، اگر در مکتسبات خودش دست نبرد در امتحانات و فتنه‌ها ریزش می‌کند. امام صادق علیه السلام  فرمودند: تَمنَّوُ الفتنه؛ شما آرزوی فتنه داشته باشید در جامعه پیامبر  صلوات الله علیه فرمودند: «لا تکره الفتنه فی آخرالزمان»؛ از فتنه در آخرالزمان بدتان نیاید. فقط کسانی که در حق خودشان ظلم کردند، تنبلی و کسالت داشتند، در فتنه‌ها ریزش می‌کنند و غربال می‌شوند. در حقیقت با دارایی خودشان ‌ریزش می‌کنند. فکر نکنید کسی اگر در فتنه‌ها افتاد، مظلوم بوده است! در قواعد تحلیل‌های سیاسی، دو اصل را عنوان کردیم؛ 1 ـ فتنه برای روشن شدن حقایق است. هیچ‌وقت در فتنه‌ها حقیقت ناشناخته نیست. حضرت فرمودند: در فتنه‌ها «أظهر من الشمس» است. در فتنه‌ها حق را برملا می‌کنند. 2 ـ در فتنه‌ها عده‌ای ریزش می‌کنند و این به خاطر چیزهایی است که خودشان کسب کردند «کل نفس بما کسبت رهینه» حضرت علی  علیه السلام سه بار تأکید فرمودند: شما غربال می‌شوید. هرچه به زمان ظهور امام زمان  علیه السلام نزدیک‌تر می‌شوید این غربال شدیدتر می‌شود. قرآن می‌فرماید: آن‌قدر این غربال شدید می‌شود که آن‌هایی که ایمان آوردند گفتند: «متی نصرالله»؛ خداوند کی به داد ما می‌رسد؟ موقعی که به اوج می‌رسد فرج می‌شود. غربال خدا و امام زمان7تازه شروع شده است. یار بس نازک مزاج است و غیور / غیر او از محفل خود ساز دور امام زمان اصلاً قبول نمی‌کند با حقه‌بازی جلو بیایی. مهم این است که انسان به خودش زحمت بدهد. مؤمن محاسبه نفس دارد. مراقبه دارد. همین سبب خودسازی او می‌شود. باطن خیلی مهم است. بر اساس باطن تصمیم‌هایمان را می‌گیریم. یعنی بر اساس دارایی‌هایمان نه دانایی‌هایمان. شماها در جامعه هرطور باشید حاکم‌هایتان هم همان‌طور هستند. یعنی «الظاهر عنوان الباطن» / «کل نفس بما کسبت رهینه» اگر درست انتخاب کردی، لیاقتت همین بوده است. اگر حاکم ما ولی فقیه است، لیاقت ما این بوده است و اگر در گذشته شاه حکومت می‌کرد، لیاقت مردم همین بوده است. اگر امام زمان  علیه السلام بالای سر ما نیست برای این است که هنوز لیاقت پیدا نکردیم. هنوز باطن متناسب با امام زمان  علیه السلام را نداریم. محال است ما لیاقت پیدا کنیم و خداوند حتی یک ثانیه در ظهور امام زمان   علیه السلام تأخیر بیاندازد. «إن الله لا یغیر بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم» هر اتفاقی که می‌خواهید در بیرون بیفتد، در درون خودتان کار کنید. ما که امیرالمؤمنین علیه السلام  را به شما دادیم، پس چرا شد حجاج یوسف و معاویه؟!! جوامع سیاسی در دنیا هم همین‌طور است. دارایی مردمشان اقتضا می‌کند این آدم حاکمشان باشد. حقشان نیست اما هرطور باشید حاکمانتان همان‌طور هستند. منتظران پیامبر  صلوات الله علیه با ایشان جنگ کردند. شیعیان منتظر امام حسین  علیه السلام به جنگ آقا ‌رفتند. خدا به داد امام زمان  علیه السلام برسد! آن‌ها که ادعای منتظران امام زمان  علیه السلام  را دارند قرار است با حضرت چه‌کار کنند!!! اکثر ما اصلاً دلشوره و دغدغه و عشق و شور و دلتنگی‌های یک منتظر را نداریم. برای عزیزی که از شما گمشده‌ است یا بیمار است چه‌طور دعا می‌کنید؟ آیا یک‌بار شده از نیامدن و نبودن حضرت این‌طور دعا کنیم؟! کم‌ترین وظیفه یک منتظر دعا کردن برای حضرت است. چه چیزی است که نمی‌گذارد ما این‌گونه باشیم؟ برای این است که یک بلاهایی سر خودمان آورده‌ایم که اصلاً آرزویش را هم نداریم.

ساختار نفس به گونه‌ای است که می‌تواند یک بهشت باشد به اندازه همه آسمان‌ها و زمین و یا یک جهنم باشد در تنگ‌ترین و سخت‌ترین شرایط. آن‌قدر که «قوا انفسکم و اهلیکم ناراً وقودها الناس و الحجاره اعدت للکافرین»؛ خودتان و خانواده‌تان را از آتش نگه دارید که هیزم آن مردم و سنگ هستند. «والوزن یومئذ الحق»؛ بر اساس مقیاس و مبنای عالی حق، نفس انسان چه در دنیا و چه در آخرت سنجیده می‌شود. به قول امام صادق علیه السلام  در قیامت 50 هزار ساله یک ایستگاه برای سنجش است و اصلاً یک نظامی است که اصل آن حساب و کتاب و ارزیابی است و دائماً با آن سروکار داریم. «فمن ثقلت موازینه»؛ آن‌جا همه مبناها با میزان است. تعیین تکلیف انسان با میزان است. «حاسبوا انفسکم قبل ان تحاسبوا»؛ همه‌اش حساب است. «موتوا قبل ان تموتوا»؛ باز هم حساب است. یکسره به ما دستور حساب و محاسبه داده‌اند چرا که این‌قدر مهم است که امام کاظم  علیه السلام می‌فرمایند: «لیس منا من لم یحاسب نفسه»؛ کسی که اهل محاسبه خودش نیست، از شیعیان ما نیست (هر روز یکبار یا حداقل هفته‌ای یکبار) چون فکر نمی‌کند در خودش و با خودش کار ندارد. جلوی آینه نمی‌ایستد تا خودش را ببیند و ارزیابی کند و بفهمد کجاست و چه وضعیتی دارد؟! در انسان‌شناسی آینه‌های فراوانی معرفی شده، خداوند ساختار و سیستم نفس را طوری مجهز کرده که آینه سرخود است. به تعبیر پیغمبر  صلوات الله علیه : شما درخت را در چشم خود نمی‌بینید اما خار را در چشم دیگران می‌بینید یعنی آدم‌ها آن‌قدر که با دیگران کار دارند با خودشان کار ندارند. در انسان‌شناسی قرآن، قرآن کریم می‌فرماید: انسان‌ها از نظر کمالات وجودی و قیمتشان پنج دسته‌اند: «ثم قست قلوبکم من بعد ذلک فهی کالحجاره»؛ دل‌های شما سخت شد و مثل سنگ شد. (سوره بقره، آیه 74) همه حقیقت انسان دلش است که قرآن از آن تعبیر به قلب می‌کند و آن تعیین کننده است. بقیه همه مقدمه است. عقل و کارهای عقلانی و وهمی و حسی و... همه فعالیت‌ها مقدمه است برای این‌که یک چیز در نهایت ساخته شود و آدم‌ها را در نهایت با آن می‌سنجند. قرآن ملاک ارزیابی را همین دل می‌داند. همه گذشته ما، ریز و درشت که معلول چهار مرحله است همه در دل سرریز می‌شود و آن را شکل می‌دهد و آن شکل را که یک ولی خدا نگاه می‌کند می‌فهمد تو چه‌کاره هستی؟ خداوند در مورد شیطان می‌فرماید: «کان من الکافرین»؛ شیطان قبلاً از کافرین بود در حالیکه با کفرش شش هزار سال عبادت کرد. امام علی  علیه السلام فرمودند: معلوم نیست 6 هزار سال دنیایی است یا آخرتی. قرآن می‌فرماید: در تمام این مدت در دلش کفر بوده ولی ظهور نداشته است. یک ظهور آدم، کفر او را علنی می‌کند و حجت را تمام می‌کند. «فاخرج»؛ رانده می‌شود. جن بوده، اوج می‌گیرد و به مقام فرشته‌ها می‌رسد. خداوند حرف آخر را این‌طور به انسان می‌زند: «یوم لا ینفع مال و لا بنون الا من اتی الله بقلب سلیم»؛ همه دارایی انسان، قلب است که اگر سالم باشد، اهل نجات هستید و اگر مریض باشد، معطل می‌شوید تا در جهنم خوب شوید. ناقص و از کار افتاده یا مرده باشد دیگر نجات پیدا نمی‌کند. «اولئک اصحاب النار هم فیها خالدون»؛ پس خیلی سر خودمان را با رفتار و عمل گرم نکنیم لذا مبنا دل و قلب است. «أو اشدُّ قسوه»؛ خداوند دارد ارزیابی ریاضی می‌کند و نمره می‌دهد که دل‌های شما از سنگ هم پایین‌تر شد. اگر کسی در انسان، جمادشناسی و نبات‌شناسی نکند بسیار در انسان‌شناسی اشتباه می‌کند. انسان‌ها معادل سنگ‌اند یا کم‌تر از سنگ هستند. «اولئک کالأنعام»؛ دسته سوم از نظر کمالات، قلبشان خاصیت حیوانی دارد. به فرمایش امام علی7؛ «الصورت صورت الانسان و القلب قلب حیوان»؛ باز مبنا قلب آدم است. از نظر صورت و پوست و قیافه بشر است و از نظر قلب، حیوان است. بشره یعنی پوسته، پوستش آدم است. چهارمین گروه «بل هم اضل‌اند» یعنی این‌ها از حیوان پایین‌ترند. این‌ها کمالات است نه توهین خداوند به انسان. خدا دارد ارزیابی می‌کند و می‌فرماید: قیمت قلب‌ها همین است یعنی کمالات خوبی دارند و در حد گیاه‌اند. ثواب کمالات گیاهی به آن‌ها می‌دهد. «ان الله لا یضیع اجر العاملین»؛ خداوند اجر هیچ‌کس را ضایع نمی‌کند. یک گروه هم هست که فقط آن‌ها آدم‌اند و باطناً انسانند. «بسم الله الرحمن الرحیم والعصر ان الانسان لفی خسر»؛ همه آدم‌ها بدون استثناء در این خسران‌اند (همه حیوانند) إلا الذین آمنوا و عملوا الصالحات و تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر»؛ اگر این چهار قاعده را داشت از خسران بیرون می‌آید و اگر نداشت در خسران است یعنی اصلاً در وادی انسانی نمی‌توانیم رویشان حساب کنیم. ایمان و عمل صالح منطبق با ایمان، فکر دیگران بودن یعنی در خودخواهی خودت نباشی حتی اگر مؤمن هم هستی باید فکر جامعه اسلامی باشی. «من أصبح و لم یهتمّ بأمور المسلمین فلیس بمسلم»؛ کسی که اهتمام، توجه و عشق و نگاه الهی به امور مسلمین نداشته باشد و آدم‌ها را کوچک ببیند و... آدم نیست. پس نباید نسبت به آخرت دیگران بی‌خیال بود. جزء صدقات خیلی مهم است که انسان کور را راهنمایی کنید و انسان کر را بشنوانید و... یکی از صفات برجسته روحانیت همین صفت رحمانیت و رحیمیت است که روحانیت مظهر اسم رحمانیت خدا هستند. همه انسان‌ها را دوست دارد، هرجا بتواند تبلیغ می‌کند برای همه انسان‌ها و برایش مؤمن و کافر هم فرق ندارد. یک طبیب روحانی اگر کوتاهی کند معصیت کرده است. با شرط احتمال اثرگذاری باید کار کنید. «و تواصوا بالحق»؛ همدیگر را به حق توصیه می‌کنند چون حق خیلی مشتبه می‌شود. فتنه‌ها و حملات شیطان زیاد است. «إرتدّ الناس بعد النبی إلا الثلاث او إلا اسبع»؛ چه می‌شود که این‌طور می‌شود؟! در زیارت «آل یس» می‌خوانیم: «والجنه والنار حق»؛ امام زمان  علیه السلام ، تو شاهد باش که من جهنم و بهشت را قبول دارم. حضرت هم می‌فرماید: اگر قبول داری پس کو پرهیزت؟! من ندیدم مثل جهنم فرارکننده از آن این‌قدر بی‌خیال باشد! ساختار نفس انسان می‌تواند تولید جهنم و آتش کند. مردم داخل جهنم نیستند، تولیدکننده جهنم هستند. آتش از همین‌ها به جاهای دیگر سرایت می‌کند. هم خودمان را می‌سوزاند و هم دیگران را. خاصیت هیزم همین است که هم خودش را و هم دیگران را می‌سوزاند. در جهنم وادی هست که به آن «سقر» می‌گویند که مخصوص متکبرین و بی‌نمازهاست. «إنّ فی جهنم واد یقال له سقر ما سلککم فی سقر قالوا لم نکن من المصلین»؛ نماز نمی‌خواندیم چون همه چیز در قیامت شعور دارد می‌فرماید: این وادی از دست خودش و حرارتش ناراحت است و از خدا اجازه تنفس می‌گیرد و تا دم را بیرون می‌دهد همه جهنم گُر می‌گیرد. «قل هل ننبئکم بالأخسرین اعمالا»؛ شما را آگاه کنم به کسانی که در عمل بیش از همه اهل زیانند. کسانی که تلاششان در دنیا به درد نمی‌خورد و عیش‌شان تباه شده است. «اولئک الذین کفروا بآیات ربهم»؛ کفر به آیات رب یعنی به نشانه‌های پروردگار. کفر هم نسبی است. «کفروا» یک معنای عام است از مؤمن می‌گیرد تا عالی‌ترین درجات کفر. «یا ایها الذین آمنوا آمِنوا»؛ انسان همیشه درصدی از کفر و درصدی از شرک با اوست. پیامبر می‌فرماید: به زن‌های مسلمان و کسانی که او را دوست داشند می‌فرمود: بیشترین شما چون کافر به حق همسرانتان هستید، اهل جهنمید. خودش یک کفر است. کفر یعنی چیزی را که خدا می‌گوید، می‌گوید: قبول ندارم، دوست ندارم. «سبحان الله»؛ یعنی تو منزهی از هر اشتباه و حرف زور. یعنی من تو را صددرصد قبول دارم. «الذین کفروا بآیات ربهم و لقائه»؛ یعنی ملاقات را که روزی قرار است با خدا روبه‌رو شوم قبول ندارم. چون فرمود: موقع مردن، بعد از مرگ، قبل از حساب و... اولین ملاقات انسان با خود خداوند است و این خیلی کمرشکن است. ما چون معرفتمان ضعیف است نمی‌فهمیم. هرلحظه لقاء حاصل است. پس از مرگ، انسان لقاء را شهود می‌کند. «فحبطت اعمالهم»؛ این‌ها اعمالشان ضایع می‌شود. «فلا نقیم لهم یوم القیامه وزنا»؛ اصلاً اقامه وزن نمی‌کنیم و خودمان را نمی‌کشیم. اصلاً این آدم قابل وزن نیست. وزن و سنجش مال جایی است که چیزی دارد. «إن قبلت قبل ما سواها»؛ این مال کسی است که از خوان امام زمان  علیه السلام رد شود. آیه 71 سوره اسراء؛ «یوم ندعوا کل أناس بإمامهم»همه آدم‌ها را با امام زمان  علیه السلام می‌سنجند و میزان رابطه‌مان با او نه با نمازمان. اساس سلامت قلب شما، ارتباط با معصوم   علیه السلام است. اگر از توجه و خدمت به امام زمان خودت دور باشی تو جهنمی هستی. چیزی که اجازه نمی‌دهد قلب تباه و فاسد شود و به خطر بیفتد و در مریضی به شفا می‌افتد، ولایت و ارتباط با معصوم یعنی آقا امام زمان  علیه السلام است. خود ایشان فرمودند: همه معصومین و همه 124 هزار پیامبر من هستم. «من مات و لم یعرف امام زمانه مات میته جاهلیه»؛ جاهلیت یعنی «الکفر» و «الضلال» و «النفاق» شناخت مقدمه ارتباط است. امام زمان علیه السلام ، بزرگ‌ترین آینه‌ای است که خداوند در اختیار انسان قرار داده که خودش را در مقیاس او نگاه کند و بفهمد چه‌کاره است. «ذلک جزاءهم جهنم بما کفروا واتخذوا بآیاتی و رسلی هزوا»؛ این‌ها کسانی هستند که به‌خاطر کفر، جزایشان جهنم است و آیات خدا و رسول برایشان ارزش نداشت. حضرت زهرا  سلام الله علیه  فرمودند: بعضی از شما چند صد هزار سال در جهنمید تا خودتان را به ما برسانید. این‌که یک عده «اولئک اصحاب النار هم فیها خالدون» هستند چون روحشان به‌قدر جهنم و آتش را دارد که «خالد» توی جهنم می‌مانند و حرارت دارد و سرد نمی‌شود. امام خمینی ره فرمودند: پیغمبر در جهنم سراغ ابولهب هم می‌رود برای شفاعت، ولی خودش می‌گوید: من نمی‌خواهم و از این آقا متنفرم. انسان از لجاجت به جایی می‌رسد که ساختارش هیچ خیرخواهی را قبول نمی‌کند. شفاعت یعنی همراهی. کتاب و علماء و حتی تصمیم به شدن همه شفاعتند. امام علی  علیه السلام فرمودند: کسی که منتظر حقیقی است با من و هم‌درجه من در قیامت است.  

نفس انسان آن‌قدر بزرگ و باعظمت است که خداوند برای او یک بهشتی به اندازه همه آسمان‌ها و زمین قرار داده آن هم به بلندای ابدیت و این چیزی است که ما باید در مورد آن فکر کنیم که به باور قلب ما بیاید یعنی تو خودت به اندازه این بهشت و به بلندای ابدیت هستی. بزرگی و وسعت خودت را فراموش نکن. خداوند در قرآن 80 بار ابدیت را ذکر کرده، ابدیت اسم اعظمی است که اگر یک انسان، ابدیت، جاودانگی، آخرت و وفات را باور کرد و به آن معرفت پیدا کرد، این اسم اعظم، رمز آرامش و شادی انسان است. «لا ینفع مال و لا بنون الا من اتی الله بقلب سلیم»؛ انسان زمانی می‌تواند قلبش را سالم نگه دارد واز جهنم نجات دهد که آن پایه اصلی سلامتی یعنی باور قلبی نسبت به جاودانه بودن و ابدیت خودش را داشته باشد. «اِنما سمیت الدنیا دنیا لأنّها أدنی من کل شیء»؛ دنیا، دنیا نامیده شد چون از همه چیز پایین‌تر بوده و هست. اگر ما مثل خدا نگاه نکنیم یعنی دنیا را دون و پست ندانیم و ابدیت را بلند و مهم و اصل ندانیم به هیچ وجه نمی‌توانیم سلامت قلبمان را حفظ کنیم و قلب ما در دنیا به انواع بیماری‌ها، غصه‌ها، اضطراب‌ها و فشارها دچار خواهد شد. رمز سلامتی در باور ابدی است. اگر بعد از ایمان به خدا آدم ابدیت و آخرت را واقعاً باور نکند این دائماً حق این قلب است که دائماً در اضطراب و غصه باشد. «إنّ الذین آمنوا بالله و الیوم الآخر و عمل صالحا فلا خوف علیهم و لا هم یحزنون»؛ این‌ها هستند که دیگر در وجودشان دلشوره‌ای نسبت به حال و آینده ندارند و غصه هم نمی‌خورند. با ایمان به خدا و روز قیامت است که دیگر اصلاً نفس مریض نمی‌شود اگر هم بشود در حد سرماخوردگی است که خوب می‌شود. مریضی کشنده‌ای دیگر سراغ او نمی‌آید. تمام مشکلات روحی، روانی و اخلاقی انسان و مشکلاتی که در زندگی هست همه به این مسئله برمی‌گردد. البته باید مطابق این ایمان حتماً عمل صالح هم باشد. یعنی عمل ما منطبق با رفتار ما، منش ما، منطق ما با ایمان به خدا، ابدیت‌مان و روز قیامت باشد تا مشمول «فلا خوف علیهم و لا هم یحزنون» بشویم. میزان سلامت ما بسته به این است که چه‌قدر باور و ایمان به معنای حقیقی به حق تعالی و روز قیامت داشته باشیم و چه‌قدر در عمل به این باور موفق باشیم. هرقدر این دو را باور کنیم و بر طبق آن عمل کنیم یقیناً سالم‌تر، شادتر و آرام‌تر خواهیم بود و اگر در عمل کوتاهی و تفریط و کسالت داشته باشیم بیماری‌ها به سراغمان می‌آید. امام خمینی  ره فرمودند: دنیا متن جهنم است. حقیقت جهنم این‌جاست. ما متولد در جهنم هستیم. بهشت و جهنم خود ما هستیم. جهنم معلول بی‌توجهی به بهشت است. جهنم یعنی مریضی و بیماری. ما وقتی به سمت سلامت حرکت نکردیم و احراز سلامت نکردیم مریض می‌شویم. پس درد و عذاب و سوختن به سراغمان می‌آید. بهشت «لا خوف علیهم و لا هم یحزنون» است. آن‌چه در بعد از وفات هویدا می‌شود و ظهور پیدا می‌کند گذشته خود ماست. ظهور آن چیزی است که ما در گذشته داشتیم. یعنی ما می‌فهمیم که در دنیا در جهنم زندگی می‌کردیم. صراطی هم خدا برای ما گذاشته که به‌واسطه عقلمان و راهنمایی انبیاء و فطرت خودمان باید از داخل آن و از روی آن که داخل جهنم است رد شویم و بالا برویم. قرآن در سوره بقره، آیه 174 می‌فرماید: آن‌هایی که کتمان حق می‌کنند و غیرحق و غیر «ما انزل الله» را به‌عنوان «ما انزل الله» به مردم دیگر قالب می‌کنند همین الآن دارد آتش می‌خورد. سوره نساء آیه 10؛ آن‌هایی که مال یتیم‌ها را به ظلم می‌خورند هرچه می‌خورند همین الآن دارند آتش می‌خورند. همان‌طور که جنین در رحم مادر چون در عالمی است که طول موج و فرکانس وجود ندارد، کوری و کریش را احساس نمی‌کند وقتی به دنیا آمد معلوم می‌شود که کور و کر است. رحم، عالمِ محاسبه نیست، جای سازندگی است فقط جای عمل است و درد و حسابی در کار نیست. رحم جای عمل است و لا حساب و دنیا جای حساب است و لا عمل. نفس در دنیا در رحم دوم است. در برزخ می‌فهمی با خودت چه کرده‌ای؟ چه‌قدر به این نفس فشار داده‌ای؟ چه‌قدر خودت را اذیت کرده‌ای و چه‌قدر آتش و مار و عقرب و تنگی و حمیم و زقوم با خودت آورده‌ای. قواعد شرعی مثل سونوگرافی است که الان همین جا در رحم مادر می‌توانی یک سونوگرافی از خودت بکنی. چون اختیاری هم هست باید خودت هم خودت را بسازی و هم متولد کنی و دائماً همین‌جا از خودت محاسبه کنی. «حاسبوا قبل ان تحاسبوا» / «موتوا قبل ان تموتوا»؛ محاسبه کنید قبل از این‌که به حسابرسی شوید. بمیرید قبل از این‌که بمیرانندتان. خودمان زودتر همینجا بفهمیم که ما الان داخل جهنم هستیم یا بهشت. اولین چیزی که در دنیا به شما نشان می‌دهد درد و سوختن است. تمام سلول‌ها را بررسی می‌کند. این‌جا محاسبه می‌کنند خیلی نظام دقیق است. این‌که قرآن می‌فرماید: «لو تعلمون علم الیقین لترون الجحیم»؛ یعنی جهنم دیدنی است. همین الان می‌توانم بفهمم در جهنم هستم یا نه؟ قاعده بررسی خودمان: نفس ما قبر ماست. ما همین الآن در قبر هستیم. یعنی در طبیعت و دنیا. قبر ما اینجاست. آن‌چه که آن‌جا سر ما می‌آید همین چیزی است که توی این قبر گذشته و هیچ چیز غیر از این وجود ندارد. قرآن می‌فرماید: عملتان را می‌بینید «فمن یعمل مثقال ذره خیراً یره / فمن یعمل مثقال ذره شراً یره»؛ هرچه این‌جا به ما گذشته آن‌جا می‌بینیم. «انک میت و انهم لمیتون»؛ الآن ما در قبر هستیم. ما مُردیم و وفات حاصل شده. ولی چون خواب هستیم نمی‌فهمیم. مثل جنینی که در رحم مادر خواب است و نمی‌بیند چه بلایی دارد بر سر خودش می‌آورد. وقتی به دنیا می‌آید تازه بیداری به سراغش می‌آید. «الناس نیام اذا ما توا انتبهوا» پیامبر9فرمودند: شما روی پشت‌هایتان دارید آتش حمل می‌کنید به نماز و عبادت این آتش را خاموش کنید. هربار غضب و حسادت و تعصب و لجاجت و... برای ما حجم زیادی فشار قبر ذخیره می‌کند. یک اصل؛ میزان در شادی قبر (برزخ)، قیامت و بعد از قیامت، شادی دنیای شماست. پیامبر9می‌فرماید: چند گناه است که این‌ها فوق گناه‌اند یعنی از گناهان معمولی و حتی کبیره خیلی بالاترند. مادر گناهان و تولیدکننده گناهان‌اند که یکی از آن‌ها خودپسندی و خودخواهی است. «لو لم تذهبوا لخشیت علیکم هو اکبر من ذلک العُجب العُجب»؛ به یک آدم پرهیزکاری که گناه نمی‌کند می‌گوید: من از بدتر از گناه به شما می‌ترسم. این‌که خودتان را ببینید و خودخواه باشید. در دعای عالیه المضامین داریم: «قلبا زکیا» خدایا قلبی پاک که علیه من نباشد به من بده. بعضی‌ها پاکی‌شان آن‌ها را به جهنم می‌برد. گناه نمی‌کند ولی خودبین می‌شود و گناهکاران را ریز و بی‌آبرو می‌داند و خودش را آبرومندتر می‌داند و این عین بی‌آبرویی است. خداوند می‌فرماید: بعضی از بنده‌ها را که می‌ترسم دچار چنین گناهی نشوند چون می‌داند عُجب خیلی بدتر از گناه است خودش برای مؤمن یک زمینه گناه ایجاد می‌کند که یک مقدار خودش را هم آلوده ببیند چون به نفعش است وگرنه طغیان می‌کند و جلوی خدا می‌ایستد و می‌گوید: من اصلاً به فضل تو احتیاجی ندارم و با عدلت هم با من رفتار کنی من هیچ مشکلی ندارم. حسادت بیماری خیلی وحشتناکی است که از عُجب و خودبینی و خودخواهی ناشی می‌شود. گاهی انسان با کسب مقدار کمی اطلاعات حتی به انبیاء و ائمه و اولیاء الهی نیز حسادت می‌کند. انسانی که موحد است و خدا را می‌بیند اصلاً حسادت نمی‌کند و خودش را نمی‌بیند. دومین گناهی که پیامبر  صلوات الله علیه می‌فرماید: کسی است که نسبت به نمازش سهل انگار باشد و آن را سبک بشمارد وملاقات با خدا را جدی نگیرد و در دلش جایی و قیمتی نداشته باشد که این هم مراتبی دارد. گاهی نسبت به اول وقت خواندن یا نخواندن نماز است و گاهی نسبت به وقت حسابی نگذاشتن و تندتند خواندن آن است اصل نماز به جماعت وارد شده است. پیامبر فرمودند: شفاعت من به صاحبان گناهان کبیره می‌رسد ولی به کسی که نماز را سبک بشمارد نمی‌رسد. خودخواهی و بخل و تنگ‌نظری و مراء در درون است. ممکن است شکل گناه نداشته باشد. رسول خدا9فرمودند: اگر شما باهم جر و بحث و مراء کنید شما را شفاعت نمی‌کنم ولی اگر کسی مراء را رها کند حتی اگر حق با اوست و به زبان هم نیاورد و به رخ دیگران نکشد من شفاعت و تضمین می‌کنم برایش یک خانه پایین، وسط و بالای بهشت در نظر بگیرم. تخاصم اهل النار؛ دشمنی کردن باهم معنای تخاصم است. اهل علم گاهی مذاکره و مباحثه باهم دارند و دنبال حق‌اند و تا طرف می‌گوید شما اشتباه کردی می‌گوید حق با شما بود. تعصبی روی حق ندارند و توجیه هم نمی‌کنند. امام باقر  علیه السلام فرمودند: واجب است هر مؤمنی نسبت به مؤمن دیگر 70 گناه کبیره را بپوشاند. اما اگر گناه و لغزشش را به رخش بکشد و غیبت او را کند و او را ضایع کند، به جنگ خدا رفته است. «من اهان مؤمنا فقد حاربنی»؛ کسی که بخواهد یک مؤمن را پست و حقیر کند به جنگ من آمده است. «المؤمن اعظم حرمه من الکعبه»؛ حرمت مؤمن از کعبه هم بالاتر است. امیرالمؤمنین  علیه السلام فرمودند: من در کوچه که می‌روم به من فحش می‌دهند و می‌گویم با یک علی دیگر بودند و رد می‌شوم و می‌روم. برای همین نصف شخصیت عاقل تحمل و نصف آن بی‌خیالی و تغافل است. لأقعدن الی صراطک المستقیم ....؛ شیطان از 4 جهت حمله می‌کند؛ جلو، عقب، راست و چپ. حمله از عقب شامل سه مرحله است؛ شکست‌ها، گناهان و کدورت‌ها. «إنما النجوی من الشیطان لیحزن الذین آمنوا»؛ شیطان دائماً در گوش مؤمن نجوا می‌کند تا مؤمن را غمگین کند. شیطان می‌داند اگر مؤمن به شادی و آرامش و انبساط برسد در ارتباط با خدا به اوج می‌رسد و در سالم‌سازی قلبش کلید سالم‌سازی را که «لا خوف علیهم و لا هم یحزنون» است را درآورده است. روان‌شناسی شیطان خیلی قوی است چون به اندازه همه آدم‌ها عمر کرده و به اندازه همه‌شان هم تجربه دارد. قرآن می‌فرماید: از جایی شما را می‌بیند که شما نمی‌بینیدش. اگر می‌خواهید جهنمی نشوید اصلاً نسبت به آن‌چه از دست دادید یا آسیبی که دیده‌اید غصه نخورید و از آن‌چه به دست آوردید شنگولی نکنید. از دست دادن‌های دنیایی به دست آوردن است و هیچ وقت به معنای حقیقی از دست دادن نیست و فقدان‌ها انبساط می‌آورد پس غصه خوردن چون حیثیت اصلی تو که بخش انسانی توست آن بهشتی است که به اندازه همه آسمان‌ها و زمین است. اگر یک امر دنیایی هم به دست آوردی شنگولی نکن چون دنیایی است و می‌تواند به تو آسیب برساند. نعمت است ولی خطرناک است. به فرح نیفت فرح غیر از سرور است. سرور خوب است فرح خیلی عمیق است. مستی کردن است، درجه بندی دارد. «إنما اموالکم و اولادکم فتنه ...»؛ همسر و فرزندت می‌تواند دشمنت باشد. همان‌طور که بهترین یاران پیامبر امام امت که پیشکسوتان جهاد و خون بودند هم وقتی چرب و شیرین دنیا مثل مقام و پول و محبوبیت و... آمد زیر دندانشان تبدیل به چه هیولاها و اژدهاهایی شدند. به جای شنگولی بگو؛ «الحمدلله» ولی با مراقبت. به قول رسول الله؛ «الحمدلله علی کل حال» و به قول امام سجاد؛ «نشکرک علی بلائک کما شکر علی آلائک«ما بر بلاهایی که تو برای ما فرستادی همان‌قدر خوشحالیم و تو را شکر می‌کنیم که بر نعمت‌هایت شکر می‌کنیم. چون تو با ما هیچ کار بدی نمی‌کنی. نعمت یا بلا بفرستی لطف است در حق ما. امام حسن عسکری علیه السلام  فرمودند: خداوند برای مؤمن هیچ بلایی را نمی‌فرستد در زندگیش مگر این‌که با هاله‌ای از نعمت. پس شکر دارد نه غصه و درگیر شدن با خدا و تأثیر سوء در ارتباطات و نمازت. «سبحان من لا یعتدی علی اهل مملکته»؛ خداوند هرگز به بندگانش ظلم نمی‌کند و به اهل مملکتش بد نمی‌کند. هرچه باشد خیر است و خوبی. سوره بقره آیه 63؛ هر کس به مخالفت به خدا و رسولش بیفتد در این آتش جاودانه است و این جهنم خودت هستی و مال تو است و این رسوایی و بدبختی بزرگی است. شیطان را «من» و «حسادت» و «تکبر» نگذاشت اطاعت کند. در روایت داریم: تکبر و حسادت اولین گناهانی است که تحقق پیدا کرد. ـ در حدیث قدسی داریم: خداوند می‌گوید: بنده من، من می‌خواهم تو هم می‌خواهی، من اصرار دارم تو هم اصرار می‌کنی، بیخود خودت را خسته نکن و خودت را تسلیم کن. «الاسلام هو التسلیم» حرف مرا گوش کن و اصرار نکن تا دلت را پر از شادی و آرامش کنم. آدم یقیناً می‌داند حق چیست و با آن مخالفت، لجبازی و عناد می‌کند. این فقط مال کفار نیست. بیشتر عنادها و لجبازی‌ها با خدا و رسول توسط کسانی بوده که آن‌ها را قبول داشتند. بیشتر جنایات تاریخ از زمان اهل بیت بوده. همه می‌دانستند علی حق است. پیغمبر و معجزه‌اش و حقانیت خدا و قیامت را قبول داشتند، زیر بار نرفتند و جنگ راه انداختند. لجاجت غیر از گناهان دیگر است یعنی یک آتش ماندگار دارد مثل جهالت نیست که تا فهمید می‌کشد کنار.

آیه 133 سوره مبارکه آل عمران؛ «سارعوا الی مغفره من ربکم و جنه عرضها السموات والارض أعدّت للمتقین»؛ برای رسیدن به آمرزش پروردگارتان از یکدیگر سبقت بگیرید و همچنین برای رسیدن به بهشتی که اندازه آن به اندازه همه آسمان‌ها و زمین است که برای پرهیزکاران مهیا شده است. آیه 21 سوره مبارکه حدید؛ «سابقوا الی مغفره من ربکم و جنه عرضها کعرض السماء والارض أعدت للذین آمنوا بالله و رسله ذلک فضل الله یؤتیه من یشاء والله ذوالفضل العظیم»؛ سبقت بگیرید بر یکدیگر برای رسیدن به آمرزش پروردگارتان و بهشتی که اندازه آن همسان آسمان و زمین است. این بهشت آماده شده برای کسانی که ایمان به خدا و پیامبران خدا داشته باشند و این فضل خداوند است که به هرکس بخواهد عطا می‌کند و خداوند صاحب فضل عظیم است. «جنت» که با جن هم ماده‌اش نزدیک است یعنی پوشیده؛ این بهشت از نظر نعمت بی‌نهایت پرنعمت‌تر، کامل‌تر و پیشرفته‌تر و زیباتر از زمین است و درخت‌هایش به قدری سر به فلک کشیده و با عظمت است که کاملاً آن‌جا را می‌پوشاند. بهشتی است که جزای انسان‌ها نیست جزای یک نفر است یعنی تو می‌توانی از همه آن استفاده کنی و این خیلی تکان دهنده است. قرآن می‌فرماید؛ «إنا زینا السماء الدنیا بزینه الکواکب بمصابیح»؛ هرچه شما ستاره می‌بینید در آسمان دنیاست، در آسمان اول است و هنوز بشر به انتهای آن نرسیده و آسمان اول در مقابل آسمان دوم مثل یک حلقه است در آسمان اول. «إنما الحیاه الدنیا لهو و لعب»؛ رابطه دنیا با آخرت مثل رابطه رحم مادر با دنیاست. ما الآن در رحم دنیا که رحم دوم ماست قرار داریم. در دل این دنیا یک رحمی وجود دارد که دنیا یک چیزی از خودش را خارج از رحم به رحم می‌فرستد و بعد از 9 ماه به‌صورت یک بچه کامل متناسب با دنیا آن را برمی‌گرداند. دنیا همراه رحم و محیط بر آن است. عین همین رابطه را آخرت با دنیا دارد. در دل آخرت یک دنیاست به‌عنوان رحم. این‌قدر کوچک است که خداوند می‌فرماید: یک باریچه است نسبت به آخرت. نبی اکرم9فرمودند: «إن مع الدنیا آخره و الاخره محیطه بالدنیا»؛ حقیقت این است که همراه دنیا آخرت است و آخرت محیط بر دنیاست. آخرت از خودش آن نفخه الهی را به رحم دنیا فرستاده و حالا در این رحم بعد از مدتی جنین خودش را که ما هستیم یعنی روح سالم انسان را باید تحویل بگیرد، برمی‌گردد. بنابراین یک رفتن به دنیا هست یک بازگشتن، یک رفتن به رحم و یک بازگشتن. امام علی7فرمودند: خدایا نعمت‌های تو در دنیا چه‌قدر با عظمت است و چه‌قدر این دنیا نسبت به آخرت کوچک است. این‌قدر نعمت‌های خدا عظیم است که فرمودند: «و إن تعدوا نعمت الله لا تحصوها» «کل شیء من الدنیا سماءه اعظم من عیانه و کل شیء من الآخره عیانه اعظم من سماءه»؛ هرچه در دنیا بگویی وقتی می‌شنوی خیلی بزرگ‌تر از آن چیزی است که می‌بینی در حالیکه هرچیزی در آخرت دیدنش بالاتر از شنیدنش است. «تسمع بالمؤیدی خیر من إن تری»؛ همیشه دنیا در شنیدن قشنگ است و در دیدن وقتی می‌روی آن‌طور نیست که فکر می‌کنی. درواقع یک ظاهر فریبنده با هزار دردسر و گرفتاری است. «فلا تعلم نفس ما اخفی لهم من قره اعین»؛ هیچ‌کس نمی‌داند چه چشم روشنی‌هایی برایش مخفی شده است. شهید دستغیب;فرمودند؛ شماها باید بروید ببینید، گفتنی نیست باید رفت و دید. نه این‌که نیست بلکه همان‌طور که دنیا نسبت به رحم مخفی است و فاصله‌ای بین رحم و دنیا نیست آخرت و دنیا هم همین‌طور هستند و اگر تعلق ما از ماده کم شود برزخ دیدنی می‌شود و شهودها شروع می‌شود. این‌قدر عظمت دارد که خداوند می‌فرماید: به مغز هیچ بشری خطور نمی‌کند که آن‌جا چه خبر است. چنانچه در حدیث قدسی آمده است؛ «اعددت لعبادی الصالحین مالا عین رأت ما و لا اذن سمعت و لا خطر الی قلب بشر»؛ برای بندگان صالحم چیزهایی را مهیا کرده‌ام که هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به قلب هیچ بشری خطور نمی‌کند. آن‌جا همه چیز وجود دارد حتی دوره‌ها و کلاس‌های مختلف، چون بشر می‌خواهد سیر حرکتش را به سمت مطلق ادامه دهد و اسماء الهی را یک به یک در خودش تجلی دهد. این نفس از خدا آمده و می‌خواهد شبیه خدا شود. «فیها ما تشتهی الانفس و تلذ الأعین»؛ هرچه که بخواهی و از هرچه که لذت می‌بری هست، تکرار هم در آن نیست. امام علی7فرمودند: «فیک انطوی العالم الاکبر»؛ در تو یک عالم هست. این بدن تو هم عالم بزرگی است. بدن یک کپسول بسته است که وقتی بازش کنند فقط سلسله اعصابش پنج دور دور کره زمین می‌چرخد و ماکتش یک ساختمان 16 طبقه می‌شود. نفس هم یک کپسول بسته است وقتی آن را باز کنند، 50 هزار سال محاسبه‌اش طول می‌کشد. «کان مقداره خمسین الف سنه»؛ آن هم به وقت ما. سوره بقره آیه 221؛ «والله یدعوا الی الجنه و المغفره و بإذنه و یبین آیاته للناس و لعلهم یتذکرون»؛ دارد نشانه‌های خود را بیان می‌کند که شما متذکر شوید و روی این‌ها فکر کنید و ساده رد نشوید. ما را به کجا دعوت می‌کنند و ما چه‌قدر به خودمان کوچک نگاه می‌کنیم و چه‌قدر کوچک فکر می‌کنیم. این نفس چیست و چه‌قدر انسان عظمت دارد که یک چنین بهشتی به اندازه آسمان‌ها و زمین برایش لازم است. سوره یونس آیه 25؛ «والله یدعوا الی دار السلام و یهدی من یشاء الی صراط مستقیم»؛ خداوند شما را به سلامتی دعوت می‌کند. نفس من در موقعیتی قرار دارد که با مقولاتی مثل حرکت، سرعت، سبقت و هدف سازگاری دارد و به تبع آن با کُندی حرکت، توقف و عقب‌گرد سروکار دارد. یعنی یک موجود کاملاً اهل سیرورت و حرکتی. ما الآن روی صراط هستیم «لأقعدن لهم صراطک المستقیم»؛ و با صراط سروکار داریم. به جای استفاده محض از مغز در علم و مفاهیم ذهنی، یک کم هم‌دل را حرکت بده وگرنه عقب‌گرد می‌کند و متوقف می‌شود. فرمود: «من ساوی یوماً فهو مغبون»؛ اگر کسی دو روزش مساوی باشد باخته است. و فرمود: هرکس دیروزش بهتر از امروزش باشد «فهو ملعون» یعنی دور شده است. آن‌چه ما به آن امر و دعوت شده‌ایم؛ 1 ـ ما نباید عقب‌گرد داشته باشیم وگرنه ملعونیم و دور می‌شویم. 2 ـ توقف هم نداشته باشیم. 3 ـ اهل حرکت باشیم. 4 ـ این حرکت باید همراه سرعت باشد. 5 ـ باید از بقیه هم سبقت بگیریم. ما تا خودشناسی نداشته باشیم اصلاً این آیات مفهوم نیست. برای همین هم حضرت فرمودند: ممکن است کسی 60 سال نماز می‌خوانده و یک رکعتش هم قبول نباشد. چون اصلاً حرکت نکرده و با نماز بالا نیامده و سر جای خودش است. پیامبر9فرمودند: «لم یزدد من الله الا بُعداً»؛ شما با نماز بعضی وقت‌ها از خدا دورتر می‌شوید. من باید بدانم چه کسی هستم که خداوند دارد مرا به یک چنین مقامی که تازه غایت هم نیست دعوت می‌کند. «حاسبوا قبل ان تحاسبوا»؛ ببین آیا حرکتت را به سمت بهشت شروع کرده‌ای؟ حرکت به سمت بهشت یعنی باید روز به روز به دارایی‌ها و حجم شادی و آرامش تواضافه شود در غیر این صورت حتماً حرکت نمی‌کنید و درجا می‌زنید یا عقبگرد دارید. پس آن حرکت حقیقی که دارایی حقیقی می‌آورد حقیقتاً باید انبساط بیاورد. قرآن می‌فرماید: «الذین یؤمنون بالله و الیوم الآخر و عمل صالحاً فلا خوف علیهم و لا هم یحزنون»؛ کسانی که ایمان داشته باشند به خدا و روز قیامت و اهل عمل صالح باشند دائماً اضطراب‌ها و غم‌هایشان کم می‌شود و انبساطشان بیشتر می‌شود. فرمود: «عُرس المؤمن»؛ وفات عروسی مؤمن است. علامت دیگر درست حرکت کردن این است که هروقت اسم مردن و وفات می‌آید یاد تولد و ملاقات‌های شیرین بعد از وفات می‌افتی. عروسی مؤمن است و در دلت اشتیاق می‌آید و از آن نمی‌ترسی. وقتی روح مثل نظام طبیعی ما درست حرکت کند مثل بدن قوی‌تر، منبسط‌تر و آماده‌تر برای حرکت‌های بالاتر می‌شود.