از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی همان‌طور که گفتیم ما یک موجود ممتد هستیم و حیات جاودانه‌ای در انتظار ماست و به زودی به آن خواهیم رسید. به حدی حیات دنیایی در مقایسه با ابدیت ناچیز است که وقتی به ما می‌گویند: «کم لبثتم؟» چه قدر توقف داشتید پاسخ می‌دهیم یک روز یا نصف روز. توهم ما با کمک شیطان عمر دنیا را برای ما طولانی جلوه می‌دهد. رفتن به قبرستان و دیدن قبرهایی که متعلق به افراد خیلی جوان‌تر از ماست کمک زیادی به درک و باور ما می‌نماید. پشت شیشه‌ی آمبولانسی نوشته بود: «آیا شما خودتان را برای چنین روزی آماده کرده‌اید؟» باقیمانده‌ی عمر ما خیلی با سرعت می‌گذرد. حضرت فرموده‌اند: ساعت‌ها در روز، روزها در ماه و ماه‌ها در سال و سال‌ها در عمر چه قدر سریع می‌گذرند. به زودی وارد برزخی می‌شویم که خویشان و اجداد ما سال‌هاست در آن نظام، زندگی می‌کنند. اگر تنبلی و کسالت داشته باشیم حیات ابدی‌مان را نابود کرده‌ایم. امیرالمؤمنین «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «الکسل یفسد الاخره» کسالت آخرت را فاسد می‌کند شخص تنبل مانند جنینی که تجهیزات مورد نیاز حیات دنیوی را با خود نیاورده، امکان استفاده از نعمت‌های آخرت را نخواهد داشت. اگر مراحل رشد جنین را مشاهده نماییم، می‌بینیم که با چه جدیتی بی‌وقفه در حال کسب اعضاء و اندام‌ها و دستگاه‌های مورد نیاز دنیاست ضمن اینکه هیچ کدام در رحم به کار او نمی‌آیند. عاقل کسی است که برای حیات دنیا به حداقل‌ها کفایت می‌کند و اصل قوایش را صرف ساختن آخرتش می‌نماید. خوب‌های برزخ حسرت یک لحظه حیات دنیا را می‌خورند. قرآن می‌فرماید: «حتی إذا جاء احد هم الموت قال ربّ ارجعون لعلّی اعمل صالحاً فیما ترکت» تا اینکه وقتی مرگ یکی از آن‌ها می‌رسد می‌گوید پروردگارا مرا بازگردان بلکه عمل صالحی در آنچه که ترک کردم به جا آورم. انسان زمانی قدر عمرش را می‌داند که بنا به بیماری خاصی بفهمد وقت کمی از عمرش باقی‌مانده است. لحظه‌ی ورود به برزخ خیلی خاص و پراضطراب است. به بعضی‌ها وقتی می‌گویند فرض کنید آخر عمرتان است چه می‌کنید؟ به فکر جبران می‌افتند ولی آیا واقعاً ممکن است؟ ما باید هر لحظه به فکر انتقالمان به برزخ باشیم. خوشا به حال کسانی که همیشه به فکر پایان عمرشان هستند. کسی که تجهیزات آخرت را تهیه کرده است، هرقدر مقصدش پیچیده‌تر باشد آمادگی اش هم سخت‌تر است. زندگی جنین در رحم خیلی ساده است و بیشترین وقتش را برای دنیا صرف می‌کند. انسان اگر کسالت و تنبلی نماید بزرگ‌ترین خسارات متوجه او خواهد شد. اگر انسان اهمیت تطبیقش با آخرت و بهشت را درک کند به هیچ وجه تنبلی و بی‌حوصلگی نخواهد داشت و دائماً اعمال خیر از او صادر شده و همه فعالیت‌هایش را متناسب با آخرت می‌نماید. جنین باید ثقل میزان داشته باشد تا امکان بهره‌برداری از دنیا را داشته باشد. یعنی چشمش متناسب با طول موج، گوشش متناسب با فرکانس بوده و برای هوای دنیا دستگاه تنفس کامل بیاورد؛ «فمن ثقلت موازینه فهو فی عیشه راضیه...» در غیر این صورت چنین سرنوشتی دارد: «فمن خفّت موازینه فامّه هاویه» کسی که میزانش سبک است مادرش آتش است. پس باید به آغوش بیمارستان آخرت یعنی جهنم برود و درمان شود. پنجاه موقف آخرت به این معناست که ما باید پنجاه میزان را داشته باشیم. ما باید با پنجاه حقی که امام سجاد «علیه‌السلام» فرمودند، زندگی کرده و آن‌ها را جزء دارایی­مان نماییم. سؤال‌های آخرت وجودی است و مانند جنین نسبت به دنیا تکوینی است. علم و دانایی ما زمانی مفید است که به دارایی تبدیل گردد. نشانه‌ی دارایی شادی و آرامش است. کسی که عازم سفر است در صورتی که تجهیزات کافی داشته باشد نگران نبوده، شاد و آرام است. اگر نفس را پاکیزه ننماییم با توجه به اینکه نفس ما قبر ماست قطعاً با فشار و عذاب قبر مواجه خواهیم شد. پیامبر «صلی الله علیه و آله» می‌فرمایند: «من بکی علی الدنیا دخل النار» کسی که برای دنیا گریه کند داخل آتش می‌گردد، یعنی کمالات دنیایی می‌تواند این شخص را به هم بریزد. دنیا جهنم است، کسی که اهل سلم و سلامت است از صراط عبور می‌کند؛ «ان منها الا واردها» همه در جهنم هستند. اگر کسی در اثر حسادت، عصبانیت و زودرنجی و ... در فشار باشد قبر پر رنج و عذابی خواهد داشت. کسی که آخرت را باور کرده ­باشد چشم و هم‌چشمی، عصبانیت و زودرنجی ندارد، زیرا فرصتی ندارد و می‌داند به تعداد غصه خوردنها، احساس حقارت‌ها و ناامیدی‌ها و ... باید عذاب تحمل کند. مؤمن نشاطش دائمی است. «المؤمن دائم النشاطه» ما باید همه‌ی کارهایمان را به عشق خدا انجام دهیم تا همیشه انگیزه و انرژی لازم را داشته باشیم. زن‌داری، شوهرداری و سایر وظایف باید برای خدا باشد؛ «قل انّ صلاتی و نسکی و محیای و مماتی لله رب العالمین» ما فقط به خدا تعلق داریم. وقتی خدا همه‌ی سختی‌هایی که بر ما وارد شده را می‌خرد چرا باید با غیر معامله نماییم؟ کسی که به این نکته توجه داشته­باشد می­داند که هیچ کدام از کارهایش بی پاداش نمی‌ماند. امام صادق «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «ان کان ثواب من الله فالکسل لماذا؟» اگر ثواب با خداست کسالت برای چیست؟ انسان اگر توجه داشته باشد که خداوند به تمام زحمت‌هایی که او متحمل می‌گردد پاداش داده و اذیت دیگران برای او ما به ازای آخرتی دارد نه گل‌های دارد و نه از دیگران توقع می‌کند. زمین بهشت را خدا در اختیار ما قرار داده تا با اعمال صالح کاخ‌های آن را بنا کرده، درخت‌هایش را بکاریم و نهرهای آن را جاری سازیم. علی «علیه السلام» می‌فرمایند: «انّی لم ارکالجنه نوم طالب‌ها...» من ندیدم مانند بهشت که طالب آن خواب باشد «... و لم آر کالنّار نوم هاربها» و نه مانند جهنمی که فرارکننده‌ی از آن خواب باشد. کسی که از جهنم می‌ترسد باید بداند هر بار عصبانیت و زودرنجی حجم عظیمی از آتش به همراه دارد. عاقل کسی است که ناراحتی‌ها و غضب را جرعه‌جرعه بنوشد. چنین کسی به شادی و آرامش می‌رسد. (حدیث) ما باید به قاعده‌ی «هو انت» و اینکه هر کاری با دیگران می‌کنیم در واقع به نفس خودمان کرده‌ایم، توجه داشته باشیم. اگر برای دیگران شیرین باشیم به خودمان باز می‌گردد و اگر تلخ باشیم اثرش متوجه خودمان می‌گردد. «خیرکم، خیرکم لاهله» بهترین شما، بهترین کس برای خانواده‌اش است. پیامبر «صلی الله علیه و آله» می: ما باید در هر موقعیتی بهترین باشیم، در این صورت به خدا نزدیک می‌گردیم. باید تندی و تیزی را از رفتارمان برداریم که در حقیقت خیر آن به خودمان باز می‌گردد. قرآن می‌فرماید: «ان احسنتم، احسنتم لانفسکم و ان اسأتم فلها» اگر خوبی کنید به خودتان خوبی کرده‌اید و اگر بدی کنید به خودتان بدی کرده‌اید. کسانی که فکر می‌کنند با زرنگی از دیگران سبقت گرفته‌اند حقیقتاً عقب مانده‌اند. برای پیامبر «صلی الله علیه و آله» گوسفندی آوردند حضرت همه‌ی آن را به دیگران بخشیدند و فقط دستان گوسفند ماند، به ایشان عرض کردند: همه‌ی گوسفند رفت و فقط دستانش ماند. پیامبر «صلی الله علیه و آله» فرمودند: همه‌اش ماند و دستانش رفت. «ما عندکم ینفد و ما عندالله باق» آنچه نزد شماست از بین می‌رود و آنچه نزد خداست باقی است. امیرالمؤمنین «علیه‌السلام» بیشترین ثروتشان را برای آخرت صرف می‌کردند. شخص خَیِری عنوان می‌کرد: ضمن مدرسه‌هایی که ساخته، ویلایی داشته که خیلی به آن علاقه‌مند بودند، از آنجایی که نمی‌توانستند از آن دل بکنند آن را به خیریه‌ای بخشیدند تا در آخرت با او باشد. بعضی وقتی با فقیر مواجه می‌شوند ناراحت می‌شوند و به او می‌گویند: پول خرد ندارند در صورتی که پول درشت دادن به فقیر بهتر است. اما برخی دیگر از افراد، از اینکه فقرایی سر راهشان قرار گرفته خوشحال می‌شوند که توفیقی حاصل شده تا وجهی در راه خدا بپردازند. خدا برای ما فرصتی ایجاد می‌کند که ما کریم شده و اسم دریافت کنیم و الا او نیازی به ما ندارد، «من ذالذی یقرض الله قرضاً حسناً فیضاعفه...» چه کسی به خدا قرض می‌دهد که خداوند آن را افزایش دهد... . کسی که در راه خدا انفاق کند خدا یک تا هفتصد برابر به او پاداش می‌دهد. بانک خدا بیش از هر بانکی سود دنیایی می‌دهد. امام صادق «علیه‌السلام» می‌فرمایند: من هر وقت مشکل مالی پیدا می‌کنم آنچه که دارم را صدقه می‌دهم و خدا چندین برابر به من باز می‌گرداند. همین کار یک راه تجارت است. شخصی که سالی یک میلیارد تومان در راه خدا انفاق می‌کرد، علت کارش را این‌گونه توضیح داد: از اول با خدا عهد کردم هر قدر به من بدهد با او نصف می‌کنم و بر سر عهدم باقی ماندم تا به امروز که در سال دو میلیارد درآمد دارم و نصف آن را در راه خدا می‌بخشم. ما با امتناع از انفاق سعی می‌کنیم گره‌های زندگی‌مان را بگشاییم ولی در واقع گره‌های آن را محکم‌تر می‌کنیم.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی عرض کردیم: یکی از ریشه‌های تنبلی و بی‌حوصلگی شک و تردید در مقابل ایمان و یقین است. هر قدر یقین مؤمن بیشتر شود، قدرت عمل او افزایش می‌یابد، در روایت داریم: همتش در کارهای دنیایی و آخرتی از سایر مردم بیشتر است. «المؤمن یرغب مافی عندالله»، «المؤمن یرغب فیما یبقی و یزهد فیما یفنی، بعید کسله دائم النّشاط» مؤمن به امور باقی رغبت دارد و نسبت به امور فانی بی‌رغبت است، و کسالت از او دور است و نشاطش دائم است. یکی از خصوصیات ایمان، تولید انرژی و نشاط در صاحبش است. در روایت داریم: حتی اگر بدن مؤمن ضعیف باشد قدرتمند عمل می‌کند در دفاع مقدس ما شاهد این مسئله بودیم که افراد آزموده و قوی دشمن از جوانان تازه وارد ما هراس داشتند. اساساً روح قوی به شخص قدرت بدنی می‌دهد. حضرت فرمودند: «ما ضَعُفت بدن عنّا قویت علیه النیّه» بدن در مقابل روح قوی، ضعف نشان نمی‌دهد. در حالت عادی ممکن است شخص بی‌خوابی را نتواند تحمل کند ولی وقتی به کاری عشق داشته باشد به راحتی بیدار می‌ماند. کسی که خدا، آخرت و حقیقت جاودانه‌اش را باور کند قدرت با عظمتی می‌یابد. امام کاظم «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «ان کان الثّواب من الله فالکسل لماذا؟» اگر ثواب از جانب خداست پس شخص برای چه، تنبلی کند؟ حقیقت جاودانه یعنی مرگی برای انسان نیست. پیامبر «صلی الله علیه و اله» می‌فرمایند: «خلقتم للبقاء لا للفناء» عمر ما به اندازه‌ی عمر خداست و مرگ و عدمی وجود ندارد فقط مراحل زندگی‌مان تغییر می‌کند. از رحم وفات یافته و به دنیا متولد شده‌ایم و بعداً از رحم دنیا وفات یافته و به برزخ متولد می‌گردیم و از برزخ وفات و به قیامت متولد می‌گردیم و بعد از قیامت اصل حیات ما آغاز می‌گردد. یک ساعت از عمر دنیا معادل میلیاردها سال آخرتی ارزش دارد زیرا در یک ساعت می‌توان ابدیت را ساخت. حضرت علی «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «بقیه العمر لا قیمه لها قد یدرک بها ما فات و یحیی بها ما مات» برای باقیمانده‌ی عمر قیمتی نیست، چه بسا اموری که فوت شده جبران، و آنچه مرده، احیاء می‌گردد. اینکه حضرت امیرالمؤمنین «علیه‌السلام» می‌فرمایند: من یک ساعت دنیا را به هزار سال آخرت نمی‌دهم به دلیل سازندگی دنیا برای حیات آخرت است. هر عالَمی که مقدم است خاصیت سازندگی نسبت به عالَم مؤخر دارد. آخرت فعلیت محض است و جای هیچ‌گونه عملی نیست. ما باید مدت باقیمانده‌ی عمرمان را غنیمت بدانیم زیرا هنوز فرصت باقی و پرونده‌ی ما بسته نشده است. ما باید از این مدت محدود دنیا که تعیین­کننده‌ی حیات جاودانه‌مان است نهایت بهره‌برداری را بنماییم. به همین دلیل مؤمن اصلاً تنبل و کسل و بی‌حوصله نیست. آینده‌ی دنیایی ما مشکوک است ولی آینده‌ی آخرت قطعی است. ما همواره در حال بهره‌برداری از کارهای گذشته‌مان هستیم فلذا توجه داشته باشیم که در حال حاضر هم در حال ساختن آینده‌مان هستیم پس باید در ارتباطات انتخاب‌ها، افکار و رفتارمان دقت لازم را داشته باشیم. امام حسن «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «لکن لدنیاک کانّک تعیش ابداً، و کن لاخرتک کأنّک تموت غداً» برای دنیایت چنان باش که گویی تا ابد زنده‌ای و برای آخرتت آن‌چنان که گویا فردا خواهی مرد! چنین شخصی هم از نعمت و هم از مصیبت به نفع آخرتش بهره می‌برد، لذا «العمل شعار المؤمن» مؤمن با عمل سخن می‌گوید. انسان در دوران جنینی توسط خون مادر تغذیه شده و هیچ یک از تجهیزاتی که تهیه می‌کند در رحم به کارش نمی‌آیند بلکه بعد از تولد به دنیا به یکایک آن‌ها نیاز جدی دارد و با عظمت، پیچیدگی و تنوع و نیازهای مختلف دنیا مواجه می‌گردد. در تولد به برزخ امکانات و لوازم را باید از دنیا با خود ببریم که با عظمت و گستردگی و شرایط فوق‌العاده پیچیده‌تر از دنیا هماهنگ باشیم. در آنجا فقط یک قصرش به اندازه‌ی کلّ کره‌ی زمین است. بنابراین شخص باید توانایی بهره‌برداری را، از دنیا با خودش برده باشد. اگر غیر از این باشد زجرآور و غیر قابل تحمل است و برای چنین شخصی برزخ و آخرت «دارالغربه» است. آخرت به قدری پیشرفته است که برای رفتن از جایی به جای دیگر فقط کافی است که نیت کنیم. ما این حالت را در خواب تجربه کرده‌ایم. فرض کنید در برزخی با چنین ماهیتی، اگر شخص این توانایی را با خود نبرده باشد، چه فشاری را باید تحمل کند و این همان فشار قبر است. مانند تنگی نفس که انسان علیرغم اینکه از هوای پر از اکسیژن پیرامونش برخوردار است ولی امکان دریافت کافی نداشته و دچار سختی و فشار می‌گردد. خودمان باید بهشتی که به اندازه‌ی آسمان‌ها و زمین به هر یک از مؤمنان وعده داده شده است را با اعمال صالح آباد کرده و تجهیزات آن را فراهم کنیم. در روایت آمده پایین‌ترین شخص به لحاظ رتبه در بهشت یک میلیون خادم نیاز دارد. حالا مقام‌های بالاتر را در نظر بگیرید. «... و اذا رأیت ثمّ رأیت نعیماً و ملکاً کبیراً» کسی که فقط در محدوده‌ی دنیا تلاش می‌کند و ایمانی به آخرت ندارد، آخرتش را نمی‌سازد. ایمان تلاش‌های دنیایی و آخرتی انسان را قوی و جهت‌دار می‌کند. دنیای مؤمن در استخدام آخرت است. حضرت ضمن اینکه از شخص تنبل اظهار تنفر می‌کنند می‌فرمایند: «من کسل عن امر دنیا فهو عن امر آخرته اکسل» کسی که در امر دنیایش تنبل است پس او در امر آخرتی خود کسل‌تر است. ایمان بصیرتی به انسان می‌دهد که خودش را به بلندای ابدیت شناخته و متناسب با آن عمل می‌کند. خداوند دین را به گونه‌ای طراحی کرده که اگر کسی به آن عمل کند شادی در دنیا و آخرت نصیبش می‌شود ولی کسی که دستورات دین را رعایت نکند هم دنیا و هم آخرتش را خراب کرده است. اساساً شادی و نشاط دنیاست که نشاط آخرت را به همراه دارد. کسی که برای آخرت تلاش می‌کند اجازه نمی‌دهد وقتش تلف شود. «الذین اذا اصابتهم مصیبه قالوا انا لله و انا الیه راجعون» غصه، افسردگی، ناامیدی، کینه، زودرنجی و ... مربوط به افراد بی‌ایمان است. کسی که قرار است شبیه خدا شود بدی‌های دیگران را اصلاً نمی‌بیند، در غیر این صورت دچار فشار قبر می‌گردد. کسی که ظلم دیگران را عقده می‌کند در واقع در وجود خودش آتش را نگهداشته است. وقتی انسان نمی­تواند دیگران را ببخشد، خدا هم او را نمی‌بخشد. کسی که شیرینی دنیای خود را به خاطر عملکرد دیگران تلخ می‌کند حقیقتاً آخرتش را از بین برده است. مؤمن با قدرت و انگیزه است و دائماً در حال عمل است. مؤمن از بی‌محلی دیگران غصه‌دار و افسرده نمی‌شود. کسی که می‌تواند محبوب آسمان باشد و از عشق خدا لبریز، اگر به خداوند پشت کند حقش است که گدای عواطف زمینی‌ها شود. بلال حبشی به خواستگاری دختری زیبا رفته بود و گفته بود: «ان تزوّجوا فالحمدلله و ان لم تزوّجوا نا فالله اکبر» اگر ازدواج دهید ما را (دختر به ما بدهید) خدا را شکر و اگر هم ندهید خدا بزرگ است. مؤمن اصلاً نیاز به توجه و تأیید دیگران ندارد که برای نیل به این مطلب ریاکاری کند. مؤمن فرصت ندارد که دنبال شهرت و مقام و مهم شدن باشد بلکه مشغول ابدیت است. مؤمن حتی تفریح و گشت و گذارش هم با بهره‌برداری آخرتی توأم است. مؤمن دچار تردید و شک و تحیر نمی‌شود. خدا سند بهشتی به اندازه‌ی آسمان‌ها و زمین را به نام ما زده است، برای ساختن تجهیزات آن باید تلاش کنیم. فلذا وقت اضافه‌ای نداریم که تلف کنیم. اگر جنین در رحم کوتاهی کند و حتی به اندازه‌ی پلک، مژه، بند انگشت و... کم بیاورد دنیا به او نمی‌دهد. آخرت نیز چنین است: «و لا تزروا وازره وزر اخری» در آخرت کسی به کس دیگر چیزی نمی‌دهد. مؤمن دائماً فعالیت کرده، فرصت بازی و سرگرمی ندارد و ارتباطش با دیگران نیز سالم و ارزشمند است. کسانی که برای نرسیدن به معشوق زمینی غصه می‌خورند بدانند که هیچ جنایتی به اندازه‌ی غصه خوردن، ناامیدی، زودرنجی و حساسیت نیست. کسی که توفیق مسئله‌ای را پیدا نمی‌کند خداوند ثواب و پاداش آن را به او می‌دهد. کسی که مورد آزار دیگران قرار می‌گیرد ذخیره‌ی آخرتش می‌شود و غصه خوردن ندارد. علی «علیه‌السلام» که در کوچه به او دشنام می‌دادند با خود می‌گفتند: با یک علی دیگری هستند. به مرحوم الهی قمشه‌ای گفتند: دزد از خانه‌ات دزدی کرده فرمودند: حلال کردم، من فرصت این کارها را ندارم. اکثر مردم سر امور واهی با هم جرّ و بحث کرده و غصه می‌خورند. غصه، احساس حقارت، کینه‌توزی و ... مربوط به کوچکی شخص است. کسی که غصه نمی‌خورد قیمت خودش را باور کرده است.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی ازجمله عوامل تنبلی و بی‌حوصلگی شک و تردید است. ضعف ایمان سبب شک و تردید و در نتیجه‌ی تنبلی و بی‌حوصلگی می‌گردد. ایمان یعنی بینش و آرامش قلبی که غیر از بینش و آرامش ذهنی است. بعضی افراد همین‌که ذهنشان قانع گردد، دلشان هم پذیرفته و آرام می‌شود و چنین افرادی سرعت زیادی درحرکت دارند و پرقدرت عمل می‌کنند. اما برخی افراد بین قلب و دلشان هماهنگی نبوده و به‌راحتی پذیرش قلبی ندارند و شک و تردیدشان مانع حرکت سریعشان می‌گردد. برای مثال همه انسان‌ها می‌دانند که واقعاً «مرده» به انسان کاری ندارد ولی فقط کسانی به باور رسیده‌اند که می‌توانند به او دست بزنند و نترسند. مانند دانشجویان پزشکی که نه تنها به راحتی به آن دست می‌زنند بلکه آن را تشریح نیز می‌کنند. کسانی که از تاریکی می‌ترسند به لحاظ ذهنی به اینکه خطری تهدید‌شان نمی‌کند علم‌دارند ولی دلشان مطمئن نیست. باوجود این می‌توان گفت که یک مرده‌شوی احیاناً بی‌سواد باورش از یک تحصیل‌کرده بالاتر است. آنچه انسان را رشد می‌دهد باور قلبی اوست. بعد از باور قلب، شخص قدرت یافته و سپس حرکت می‌کند، این‌ها برکت و رشد به همراه دارند. کسی که دچار شک و تردید است به‌جایی نمی‌ترسد و دائماً تحت تأثیر نظرات دیگران است درصورتی‌که باید باور و اعتمادبه‌نفس داشته باشد. کسی که مسیرش روشن است می‌تواند با اتومبیل با سرعت زیاد حرکت کند ولی اگر جاده تاریک باشد سرعتش خیلی کاهش‌یافته و شاید متوقف هم گردد. یقین هم مانند نور است اگر کم شود سرعت کاهش می‌یابد. ضعف ایمان مانع از دیدن ملاک‌های اصلی که خالق قرار داده می‌شود. انسان باید بداند نتیجه‌ی عملش چه خوب و چه بد به خودش بر می‌گردد، «... ان احسنتم احسنتم لانفسکم و ان اسأتم فلها» و دیگران در جسم با او متفاوت‌اند و حقیقتشان خودِ او هستند و هر کاری با هر کس بکنند در واقع با خودش کرده‌هاست. امام رضا «علیه السلام» می‌فرمایند: اگر کسی کینه‌ی یکی از شیعیان ما در دلش باشد من او را نفرین می‌کنم و اگر کسی یکی از شیعیان مرا اذیت کند و بدخواه او باشد مورد نفرین من است که در دنیا به اشدّ عذاب دچار شود و در آخرت هم از زیانکاران خواهد بود. اگر کسی این را باور امکان ندارد به کسی بدی کند. اگر هم به کسی خوبی کنیم حتی لبخند بزنیم خدا و بهشت به ما لبخند می‌زنند. هر بدرفتاری حجم زیادی از عذاب برای ما به همراه دارد. زمانی که ما کسی را ضایع می‌کنیم درواقع خودمان را ضایع کرده‌ایم. لذا فرموده‌اند: پست‌ترین مردم کسی است که به دیگران توهین و ایشان را تحقیر می‌کند. در کتاب‌های فلسفی داستانی به این قرار نقل کرده‌اند: چند نفر به غاری می‌روند در تاریکی متوجه سنگ‌هایی می‌شوند که تشخیص نمی‌دادند چیست، درعین‌حال شروع به جمع‌کردن آن‌ها کردند. هر کس مقداری کم یا زیاد برداشت، در بین راه بعضی خسته شدند و آن‌ها را ریختند. وقتی به خارج غار رسیدند متوجه شدند سنگ‌ها جواهر بوده‌اند و باعث تأسف بسیار آن‌ها شد. اگر داخل غار روشن بود بدون هیچ تردیدی تا آنجا که ممکن بود با خودشان می‌بردند. ریاضیات عالم اقتضاء می‌کند انسان هر قَدَری را انتخاب کند با قضای متناسب با آن مواجه گردد. خداوند سیستم عالم را به گونه‌ای خلق کرده که هرقدر بیشتر تلاش کنیم بهره‌برداری بیشتری خواهیم کرد؛ «... لیس الانسان الا ما سعی». در ازدواج موفق زن ومرد وقتی به هم می‌رسند باید سه دارایی داشته باشند؛ 1- مادی 2- عاطفی 3- معنوی. اما اگر به هر دلیلی تفاوت زیادی بین طرفین باشد چه به لحاظ مادی، چه عاطفی و چه معنوی، انسان با تلاش و استفاده از راهکارهای مناسب می‌تواند زندگی‌اش را به حدّ مطلوب برساند. کسی که از اطلاعات کافی برخوردار است سعی می‌کند درست عمل کند مثلاً برای بچه‌دار شدن ژن‌هایش را تقویت می‌کند تا فرزندش سالم و قوی متولد شود و در هیچ یک از ابعاد زندگی تنبل نیست. ریشه‌ی تنبلی‌ها این است که ما حقایق را همان‌گونه که هستند نمی‌بینیم به عنوان مثال فایده‌ی نماز، روزه، حجاب، لقمه‌ی حلال و ... را نمی‌داند و رعایت نمی‌کند و عواقب آن نصیبش می‌گردد. لقمه‌ی حرام انسان را بی‌عاطفه می‌کند. در مورد مولکول‌های آب تحقیق‌هایی صورت گرفته و مشاهده‌شده که با انواع موسیقی حالت‌های مختلف به خود گرفته و با صوت قرآن به زیباترین شکل درآمده است. معنویت به‌شدت بر روح اثرگذار است. البته فعالیت‌های مادی و دنیایی قبل از فعالیت های معنوی است یعنی تقدم بر آن دارد، لذا حضرت فرموده‌اند: «من کسل عن امر دنیاه فهو عن امر آخرته اکسل» کسی که در کارهای دنیایی یقین دارد باید تلاش کند تا به اهدافش برسد دچار تنبلی و بی‌حوصلگی نمی‌گردد، اما کسی که قدر خودش را نمی‌داند با یک نسیم می‌افتد. بنابراین باید باور و ایمان را تقویت کرد. کسی که بداند برای هر کارش آخرتی وجود دارد و در آخرت نسبت به نوع و میزان دارایی تقسیم‌بندی می‌شود و بعضی جهنمی و برخی دیگر بهشتی می‌شوند مراقب کلیه‌ی افکار، رفتار و نیز انتخاب‌ها و ارتباطاتش بوده و تنبلی و بی‌حوصلگی نمی‌کند. بنابراین ضعف ایمان از مهم‌ترین منشأهای تنبلی و بی‌حوصلگی است. جنین در رحم مادر  با هرآن­چه که از طریق مادر می‌گیرد و هر چه که از تخمک مادر و اسپرم پدر دریافت کرده‌ه است، دنیای خود را می‌سازد.همچنین هیچ‌یک از دیدنی‌ها، لمس کردنی‌ها و چشیدنی‌ها بی‌اثر نبوده و حقیقت او را شکل می‌دهند، علم هم این موضوع را ثابت کرده‌ است. شکل مولکول‌ها با شنیدن کلمات مختلف تغییر می‌کنند حتی وقتی دو کلمه‌ی «الله» و «خدا» که حکایت از یک وجود دارند را بشنوند. با نام شیطان هم تغییر دیگری می‌یابد، لذا ما باید در پی بهترین تغییرات باشیم. قرآن ما را به سرعت و سبقت دعوت کرده‌هاست؛ «... سارعوا الی الجنّه عرض‌ها کعرض السموات و الارض...» و «... سابقوا الی الجنّه عرض‌ها کعرض السموات...» ضمناً عقب گرد را هم ممنوع کرده ­است. علی «علیه السلام» می­فرمایند: «الخائن من شغل نفسه به غیر نفسه و کان یومه شرّاً من امسه» خائن کسی است که به غیر خودش مشغول است و امروزش بدتر از دیروزش است. در روایت دیگر درباره‌ی چنین شخصی آمده: «معلون» است. لعن یعنی دور شدن از رحمت پروردگار. «من ساوی یوماه فهو مغبون»: کسی که دو روزش یکی باشد باخته است؛ خدا فقط یک جا از ما خواسته که سرعت و سبقت داشته باشیم. در هر جا غیر از آن مورد، سرعت و سبقت ما را عقب می‌اندازند زیرا ما را از توجه به خودش بازداشته و به غیر مشغول می‌کند. شاخص ما خدا و بهشت است و در حرکت به سمت آن‌ها هر قدر سبقت بگیریم کم است. علی «علیه السلام» درباره‌ی ضعف ایمان به عنوان یکی از عوامل بی‌حوصلگی و تنبلی می‌فرمایند: «اهلک شی الشّک» شک، هلاک کننده ترین چیز است. باید هر سؤالی درباره‌ی خدا داریم بپرسیم تا برطرف گردد. ما باید اجازه مطرح شدن شک‌ها را بدهیم تا در جهت رفع آن‌ها بکوشیم؛ در غیر این صورت تبدیل به عفونت می‌گردد. ۲ سی دی پاسخ و پرسمان را توصیه می‌کنم که همه تهیه کنند. همه‌ی سؤال‌های خانوادگی، فرهنگی، سیاسی، اعتقادی و ... در این سی دی پاسخ داده شده‌هاست. کسی که حاضر نیست از این روش ساده استفاده کند تنبل و جهنمی است. زیرا اساساً جهنم مخلوق تنبلی و بی‌حوصلگی است. شک مانند خاموش شدن چراغ جاده است که سرعت را کم می‌کند. گران‌بهاترین چیز در دنیا ایمان قوی است. قیمت انسان‌ها هم به ایمان آن‌هاست. می‌فرمایند: «شرّ القلوب الشاکّ فی ایمانه» بدترین قلب‌ها، شک کننده‌ی در ایمانش است. شک مثل سرطان است و انسان را نابود می‌کند. باید به سراغ کارشناس رفته و پاسخ بگیریم تا شکمان برطرف شود. یقین، مشکلات دنیایی و آخرتی ما را برطرف می‌کند. علی «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «الشّکّ کفر» شک کفر است. شک تدریجاً سرعت را کم می‌کند تا آنجا که شخص متوقف شده و گاهی هم منصرف شده و باز می‌گردد. انسان باید به محض اینکه دچار شک شد با یک کارشناس مطرح کرده و آن را برطرف کند. چنانچه در روایت داریم: هر کس بیماری‌اش را از طبیب پنهان کند به بدنش خیانت کرده. کسی هم که شک‌هایش را نزد کارشناس مربوطه طرح نکند به روح خود خیانت کرده‌هاست. کسی که شک دارد نمی‌تواند ذکر گفته و با خانواده‌ی آسمانی‌اش انس بگیرد. شوق بهشت و ترس از جهنم ندارد. قرآن می‌فرماید: اگر قلب شما سه معشوق، خدا، رسول و (سایر معصومین علیهم‌السلام) و جهاد در راه خدا را بر سایر معشوق‌ها ترجیح ندهد طبیعی نبوده و دچار فسق شده‌هاست. کسی که عشقش را به قدرت مطلق، حیات مطلق، زیبایی، علم و لذت مطلق، از دست بدهد به سمت محدودیت حرکت می‌کند. چنین کسی که محدودها را به نامحدودها ترجیح می‌دهد قلبش دچار بیماری شده‌هاست. در این وضعیت قرآن کلمه‌ی «فسق» یعنی غیر طبیعی را به کار برده است. قرآن می‌فرماید: «الذین آمنوا و لم یلبسوا ایمانهم به ظلم...» کسانی که ایمان آورده و ایمانشان را با ظلم نپوشانند... . امام صادق «علیه‌السلام» در توضیح آیه می‌فرمایند: یعنی ایمانشان را با «شک» نپوشاندند. حضرت ظلم را شک معنا کرده‌اند. کسی که شک می‌کند وفای به عهد ندارد عهد و امانت الهی را قرآن این‌گونه بیان می‌کند: «انّا عرضنا الامانه علی السموات و الارض و الجبال فابین ان یحملنها و حمله الانسان» ما امانت را بر آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها عرضه کردیم و آن‌ها از حمل آن امتناع کردند و انسان آن را حمل کرد. «عشق به خدا و کمال بین‌هایت» همان امانت الهی است که در نهاد همه انسان‌ها گذاشته است. به قول امام «رضوان الله» رئیس جمهور آمریکا هم عاشق خداست اما آن را در زمین جستجو می‌کند. کسی که به عهدش وفا نمی‌کند یعنی خدای بی‌نهایت را رها کرده و به سراغ محدودها می‌رود. کسی که دچار شک می‌شود حرکتی به سمت آخرت و بهشت نکرده و اساس کارهایش تقوی نیست. کسی که باور دارد  لقمه‌ی حرام سمّ است حتماً در آمدش را پاک می‌کند ولی کسی که چنین باوری ندارد نسبت به وجوهات شرعی بی‌توجه شده و هر لقمه‌ای به دستش رسید می‌خورد. وقتی شک برطرف شود قدرت افزایش می‌یابد. بسیاری از تنبلی‌ها معلول عدم آگاهی و بینش حقیقی است.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

حضرت علی علیه السلام فرمودند : رحمت خدا شامل حال كسی می‌شود كه بفهمد و باور كند كه از كجا آمده است؟ ما تا زمانی كه وطن خود را شناسایی نكنیم و یقین نكنیم و باور نكنیم كه در كجا بودیم؟ در كجا هستیم و به كجا می‌رویم؟ تمام عبادت‌هایمان هدر می‌رود. با خسران و تلف شدن عمر روبه‌رو هستیم. تمام عواملی كه گذشته ما را ساختند و بعدها آینده آخرتی ما را می‌سازند همه مبتنی بر شناختی است كه از خودمان داریم و بر اساس قیمتی است كه برای خودمان قائل هستیم. تأكید بزرگان این بوده است كه بفهمیم قبل از این‌كه به دنیا بیاییم كجا بودیم؟ وطن اصلی و خانواده اصلی ما چه وضعیتی داشتند؟ چه استعدادهایی داریم؟ در اینجا چه باید كنیم؟ و این‌كه قرار است كجا برویم؟ ما بیشتر به جای این‌كه سرمایه‌گذاری كنیم كه چه كار كنیم؟ باید سرمایه‌گذاری كنیم روی این‌كه از كجا آمده‌ایم و در كجا هستیم و به كجا می‌رویم؟ اگر این را بفهمیم انتخاب همه چیز بر اساس این مسئله شكل می‌گیرد كه وطن ما كجاست؟ الان كجا هستیم و به كجا بازمی‌گردیم؟ این‌ها خیلی به ما كمك می‌كند كه ما شیوه زندگیمان را بر اساس شادی و آرامش بگذاریم. قرآن هم وقتی یك انسان حقیقی را یاد می‌كند از خصوصیت‌های او به‌عنوان شادی و آرامش ذكر می‌كند. مقوله فقط یك مقوله ذهنی نیست. یك مقدمه است. ایمان آوردن و باور كردن این‌كه كجا هستم و به كجا می‌روم خیلی مهم است. باورهای غلطی در مسیر ما قرار دارد كه باید آن‌ها را از خودمان دور كنیم. مهم‌ترین مسئله در سر راه ما این است كه بفهمیم چه كسی نیستیم؟ باور كنیم كه جماد، نبات و حیوان نیستیم. هرچند این كمالات را داریم. «نال الفوز الأكبر»؛ به رستگاری اكبر و بزرگ‌ترین خوشبختی رسیده كسی كه موفق به خودشناسی شود. ما باید اول پیروزی شناخت خود را به‌دست آوریم و به فرمایش حضرت علی علیه السلام به بزرگ‌ترین خوشبختی رسیده است. این خوشبختی در آخرت نیست، به فرمایش قرآن؛ «لا خوف علیهم و لا هم یحزنون»؛ در همین جاست. اگر ما باور كنیم چه كسی هستیم باور كنیم بدن نیستیم، وطنمان اینجا نیست، در این دنیا غریبه هستیم خیلی مهم است. همه بدبختی‌های ما این است كه باور كردیم مال دنیا هستیم. فرزند دنیاییم و با فرهنگ دنیا خواستیم زندگی كنیم نه با فرهنگ جایی كه بودیم و قرار است برگردیم. لذا انتخاب‌ها، ارتباطات، ‌رفتارها و افكارمان را بر اساس یك شناخت غلط و محدود از خودمان بنا كردیم. طبیعی است كه نتیجه نمی‌دهد. متأسفانه خوشبختی را در چیزهایی می‌دانیم كه واقعاً خوشبختی نیست. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: عظیم‌ترین جهل انسان این است كه نفس خودش را نشناخته است. وقتی انسان گرفتار عظیم‌ترین جهل است معلومات دیگر هم به دردش نمی‌خورد. كمااین‌كه بشر در حال حاضر بیشتر از هر زمان دیگری علم دارد ولی این علم به دردش نمی‌خورد. چون این علوم همراه یك جهل عظیم است. كشورهایی كه تولیدكننده این علوم هستند بیشترین مشكلات را دارند. اساساً این علوم بر اساس شناخت قطعی و مسلم و تعریف درست از موضوع، كه انسان است توسعه پیدا نمی‌كند. طبق اصل اصالت تخصص، متخصص باید به ما بگوید ما كی هستیم و ساختار زندگی ما را ترسیم كند و قرار است كجا برویم؟ چگونه باید زندگی كنیم كه به نهایت خوشبختی جاودانی برسم؟ اگر می‌خواهید به عظیم‌ترین خوشبختی برسید باید موفق به خودشناسی شوید. یعنی دلم باور كند كه از كجا آمده‌ام؟ زن یا مرد نیستم. جماد، نبات و حیوان نیستم. من باید خود حقیقی‌ام را پیدا كنم و بتوانم به خاطر ظلمی كه سال‌ها در حقش كردم عذرخواهی كنم و از او دلجویی كنم. با او مأنوس شوم و با وجودی كه با او هستم چیز دیگری را نخواهم. در نظام فردی و اجتماعی باید «اعظم الجهل» را برطرف كنیم. كار حقیقی این است كه انسان‌ها بفهمند كجا بوده‌اند و در كجا هستند و به كجا خواهند رفت؟ وگرنه هرقدر در علوم، دنیاداری و ... موفق شود، گرفتارتر هستند. الان بیشترین بیماری‌ها و شكست‌ها مربوط به طبقاتی است كه موفقیت بیشتری در تحصیلات،‌ آسایش و ثروت دارند. ساختار اشتباه این است كه هرقدر در اشتباه بیشتر پیشرفت كنید، معضلات بیشتر خواهد بود. از حقیقت اصلی خودتان دورتر خواهید شد. آن‌ها كه دنیای كم‌تری دارند در عمق دنیا فرو نرفته‌اند و كم‌تر دور شده‌اند. این‌كه حضرت مسیح علیه السلام می‌فرمایند: رد شدن یك شتر از سوراخ سوزن راحت‌تر از رفتن یك ثروتمند به بهشت است، معجزه جمهوری اسلامی این است كه در این دنیای پیشرفته، بیشترین تولید انسان‌های ابدی (اولیاء خدا و شهدا) داشته باشد. كسی كه خودش را نشناسد،‌ از راه نجات دور می‌شود. هرچه در دنیا موفق‌تر باشد، غصه‌ها و عذاب و شكست او بیشتر خواهد بود. این‌كه ما چرا با وجود حضور در كلاس‌ها تأثیر نمی‌گیریم این است كه ما با گوش بخش حیوانی می‌شنویم كه از جنس خودم نیست. وقتی از وطنش صحبت می‌كنی، می‌گویی قرار است چند روز دیگر به وطن خودمان برگردیم، حاضر نیست بپذیرد. من باید معیارها و چینش فكری‌ام، انتخاب‌ها، ارتباطات، رفتارها و افكارم باید بر اساس این‌كه كجا بودم؟ كجا هستم و كجا می‌روم؟ باشد. فقط كسانی موفق هستند كه بتوانند به خوراك‌های باطلی كه مدتی خورده اند غلبه كنند. «سابقوا و سارعوا الی مغفره من ربكم» این‌كه می‌فرمایند؛ سرعت و سبقت بگیرید به سمت بهشتی كه به اندازه همه آسمان‌ها و زمین است و متعلق به هر یك از مؤمنین است، به این معناست كه شما مال این‌جا نیستید. وطن خودتان را بشناسید. در این بهشت به محض اراده هرچه بخواهید هست. نامه خدا در آخرت؛ «من الحی القیوم الذی لا یموت الی الحی القیوم الذی لا یموت» امام صادق علیه السلام فرمودند: اگر شما می‌خواهید اهل ذوق و شوق باشید، اقلاً بهشتی را بخواهید كه به اندازه آسمان‌ها و زمین است. امام صادق علیه السلام فرمودند: خیلی از شما 50 سال نماز می‌خواند حتی یك ركعت آن هم قبول نمی‌شود. چون بخش انسانیش نماز نخوانده است. اگر با بخش انسانی نماز می‌خواند نماز او را مست می‌كرد. او را از محبت هركسی بی‌نیازش می‌كرد. باید در بخش نظری بپذیرم و باور كنم كه مال این‌جا نیستم. امام باقرعلیه السلام فرمودند؛ كلید همه بدبختی‌های آدم در دنیا تنبلی و بی‌حوصلگی است. پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: بیشترین ناله جهنمی‌ها از امروز و فردا كردنشان است. تا وقتی با دلی كه شیفته كمالات جمادی، نباتی و حیوانی است حركت كنیم به امام زمان علیه السلام و خانواده آسمانی‌مان نخواهیم رسید. اگر نخواهیم با گوش دیگری بشنویم،‌ مثل زمانی می‌شود كه پیامبر خدا هم آمد اطرافیانش او را نپذیرفتند.