از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی روان شناسی تنبل 1-کم خردی و سبک سری در روایت داریم: تنبلی و سستی، خوی انسان‌های سبک‌عقل است. انسان در تمام ابعاد پنج‌گانه وجودش، نیازهایی دارد که موظف به تأمینِ تمام آنهاست. کوتاهی در تأمین این نیازها، نشانه‌ی کم‌خردیِ یک انسان بوده و در نهایت به آسیب‌های جدّی و ندامت‌باری خواهد انجامید. اوجِ این مسئله در گروهی از انسان‌ها دیده می‌شود که به دنبال تنبلی در استفاده از تغذیه‌ی مناسب، ورزش، رعایت اصول بهداشتی و ... به بیماری‌های گوناگونی دچار می‌شوند. حتی بعضی از انسان‌ها، به سبب تنبلی در رعایت دستوراتِ پزشک بعد از ابتلا به بیماری و مصرفِ صحیحِ داروها، جانِ خویش را از دست داده و فرصتِ گرانبهایِ عمر را در آخرت‌سازی از خویش دریغ می‌نمایند. گروهی دیگر به خاطر تنبلی، حاضر به هیچ‌گونه تغییر، تنوع و پیشرفتی در زندگی نبوده و این تنبلیِ خویش را با بهانه‌هایی از قبیل زُهدورزی توجیه می‌نمایند. انسان ها برای تأمین تمام نیازهایِ وجودیِ خود (جسمی و جنسی، عقلی و وهمی و فوق عقلانی)، نیازمند کسب دانش و دریافتِ مهارت‌هایی هستند که برای هر گونه انتخاب، ارتباط، افکار و رفتار در آن بخش لازم و ضروری می‌باشند. تنبلی در کسب این دانش‌ها و مهارت‌ها، خسارت‌های سنگین و جبران‌ناپذیری را به وجود انسان‌ها تحمیل خواهد کرد. سه دسته از اطلاعاتِ تخصصیِ زیر، از لوازم واجب و اساسی برای تأمین سعادتِ دنیا و آخرتِ هر انسان بوده و «کسب اطلاعات» پیرامون آنها و تمرین برای رسیدن به مهارت در آنها، وظیفه‌ی واجبِ هر انسان است: 1-        خودشناسی و اعتقادات؛ رسیدن به یک شناخت حقیقی از خود به عنوان یک موجود جاودانه و فهم چهارچوب‌ها و اصول اعتقادی که انسان را در جهت رسیدن به سعادت ابدی‌اش یاری می‌نماید. 2-        اخلاقیات؛ که شامل اطلاعاتِ لازم در برقراری ارتباطِ صحیح با خدا، خودِ انسان و دیگران می‌باشد و انسان را از آسیب‌های جدّی در روابط مختلف در امان می‌دارد. 3-        احکام؛ (علوم رساله‌ای و شناخت حرام‌ها و حلال‌ها و ...) که حافظِ حریم انسان‌ها و خانواده‌ها از گزندهای بزرگ می‌باشد. تمام مردان و زنان موظف‌اند، این سه دسته اطلاعات تخصصی را آموخته و در تک‌تک روابط و مراحلِ گوناگونِ زندگی خود جاری کنند. پدر و مادری که هنوز خط قرمزهای دین خود را نمی‌شناسند، قطعاً نمی‌توانند آن را به فرزندانِ خویش بیاموزند. عدم رعایت لقمه‌ی حلال، فرزندان را به موجودات بی‌عاطفه‌ای بَدَل خواهد نمود که اولین قربانیانِ این بی‌عاطفگی، خودِ پدر و مادر در سنین کهولت و در هنگام نیازشان به فرزندان می‌باشند. عدم کسب دانش‌ها و مهارت‌های جنسی، عاطفی و همسرداری است که سبب بروز اختلافاتِ خانوادگی و افزایش آمارِ تکان دهنده‌ی طلاق در جوامع بشری شده است. تنبلی والدین در کسب اطلاعات و مهارت‌های تربیت فرزند، خسارت‌های سنگینی را به اقتصاد و عواطف خانواده تحمیل خواهد نمود و زمان بلوغ و بعد از بلوغِ پُرتنش و آلوده‌ای را برای خانواده رقم خواهد زد. خانواده‌ای که فرزندان خود را در جهت آموزش‌های دینی یاری نمی‌کنند و آنها را در جهلِ انسانی نگه می‌دارند، مرتکبِ بزرگترین خیانت‌ها در حق آنها شده و قطعاً آنها را به تنبلی‌های گوناگون به خصوص تنبلی‌های فوق عقلانی که ناشی از عدم شناختِ حقیقیِ خودشان است، مبتلا خواهند ساخت. فراموش نکنیم که تنبلی‌های فوق عقلانی بسیار شایع‌تر از تنبلی‌های دنیایی است و کسی که در امورات دنیایی خود تنبل باشد، حتماً در اموراتِ آخرتی‌اش تنبل‌تر خواهد بود.   2- به تأخیر انداختن عمل حضرت علی «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «تأخیر العمل، عنوانُ الکَسَل؛ به عقب انداختن یک عمل، علامتِ تنبلی است.» یکی از خصوصیاتِ انسان‌های تنبل، به تأخیر انداختنِ کارهایشان می‌باشد. انسانی که می‌فهمد با گذراندن دوره‌ای خاص و یا با آموختن یک دسته از اطلاعات می‌تواند، مشکلِ بزرگی از خود را حل نموده و به سعادت برسد، اما هر روز آنرا به تأخیر می‌اندازد، به خسران عظیمی دچار خواهد شد.   ریشه‌ی تنبلی در بیماری‌های اخلاقی و روحی از نگاه نبی اکرم «صلی الله علیه و آله و سلم» کلیدهای گرانبهایی در بخشی از دعای نبی اکرم «صلی الله علیه و آله و سلم» نهفته است که آنها را مورد بررسی قرار می‌دهیم؛ «أمنُن علینا با النّشاط (1)، و أعذنا من الفشل و الکسل (2)، و العجز (3) و العمل (4)... پروردگارا منّت گذار بر ما به سرزندگی، و پناه بده ما را از شُلی و تنبلی و ناتوانی و بهانه‌گیری ... (1) سرزندگی؛ قسمتی از سرزندگی و نشاط در زندگی هر انسان، در اختیارِخود اوست. استحمام در شب‌ها، بخشِ زیادی از نیازِ انسان را به خواب کم‌تر نموده و موجب آرامش مغزی و روحی او می‌گردد و برایش نشاط آفرین خواهد بود. انتخاب عطرها، رنگ‌ها، لباس‌ها و ... که با ساختارِ نفس هر کس متناسب اند می‌توانند نشاط‌آفرین باشند. مواد غذایی گوناگون تأثیرات مختلف بر روح انسان‌ها دارند. باید غذاهای نشاط‌آورِ طبعِ خود را شناسایی نموده و از آنها در شرایطِ لازم برای رسیدن به آرامش و شادی استفاده نماییم (مثل شب‌های امتحان، کنکور...) و بعد از تلاش‌های خودمان، نشاط را از پروردگارمان طلب کنیم که هیچ چیز جز به اذن او در عالم جریان نخواهد یافت. از خداوند اِلهام در استفاده‌ی آنچه که به ما نشاط می‌دهند را بخواهیم تا بتوانیم بهتر از پیرامون خود در جهت سرزندگی روحمان بهره جوییم. (1) سستی و تنبلی؛ پناه بردن به خدا از سستی و تنبلی، در حقیقت پناه بردن به او شرّ ریشه‌ی اصلی شقاوتِ انسانی است. انسان‌های تنبل نه حق خود را رعایت می‌کنند، نه حق خداوند و انسان‌های دیگر را و در دنیا و آخرت شقّی و بدبخت خواهند بود. (2) عجز؛ عدم آینده‌نگری‌های ما و تنبلی در اداره‌ی امورات به نفعِ آینده، سبب درماندگی‌ها و شکست‌های بزرگ در زندگی‌مان خواهد شد. انسان‌های زرنگ و زیرک از کارهایی که ممکن است روزی آنها را به عجز برساند، پرهیز می‌کنند. تنبلیِ گروهی از انسانها، آنها را از بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی که آن را متناسب با شئونِ وهمیِ خود نمی‌دانند باز می‌دارد، لذا در بسیاریِ از اموراتِ مادی زندگی خویش به عجز و ناتوانی می‌رسند. (3) بهانه‌گیری؛ بهانه‌گیری در حقیقت به معنای فرافکنی، توجیه کردنِ تنبلی‌ها با عواملِ دیگر و دلیل‌تراشی برای تنبلی‌ها و سستی‌ها به طُرُقِ گوناگون است. اما از خاطر نبریم! که خداوند در تمام محیط‌ها، حجّت‌هایی از خویش قرار داده است تا بهانه‌ای برای هیچ انسانی باقی نماند. انسان‌هایی که در کفرآمیزترین شرایط زندگی، مقدس و متدیّن زندگی می‌کنند. راه بهانه را برای تمام انسانهایی که در شرایط مشابه و یا بهتر زندگی می‌کنند، می‌بندند. «موضوع بهانه‌گیری را در جلسه‌ی بعد پی خواهیم گرفت.»   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته .

در سلسله مباحث خانواده آسمانی دو نكته عرض شد؛ یكی این‌كه بدون عشق حقیقی نمی‌توانیم دینداری موفقی داشته باشیم و دیگر این‌كه مصداق عشق حقیقی به ما معرفی شده است. دقیقاً مانند تمام امور دنیایی كه بدون عشق موفقیت جدی در پی نخواهد داشت. در دینداری بدون عشق نیز رشد و بالندگی وجود ندارد. انسان به‌دلیل نیازی كه به عشق دارد همواره معشوق‌های نباتی و جمادی و حیوانی و حتی عقلانی دارد ولی اگر به اهل بیت «علیهم‌السلام» به عنوان معشوق‌های حقیقی عشق نورزد به ظاهر دینداری كرده ولی با معشوق‌های غیرانسانی زندگی می‌كند. در حج نیز وقتی امام صادق «علیه‌السلام» باطن حجاج را به شخصی نشان می‌دهد شخص مشاهده می‌كند كه تعداد بسیار كمی از آن‌ها انسان هستند. بدون عشق،‌ نماز، قرائت قرآن، روزه، حج و جهاد لذتی ندارد. انسان باید دست از تجارت (طمع به بهشت) و ‌ترس از جهنم بردارد و با عشق طی طریق كند. دینداری بدون عشق ممكن است ما را به بهشت برده و از جهنم برهاند ولی به «الله» نمی‌رساند. به همین دلیل است كه خداوند دین را مبتنی بر عشق كرده و غیر از آن را نمی‌پذیرد. «لا اله الا الله» یعنی هیچ «اله» و معشوقی جز «الله» نیست و نمی‌گوید هیچ معبودی بلكه هیچ معشوقی جز او نیست. در سوره توبه آیه 24 هم مسئله عشق و محبت را مطرح كرده است و این عشق را مبتنی بر سه چیز می‌داند؛ خدا، رسول و اهل بیت «علیهم‌السلام» و جهاد در راه خدا. اگر واقعاً عاشق هستیم باید بتوانیم موانع عشق را (با جهاد) از سر راه برداریم. اگر لازم شد هجرت و اگر اقتضاء كرد، دست به شمشیر ببریم. انسانِ عاشق وجوهات شرعی واجب و مستحب را با عشق می‌پردازد. نه این‌كه با حساب و كتاب كه مثلاً به او بگویند اگر نپردازی لقمه‌ات حرام می‌شود و نطفه فرزندت آلوده به حرام شده است. دو نفر كه عاشق هم هستند وقتی بیرون می‌روند عاشقانه هزینه می‌كنند و حتی ناراحتند كه چرا بیشتر ندارند تا خرج یكدیگر كنند. انسان غیرعاشق به علوم دنیایی اهمیت بیشتری می‌دهد تا آموختن قرآن، اخلاق و احكام. ولی انسان عاشق دائماً در پی راه‌هایی است كه به خدا و اهل بیت «علیهم‌السلام» نزدیك‌تر شود. از طرفی انسان در این عشق مدیون خود خداست. (لیلی از مجنون بسی مجنون‌تر است) خودشان به ما آموخته‌اند كه این‌گونه دعا كنیم. «أن یجعلنی معكم فی‌الدنیا و الآخره» وقتی انسان عاشق شد هیچ‌ كاری برایش سخت نیست زیرا همه این‌ها باعث قرب به معشوق می‌شود. بعضی‌ها ممكن است در طول عمرشان صدها ساعت در مسجد بوده‌اند ولی هرگز لحظه‌ای با خدا حرف نزده‌اند. یك شب با خدا بودن به اندازه قرن‌ها عمل می‌كند. كسانی كه تمرین می‌كنند با خدا حرف بزنند یا چیزی برای خدا بنویسند پس از مدتی می‌بینند كه این خداست كه سخن می‌گوید و می‌نویسد «و لكنه اول من المذكور و ثان من الذاكر» همه عمر برندارم سر از این خمار و مستی / كه هنوز من نبودم كه تو بر دلم نشستی كسی كه میل به عشق‌بازی با خدا ندارد، امیدی به او نیست و این بی‌میلی مانند سرطان است. اگر در خودمان تمایل به خلوت با خدا و معصومین «علیهم‌السلام» دیدیم حتماً بدانیم كه خبری است و از آن طرف ما را صدا می‌زنند. نماز كار هركسی نیست. اگر میل به نماز داریم خیلی قدر خودمان را بدانیم «استعینوا بالصبر و الصلوه و انها لكبیره الا علی الخاشعین» كسی كه سر نماز به ‌ترجمه توجه می‌كند، هنوز دل نداده است. بعد از طی مراحل عقلی كار ما فقط با دل است. خداوند قرآن را بر قلب پیامبرصلوات الله علیه نازل كرد نه بر عقل او. دلیل این‌كه شعار قرآن این است كه هرچه مؤمن‌تر باشی شادتر و بانشاط‌تر هستی، این است كه خدا رابطه را با دل قرار داده است نه فكر و عقل. كسی كه می‌خواهد از افكار بد نجات پیدا كند باید افكار خوب را جایگزین كند. اگر نجات پیدا نكردیم ممكن است در لقمه اشكال باشد. دیدنی‌ها، شنیدنی‌ها و خوردنی‌های حرام، افكار حرام به همراه دارند و اگر انسان افكار پاكیزه را جایگزین كند به حدی لذت می‌برد كه حاضر نیست به گذشته برگردد. شخصی می‌گفت كه می‌خواهد از افكار و اعمال بد نجات پیدا كند ولی نمی‌توانست. ایشان را خدمت شخص با صفا ونورانی بردیم ساعتی با او نشست وقتی برگشتیم در او توان تغییرات و تصمیمات زیبا ایجاد شده بود. امام سجاد «علیه‌السلام» به خداوند عرض می‌كنند: خدایا چه‌قدر شیرین است كه من در خیالم با تو عشق‌بازی می‌كنم. امكان ندارد انسان در خیال با معشوق عشق‌بازی نكند و در بیرون به او برسد. برای طهارت خیال لقمه باید شبهه‌ناك هم نباشد و مراجع تقلید «حفظهم‌الله» تكلیف ما را روشن كرده‌اند. در بخش اسماءالله گفتیم كه ارتباط با اسم یعنی ارتباط با حقیقت و كمال كه اول به صورت كتاب است. گر میسر نیست بر من كام او/ عشق‌بازی می‌كنم با نام او بنابراین تصاویر و مجسمه‌های حیوانات در منزل و اتومبیل مانع خیالات پاك هستند. اگر اسم‌های معشوق‌های انسانی در معرض دید باشند و انسان رابطه لفظی هم برقرار كند منجر به رابطه تصوری می‌شود و پس از آن رابطه تصدیقی است كه كار عقل است و پنجمین مرتبه رابطه وجودی است. طی كردن این مسیر منجر به رفاقت و صمیمیت می‌شود. برای روشن شدن مطلب مثالی می‌زنیم: انسان وقتی می‌خواهد از استاد یا بزرگی وقت ملاقات گرفته و به دیدارش برود ممكن است نتواند تمركز بگیرد و حتی دچار لكنت شود، لذا مطالب موردنظرش را می‌نویسد و حتی گاهی ممكن است مجبور شود وقت دیگری بگیرد تا بتواند مطالبش را مطرح كند. هنگامی که مطلب را می‌نویسد با لفظ سروكار دارد و به آن فكر می‌كند ولی وقتی چندبار این ارتباط برقرار شد به‌خصوص اگر آن بزرگ هم لطف داشته باشد دیگر صحبت كردن زحمتی نداشته و مانند رفیق راحت می‌تواند با او رابطه كلامی برقرار كند. درباره امام سجاد «علیه‌السلام» آورده‌اند كه ایشان بسیار ابهت داشتند (زیرا تجلی كامل خداوند بوده‌اند و مانند سایر معصومین «علیهم‌السلام» از عظمت زیادی برخوردار بوده‌اند.) و برای این‌كه افراد با حضرت راحت باشند همیشه لبخند به لب داشتند. دوستان با یكدیگر تعارف نداشته و به راحتی می‌توانند باهم رابطه برقرار كنند. «تسقط الآداب عند الاحباب»؛ وقتی صمیمیت به حدی شد كه افراد به هم دست می‌دهند و یكدیگر را در آغوش گرفته، حتی می‌بوسند واقعاً رابطه قلبی و دلی برقرار شده است و خیلی فراتر از لفظ است. ما هنوز با امام حسین «علیه‌السلام» و خدا چنین رابطه‌ای را برقرار نكرده‌ایم. ولی برخی رابطه‌شان با خدا و اهل بیت «علیهم‌السلام» خیلی اوج است. دوستی با اهل بیت پی‌در پی مرگ‌های طبیعی و حیات فطری برای انسان به همراه دارد و به تدریج مزاحم‌های حیات انسانی را از بین می‌برد. كسی كه سرگرم حیات دنیایی بوده و توجهی به حیات ابدی ندارد وقتی به آن طرف منتقل می‌شود می‌بیند كه با سلاطین آن‌جا رفاقت نداشته و اساساً تطبیق با آن طرف ندارد و لذا امكان بهره‌برداری ندارد. عاشق شو ورنه روزی كار جهان سرآید / ناخوانده نقش مقصود از كارگاه هستی قیمت هركس به معشوقش است و معشوق هركس بستگی به شناختی دارد كه از خودش دارد.

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی نفسِ آرام در گروی تغذیه بخش فوق عقلانی آموختیم که ذات انسان، عاشق بینهایت است و بینهایت نیز مصداقی جز الله ندارد. بنابراین هرگاه میان انسان و الله ارتباط صحیحی برقرار بوده و او به سمت این بینهایت در حرکت باشد نشاندهنده آن است که زندگی انسانی او در مسیر طبیعی خویش قرار دارد و از همین دلیل، روح او کاملاً آرام است. تأمین نیازهای بخش فوق عقلانی (ارتباط با الله)، به نفس آرامش می‌بخشد و هر گونه فقر در تأمین خوراک های این بخش، نفس را ناآرام و بیقرار می‌کند. و این مسئله به طور واضح در بخش طبیعی انسان نیز دیده می‌شود؛ زمانیکه غذا و اب و نیازهای دیگر بخش طبیعی، تأمین باشند. هیچ گونه بیقراری ناآرامی و نگرانی بدنی یک انسان را تحت فشار قرار نمی‌دهند. شروع بی‌قراری‌ها و ناآرامی‌ها درست در زمانی دیده می‌شود که شخص تأمین یک یا چند نیاز طبیعی‌اش را در خطر ببیند. عدم تغذیه کودک عزیز روان، دائماً در انسان تولید کسالت، بیقراری، ناآرامی، تنبلی، عصبانیت، زودرنجی و ... می‌کند به طوری که دیگر تأمین هیچ کدام از نیازها و آرزوهای بخش طبیعی نمی‌تواند او را به آرامش برساند. زیرا بخش اصلی وجود هر انسان که تأمین کننده شادی و آرامش او می‌باشد. بخش فوق عقلانی است و چهار بخش دیگر، بخش‌های فرعی اند که باید در استخدام بخش انسانیِ (فوق عقلانی) او قرار گیرند. اساساً تمام آنچه که در آسمان‌ها و زمین است برای رشد این بخش خلق شده، تا در نهایت هر نَفسی بتواند به الله تشبه یافته و به او ملحق گردد؛ «هوالذی خلق لکم ما فی الارض جمیعا...» (سوره بقره، آیه 29) و منظور از «لَکُم» بخش انسانیِ وجود ماست. پس هر گونه، نا آرامیِ درونی، نشاندهنده بیماریِ انسان در بخش فوق عقلانی است که در نتیجه سوء تغذیه این بخش به وجود آمده است. عدم ارتباط با غیب ( الله، خانواده آسمانی، ملائکه و ....) و نامأنوس بودنِ با آن، نشانه سوء تغذیه این بخش است که آرام آرام نفس را به مدت بیماری پیش می‌برد. بیماری در بخش فوق عقلانی (ناآرامیِ نفس)، تمامِ موفقیت‌های بخش‌های دیگر را نیز با شکست مواجه خواهد کرد، به طوری که تمام این موفقیت‌ها را به عواملی اضطراب زا تبدیل خواهد نمود. به عنوان مثال، کسی که هنوز نمی‌تواند، نفس خود را آرام نگه دارد. در صورت ازدواج، حجم اضطراب هایش چند برابر می‌گردد. بنابراین باید بیاموزیم که قبل از آغاز هر انتخاب و ارتباطی، ابتدا کودک عزیز روان را آرام نگه داریم تا بقیه ارتباطات و انتخاباتِ ما، با موفقیت و در جهت رشدِ بخش انسانی، به پایان رسند. توجه به آمار بالای اضطراب و نا آرامی در گروههای مرفّه و یا تحصیل کرده، تأیید کننده این موضوع کلیدی است: که رفاهِ مادی و سطحِ بالای تحصیلات، نمی‌توانند کودک عزیز روان را آرام نگه دارند، و این کودک تنها، اِله خویش را می‌طلبد. امروزه غالبِ انسان‌ها، با درگیر شدن در چهار بخش پایینی، مشغول ظاهر زندگی شده و در حقیقت در حالِ بازیِ با دنیا هستند. زندگی به معنای حقیقی، زمانی آغاز می‌شود که بخش فوق عقلانیِ انسان‌ها، در کنار زوج حقیقی خویش قرار گرفته و میان آنها پیوند و انس برقرار می‌گردد، (لا اله الا الله). در این صورت نیازهای بخش فوق عقلانی به بهترین نحو تأمین شده و شخص در نهایتِ آرامش و شادی از چهار بخش دیگر خود نیز در جهت رسیدن به هدف خلقت استفاده می‌نماید. الله، اِله بخش فوق عقلانی ماست، اما اساساً در غالبِ انسان‌ها، هیچ پیوندی میان این اِله و انسان ایجاد نشده است. اینکه در ماه رمضان، اصلاً بر حجم آرامش و شادیِ ما افزوده نمی‌گردد، درست به دلیل آن است که ما «روزه» را به عنوان یک خوراک برای تغذیه بخش فوق عقلانی و در آغوش کشیدنِ اِله حقیقی مان، نپذیرفته‌ایم. اینکه میان ما و خانواده آسمانی مان هیچ رفاقت و انسی وجود ندارد و اساساً تنها برای رفع حوائج دنیایی خود با آنها ارتباط برقرار می‌کنیم، ما را نسبت به آنها نامحرم می‌کند، تا جایی که بعد از تولد به برزخ، نمی‌توانیم از شرایط برزخ لذت ببریم، چون هیچ آشنایی و محرمیتی میان ما و غیب برقرار نشده است. ترس از آخرت، دقیقاً به دلیل سوء تغذیه بخش فوق عقلانی و عدم برقراری انس با غیب است. همان خداوندی که از زمانی که هیچ نبوده‌ایم در ظلمات رحم ما را صورتگری نموده و تا به امروز ربوبیت نموده است. در برزخ نیز، در انتظار ماست، پس این ترس هیچ معنایی ندارد جز آنکه، ما با او مأنوس نیستیم. تنبلی در تغذیه بخش فوق عقلانی، روز به روز انس و طمع انسان را نسبت به دنیا افزایش داده و از طرفی دارایی‌های انسان را نیز به دست فراموشی می‌سپارد، تا جایی که دیگر اثری از کودک عزیز روان در وجود او باقی نمی‌ماند و این کودک در رحم دنیا، سقط می‌شود. جبرانِ سوء تغذیه‌های فوق عقلانی براستی آیا برای جبران تنبلی‌های گذشته و سوء تغذیه بخش فوق عقلانی، راهی وجود دارد؟ آیا می‌توان ناآرامی‌های درونیِ تولید شده در نفس را درمان کرد؟ بله، به محض تصمیم جدی برای جبران گذشته و تغذیه بخش فوق عقلانی، انسان می‌تواند تمام عقب ماندن‌های خود را در این مسیر، جبران نماید. لذا برای جبران این عقب ماندگی ها، باید بتواند با سرعتِ بالاتری حرکت کرده و به مقصد برسد. خداوند بزرگ، سه وسیله پرسرعت و پرقدرت را برای ما قرار داده تا در صورت عقب ماندن بتوانیم به وسیله آنها خودمان را به سطحِ کمالِ انسانی برسانیم. اما نکته بسیار مهم آن است که انسانی می‌تواند از این سه وسیله استفاده نموده و عقب ماندگی های خود را جبران کند که مهارت پرواز با این سه وسیله را آموخته باشد. این سه وسیله عبارتند از: 1- رحم های زمانی  2- رحم های مکانی 3- رحم استاد. رحم های زمانی قطعات عمر، از نظر اندازه، کاملاً با هم برابرند، یعنی هر یک ثانیه با ثانیه بعدی از لحاظ ارزش فیزیکی، مساوی اند، اما چون عمر، بر بدنِ ما می‌گذرد و بدن نیز حاویِ روحی است که امری مجرّد است، کیفیت استفاده از عمر در زمان‌های مختلف برای انسان متفاوت است. امروزه علوم بشری، موفق به کشف خاصیتِ لحظاتِ مختلفِ شبانه روز در فراگیری علوم مختلف و انجام فعالیت‌های گوناگون شده است، به گونه‌ای که اثبات شده هر علمی در چه ساعاتی از شبانه روز، بهتر قابل فراگیری است و یا فعالیت های مختلف در چه ساعاتی، نتیجه بهتری خواهند داد. خداوند نیز به بعضی از زمان‌های دنیا، قابلیتی عالی و فوق العاده برای رسیدن به باطنِ انسانی می‌بخشد که از آنها به رحم‌های زمانی تعبیر می‌شود. این رحم‌های زمانی، درست مانند رحم مادر برای جنین، جایگاههایی قدرتمند برای شکل‌گیری باطن انسانی هستند. البته باید دقت کرد که تنها ورود به این رحم‌ها، کافی نیست، بلکه استفاده صحیح از این رحم‌هاست که می‌تواند عقب ماندن‌های انسان را جبران کند. کسی که زمانی از عمر خود را تلف نموده و یا با انجام گناهان، عقب گرد داشته است، باید به این رحم‌های زمانی، بیشتر توجه نموده و ساعاتی از شبانه روز را که برای او سرعت بیشتری دارد، پیدا کند. به عنوان مثال اوقات اذان، زمان بسیار اوج دهنده‌ای در استفاده از وسیله پرقدرت نماز هستند. به گونه‌ای که در روایات تفاوت نماز اول وقت با نماز آخر وقت، مثل تفاوت آخرت با دنیا تشبیه شده است. فراموش نکنیم که خلوتِ شب و وقتِ سحر زمانهای بسیار تأثیرگذاری بر نفس هستند. مهمترین اتفاقات نیز در عالم خلقت در شب رخ می‌دهند. مثل شب قدر که تقدیر تمام موجودات اندازه‌گیری می‌شود. در طول هفته نیز، 24 ساعت است، که رحم زمانی قدرتمندی به حساب می‌آید و آن از اذان ظهر پنج شنبه تا اذان ظهر جمعه (شب جمعه) می‌باشد و تأثیر تمام اعمال بر نفس دو برابر است. هم گناهان، تأثیرات مخرّب مضاعفی دارند و هم خیرات، نورانیتِ دوبرابری در نفس تولید می‌کنند. این نشاندهنده آمادگی بالای نفس برای پذیرش اثراتِ اعمال است. در طول هر ماه نیز، چند رحم زمانی قدرتمند وجود دارد، اول هر ماه و یا شب‌هایی که خاصِ همان ماه می‌باشد. در طول سال نیز، این رحم ها متعددند. ماه رجب که استفاده صحیح از آن، می‌تواند عقب ماندگی سالهای طولانیِ عمر انسان را جبران نماید، رحم بسیار قدرتمندی است که انسان را به رحم قدرتمندتری به نام شعبان متولد می‌نماید. اگر کسی از ماه رجب، به خوبی در تغذیه کودک عزیز روانِ خود استفاده کرده باشد، می‌تواند در ماه شعبان قدرت بسیاری کسب نموده و آماده ورود به ضیافتِ الله در ماه رمضان گردد. و به این طریق در ماه رمضان به لذت پرواز در این ضیافت نائل می‌گردد. ماههای محرم، صفر، ذی الحجه، شب و روز عرفه و ... همه و همه از رحم‌های زمانی قدرتمندند. رحم‌های مکانی قابلیتِ کسبِ باطن انسانی در هر مکانی وجود ندارد. نمی‌توان در فضاهای آلوده، روحی پاک و باطنی انسانی و قدرتمند ساخت. درست مثل اینکه در یک ظرف کثیف و آلوده، نمی‌توان غذایی لذیذ و پاک را میل نمود. مکان زندگی، انسانهایی که با انسان در ارتباطند، دیدنی‌ها، شنیدنی‌ها و مکانی‌هایی که انسان در آنها آمد و شد دارد و ... همه و همه می‌توانند در ساختار روح انسان تأثیرگذار باشند. به همین دلیل بزرگان دین، توصیه فرموده اند که در هنگام انعقاد نطفه باید تمام شرایط زمانی و مکانی را در نظر گرفت. برای رسیدن به یک تحول اساسی در مسیرِ انسانی، باید از فضاهایی که حاملِ القائاتِ طبیعت‌گرایی و جنسی هستند، خارج گشت و به محیط‌هایی پناه برد که برای انسان، القائاتِ فطری و انسانی تولید می‌کنند. به عنوان مثال در حرم‌های معصومین، غالباً افکار خبیث و شیطانی به سراغ انسان نمی‌آیند. مساجد، حسینیه‌ها، عبادتگاهها، حرم‌ها و ... همه و همه از رحم‌های مکانی قدرتمندند. بسیار سفارش شده، که همه ما در منازل خویش نیز یک رحم مکانی، درست کنیم به این صورت که جای خاصی را به عنوان مصلّی و عبادتگاهِ خود قرار دهیم، تا به آنجا مأنوس شده و از آن القائاتِ انسانی دریافت نماییم. قوی‌ترین رحم‌های مکانی در کره زمین، کربلا و نجف است. قدرتِ قبور ائمه معصومین حتی از کعبه نیز بالاتر است. به همین سبب در روز عرفه خداوند به کسانی که در کربلا هستند، زودتر از حاجیان توجه می فرماید. چرا که روح توحید، ولایت است. و کسی که از الله به امام نرسد، حقیقتاً توحیدش نیز ارزشی نخواهد داشت. اساساً دلیل تولد حضرت علی «علیه السلام» در داخل کعبه نیز، چیزی جز این نیست. بدون امام و ولی اساساً ارتباط با الله، دروغی بیش نیست. رحم استاد گاه شصت سال عقب‌ماندگی به واسطه یک استادِ راه شناس و ماهر در ظرفِ یک سال، قابل جبران است. چنین استادی، انسان را از چنگ شیطان و اعماق جهنم نجات داده و تا عالی‌ترین درجات بهشت می‌رساند. تفاوت رحم استاد با رحم‌های مکانی و زمانی آن است که استاد، مهارت‌های استفاده از رحم‌های زمانی و مکانی را به انسان می‌آموزد و او را به پرواز و قوانین آن آشنا می‌کند. بدون استاد و کسب معرفت از او، دیگر عبادت ما در رحم‌های زمانی و مکانی کم ارزش اند و سانندگیِ لازم را نخواهند داشت. به همین دلیل امام جواد «علیه السلام» می‌فرمایند: «القصدُ إلی الله باالقلوب، ابلغ من إتعابِ الجوارح بالاعمال» (مسند الامام الجواد، ص 244) حرکت به سوی خدا با قلب (حرکت با معرفت) بسیار رساننده‌تر از به زحمت انداختن بدن در انجام اعمال است. قلبی که با معرفت، نور گرفت و حرکت کرد؛ قطعاً با سرعت فوق العاده‌ای به پیش می‌‌رود و تمام عقب ماندن‌هایش را جبران می‌نماید. از همین رو قرآن علّت اصلیِ ابتلا به جهنم را عدم زانو زدن در برابر استاد و شنیدن حکمت و تفکر در آن معرفی می‌نماید؛ «لو کنّا نسمعُ او نعقل، ما کنّا فی اصحاب السّعیر» (سوره ملک آیه 10) انسان به کمک استاد، خوب می‌شنود، خوب فکر می‌کند و تا بهشت حرکت می‌کند. وفاداری و احترام به استاد و رعایت دستورات او در مسیر است که می‌توان انسان را به مهارت‌هایی برساند که بتواند از رحم‌های دیگر استفاده نموده و پرواز کند.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته .

اهل بیت «علیهم‌السلام» ظهور نهایی كمالات ما هستند. خود آرمانی ما، اهل بیت «علیهم‌السلام» هستند و تمام جنبه‌های كمالی و آرمانی ما را دارا هستند و فقط ایشان هستند كه ارزش دلدادگی كامل ما را داشته و عشق به غیر ایشان با شكست مواجه خواهد شد. البته ضرورت این عشق بسیار با اهمیت است. بدون عشق، ‌زندگی برای انسان معنا ندارد. انسان‌ها برای این‌كه زندگی خمود و بی‌روحی نداشته باشند به دنبال عشق می‌روند ولی معمولاً معشوق‌های ناقص را مصداق برای عشق به بی‌نهایت قرار داده و اگر این‌گونه از دنیا بروند دست خالی به آخرت منتقل می‌شوند. انسان‌ها بدون عشق، حیات دنیوی و اخروی موفقی ندارند. انسان بدون عشق به اهل بیت «علیهم‌السلام» ممكن است به ظاهر حیات دنیوی موفقی داشته باشد ولی از زندگی لذت نمی‌برد و فقط از ‌ترس جهنم یا میل به بهشت ظواهر دین را رعایت می‌كرده و اساساً عاشق نشده است. انسان عاشق هیچ‌وقت احساس پوچی و سرخوردگی ندارد زیرا عشق زندگی را لذت‌بخش می‌كند. یكی از قهرمانان ورزشی اظهار داشته كه برای رسیدن به موفقیت در دوران تمرین مجبور شده كه ده ماه خانواده‌اش را نبیند این شخص اگر عاشق نبود امكان نداشت كه تحمل كند. این‌كه انسان عقلش را قانع كند یك چیز است و این‌كه بتواند با دل بپذیرد و طی طریق كند امری دیگر. مثلاً بسیاری از فرزندان در اثر اصرار والدین رشته تحصیلی خود را انتخاب می‌كنند ولی غالباً یا به پایان نمی‌رسانند و یا دچار افسردگی رشته تحصیلی می‌شوند و یا گاهی در ازدواج شخص به توصیه دیگران و بنا به مصالحش اقدام به این امر می‌كنند ولی اگر دل نپذیرد معمولاً منجر به شكست می‌شود و البته عقل باید شناسایی كند ولی باید با دل زندگی كرد. تمام پیشرفت‌ها و موفقیت‌ها در امر تحصیل و فنون و حرفه‌های مختلف، محصول عشق است و تمام انسان‌هایی كه تا «عند ربهم» پیش رفته‌اند فقط با عشق مسیر را طی كرده‌اند. بدون عشق، دینداری كردن نهایتش این است كه انسان به جهنم نمی‌رود. البته حیوانات و دیوانگان نیز جهنم نمی‌روند و مهم این است انسانی كه جهنم نمی‌رود كجا می‌رود. جلوه‌ دادن اسماءالله در وجودمان فقط با عشق میسّر است و بدون عشق تجلی اسماء در انسان امكان ندارد. پذیرش صرفاً با استدلال تأثیری در رشد انسان ندارد و اگر انسان بدون عشق كمالی كسب كند ممكن است خطرناك و به ضرر او باشد. بنابراین هم با موسیقی حرام ممكن است انسان جهنمی شود و هم با قرائت قرآن و نماز خواندن. كسانی كه یكسره سؤال می‌كنند دین را یا تقلیدی پذیرفته‌اند و یا با استدلال محض. اساساً پای دل در میان نیست. جایی كه جذابیت است اصلاً سؤال پیش نمی‌آید. لذا هرگز كسی سؤال نمی‌كند چرا گُل خلق شده است؟ زیرا جذابیت همه جانبه دارد و یا كسی نمی‌پرسد كه آب چرا به‌وجود آمده است؟ زیرا با تمام وجود نیازش را به آب احساس می‌كند. یك كودك خردسال علاقه دختر و پسر را درك نمی‌كند زیرا بخش مربوط به علاقه به جنس مخالف در او فعال نشده است و بخش انسانی اكثر انسان‌ها فعال نشده كه قرآن می‌فرماید: «اكثرهم لایعقلون»، «اكثرهم لایشكرون» و «اكثرهم لایفقهون» و... اگر انسان خودش را بشناسد می‌فهمد كه قشنگ‌ترین اتفاق عالم، «عاشق خدا شدن» است. لذا با تمام وجود می‌گوید: «لا اله الا الله» و از آن‌جایی كه خداوند می‌دانست كه ما جز با عشق نامحدود ارضاء نمی‌شویم انسان‌هایی كه تجلی كامل خودش هستند را سر راه ما قرار داده و به ما معرفی كرده است. «انما یریدالله لیذهب عنكم الرجس اهل البیت و یطهركم تطهیرا»؛ و در قرآن پاداش تلاش‌های پیامبر «صلی‌الله علیه و آله و سلم» را عشق به معصوم بیان كرده است. اگر با یك خلأ جمادی، گیاهی و حیوانی مضطر شده و احساس پوچی كردیم باید بدانیم كه خودمان را خوب نشناخته‌ایم و اگر هم چیزی آموختی محدود به ذهن و عقل است و به دل منتقل نشده است. كسی كه وسوسه می‌شود واجبات را انجام ندهد یا مرتكب محرمات نشود، هرگز عاشق نشده زیرا عشق وسوسه‌بردار نبوده و شك و‌ تردید در آن راه ندارد. فرق است بین این‌كه انسان از روی ادب و ملاحظه به زیارت برود تا این‌كه دلتنگ شده و مشتاقانه و عاشقانه به زیارت برود. همین‌طور فرق است بین كسی كه با فقیری مواجه شده و كمكی می‌كند تا از لذت بهره‌مندی خود باز نماند و اینكه انسان به فقرا عشق بورزد و از ایشان دلجویی كرده و به ایشان رسیدگی كند. بعضی‌ها برای انجام وظیفه جهاد می‌كنند ولی برخی به عشق خدا همه وجودشان را در طبق اخلاص گذاشته و تقدیم خدا می‌كنند. گاهی انسان در افكار، انتخاب‌ها، ارتباطات و رفتارهایش تصمیم عاشقانه می‌گیرد و گاهی چرتكه انداخته، حساب و كتاب می‌كند و بهشت و جهنم را در نظر گرفته و تصمیم می‌گیرد. وقتی انسان با عشق و دل تصمیم گرفته و عمل می‌كند فقط می‌خواهد با معشوق باشد. كجا و به چه صورت باشد برایش مهم نیست؛ «الذین یذكرون الله قیاماً و قعوداً و علی جنوبهم و یتفكرون فی خلق السموات و الارض ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانك فقنا عذاب النار» پیامبر «صلی‌الله علیه و آله و سلم» به خداوند عرض می‌كند كه من نسبت به تو گرسنه‌ای هستم كه هرگز سیر نمی‌شوم و تشنه‌ای كه هرگز سیراب نمی‌شوم. اگر بدون عشق دینداری كنیم، شاید جهنم نرفته و بهشت هم برویم ولی هرگز طعم عشق‌بازی با معشوق حقیقی را نچشیده‌ایم. انسان عاشق در عالم به هرچه می‌نگرد خدا را شهود می‌كند. به جهان خرم از آنم كه جهان خرم از اوست / عاشقم بر همه عالم كه همه عالم از اوست با صد هزار جلوه برون آمدی كه من/ با صدهزار دیده تماشا كنم تو را مبادی افكار، ‌انتخاب، ارتباط و رفتار ما بسیار مهم است و باید دید كه ناشی از استدلال است یا ناشی از عشق زیارت آل یاسین تماماً عشق است؛ «لا حبیب الا هو و اهله...» عشق به خود حقیقی، عشق به اهل بیت «علیهم‌السلام» است و عشق به ایشان عشق به خداست و هر سه در واقع یكی هستند. بدون عشق به اهل بیت «علیهم‌السلام» نمی‌توان اسماءالله را در خود متجلی كرد. می‌شود خدا را عبادت كرد ولی این عبادت همراه با تعبد و بندگی نیست. ما باید این‌قدر به حقیقت ابدی خودمان احترام بگذاریم كه با دل تصمیم بگیریم.