از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی مبارزه برای رسیدن به قرب قرآن کریم دعوت مردم به مودت اهل بیت، چندین آیه را به این موضوع اختصاص داده است که در جلسه گذشته، آنها را مورد بررسی قرار دادیم. در سوره فرقان، ایه 57، خداوند مودّت را، با پیمودن راه خویش مساوی می‌داند. و اساساً هر راه دیگری جز آن را مردود می‌داند. همه نکبت‌های زندگی بشری، به دلیل فاصله گرفتنِ انسانها از حجت الهی است. می‌دانیم که حجج خداوند، معدن علم اویند و تمام محاسبات عالم در نهاد آنها انجام می‌شود آنها مجرای فیض خداوند بر اهل زمینند و هر چه انسان به این محورهای فیض نزدیکتر باشد، سعادتمندتر بوده و به محض دوری از این منابع، سیل غمها، گرفتاری‌ها و مصائب به سوی او گسیل می‌شود. بنابراین معیار اصلی در تعیین میزان سعادت و دستیابی به هدف خلقت، قرابتِ به معصوم است. قرابت به معنای حقیقی همان مودّت خالص است. محبت همراه با کمک و یاری معصوم که متعاقباً دریافت کمک و یاری را از سوی معصوم برای انسان در پی دارد. شنیدن و به زبان راندنِ این واژه، بسیار آسان است. اما برای رسیدن به این دارایی، همانطور که پیشتر گفتیم، ابتدا باید تفکر تعمّق بسیار داشت و سپس باید تلاشی جدی برای حذف فاصله میان خود و معصوم را به کار گرفت. هر کدام از ما، برای رسیدن به مقامی که در آن معصوم، دغدغه اصلی قلبمان باشد، نیاز به برنامه‌ریزی داریم. اما باید کاملاً هوشیار باشیم، چرا که معشوق‌های بخش‌های پایینی (حسی، خیالی، وهمی و عقلی) درست در زمانی که توسط معشوق‌های الهی مورد تهدید واقع می‌شوند، شروع به سرکشی می‌نمایند تا مانع ورود این مشعوقِ حقیقی به قلب انسان گردند. و در میان این تعارضات، کمتر کسی در رسیدنِ به مودت معصوم به عنوان اولین معشوق قلبش، موفق خواهد شد. زیرا رسیدن به این هدف، یک مبارزه جدی و سنگین را می‌طلبد که کار آسانی نیست. این مبارزات انسان را به مقام دوستی حقیقی معصوم (مودت) می‌رسانند. منظور از دوستی حقیقی، رابطه‌ای کاملاً صمیمانه، فردی، عاشقانه و شخصی است، به گونه‌ای که خود امامِ معصوم زمان، در هنگام وفاتِ انسان، این دوستی را تأیید نماید. برای این منظور، باید آغاز این ارتباطات خصوصی و عاشقانه از سوی ما باشد، تا جایی که بتوانیم با غیب محرم شده و به این دوستی حقیقی نائل گردیم. هر چه انسان در برقراری این رابطه خصوصی و نزدیک شدن به معصوم، بیشتر تلاش کند، از سوی آنان نیز بیشتر مورد پذیرش و نزدیکی قرار می‌گیرد. اما فراموش نکنیم که امام معصوم هر زمان، حقیقتاً به کمک انسانها نیازمند نیست، بلکه احتیاج ایشان به ما، عین نیازِ خداوند به ماست، چرا که خداوند تمام خلق را از نور آنان خلق نموده است. این نیاز، تنها از مجرای ربوبیت خداوند و برای تربیت ما، قرار داده شده است. دلیل هزار و صد و هشتاد سال آوارگی و طردشدگی امام زمان، جز برای ایجاد دغدغه در شیعیان و تلاش برای رسانیدن خود به وجود معصوم نبوده است. وفاداری در عشق (مودت حقیقی) یعنی درست در زمانیکه همه مردم از او غافلند و تنهایش گذاشته اند، «من» به کمک او بشتابم. آیا ما به اینجا رسیده‌ایم؟ آیا امام زمان، از ما به عنوان یک شیعه وفادار، یاد می‌کند؟ آیا او ما را به عنوان یک دوستِ خصوصی می‌شناسد؟؟ اگر پاسخ ما به این سوالات منفی است، نشانه عدم وجودِ کشش و طلب از سوی حجت خدا نیست، زیرا طلب از سوی آنان، همیشگی است، بلکه کوتاهی از ما بود که زمانی را صرف دوستی با ایشان، ننموده‌ایم! کوتاهی از سوی ما بود که ایشان حتی سهمی اندک از عمر ها، جوانی ها، فعالیت‌ها و کارهای ما، سرمایه های ما و ... را نیز تشکیل نمی‌دهند. آنقدر لابه لای معشوق‌های بخش‌های پایینی گم شده‌ایم که دیگر زمانی برای خانواده حقیقیِ خود نداریم. درست مانند فرزندانی که به دلیل اشتغال به مسائل زندگی، از یاد والدین خود غافل شده و حتی ملاقاتهایی کوتاه را نیز از آنان دریغ می‌نمایند. برای رسیدن به مودّت، فقط باید از خداوند کمک خواست، به تنهایی و بدون یاری او، در این مبارزه حتماً با شکست مواجه خواهیم شد؛ «اللهم مکِّن الیقین فی قلبی» و خداوند باید این یقین را در قلب ما جای دهد، تنها خداوند... در حضور یک آشنای قدیمی حضرت عبدالعظیم «علیه السلام» نقل می‌کند؛ ابن یَسری، خدمت امام صادق رسید و عرض کرد؛ رسول خدا فرموده است، کسی که از دنیا برود و امام زمان خود را نشناسد، به مرگِ جاهلیت مرده است. امام صادق «علیه السلا» در توضیح سخن او فرمودغ بیشترین زمانی که بنده به چنین شناختی نیاز دارد و این شناخت به کمک او می‌آید، زمانیست که جانش به سینه‌اش برسد (زمان وفات و ورود به عالم جدید). و آن زمان، بنده می‌گوید؛ پس من بر طبق نیکویی بودم. اغلبِ ما به لحظه هیجان انگیز و پر اضطرابِ وفات فکر نمی‌کنیم، و به همین دلیل آن هیچ برنامه‌ریزی و تلاشی هم نداریم. این موضوع که قرار است من تا چند ساعت، چند روز و ... دیگر به برزخ وارد شوم، و بسیاری از آنچه را که با تلاش در دنیا کسب نموده‌ایم، اصلاً به کارم نمی‌آید، مرا نمی‌آزارد. همان برزخی که انبیاء و معصومین از تفکر آن به لرزه می‌افتادند، هیچ حسی در ما تولید نمی‌کند. اما آنچه در گیر و دارِ تولد به برزخ به عنوان محیطی کاملاً غریب و جدید به کارمان می‌آید، حضور یک آشنایِ خصوصی است که در آنجا صاحبِ مقام و منزلتی باشد. و این آشنای خصوصی را درست در لحظه آخر که انقطاع از دنیا برای انسان حاصل می‌شود، می‌توان دید. بعضی از انسانها در آن لحظه، چهره‌های وحشتزایی را مشاهده می‌کنند که البته این چهره‌ها، همان معشوق‌های بخش‌های پایینی آنها بوده‌اند که عمرشان را با دغدغه آنها سپری کرده‌اند. اما گروهی درست در لحظه آخر «اهل بیت» را به عنوان آشناهای دیرین خود می‌بینند که روزگارشان را صرفِ عشق بازی با آنان نموده و برای رسیدن به مودّت آنان در دنیا تلاش جدی به خرج داده‌اند. این گروه با آرامش و اطمینان به جایگاه ابدی خود منتقل می‌گردند.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی جایگاه قرب اهل بیت در حیات انسانی اطلاعات لازم برای رسیدن به سعادت ابدی برای درکِ جایگاه قرب به اهل بیت در حرکت به سمت ابدیت، نیاز به علوم انسان شناسی داریم. هر چه میزان فهم و ادراکِ ما در انسان شناسی بیشتر باشد، دریافت ما از جایگاه اهل بیت در حیات انسانی نیز بیشتر خواهد بود. می‌دانیم که حیات انسان، مشتمل بر سه مرحله زیر است: 1-      مرحله قبل از دنیا؛ انسان در این مرحله یک روح واحد است که از حقیقت اهل بیت علیهم السلام گرفته شده است. 2-      مرحله زندگی در دنیا؛ روح الهی انسان در این مرحله به قالبِ زمینیِ او تعلق می‌گیرد و انسان با برخورداری از روح خدا و قابلیتی در حد اهل بیت برای مدتی محدود به زمین می‌آید. در این مرحله به انسان اختیار داده می‌شود و او مستلزم است تا به اختیار خود، مسیرِ بازگشت (حرکت به سمت بی‌نهایت) را طی کند. او در این انتخاب مُختار است می‌تواند مسیر بهشت را برگزیند و یا آتش دوزخ را برای خود ذخیره کند. 3-      مرحله بعد از دنیا؛ روح الهی انسان بعد از وفات، به نزد خداوند باز می‌گردد. انسان برای رسیدن به سعادت در مسیر بازگشت، نیازمندِ اطلاعاتِ جامعی است که بتواند به کمک آنها، در ابتدا مرحله قبل از دنیا را خوب بشناسد و ثانیاً با توجه به کیفیت دنیا، مسیر اختیاری خود را به سمت بینهایت انتخاب نماید و ثالثاً با طیّ مسیر صحیح انتخاب شده‌اش، به سلامت به آغوش الله باز گردد. امیرالمؤمنین «علیه السلام» اطلاعات لازم در این سه مرحله زندگی را اینگونه تقسیم بندی می‌نماید: «رحم الله إمرأً، عَلِمَ مَن أَینَ، و فی أین، و إلی أین؛ رحمت خداوند شامل حال کسی می‌شود که بداند در کجا بوده، در کجا هست، و به کجا می‌رود. بنابراین می‌توان سه مرحله اطلاعاتِ کلّی را با توجه به این توضیحات نام برد: 1- شناخت جایگاه اولیه و حقیقیِ انسان 2- شناخت دنیا 3- شناختِ آخرت زمانی که انسان باور می‌کند که موجودی جاودانه بوده و عمر او به اندازه عمر الله است و باید حقیقت انسانی خود را سالم و متعالی به آغوش خداوند بازگرداند، احساس نیاز به اطلاعاتی در او شکل می‌گیرد که بتواند به محض تولد به آخرت، به الله، ملحق گردد. فراموش نکنیم که شورانگیزترین و شیرین‌ترین صحنه بعد از وفات برای هر کس، اولین ملاقات او با الله است. و این اطلاعات می‌تواند به آمادگیِ انسان برای این ملاقات، کمک نماید. کمی به کلمه جاودانگی، جدی‌تر فکر کنیم. آیا برای سعادتمند بودن در عمری که پایانی ندارد، نیاز به شناخت نداریم؟ به روایت زیر دقت کنید: «انّ الله تبارک و تعالی یبغضُ کلّ عالم بالدّنیا و جاهلٍ بالاخره» (قال؟   ؟) خداوند کسانی را که علوم دنیا را خوب فراگرفته‌اند و به شناخت کاملی از دنیا رسیده‌اند، اما نسبت به آخرت جاهلند، دشمن می‌دارد. پدران و مادران عزیز! فراموش نکنید که تک تک شما هم در قبال حیاتِ ابدیِ خودتان مسئولید و هم در قبال حیاتِ جاودانه همسر و فرزندانتان. مراقب باشید تا عضوِ نامبارکی برای اهل خانواده خود نبوده و با انتخاب سبک زندگی نادرست، خود و خانواده خویش را در آتش دوزخ گرفتار نکنیم. در توضیح اطلاعاتِ سه مرحله زندگی انسان، باید گفت که علمِ مربوط به مرحله دوم (حیات در دنیا) شامل 5 دسته اطلاعاتِ جزئی‌تر می‌باشد که در نمودار زیر قابل مشاهده است. 1-      قبل از دنیا: شناخت جایگاه اولیه و حقیقی انسان 2-      در دنیا: 1- شناخت جسم، 2- شناخت روح، 3- شناخت رابطه جسم و روح، 4- شناخت عالم طبیعت، 5- شناخت رابطه جسم و روح با طبیعت. 3-      بعد از دنیا: آخرت شناسی بنابراین اطلاعاتِ این سه مرحله، شامل 7 بخش جزئی بالا می‌باشند که برای یک تولد سالم، به همان میزان ضروری و لازمند که هوا برای تنفس. منابع اطلاعات تخصصی (7 دسته) برای تولد سالم تمام علوم مربوط به این هفت دسته، انحصاراً در اختیار خداوند می‌باشد و خدا از طریق 2 منبع این اطلاعات را در اختیار ما قرار می‌دهد؛ 1-      کلیّات؛ کلیّاتِ اطلاعات مربوط به این هفت دسته، در «قرآن کریم» آمده است. 2-      شرح و اجرا؛ خداوند معصومین را برای شرح قرآن (مفسّر قرآن) و اجرای آن (مجریِ قرآن) قرار داده است. تا همه «انسان‌ها» - و نه گروهی خاص- بتوانند به واسطه شناخت جزئی و اجرای این اطلاعاتِ کلی به سعادت برسند. خودِ قرآن نیز، معصومین را به عنوان مفسر و مجریی خود معرفی می‌نماید؛ «لا یمَسُّهُ  الاّ المطّهّرون» (سوره؟ آیه؟) ترجمه: و در جای دیگر، پرده از حقیقت «مطّهّرون» بر می‌دارد؛ «إنّما یُریدُ الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یتطّهّرکم تطهیراً» (سوره؟ آیه؟) ترجمه: و «اهل بیت» در تمام روایات شیعه و اهل تسنن، از امیرالمؤمنین تا حضرت مهدی (عج)، نام برده و نقل شده‌اند. بنابراین خداوند این هفت دسته از اطلاعات را از طریق دو منبع معصوم و بدون هیچ تحریفی تا آخرِ دنیا در اختیار انسان‌ها قرار می‌دهد؛ اول قرآن که در طول تاریخ با حفظ خداوند معصوم مانده و از تحریف باز می‌ماند؛ «انّا نحن نزّلنا الذکر، و انّا لَهُ لَحافظون» (سوره؟ آیه؟) و دوم؛ معصومینی که قرآن عصمت آنها را تأیید نموده است. همراهیِ ابدی قرآن و معصومین توجه داشته‌باشیم که قرآن، در بسیاری از موارد به صورت کلی سخن گفته و شرح آن را با توجه به زمان، برعهده معصومِ آن زمان قرار داده است. به عنوان مثال احکام جزئی نماز، حج، خمس و ... در قرآن نیامده است و توضیح و تفسیر آنها با معصومین است. بنابراین بدون معصومین، قرآن به تنهایی راهگشا نیست و همینطور معصومین، بدون قرآن، منابعِ کاملی برای این هفت دسته از اطلاعات تخصصی نیستند. از همین رو، پیامبر در روزهای آخر عمر شریف خود، این دو مسیر اصلی برای احاطه به علوم تخصصیِ انسان شناسی را به مردم معرفی نمودند؛ «انّی تارکٌ فیکم الثَقَلین، کتاب الهل و عترتی، لن یفترقا، ما إن تمسکتُم بِهِما، حتی یرِدّا علی الحوض» پس به سند این فرمایش نبی اکرم که تما کُتب اهل تسنن و شیعه آن را نقل نموده‌اند، قرآن هیچگاه تنها نبوده و همواره یک معصوم در کنار آن، به عنوان مفسّر و مجری قرار داشته است. و این پاسخی است برای گروهی که معتقدند امامِ زمانِ شیعیان هنوز به دنیا نیامده است!!! بنابراین با توجه به این مستندات می‌توان گفت که نیاز یک انسان برای رسیدن به حیات طیبه ارتباط با معصوم و قرآن در کنار هم می‌باشد. به آیه زیر دقت کنید؛ «یا أیّها الذین آمنوا استَجیبوا لله و للرّسول اذا دعاکم، لما یحییکم...» (سوره انفال آیه 24) ای اهل ایمان، چون خدا و رسول شما را به ایمان دعوت می‌کنند، اجابت کنید تا به حیات ابدی برسید. بدون ارتباط با معصوم و قرآن به طور همگام و همزمان، مَحال است کسی به باطن انسانی و حیات ابدی برسد. به همین منظور، خداوند در سوره مائده، آیه 67 در روزهای آخر عمر شریف پیامبر، خطاب به ایشان می‌فرماید: «یا ایُّها الرسول، بلّغ ما اُنزل إلیک من ربّک، و ان لم تفعل فما بلّغت رسالته...» ای پیامبر، آنچه را که خداوند به تو نازل کرد، به مردم ابلاغ کن، که اگر این کار را انجام ندهی، رسالتت را به پایان نبرده‌ای... بنابراین اگر پیامبر در واپسین روزهای عمر، متخصص معصومِ بعد از خود را به مردم معرفی ننماید، در حق انسانها تا ابد، خیانتی عظیم انجام داده و رسالت خود را ضایع نموده است و پیامبر معصوم هرگز خائن نیست. جستجویی بسیار اندک در روایات اهل تسنن نیز، واقعه معرفیِ معصوم را توسط پیامبر، به کرّات، برای ما روشن می‌سازد این مسئله نیاز اصلی و حیاتی انسانهاست که بدانند متخصص معصوم زمان آنها که باید در کنار قرآن برای رسیدن به 7 دسته از اطلاعات تخصصی از آن استمداد جویند، چه کسی است؟ روایت دیگر در تصدیق این مسئله، روایت زیر است که در تمام منابع شیعه و اهل تسنن وجود ندارد. « مَن مات و لم یعرف امام زمانِهِ، ماتَ میتتهً جاهلیه؛ کسی که می‌میرد و هنوز امام زمانش را نشناخته است، به مرگ جاهلیت مرده است. و پیامبر مرگ جاهلیت را در سه کلمه زیر توضیح داده‌اند؛ مرگی همراه با کفر، نفاق و ضلال. بنابراین ابتدا انسان باید به شناخت متخصص معصوم برسد و بعد شروع به ارتباط با او و بهره‌گیری از علوم تخصصی‌اش نماید. و این همان اسلامی است که خداوند آن را مسیرِ سعادت انسان‌ها می‌داند، به گونه‌ای که بعد از ابلاغ پیامبر به مردم و معرفی متخصص معصوم بعد از خود، آیه 3، سوره مائده را نازل می‌فرماید: «الیوم أکملتُ لکُم دینکُم و أتمَمتُ علیکم نعمتی و رضیتُ لکم الاسلامُ دیناً ...» - و امروز دین شما را به حد کمال رساندم و نعمت را بر شما تمام کردم و بهترین دین را که اسلام است برای شما برگزیدم. - تمام نمودن نعمت، بالاتر از کامل ادا کردن آن است. و این اوج دارایی دین اسلام را بعد از معرفی معصوم نشان می‌دهد که دیگر نیاز به اضافه شده چیزی ندارد. مودّت، لازمه همراهی با معصوم و قرآن در اینجا سوالی به ذهن می‌رسد. حال که ما متخصص معصوم را شناختیم، آیا این شناخت، برای طیّ مسیر سعادت، کافی است؟ در پاسخ باید گفت؛ خیر، متخصص معصوم در هر زمان، مفسّر قرآن مطابقِ آن زمان و مجری قرآن در جامعه است و برای این اجرا، نیاز به اطاعت مردم دارد. لذا وظیفه هر انسان بعد از شناخت، رساندن خود به مرحله اطاعت از معصوم است که قرآن از آن با نام مودّت یاد می‌کند. «قُل لا أسئلُکُم علیه أجراً الاّ المودّه فی القربی» (سوره شوری، ایه 23) بگو من از شما پاداش کارم (هدایت شما) را نمی‌خواهم جز مودّت خاندانم را. یعنی تنها مودّت شماست که می‌تواند مرا به پاداش عملم که همان هدایت همه انسان‌هاست برساند. پس می‌توان در یک جمله گفت که فقط مودّت، انسان را به هدایت خواهد رساند. فراموش نکنیم که مودّت، مهارتی است که بعد از دریافت اطلاعات و رسیدن به شناخت، نیاز به تمرین و کسب دارایی دارد. و اشتباه بزرگی که در شیعه و سنی رخ داد، تعبیر واژه مودّت، به محبت بود. و همین سبب حذف معصوم از جامعه مسلمین گشت. همین مسلمینی که محبّ معصوم بودند، در هنگام حذف معصوم، هیچ تلاشی ننمودند. تا جایی که 11 امام معصوم به شهادت رسیدند و آخرینِ آنان بیش از هزار و صد و هشتاد سال است که غایب و طرد شده و آواره است. اگر ما حتی در محبت هم صادق بودیم، ایشان این سالهای دراز را در غیبت نمی‌گذراندند. براستی چرا امام زمان حاکمِ جهان نیست تا دنیا را به صلاح برساند؟ چرا مردم به اطاعت از او نرسیدند تا به وزانِ بزرگی رهبرشان، رشد کنند؟ چرا در پاسخ به فریادهای کمک‌خواهیِ او کسی به دادش نمی‌رسد؟ و براستی ما چرا برای برداشتن موانع ظهور، قدمی بر نمی‌داریم؟ و یا چرا تلاشی برای رسیدن به مودت نمی‌کنیم؟ و این سوال، مهمترین سوال خداوند از ما، در قیامت است... چه پاسخی برای آن آماده نموده‌ایم؟.... همراهی با قرآن و معصوم در تنظیم سبک زندگی براساس آنها ارتباط با دو منبع اطلاعات تخصصی (قرآن و معصوم) ضروری‌ترین و مهمترین نیاز انسان از دیدگاه خداوند در دین اسلام است. و این ارتباط، جز با تنظیم سبک زندگی براساس این دو الگو امکان‌پذیر نیست. تنظیم تمام انتخاب‌ها، ارتباطات، رفتارها و گفتارها براساس الگوهایی که این دو منبع در اختیار ما قرار می‌دهند. فراموش نکنیم که هرگونه تخطّی از این دو منبع، تولد انسان را تهدید نموده و او را از مسیر تولد سالم دور می‌کند. اما نکته مهم اینجاست که اگر تا کنون از این مسیر دور بوده و این دو منبع اساس تصمیم‌گیری‌های ما نبوده‌اند، می‌توانیم با یک تصمیم جدی و انتخابِ صحیح، به مسیر بازگشته و راهِ نرفته را جبران نماییم، به طوری که خود را به هدفِ نهایی خلقت رسانده و با باطن انسانی متولد شویم. برای این منظور، باید برحسب میزان فاصله‌ای که تا باطن انسانی داریم، سرمایه‌گذاری نموده و تلاش کنیم.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی در مباحث گذشته، هفت مورد از توصیه‌های امام رضا به حضرت عبدالعظیم را مورد بررسی قرار داریم؛ 1- سلام 2- شیطان 3- صدق 4- امانت داری 5- سکوت 6- زبان 7- ملاقات و دیدار ایشان بعد از این هفت توصیه، از عبارتی تکان دهنده برای شیعیانشان استفاده می‌نمایند، که در این جلسه، به توضیح این عبارت می‌پردازیم؛ «فانّ ذلک قربهٌ إلیّ» کلام حکیمانه یکی از اصول سخن گفتن برای یک فرد حکیم و عاقل آن است که با توجه به قیمت، موقعیت و ارزش مخاطب سخن گفته و ظرفیت او و نظام ارزشهایش را کاملاً در نظر بگیرد. امام رضا علیه السلام، در توصیه‌های خویش به شیعیان در مقام یک پدر رئوف و دلسوز، قطعاً ادبیاتی را در پیش گرفته و به زبانی سخن می‌گوید که متناسب با شخصیت فرزندانش می‌باشد. فراموش نکنیم که رمز برزگِ در فهم معارف قرآن و فرمایشان اهل بیت آن است که توجه داشته باشیم آنها از چه دریچه‌ای به ما نگریسته و با چه نظامِ ارزشی با ما سخن گفته‌اند. بسیار اتفاق افتاده که پای صحبت کسانی نشسته‌ایم و اصلاً گفتار و افکار او را نپسندیده‌ایم. این عدم پذیرش، نشاندهنده عدم تناسب و سنخیت میان نظام فرهنگی و ادراکیِ ما و سخنانِ گوینده است. اما انسان حکیم که هماره حکیمانه شخن می‌گوید، در تخاطب دقیقاً شخصیت، حساسیت‌ها، عقاید و هنجارهای شخص مخاطبق را در نظر می‌گیرد، بخصوص اگر در مقام هدایت و یا برحذرداشتن مخاطب از خطر باشد. زمانی که معصوم، انسان را از چیزی برحذر می‌دارد و یا به امری سفارش می‌کند (مانند هفت مورد گذشته) دقیقاً با فهمِ دقیق جایگاه‌ها و در نظر گرفتن قیمت و شخصیت حقیقی‌مان است. اما اگر کسی سخن آنان را درک نکرده و در او تأثیری ایجاد ننمود، نشان می‌دهد که قیمتی را که معصوم، برای او قائل است، با قیمتی که او برای خود در نظر می‌گیرد، بسیار متفاوت است. کسانی که برای نماز شوقی ندارند و لذتی از اذکار و ادعیه آن نمی‌برند و دائماً تمام عبادات و اعمال برایشان سوال آفرین است. در حقیقت جایگاه هیچ کداماز این اذکار، ادعیه و عبادات را در نفس خویش نشناخته‌اند و خلائی را به صورت تحمیلی پذیرفته‌اند و روزانه 5 بار، این اذکار را بدون فهم تکرار می‌کنند. این واکنش، علامت آن است که آنها هنوز با الله هم زبان نشده اند. امام رضا علیه السلام، بعد از 7 توصیه اول، به صورت کاملاً حکیمانه و عقلانی از کلمه‌ای استفاده می‌نماید، که این واژه (قُرب) تنها زمانی بر روی نفس انسان اثر می‌گذارد که مخاطب، زبانِ گوینده را بفهمد. در غیر اینصورت این کلمه و کلماتی از این دست، هیچ تأثیری بر نفس نداشته و نه شوقی در آن ایجاد می‌کنند و نه ترس و برحذر ماندنی!!! به همین دلیل است که اکثر کلاس‌ها و جلساتِ عقیدتی، عرفانی و اخلاقی بر روی غالبِ شنوندگان تأثیر چندانی ندارند. و این نشاندهنده عدم وجود سنخیت و هم زبانی بین نفس شنونده و مفاهیم گوینده است. از سویی وجود سنخیت میان گوینده و مخاطب، می‌تواند تأثیرات شگرف و عجیبی را در رشد آنها داشته و به سرعت آنها را به هدفِ مورد نظر برساند. اینکه گاهی بعضی از انسان‌ها با شنیدن یک آیه از قرآن. ناگهان تحت تأثیر قرار گرفته و هدایت می‌شوند، از مصادیق همین سنخیت می‌باشد. در مورد کلام امام رضا نیز وضع به همین منوال است. اگر ما سنخیت و تناسب لازم را با معصوم در خودمان برقرار نکرده باشیم، به سادگی از کنار کلمات و فرمایشات ایشان رد می‌شویم و کلماتی کاملاً حکمیانه مثل استفاده ایشان از واژه «قرب» نیز هیچ حسی در ما ایجاد نخواهد کرد. توقع ایشان نیز از همه ما آن است که بعد از شنیدن این عبارت، چنان شوقی در ما به وجود آید که به آسانی 70 مورد قبل را رعایت نماییم. اگر این شوقِ مورد انتظار در ما تولید نشد، علامت آن است که هنوز سنخیت و تناسبی میان نفس ما و کلام امام رضا وجود ندارد. اولین قدم برای رسیدن به جایی که تأثیر کلامِ الله و خانواده آسمانی در ما حس شود، آن است که بخش فوق عقلانی وجودمان را که مخاطبِ آنهاست، فعال نماییم. فعال بودن هر قوه‌ای در انسان، سبب می‌شود که تمام اموری که مربوط به آن قوه اند، برای او تحریک کننده باشند. به عنوان مثال در کسانی که قوه غالب و فعالشان، قوه عقلی است، مسائل علمی، مطالعات، اکتشافات و ... . ارضا کننده و به شوق آورنده خواهند بود. هم زبانی با ادبیات الله و خانواده آسمانی انتخاب کلمه اِله در عبارت لا اله الا الله از سوی رب العالمین، تنها برای تحریک کسانی است که قوه فوق عقلانی آنان، فعال بوده و آنقدر خود را بزرگ می بینند که بتوانند عاشق الله و با او عشق بازی نمایند. داوود علیه السلام است که معنای این جمله خداوند را به خوبی درک می‌کند؛ «یا داوود، بی ففرح و بذکری فتلذّذ...» این داوود، با من شاد باش و با یاد من، لذت ببر. اگر قوه فوق عقل در کسی فعال نباشد، اصلاً معنای شاد بودنِ با خدا و لذت بردن از او را نخواهید فهمید. دریافت حقیقتِ این کلام تنها مخصوص کسانی است که قیمتِ حقیقی خود را فهمیده باشد. لا اله الا الله، قشنگترین، رقص‌آورترین و تحریک کننده‌ترین ترانه‌ایست که خداوند سروده است، اما کسی آن را می‌فهمد که میان ادبیات کلام الله و نفس او، هم زبانی وجود داشته باشد. امام رضا علیه السلام نیز درست بعد از برشمردن 7 نکته لازم و اساسی، پاداش عظیمی را معرفی می‌نماید که به واسطه آن قدرت لازم را در شیعیان برای رعایتِ آسانِ آن 7 نکته ایجاد فرماید. اما جالب‌تر اینکه ایشان بعد از این پاداش، جزائی تهدید کننده را نیز در صورت عدم رعایت این 7 مورد بیان می‌دارند، و این به سبب زبانِ متفاوت نفس انسانهاست، بعضی‌ها با تشویق، به شوق می‌آیند و گروهی با تهدید، تن به عمل می‌دهند. فانّ ذلک قربهٌ إلیَّ... امام رضا علیه السلام، رعایت این 7 نکته را، راهی می‌داند برای رسیدن به قرب خود. و اگر کسی معنای قرب را فهمید، قطعاً سبک زندگی خود را در آن جهت، تنظیم خواهد نمود. «قُرب» تقرب به معصومین به معنای سنخیت یا شباهتِ با الله است. معنای واژه قرب، نزدیکی است. نزدیک شدن به یک مربی به معنای دریافت کمالاتِ آن مربی است. درست مثل شاگردی که بعد از مدتها تحصیلِ کمالاتِ استاد، آرام آرام، دارایی‌های استاد را در خود به وجود آورده و به او شباهت می‌یابد. به این شباهت تقرب گفته می‌شود. تقرب به معصوم، سبب شباهتِ به آنها می‌گردد. معصومین نیز تجلی کامل الله در قالبِ انسانند، و این شباهت در حقیقت انسان را به الله شبیه نموده و با او هم سنخ می کند. پس عشق به معصوم، همان عشقی است که میان نفس انسان و الله سنخیت برقرار نموده و او را عاشق الله می‌کند و اینگونه است که او به حقیقت لااله الا الله می‌رسد. به مثال زیر دقت کنید؛ از میان کسانی که وارد یک باشگاه ورزشی می‌شوند، تنها کسانی به مربی نزدیک خواهند شد که کمالات و مهارت‌های او را فراگرفته و بتوانند آنها را به نمایش بگذارند. در غیر اینصورت، صِرف قرار گرفتنِ در باشگاه و سرگرم شدن با دستگاههای مختلف و بودن در میان دیگر ورزشکاران، تقربی میان انسان و مربی برقرار نخواهد کرد. در مسائل انسانی نیز، همین قانون وجود دارد. همه انسان‌ها در باشگاهِ دنیا قرار می‌گیرند. به این معنا که همه انسانها، روابطِ اجتماعی، روابط خانوادگی، همسرداری، فرزندپروری، مشکالت گوناگون زندگی و ... را تجربه می‌کنند، اما همه آنها از شرایط این باشگاه برای شباهت به مربی (الله) استفاده نمی‌کنند و یا اساساً به دنیا با نگاهِ یک باشگاه تمرینی برای رسیدن به باطن انسانی نمی‌نگرند. اصولاً این دسته از انسان‌ها که حقیقتِ ماجرای خلقت را نفهمیده‌اند، همسر را برای همسر، فرزند را برای پدر و مادر شدن و ... خواسته و فقط در این محیط تمرینی، مشغول بازی با سرگرمی‌های دنیا می‌شوند. درست مانند کسی که در یک باشگاه ورزشی، مشغول بازی با دستگاههای مختلف شده و از هدفِ اصلیِ رفت و آمدش به آن باشگاه باز می‌مانند. بسیار دیده‌ می‌شود، کسانی سالیانِ متمادی در مساجد، هیئت مذهبی، جلسات فوق عقلانی و ... شرکت می‌کنند، اما هیچ شباهتی میان آنان و الله برقرار نمی‌گردد، چرا که آنان اساساً خود را در باشگاه ندیده و هیچ تمرینی هم در آنها صورت نمی‌گیرد ... و آنان اصلاً تصمیمی برای رسیدن به عشق نگرفته‌اند ... عاشق شو، وَر نه روزی، کارِ جهان سرآید                       ناخوانده نقش مقصود در کارگاه هستی تمام قیمت انسان، به میزان اسمائی است که از خدا دریافت کرده و به الله شباهت یافته است، در غیر اینصورت، هیچ کدام از اعمال عبادی ما، تأثیری در تقرب ما نداشته است. مستی‌های کمالاتِ بخش‌های پایینی، قدرتِ رسیدن به قرب را از ما گرفته است. اول باید بیدار شد و هدفِ ماجرایِ خلقت را شناخت. بدون شناختِ خود، محیط‌های انسانی قدرتمند نیز برای انسان بی‌فایده خواهند بود. اگر انسان در یکی از کمالات پایین‌تر، گرفتار شده و عاشق باشد، دیگر راه صحیحی به غیب نخواهد بُرد. خداوند در آیه 24 سوره توبه، تنها کسانی را صاحب باطن انسانی می‌داند که سه معشوق اصلی‌اش الله، خانواده آسمانی و جهاد در راه خدا باشد، در غیر اینصورت فاسق است. زمانی که معشوق‌ها به طور صحیح مهندسی گشت و انسان عاشق شد، دیگر رعایت هیچ امری برای رسیدن به اله‌اش برایش سخت نیست. عدم موفقیت در مهندسی معشوق و نرسیدن به باطن انسانی، قدرتمندترین رحم‌های مکانی و زمانی را نیز برای انسان بی‌اثر خواهد کرد.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی آثار ملاقات مؤمنین امام صادق «علیه السلام» می‌فرمایند: به ملاقات یکدیگر بروید، چرا که در این ملاقات، دلهایتان زنده می‌شود و احادیث ما در آن نقل می‌گردد. سخن گفتن از احادیث ما، سبب می‌شود که توجه شما به یکدیگر بیشتر می‌شود. اگر به این احادیث عمل کنید، رشد می‌یابید و نجات پیدا می‌کنید. و اگر آنها را ترک کرده و به آنها عمل نکنید، گمراه شده و هلاک می‌شوید. با بررسی این روایت، به چند اثر از آثار ملاقات اشاره می‌کنیم: 1- احیاء قلوب امام صادق «علیه السلام» یکی از آثار ملاقات را زنده شدن دلها معرفی می‌نماید؛ و این نوعِ نگاه والای معصوم را به فرزندانش نشان می‌دهد. روح جمعی یک روح قدرتمند و اثربخش است. مؤمنین در یک تجمع، تمام صفات خوب یا بد خود را در جمع به اشتراک می‌گذارند و افراد خواه یا ناخواه از این جمع تأثیر می‌پذیرند. اساساً خصوصیتِ روح جمعی آن است که انسان را به سمت تمایلاتِ جمع و هدفی که آنها را دور هم جمع نموده‌است، پیش می‌برد. اگر تمایلات و دغدغه‌های افراد جمع، هم‌سنخ با جهنم باشد، افرادِ حاضر در آن جمع را به سمت دوزخ پیش برده و اگر دغدغه‌ها و اهدافِ کلی جمع هم‌سنخ با بهشت باشد. روح بهشتی را در آنها حاکم خواهد کرد. محال است انسان‌ها از قرار گرفتن در جمعی تأثیر نپذیرفته و با آن سنخیت نیابند. اما نوع نگاه امام صادق«علیه السلام» به جمع مؤمنین، نگاهی قیمتی و باارزش است. به گونه‌ای که ایشان جمع مؤمنان را عاملی برای زنده شدن دلهایشان می‌دانند. همه انسان‌ها در زمان‌هایی از زندگی دچار ضعف‌ها و دلمردگی‌هایی می‌شوند که باید هوشیارانه و بسیار سریع آنها را به قدرت و شادی تبدیل کنند. امام صادق «علیه السلام»راه درمان را، ملاقات مؤمنین با یکدیگر معرفی می‌نماید. اما دو نکته قابل توجه و یا دو پرسش اساسی در این لحظه برای همه انسان‌ها قابل طرح است: نکته اول آنکه هرکسی از خویش بپرسد، آیا من از جمله کسانی هستم که اگر کسی به ملاقاتِ من بیاید، دلش زنده شده و قدرت یابد؟ - آیا من طبق طبقه‌بندی قرآن، جزءِ مؤمنینی که صفت اصلی آنها تواصی به حق و صبر است، هستم؟ - آیا اگر کسی به من نزدیک شود، نور گرفته و شاد و آرام می‌شود یا نه، تاریک شده و جهنم وجود مرا دریافت می‌کند؟ - آیا من انسان شاد و قدرتمندی هستم یا نه آنقدر سرشار از ضعف و دلمردگی‌ام که انرژی‌های منفی من، دیگران را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؟ و نکته دوم، سؤالاتی از گروه سؤالات زیر است که هر شخص باید صادقانه به آنها پاسخ دهد. - آیا من کسانی را می‌شناسم که در زمان‌های ضعف و دلمردگی‌ام، بتواند قلب مرا زنده کنند؟ - آیا کسانی که دل زنده هستند، مرا می‌پذیرند؟ - یا نه، آنقدر منزوی هستم که کسی را به حریم خودم راه نداده و یا آنقدر دارایی ندارم که انسان‌های قدرتمند مرا بپذیرند؟ - آیا خانواده آسمانی من، مرا به عنوان یک فرزند صالح و خوب می‌پذیرند؟ پاسخ به این سؤالات، قیمت هر کس را در نزد خودش محک زده و او را به خودش می‌شناساند. اما نکته قابل توجه و واجب بر هر انسان آن است حتماً جمع‌هایی را سراغ داشته‌باشد که به محض ضعف و دلمردگی برای قدرت یافتن به آنها پناه ببرد. 1- ذکر احادیث اهل بیت در قاموس طبیعت‌گرایان، دور هم جمع شدن‌ها، به صحبت پیرامون خانواده و فامیل و دوستان و ... می‌گذرد. فطرت‌گرایان نیز در جمع‌های بهشتی خود، از خانواده آسمانی خویش می‌گویند و لذت می‌برند. آیا جلساتِ ما، به صحبت در ارتباط با خدا، خانواده آسمانی، فرشتگان، انبیاء، صالحین، شهدا و ... سپری می‌شود یا نه؟ باید بدانیم که شرافتِ یک جمع، به موضوع و دغدغه‌ای است که آن جمع را به هم رسانیده‌است. پس مراقب باشیم که جلسات ما مطابق با نوع نگاه و انتظارِ امام صادق «علیه السلام» از شیعیان‌شان باشد. رشد و نجات انسانها گفتگو در مورد خانواده آسمانی و صحبت پیرامون احادیث آنها، دو موضع‌گیری را برای انسان بوجود می‌آورد: 1- اگر به آنها عمل کنید، رشد می‌یابید و حتماً نجات خواهید یافت. 2- اگر به آنها عمل ننموده و آنها را ترک می‌کنید پایانش گمراهی و هلاکت خواهد بود. فطرت‌گرایان باید جمع‌های بسیاری را برای سلیقه‌های مختلف (هم برای حالات گوناگون خودشان و هم برای دیگران) سراغ داشته‌باشند. پاتوق‌های فطری، سکوهای پرواز فطرت‌گرایان هستند. فراموش نکنیم که در تربیت فرزندانمان، حتماً آنها را با چنین جمع‌هایی آشنا نموده و مانع از ضعف و دلمردگی آنها شویم. متأسفانه سبک زندگی‌ها در عصر امروز به سمتی پیش می‌رود که انسان‌ها را منزوی و گریزان از جمع پرورش می‌دهد. اساساً تمام بدبختی‌های بشر، از فاصله‌هایی ناشی می‌شود که میان آنها و خانواده آسمانی شان ایجاد شد. یادمان باشد که هیچ انسانی بدون کمک گرفتن از روح جمعی، نمی‌تواند رشدِ مؤثری داشته‌باشد. انسانها زمانی به قدرت می‌رسند که روح جمعی بر آنها مسلط گردد. هر قدر انسان‌ها در جمع‌های با شرافت و قیمتی بیشتر حاضر شوند، رشدِ بیشتری به دست می‌آورند. همانگونه که اتومبیلِ خاموشی با هُل دادن چند نفر روشن می‌شود، قلبِ سنگین و خسته از گناه انسان‌ها نیز با هل دادن چند مؤمن نورانی، روشن می‌شود. برای این منظور لازم نیست فشار چندانی به خود وارد نماییم. همان قرار گرفتن در جمع‌های بهشتی کافی است تا انسان را به سوی هدفِ آن جمع (بهشت) پیش برده و در او آرامش و شادی تولید نماید. یک سؤال، یک شناخت علاقه حقیقی ما به چه جمع‌هایی است؟ تهِ دل ما چه جمع‌هایی را می‌پسندد؟ بعضی از انسانها، سطح روابط خود را به گونه‌ای تنظیم می‌کنند که در جمع‌های خوب و نورانی قرار می‌گیرند. اما ته دلشان، متمایل به تجمع‌های جهنمی است. جنسِ حقیقی این گروه از جهنم است، و آنها هنوز با بهشتیان هم‌سنخ نشده‌اند. محال است یک انسان بهشتی بتواند از قرار گرفتن در جهنم لذت ببرد. قیمتِ واقعی انسان، بر نوع علایق و تمایلات او برای شرکت در جمع‌های مختلف است، نه صرفاً جمع‌هایی که در آنها قرار گرفته‌است. انتخابِ مکانِ زندگی، نوعِ انسان‌هایی که برای رفاقت بر می‌گزینید، نوع شغل‌ها و رشته‌هایی که برای خودمان و فرزندانمان می پسندیم و نوع بزم‌هایی که از آنها لذت می‌بریم. شرافت و قیمت‌ِ ما را مشخص می‌کند. با این روایت از امام صادق چند قاعده از قواعد خودشناسی را آموختیم.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته