تحلیل آفات و فواید ازدواج استاد: محمد شجاعی 1. یكی از فواید اجتماعی ازدواج، تكثیر نسل است كه خیرات دنیوی و اخروی بسیاری را شامل می‌شود. 2. از جمله خیرات دنیوی تكثیر نسل، رشد اقتصادی و نظامی است چرا كه مملكتی كه قشر جوان زیادی دارد از نظر شرایط سیاسی و نظامی در وضعیت بسیار خوبی قرار دارد. 3. اگر انسان با توجه به یكی از فواید ازدواج به‌سوی آن می‌رود باید دقت كند كه از جنبه‌های دیگر آن غفلت نكند یعنی در ازدواج به‌دنبال همه اهداف آن (از پایین‌ترین تا بالاترین) باشد. 4. زمانی كه انسان برای خود محدودیت قرار می‌دهد، قدرت انتخاب خویش را كم می‌كند و در نتیجه مزایای آن‌چه كه انتخاب كرده، كم می‌شود. 5. توجه به فواید مختلف ازدواج، دقت در انتخاب، همت، آماده‌سازی و نیت انسان را بالا می‌برد. 6. روایت: بالاترین شفاعات این است كه انسان در امر ازدواج بین دو نفر شفیع شود. 7. حضرت سجاد «علیه‌السلام»: اگر كسی برای برادر دینی خود همسری بگیرد و به او كمك كند كه با آن همسر انس گرفته و آرام بگیرد، خداوند این عمل او را به‌صورت موجودی درمی‌آورد كه در قبر، آرامش او را تأمین كند. 8. حضرت امام صادق «علیه‌السلام»: هركس یك عذبی را متأهل كند، از جمله كسانی است كه خداوند در روز قیامت به او نظر می‌كند. 9. انتخاب فواید مختلف ازدواج، بستگی به جایگاه نفس و شخصیت انسان در سلسله كمالات مختلف نباتی، حیوانی و انسانی دارد. 10. هرقدر روح انسان بزرگ‌تر و شخصیت او پیشرفته‌تر باشد، اهداف عالی‌تری را در ازدواج درنظر می‌گیرد. 11. یكی از مسائل مهم در ازدواج كه عدم دقت به آن، آفت زندگی است، مسئله لزوم كسب حلال برای گذران زندگی است. 12. لقمه حرام، هم در دنیا شخصیت بدی را برای انسان می‌سازد و هم در آخرت، عذاب زیادی را به‌دنبال دارد. 13. در روایت است كه: یكی از پرحسرت‌ترین افراد روز قیامت كسی است كه مالی را در دنیا از راه حرام به‌دست بیاورد و دیگران پس از مرگش آن مال را در راه خیر صرف كنند و به بهشت روند و او به جهنم 14. انسان باید از ابتدای زندگی به دو مسئله توجه كند: یكی این‌كه از اول روحیه تجمل‌گرایی را نداشته باشد چرا كه در غیر این صورت كم‌تر می‌تواند به سمت كسب حلال رود و دیگر این‌كه همسر و خانواده‌اش نیز چنین روحیه‌ای نداشته باشند. 15. روحیه یك جوان به‌خصوص در امر ازدواج و سال‌های اول آن، باید یك روحیه قناعت‌طلبی بوده و شخص قانع باشد. 16. در روایت است كه: از سعادت مرد، همسر خوب، مركب راهوار، خانه وسیع است. 17. در روایت است: هركس هر مقدار كه بتواند به رفاه خانواده‌اش بپردازد ثواب برده، ولی از راه حلال. 18. از جمله سلاح‌هایی كه زن‌ها برای وادار كردن شوهرانشان بر اموری به‌كار می‌گیرند، یكی گریه و دیگری تحقیر مرد است. 19. علی «علیه‌السلام» می‌فرماید: تمام هستی زن به زیورآلات اوست، لذا در اسلام سفارش شده كه اگر مرد توانایی دارد حتماً برای زن، زیورآلات تهیه كند و این قضیه را ترك نكند. 20. یكی از آفات ازدواج، صبر نكردن بر اذیت و اخلاق سوء افراد خانواده است و این امر از طرف دیگر می‌تواند از فواید ازدواج باشد یعنی شخص با تحمل این آزارها، قدرت روحی بالایی پیدا می‌كند. 21. در امر ازدواج، بیشتر از سن، رشد عقلانی مهم است لذا برای دختر شرط كرده‌اند كه علاوه بر بلوغ جنسی، رشید باشد و مسائل زندگی را بفهمد و مرد نیز همین‌طور رشید باشد. 22. زن و مرد باید با روحیات یكدیگر آشنا باشند چرا كه هر یك مظهری از اسماء الهی است، زن مظهر جمال و مرد مظهر جلال الهی است پس روحیات خاص خود را دارا هستند. 23. بسیاری از مشكلات در زندگی زناشویی، ناشی از عدم شناخت زوجین از روحیات طرف مقابل است. 24. زنی كه از نظر روحی سالم است خواستار این است كه مرد را غیور، قوی و قدرتمند ببیند چرا كه از نظر شخصیتی تمام پشتوانه‌اش به اوست. 25. نبی اكرم «صلی‌الله علیه و آله و سلم»: برای گناه‌كار بودن شخص همین بس كه خانواده خویش را ضایع كند. 26. نبی اكرم «صلی‌الله علیه و آله و سلم»: كسی كه از خانواده‌اش فرار می‌كند مثل بنده فراری است كه نه عبادتش قبول است و نه نماز و روزه‌اش و مورد بغض خداوند است تا این‌كه واقعاً برگردد و این مسئولیت را قبول كند و هركس كه كوتاهی می‌كند از قیام به حقوق خانواده حتی اگر فرار نكرده باشد، به منزله فراری است. 27. مرد باید سه دسته نیاز عاطفی، مادی و معنوی خانواده‌اش را تأمین كند.

اگر می‌گویند شما ۵ وعده نماز بخوانید، یعنی در ۵ وعده حالتی را پیدا کنید که در آن حالت تمرکزهایی را داشته باشید و در آن تمرکزها با فکرهای اساسی روبرو شوید. با «رحمان و رحیم»، «الله»، «الحمد لله رب العالمین»، «مالک یوم الدین» با توحید در عبادت، با توحید در کارهای دیگر و با قیامت آشنا شوید. همینطور عبادات ماه رمضان، عباداتی که در مراسم حج انجام می‌شود. دو عمل مهم مشعر و صحرای عرفات در حج هم به منظور تفکر و تیزبینی و شناخت وجود دارد. مَشعَر یعنی جای شعور، جای تیز نگاه کردن. «شَعر» یعنی مو. وقتی می‌گوییم شعور، شعور غیر از یک درک معمولی است. شعور یعنی ریزبینی، باریک‌بینی یعنی به باریکی مو نگاه کردن و پیچش مو را دیدن است. شعور به معنی دقت است. در صحرای مشعر انسان تمرکزهای خاصی دارد. در عرفات به عرفان خاصی می‌رسد. چه کسی از عهده تفکر درست برمی‌آید؟ تفکر کار هر کسی نیست. افرادی می‌توانند تفکر کنند و تمرکز بگیرند که قدرتمند باشند. یعنی از لحاظ انسانی آدم های اشرافی باشند و خودِ حقیقی خود را بشناسند. وگرنه هر کسی از عهده درست فکر کردن و فکرِ درست برنخواهد آمد. شما دو نفر را در نظر بگیرید. یکی فقیر و دیگری ثروتمند. برای آدم فقیر، داشتن خیلی چیزها در حد یک آرزو است و می‌گوید ما اصلاً و هیچ وقت امکان ندارد به این چیزها دسترسی پیدا کنیم. آدمهای کوچک، آدم‌هایی که خودشان را نشناخته اند و با خودشان انس نگرفته اند و در بُعد انسانی اشرافی نیستند، یعنی در بُعد «منِ»خود، خود را بزرگ نمی‌بینند، مانند همان فقیری هستند که داشتن خیلی چیزها برایش آرزو است. وقتی به این افراد بگویید، تو بنشین و یک ساعت فکر کن، نمی‌داند در مورد چی فکر کند و می‌گوید در مورد چی فکر کنم؟ وقتی بگویی در مورد روبرو شدن با حق تعالی، روبرو شدن با نظام ابدی خودت، روبرو شدن با نظام بینهایت، در مورد اینکه امام زمان پدر حقیقی ماست، انتسابش به ما بیش از پدر و مادر طبیعی ماست. برای  همین در زیارت عاشورا می‌گوییم:«بابی انت و امی= پدر و مادرم فدای تو». یعنی تو خیلی پدرتر هستی که من حاضرم، پدر و مادرم را فدای تو کنم. هر چه که به او می‌گویی، نمی‌تواند فکر کند. چه کسی می‌تواند حس فرزندی نسبت به امام زمان بگیرد و شروع کند به ایجاد یک رابطه عاطفی دو طرفه با حضرت؟ همه کس این کار را نمی‌کند. حضرت مجتبی علیه‌السلام می‌فرماید: خانواده آسمانی‌تان باید مهمتر از خانواده زمینی‌تان برای شما باشد. امام صادق علیه‌السلام در تأویل آیه صله ارحام[1] می‌فرمایند، غایت تأویل این آیه این است که تو با ما اهل بیت صله ارحام داشته باشی. ما رحم تو هستیم. آدم باید حواسش باشد که پنج تن فقط امامان ما نیستند. فقط چند آدم مقدس نیستند که ما فقط از جنبه دینی و مقدس بودن به آنها نگاه کنیم. بلکه واقعاً کس ما است. واقعاً میلیونها برابر بیشتر از پدر و مادرم دوستمان دارند.  باید این نگاه را داشته باشم که بگویم: من هم فرزند حقیقی آنها هستم. ارتباط من در حقیقت با آنها بیش از ارتباط من با پدر و مادرم است. این تفکر انسانی است که خودِ حقیقی خود را می‌شناسد. اگر این قضیه برای هر کسی روشن شود و در وجودش جان بگیرد، اتفاقات مبارکی برایش می‌افتد. آدم به جایی می رسد که عضویتش در فامیل و خانواده آسمانیش، بیش از عضویتش در خانواده زمینیش باشد و در این صورت چقدر نوع فکر، نوع برنامه‌­ریزی‌ها، نوع نگاه فرق می‌کند. از نگاه بُعد انسانی می‌گوییم فاطمه زهرا س مادر حقیقی ماست. به جای اینکه او را فقط دختر مقدسی بدانیم که زن امیرالمؤمنین بوده و مادر ائمه بوده و دختر پیغمبر بوده؛ باید با او ارتباط برقرار کنیم و بپذیریم که هستی من از خانم فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیهاست. من باید بپذیرم که بچه او هستم. بفهمم که می‌توانم بیشتر از مادر زمینی‌ام به او تکیه دهم. شاید یک مقدار سخت باشد، ولی آدم باید روی خودش کار بکند. آدم های مؤمن و قوی اینطوری هستند. آدم هایی که مریضند و طبیعی نیستند، حس شان درست کار نمی‌کند. آن چیزی که بقیه می‌بینند، این نمی‌بیند. مشکل چشمی دارد. آن چیزی که همه می‌شنوند، این نمی‌شنود. یعنی گوشش مشکل دارد. مریض است یعنی نمی‌تواند طبیعی ادراک کند. وقتی روح در معرض گناه قرار می‌گیرد، جلوی ادراک آدم بسته می‌شود. وقتی به او می‌گویی تو بچه پیغمبر هستی، بچه امام زمان هستی، بچه خانم فاطمه زهرا س هستی، درک این امور برای او خیلی راحت نیست. می‌گوید این حرفها چیست؟ از این دروغ‌های شاخدار نگویید. فکر، انسان را به یاد موطن اصلی اش می‌اندازد این فکر و ادامه فکر است که من را وادار می‌کند تا یادم بیاید، که قبل از اینکه بیایم روی زمین اینجا نبودم. جای دیگر و با کس دیگری بودم. فکر شما را می‌برد تا جایگاهی که قبلاً بودی. آن وقت خیلی چیزها آنجا برای آدم شفاف می‌شود. برای همین فکر از هر عبادتی بزرگتر و ارزشش بیشتر است. در تفکر، «شدن» وجود دارد؛ ولی در عبادت «لعل» هست. یعنی شاید بشود شاید نشود. در آخر آیه «كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِكُمْ» تاکید روی «لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» است. یعنی شاید باتقوا بشوید. شاید درست بشوید. شاید شما آدم بشوید. اما در فکر اینطوری نیست. در فکر قطعاً آن تحولی که باید اتفاق بیفتد می‌افتد. امام حسن مجتبی علیه‌السلام فرمود:«اُصیکُم بِتَقوَی الله وَ اِدامَۀِ التَفَکُر= سفارش می‌کنم شما را به تقوا و مداومت به تفکر» یعنی من شما را به اندیشیدن مدام سفارش می‌کنم. اگر کسی یک چنین گوهری را به دست بیاورد و شجاعت این را داشته باشد که در روز بنشیند واقعاً این کار را بکند. به زن برسد، به شوهر برسد، به بچه­‌ها برسد، به خودش هم البته برسد. گرسنه­‌اش هست غذا بخورد، آب بنوشد، نیاز به خواب دارد، بخوابد، استراحت کند و بعد که از این کارها فارغ شد، بنشیند و فکر کند. کار اصلی تفکر است. از زمان ها و موقعیت‌های کوچک انسان استفاده کند و سپس از موقعیت‌های بالاتر و همیشه یک قلم و کاغذ کنار دستتان باشد. یک یادداشت در جیب و کیفتان بگذارید و شروع کنید. از فکرهای خوب نتیجه‌­ای که می‌گیری بنویس. وقتی می‌نویسی، می‌بینی که بدون نیاز به استاد و بدون اینکه کسی به تو اطلاعاتی بدهد، داری اطلاعات را از جای دیگر می‌گیری. برای همین است که علی علیه‌السلام می‌فرماید:«لا عِلمَ کَالتَفَکُر= هیچ علمی مثل تفکر نیست.» بالاترین علم فکر کردن است. تفکر، تو را به خودت می‌شناساند تفکر حتی خودت را به خودت نشان می‌دهد. فکر آدم را روشن می‌کند. فکر جلوی تصمیمات اشتباه، جلوی عجله کردنها و جلوی خیلی کارها را می‌گیرد. به طور مثال، زن و شوهرهایی که در شرف طلاق هستند، وقتی مراجعه می‌کنند، از آنها می‌خواهیم ساعتی فکر کنند و مزایا و معایب همسرشان را بنویسند. نتیجه این می شود که اکثر آنها مزایا را بیشتر از معایب می‌نویسند. تو وقتی می‌نشینی فکر می‌کنی، مزایای همسرت را همینطوری علامت می‌زنی، فکر به تو می‌فهماند که بیشتر مشکلات از طرف تو است. فکر همچنین در حرکت ما به سمت اصل و ریشه­‌های ما، به سمت مسائل عرفانی، مسائل عقیدتی‌ و ماوراء طبیعی ما کمک می‌کند. تفکر مرکب خوبی است. هم در تنظیم رابطه‌­ما با دیگران و هم در تنظیم رابطه­‌ما با خودمان. باید خودمان را بشناسیم و به شناخت دقیقی از خودمان برسیم و یک ارزیابی درستی از خودمان پیدا کنیم. نگذاریم آنقدر سرمان شلوغ شود که فرصت فکر از ما گرفته شود. گاهی در درون مان اصرار داریم که من باید فلان چیز را بخرم. من باید الان این چیز را داشته باشم. می‌افتیم در چشم و هم­چشمی و اگر انسان ۵ دقیقه فکر کند جلوی خیلی از اقدامات غلط گرفته می شود. تفکر، بخشی حیوانیِ انسان را رام می‌کند تفکر، بخش حیوانی ما را که وحشی است، رام می‌کند. شما فقط با فکر می‌توانی خودت را رام کنی. بعد که رام شدی، می‌بینی که چه معجزاتی دارد از تو ایجاد می‌شود. چه چیزهای قشنگی دارد اتفاق می‌افتد. با تربیت می‌شود وحشی­ترین حیوانات را رام کرد. چرا سیرک جالب است؟ چرا ما حاضر هستیم یک قیمت بسیار بالا بدهیم و برویم سیرک تماشا کنیم؟ ما در سیرک حیوان وحشی تربیت شده را می‌بینیم. مثلاً یک شیر، ببر، پلنگ، از حلقه آتش می‌پرد. یعنی حرف گوش می‌کند. یا حرکات جالب دیگری اجرا می‌کند. این وحشی است و ظاهراً نباید این کار را انجام دهد؛ ولی شما در سیرک می‌بینید که می‌شود با یک وحشی هم یک طوری رابطه برقرار کرد که او تربیت شود و از او توقع برخوردهای معقول و حساب شده داشت. اصلاً یک زمانی فکر نمی‌کردیم این بشود ولی الان شد. مثلاً ما در مورد درس خواندن یک توحشی داشتیم. درس نمی‌خواندیم و زیر بار نشستن پای درس نمی‌رفتیم. چطوری یک آدم باسواد، دانشمند می‌شود؟ وقتی وحشی­گریش را از او می‌گیری. پیشرفت علوم با فکر شروع شد اگر برگردیم به 20 یا ۳۰ سال پیش، مثلاً این دستگاه تلفن همراه را می‌دیدند، می‌پرسیدند این چیست؟ و پاسخ می‌دادی که این تلفن است. به ما می‌خندیدند. می‌گفتند ما را مسخره کردی. پس سیمش کجاست؟ اگر می‌گفتیم سیم لازم ندارد، بیشتر می‌خندیدند. حال اگر می‌گفتیم این ماشین حساب هم هست، عکس هم می‌گیرد، منشی هست و فیلمبرداری هم می‌کند، صدا ضبط می‌کند و ... چه کسی  در آن سالها اینها را باور می‌کرد؟ چنین معجزه‌­ای چطوری درست شده؟ با فکر. اگر یک قرن قبل، کسی می‌گفت که با وسیله ای به نام هواپیما از این طرف کره زمین به آن طرف می‌رویم، شاید مورد تمسخر قرار می‌گرفت. امروزه ماهواره های قدرتمندی وجود دارد که از یک نقطه زمین می‌توانید نقطه دیگر زمین را با تمام جزئیات، مثلاً خیابان های شهر، حتی تک تک آدم هایی که در آن رفت و آمد دارند، حتی داخل حیاط منزل شان را ببینید. بزرگترین آفت فکر، عادت است بدترین نوع حجاب که ضد فکر است، عادت است. عادت نمی‌گذارد شما فکر بکنید. نمی‌گذارد واقعیت را آنطوری که هست ببینید. ما چون عادت کرده ایم؛ حجاب عادت نمی‌گذارد، ما بفهمیم این چه معجزه عظیمی است. چقدر طول کشیده تا تلفن ساخته شود. الان بچه‌­های ما رایانه را عادی می‌بینند، هواپیما را عادی می‌بینند، چون عادت کرده اند. عادت خیلی انسان را کور می‌کند. چون عادت کردی، می‌گویی از آن خسته شده ام و متنفرم. اگر کسی نتواند حجاب عادت را پاره کند و به آن غلبه کند، هیچ وقت رشد انسانی نمی‌کند. شما باید بتوانید عادتها را کنار بگذارید. آنگاه به این دستگاه تلفن همراه فکر کن که این تلفن چگونه ساخته شده، می‌بینی خیلی اتفاقات عجیب و غریبی برای آدم می‌افتد.  بدون حجاب عادت، درباره حقیقت خودمان، ماوراء طبیعت، حقیقت انسانی، قیمت خودمان و علت خلقت مان فکر کنیم که از کجا آمده ایم؟ در کجا هستیم؟ و به کجا می‌رویم؟ قرار است من چند روز دیگر جای دیگر بروم؟ ممکن است 20 سال دیگر، من اینجا نباشم، با همسرم، با فرزندم، با این عروس با این داماد با این اداره و تجارت با این شغل و اموال نباشم. آن وقت خیلی چیزهای عجیب و غریبی اتفاق می‌افتد. اگر هیچ اتفاقی نیفتد 20 سال دیگر من در برزخ و در ملکوت هستم. 20 سال دیگر قرار است آنجا زندگی کنم. بینهایت مسئله جلوی من خواهد بود. من هستم و 50 تا سؤال روز قیامت. من هستم و سؤالهای قبر و شرائط زیستی برزخ. اگر کسی هم بخواهد به این چیزها فکر کند، می‌گوییم اَه تو دوباره از چیزهای بد حرف زدی. این حرفها چیست؟ تو راجع به مردن حرف زدی؟ ما اینقدر بد رفتار کرده ایم که وقتی کسی از مردن حرف می زند، بدمان می‌آید. در حالی که مردن یعنی تولد. یعنی ورود به کاملترین شرائط زندگی. «إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوَانُ= یعنی اصلا زندگی اصلی در آخرت است». ورود ما به جایی که میلیاردها برابر زیباتر از اینجاست. هر وقت صحبت کردن از زایمان بد بود، صحبت از مردن هم بد است. در حالی که مردن، به مراتب شیرین‌تر از زایمان است. دیده اید که آدم با چه آب و تابی راجع به تولد یک بچه صحبت می‌کند. مردن هم همین است. با تفکر، نوع تصمیم ها و سرمایه گذاری ها بهبود می‌یابد تفکر باعث می‌شود نوع تصمیم‌­گیری‌های من و نوع سرمایه­‌گذاری‌های من و نوع برنامه‌­ریزی‌ها و نوع ارتباط‌ها و نوع انتخاب‌های من تغییر کند. من قرار است چند روز دیگر به ملکوت و به برزخ متولد شوم؟ پس الان باید چه چیزهایی را رها کنم؟ چه چیزهایی را کنار بگذارم و بگویم الان دیگر وقت این حرفها نیست تمام شد. ما چرا نمی‌نشینیم راجع به آن فکر بکنیم. اصلاً چرا فکرهای بد می‌کنیم؟ از چه چیزی می‌ترسیم؟ ترس برای این است که من بروم آنجا و آماده نباشم. مثل دلشوره یک زن باردار که می‌گوید خیلی خوب است که می‌خواهم مادر شوم؛ ولی یک اضطراب دارد که نکند بچه ناقص به دنیا بیاید. دست یا پا نداشته باشد. این بد است. به سلامت تولد باید فکر کنیم. من چه کار کنم تا سالم آنجا بروم؟ آنجا خانم فاطمه زهرا من را دید کج و ماوج نرفته باشم که خجالت بکشم. یعنی حتی حضرت هم ناراحت بشود. من هم ناراحت و شرمنده شوم که چرا اینطوری پیش شما آمده ام. ناپاک، آلوده وگناهکار آمده ام. این خیلی بد است. اگر ترس و دلشوره­ای هم هست، مال بد رفتن است. اصل رفتن که خیلی زیباست. حال باید چطوری خودم را آماده کنم. یک دانش آموز می‌خواهد دیپلم بگیرد، کنکور شرکت کند، می‌گوید کنکور دارم و الان باید خیلی از کارها را کنار بگذارم. باید فقط برای کنکور بخوانم. ببین چطور همه برنامه­‌هایش تنظیم می‌شود. چون خودش تنظیم شده، یک تصمیمی دارد. وقتی این تصمیم را دارد، می‌گوید کارشناسی دارم، کارشناسی ارشد دارم، کنکور دارم، عروسی دارم، می‌خواهم ازدواج کنم، همه چیز این آدم با بقیه فرق می‌کند. ولی ما خدا وکیلی اصلاً برنامه­‌هایمان را برای آخرت تغییر نمی‌دهیم. یعنی ما اصلاً برای ملحق شدن به خانواده آسمانی‌مان هیچ کدام از برنامه­‌های زمینی‌مان را دستکاری نمی‌کنیم. خیلی از خانمها و آقایان چیزهایی را دارند رعایت می‌کنند که اگر خانواده‌­شان نبود، رعایت نمی‌کردند. خیلی وقتها اگر ما خانواده نداشتیم، خیلی چیزها را رعایت نمی‌کردیم. الان که داریم رعایت می‌کنیم، برای وجود خانواده است. این که می‌گوییم خانواده ما اینطوری اقتضا می‌کند. مثلاً چه ساعتی از خانه بیرون بیایم و چه ساعتی به خانه برگردم. ولی ما در رابطه با تعلقمان به خانواده ابدی تصمیمی نمی‌گیریم. مهندسی فکر و نقش آن در فرج امام زمان علیه‌السلام مهدویت و فرج امام زمان علیه‌السلام مسئله مهمی است که باید درباره آن فکر کرد. با مهندسی فکر می‌توان برای ظهور برنامه ریزی کرد. اینکه چگونه باری از روی دوش امام زمان برداریم؟ چگونه موانع را از راه ظهور برچینیم؟  متاسفانه ما هنوز تصمیم نگرفته‌ایم که در این باره فکر اساسی بکنیم و به امام زمان ملحق شویم. تصمیم نگرفته ایم که با او باشیم و با او زندگی کنیم. در غم­نامه یک بخش کتاب آشتی با امام زمان علیه‌السلام توضیح دادم که خیلی از ما امام زمان را از خانه­هایمان بیرون کرده ایم. یعنی مثل کسی که پدرش را در خانه سالمندان می‌گذارد. ما حاضر نیستیم او را در خانه­مان راه بدهیم. یعنی بگویم من هستم و همسرم و دو تا بچه با پدرم امام زمان. ما ۵ نفر هستیم. چهار نفر نیستیم. اگر ۵ نفر هستیم سبد اقتصادی خانواده، سبد عاطفی، سبد اجتماعی، سیاسی و سبد مسافرتی خانواده براساس ۵ نفر تنظیم می‌شود. اگر به کسی بگویند چه چیزی انتخاب کردی؟ چه چیزی می‌خوری؟ با چه کسی می‌روی؟ کجا می‌روی؟ چه کار می کنی؟ باید براساس خانواده آسمانیش تصمیم بگیرد. بنشینیم راجع به این موضوع فکر کنیم که آیا ما واقعاً چنین حسی برای امام زمان داریم؟ یعنی من واقعاً در روز این دغدغه را دارم که به عنوان بچه امام زمان، باید یک کاری برای امام زمان بکنم؟ کمکی بکنم؟ باری از روی دوشش بردارم؟ چون من بالاخره در قیامت قرار است با این آقا محشور شوم و چشم در چشم شوم. در شب اول قبر، اولین سؤالی که از ما می‌‌پرسند، راجع به امام زمان ماست. روز قیامت از من و شما نمی‌پرسند که سر امام حسین را داشتند می‌بریدند، خانم زینب علیها‌السلام را اسیر می‌گرفتتند شما کجا بودید؟ ولی حتماً از من و شما این را می‌پرسند که وقتی امام زمانت آواره، طرد شده و تنها بود، تو چه کار می‌کردی؟ بگوییم، من با شوهرم با زنم داشتم زندگی می‌کردم، به خدا یادش هم بودیم، هر وقت مشکلات داشتیم، صدایش می‌کردیم. هر سال نیمه شعبان برایش پول می‌دادیم و چراغانی می‌کردیم. پس نقش تو چه بود؟ من کار و وظیفه‌­ای نداشتم، با این وضع، ما خیلی بی­غیرت هستیم. خیلی بی‌خیال هستیم. خیلی بی­‌عاطفه هستیم. خود حضرت فرمود شیعیان من بی­‌عاطفه و بی­‌وفا هستند. ما خیلی راحت، بدون امام زمان داریم زندگی می‌کنیم. خیلی راحت نفس می‌کشیم. صبح بلند می‌شویم و به سر کارمان می‌رویم. اصلاً ما غصه امام زمان را نخوردیم. راجع به او فکر نکردیم. واقعاً دلشوره نگرفتیم که من باید یک کاری برای پدرم بکنم. یک تصمیمی بگیرم. دیگران را برای کمک جمع کنم. اگر بچه­‌ات گم شود، هزار جا زنگ می‌زنی و تنهایی دنبالش می‌گردی. بعد به همه می‌گویی تو را به خدا بلند شوید بیایید کمک من و بگردیم پیدایش کنیم. به هزار جا می‌سپاری. اما وقتی که می‌خواهیم برای امام زمان کار کنیم و از آبرویمان مایه بگذاریم و دیگران را به کمک بگیریم، دل این کار را نداریم. از این روست که امام زمان می‌گوید شیعیان من همدل نیستند. مردم ایران هنوز به اینجا نرسیده اند. تازه خوب‌هایمان، انقلابی‌ها و حزب اللهی ها می‌گویند، انقلاب شد تمام شد. نه هیچ چیز تمام نشده. هنوز اصل کار مانده. از کجا می فهمیم که اصل کار مانده؟ از اینکه دلهای ما پر از آشوب است. زندگی تک­تک ما هر کدام هزار تا مشکل دارد. افغانستان را نگاه کن تمام نشده، غزه را نگاه کن تمام نشده، عراق را نگاه کن، تمام نشده، دنیا را نگاه کن، هنوز خیلی کارها روی زمین مانده. ما هم خیلی راحت کنار همسرمان و خانواده‌­های‌مان داریم زندگی می‌کنیم. پیغمبر فرمود، اگر کسی صبح از خواب بلند بشود و دغدغه مسلمانها را نداشته باشد، مسلمان نیست. اگر کسی بلند بشود از خواب یا شب بخواهد بخوابد و دغدغه امام زمان را نداشته باشد و همه‌­اش دغدغه شغلهای شخصی، زندگی من، زن من، شوهر من، بچه من، کار من، درس من اینجور چیزها را بخورد، اینها که همه زمینی شد؛ پس تو خانواده آسمانیت چی شد؟ پدر آسمانیت چی؟ مادر آسمانیت چی؟ اصل آسمانیت چی؟ این هم یک موضوعیست که ارزش دارد مقداری به آن فکر کنیم و برایش تصمیم بگیریم و بگوییم آقا من بالاخره می‌خواهم بچه خوبی باشم. می‌خواهم بچه وفاداری باشم. می‌خواهم یک کاری بکنم. ع ل 169 مهندسی فکر/ عبادات/ خودشناسی/ مهدویت [1] . سألت أبا عبدالله علیه السلام عن قول الله: الذین یصلون ما أمرالله به أن یوصل **رعد (13) آیه 21. *** قال: من ذلک صلةالرحم، و غایة تأویلها صلتک ایانا**محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج 74، باب 3، ح 40. ***؛ از امام صادق علیه السلام راجع به آیه و آنان که آنچه را خدا به پیوستنش فرمان داده می پیوندند سؤال شد. حضرت فرمود: مراد از امر خدا صله رحم است و تأویل دیگر آیه ارتباط شما با ائمه معصومین علیهم السلام است. کتاب «مهندسی فکر» از سری کتاب های بیان

فکر کردن موجب ساخته شدن قلب سلیم و آماده شدن انسان برای حیات دنیا و آخرت می‌شود. تمام کسانی که در دنیا شکست می‌خورند، آدمهای بی­فکر هستند. آنهایی که سر از طلاق در می‌آورند، یک جای کارشان بی فکری کرده اند. شکست‌های اقتصادی، خودکشی، غصه، حرص، حسادت، دعوا و درگیری و همه اینها محصول بی فکری است. آنهایی هم که سر از جهنم در می‌آورند، به خاطر بی فکری بوده است. رابطه تفکر و قلب سلیم، با مراحل حیات انسان انسان موجود متحرک به سمت آخرت و بینهایت است و 3 مرحله حیات دارد: مرحله قبل از دنیا؛ مرحله دنیا؛ و مرحله بعد از دنیا. در مرحله ای که ما قرار داریم، مرحله دنیاست که به سمت مرحله بعد از دنیا در حال حرکت هستیم. بعد از دنیا چهار مرحله حیات آخرتی و ابدی داریم: 1) مرحله وفات، 2) زندگی برزخی،‌3) قیامت، 4) زندگی آخرتی یا حیات ابدی. مرحله سوم یا قیامت، طبق آیه شریفه « یَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِینَ أَلْفَ سَنَةٍ= روزی که مقدار آن ۵۰ هزار سال است» 5۰ هزار سال طول می‌کشد و هر هزار سال، یک ایستگاه دارد و 50 سؤال از کیفیت زندگی دنیایی از ما پرسیده خواهد شد. کیفیت پرسش ها و نحوه پرسیدن آنها به هیچ وجه مثل دنیا نیست. یعنی سوال های کتبی یا شفاهی نیست که نوشته یا گفته شود؛ بلکه سوال ها وجودی و تکوینی هستند. بدین معنی که  جواب سؤالها باید در نهاد ما داده شده باشد و گفتیم برای درک بهتر این مطلب باید بدانیم که رابطه دنیا با آخرت، مثل رابطه رحم مادر است با دنیا. جنین در رحم مادر، خودش را برای سؤالات دنیا آماده می‌کند و وقتی به دنیا می‌آید، دنیا از او سؤال می‌کند؛ اما سؤالهای دنیا و جزایش همه تکوینی است. مثلاً می‌پرسد، چشم آورده ای یا نه؟ گوش آورده ای یا نه؟ دست آورده ای یا نه؛؟ پا آورده ای یا نه؟ این سؤالها نه کتبی است و نه شفاهی؛ بلکه تکوینی و وجودی است. در حرکت ما به سمت آخرت هم وقتی ما به عالم آخرت متولد می‌شویم، از ما سؤال می‌شود. سؤال آخرت از ما، آوردنِ قلب سلیم است. یعنی این که ما در آخرت با خودمان باید روح سالم و قلب سلیم ببریم. «یَوْمَ لا یَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلاَّ مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ= روزی که مال و فرزند نفعی به کسی نمی رساند؛ مگر این که کسی قلب سلیم بیاورد». مرحله چهارم حیات ما مرحله حیات ابدی ماست. اساساً مرگی برای انسان وجود ندارد. هر کدام از ما تا خدا خدایی می‌کند، زنده خواهیم بود و زندگی خواهیم کرد. مراحل حیات ما آنقدر جذاب، جالب، مهیج و شگفت انگیز و بزرگ است که من و شما الان داریم دوران جنینی خودمان را در رحم دنیا طی می‌کنیم. یعنی در واقع هنوز زندگی اصلی ما شروع نشده. این زندگی با وفات شروع می‌شود و دوران حیات ابدی، دوران بسیار بسیار با عظمتی خواهد بود. پس ما باید جواب آن 50 سؤال را در دنیا بسازیم. جواب ها حفظ کردنی و یاد گرفتنی نیست؛ بلکه جوابها ساختنی هستند. یعنی باید در وجود خودمان آنها را ایجاد کنیم. همانطور که جنین در رحم مادر جوابها را می‌سازد. چشم را تحصیل می‌کند، گوش، دستگاه تنفس و... را تحصیل می‌کند. بعد از تولد به آن جهان، بدن ما در اینجا می‌ماند. اما نفس که حقیقت و اصل ما است، به آخرت می‌رود. این نفس اگر متناسب با بهشت و ساختار بهشت باشد، در آنجا لذت می‌برد. اگر هم متناسب نباشد، دچار بیماریها و گرفتاری‌ها می‌شود. بحث امروز ما این است، آنچه که باعث می‌شود ما بتوانیم قلب سلیم تحصیل کنیم و برای حیات ابدی آماده شویم، این است که در دنیا خوب زندگی کنیم. چون هدف فقط آخرت نیست. آموزش دین و فرستادن انبیاء  برای این نیست که ما فقط برای آخرت آماده شویم؛ بلکه برای این است که ما دنیای شاد و خوبی هم داشته باشیم. اگر کسی به پیام دین توجه کند، هم دنیای شاد و آرام و خوشبختی خواهد داشت و هم آخرت شاد و خوشبختی خواهد داشت. هدف، تحصیل هر دو می‌باشد و این دو با هم رابطه مستقیم دارند. با توضیحی که از مراحل حیات انسان و حرکت آن به سمت ابدیت و 50 سؤال آخرتی دادیم، به این نتیجه رسیدیم که برای تحصیل خوشبختی دنیا و آخرت و طی مراحل حیات، باید قلب سلیم داشته باشیم. برای تحصیل قلب سالم هم باید از فکر شروع کنیم. یعنی اگر کسی از مهندسی فکر سر باز زند، نمی‌تواند قلب سالم بسازد. یکی از عوامل سنجش قیمت انسان، تفکر اوست قیمت آدمها به این است که چقدر فکر می‌کنند؟ چگونه فکر می‌کنند؟ به چه چیزی فکر می‌کنند؟ به چه چیزی فکر کردن خیلی مهم است. چه اندازه فکر کردن مهم است. آدمهایی که در زندگی برای شنیدن یا برای فکر کردن وقت بیشتری می‌گذارند، هم دنیای بهتری خواهند داشت و هم آخرت بهتری. برای اینکه انسان در تفکر راه بیفتد، باید مدتی بشنود و بخواند و مطالعه کند. بعد که بالغ شد و قدرت پیدا کرد، خودش می‌تواند مستقیماً و بدون خواندن و شنیدن، فکر کند و این فکر او را کاملاً جلو می‌برد و تمام مسیر را مثل یک چراغ در تاریکی به او نشان می‌دهد تا راه ابدیت را طی کند. از این رو در قرآن هست که جهنمیان می گویند:«لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِی أَصْحابِ السَّعِیرِ= ما اگر اهل گوش دادن و تفکر بودیم، هیچ وقت جهنمی نمی‌شدیم». این یعنی گوش دادن آدم را وادار به فکر کردن می‌کند. موتور فکر، با شنیدن به حرکت در می‌آید و آرام آرام انسان را بالا می برد. پس شنیدن و فکر کردن و تعقل یکی هستند. آنهایی که حوصله شنیدن و حوصله فکر کردن ندارند، سر از جهنم در می‌آورند، چه جهنم دنیایی و چه جهنم آخرتی. امام باقر ع فرمود کلید همه بدبختیها در دو چیز است: یکی تنبلی و دیگری بی­حوصلگی. احادیث زیبا از امیرالمؤمنین علیه‌السلام درباره فکر در اینجا به بیان چند روایت از علی علیه‌السلام در مورد تفکر می‌پردازیم: 1) تفکر انسان را به اوج خواسته اش می‌رساند. امیرالمؤمنین علیه‌السلام می‌فرماید:« مَن أسهَرَ عَینَ فِکرَتِهِ بَلَغَ کُنهَ هِمَّتِهِ[1]= هر کس چشم اندیشه اش را بیدار بدارد، به اوج خواسته اش مى رسد.» (أسهَر) یعنی شب­زنده­داری و شب بیدار بودن. چه چیزی از ما در شب بیدار باشد؟ چشم فکرمان. حتی اینکه ما در روایت نماز شب داریم و اینکه گفته اند شب قرآن بخوانید، شب نماز بخوانید، اینها همه به خاطر فکر است و گر نه نمازی که بی­فکر باشد ارزشی ندارد. 2) تفکر عقل را جلا می‌دهد همچنین فرمودند:« الفِكرُ جَلاءُ العُقولِ[2] = اندیشه، جلا دهنده خردهاست.» اگر عقل یک نفر زنگ زدگی داشته باشد، نمی‌تواند خوب فکر کند. قدرت تشخیص خیلی چیزها را ندارد. قدرت تصمیم گیری ندارد و دائماً دو دل و مردد است و راه را از چاه نمی‌شناسد. این آدم باید مدتی فکر کند تا آن زنگارهای عقلش تمیز شود و جلا پیدا کند تا بتواند کار کند و عقلش تیز شود. در بخش عملی گفته می‌شود که فکر مقدمه تقواست. انسان وقتی فکر می‌کند، خیلی چیزها را می‌فهمد، مثل اینکه شما راجع به شناخت بدن و غذاها فکر می‌کنید و در نهایت در می‌یابید که خیلی از خوراکی ها برای بدن مضر است. پس باید از خوردن آنها اجتناب کرد. به این می گویند تقوا. پس تقوا هم اگر بخواهد حاصل شود، با فکر حاصل می‌شود. یعنی هیچ آدم غیر متفکری به تقوا نمی‌رسد. 3) تفکر مایه رشد است حضرت می‌فرماید:« الفِكرُ رُشدٌ، الغَفلَةُ فَقدٌ[3] = اندیشه، مایه راهیابى است و غفلت، موجب گمراهی.» انسان با فکر رشد می‌یابد، ولی غفلت و اینکه انسان فکرش را به کار نیندازد و کمتر فکر کند و فقط عمل کند، خوب نیست. «فقد» یعنی از دست دادن است. آدم آب می‌شود. مثل بدن که به مرور زمان پیر می‌شود و نشاط و جوانی و توانایی اش را از دست می‌دهد. آدمها دو جورند بعضیها سنشان پیر می‌شود، اما چون فکرشان جوان است، روحشان جوانتر، شفاف‌تر، قویتر و قدرتمندتر می‌شود. ولی بعضیها چون فکر نمی‌کنند همزمان با اینکه بدنشان پیر می‌شود، فکر و ذهنشان هم پیر می‌شود و به سمت کودنی و فراموشی می‌روند. دیده اید که بعضیها شب تا صبح عمل می‌کنند؛ اما اصلاً حال و حوصله کار ذهنی و فکری ندارند. خیلی از مردها و زنها یکسره دارند کار می‌کنند؛ اما وقتی به آنها می‌گویی ترمز کنید و چند دقیقه­‌ای فکر کنید؛ فکر برایشان کار راحتی نیست. آنهایی که فعالیت های عبادی می‌کنند، مثلاً ختم انعام، ختم یاسین یا ختم سوره های دیگر را می‌گیرند، یا کربلا می‌روند؛ چون عمل است، همه حاضرند این کارها را انجام دهند‌. اما اگر از آنها بخواهید کتاب بخوانند، فکر کنند، به درس گوش بدهند، یا مثلا یک دوره‌ی کلاسی یا جلسه‌ی استادی را شرکت کنند، برایشان سخت است. اینها نمی دانند که انسان تا فکر نکند، رشد نمی‌کند. فکر باعث می‌شود که عبادت برای ما مستی، شیرینی و شادی و نشاط بیاورد. این فکر است که می‌تواند عبادت را به عامل نشاط تبدیل کند. این که ما از نماز و قرآن لذت نمی‌بریم، برای این است که قرآن را بدون فکر می‌خوانیم. بنابراین برای ما شادی و نشاط نمی‌آورد. تفکر در انجام کار خیر، باعث عمل به آن می‌شود یکی از زمینه­‌هایی که خوب است آدم در موردش فکر کند، کار خیر است. فکر کردن به کار خیر، انسان را وادار می‌کند که آن کار را انجام دهد. حضرت می‌فرماید:« الفِكرُ فی الخَیرِ یَدعُوا إلَى العَمَلِ بهِ[4] = اندیشه كردن در خوبیها انگیزه به كار بستن آنها مى شود.» همانطور که فکر کردن در مورد گناه هم انسان را به انجام آن گناه ترغیب می‌کند. مثلاً سوء ظن نسبت به خدا و مدام فکر کردن راجع به آن، باعث درگیر شدن با خدا می‌شود. خدا در همه حال خیر بندگانش را می‌خواهد. چه موقعی که نعمتی به آنها می‌دهد و چه زمانی که بلایی به آنها می‌رسد. حال اگر دعای بنده‌ای اجابت نشد و او به خدا بدبین شد، این بدبینی باعث ساقط شدن و ناامیدی او می‌شود. یا وقتی که انسان نسبت به همسر، دوست، پدر، مادر و ... بدبین می‌شود. در واقع شیطان فکر منفی را به انسان القا می‌کند. حتی ممکن است در خواب هم آن را در ذهن انسان بیندازد و انسان را نسبت به کسی که خیلی دوستش دارد بدبین کند. وقتی شیطان فکر منفی انداخت، تو نباید روی این فکر کار کنی. اصلاً اجازه نده که ادامه پیدا کند. انسان نباید روی چیز بد و منفی فکر کند. حتی به گناهان خودش هم نباید فکر کند. پس باید فکر را پاک نگه داری. در بحث وسواس گفتیم از فکرکردن به چیزهای منفی خودداری کنید. به محض اینکه راجع به یک چیز بد فکر می‌کنید، باید بدانید که حتماً یک اثری روی قلب شما می‌گذارد و آن اثر را هم در دنیا و هم از شب اول قبر به بعد نشان می‌دهد. می‌فرماید در مورد گناه و چیزهای بد زیاد فکر نکنید. اگر زیاد فکر کنید، به سمت آن گناه کشیده می‌شوید. فکر، نیت ساز است شما وقتی که به کار خیر و نیکی فکر می‌کنید، بعد از آن نیت می‌کنید که آن را انجام دهید. شما وقتی راجع به یک کار خیر فکر می‌کنید و تصمیم به انجامش می‌گیرید، حتی اگر انجامش هم ندهید، در نامه اعمالتان ثبت می‌شود. گفتیم، روز قیامت با نیت هایت محشور می‌شوی نه با میزان عملت. نامه عمل، یک نامه کاغذی نیست که فرشته‌ها با قلم روی آن بنویسند؛ بلکه، نامه عمل، نفس ماست. یعنی ما با قلم فکر روی نامه عمل مان که همان نفس ما و دل ما هست، می‌نویسیم. پس فشار قبر، نوشتن در صحیفه عمل یا نفس در همین جا انجام می‌شود. اگر شما به یک چیز خوب یا به یک عمل قشنگ فکر می‌کنید، در نامه عملت نوشته می‌شود. حتی اگر موفق به انجام آن نشوی. هرچند که بهتر است آدم آن را انجام دهد. چون انجام دادنِ یک عمل مثل کَندن روی سنگ است که دیگر از بین نمی‌رود و تثبیت می‌شود. ما هر چه بیشتر عمل کنیم، تثبیت این نوشتن بیشتر و ماندگارتر می‌شود. شما وقتی که به کار قشنگی فکر می‌کنید، نیت می‌کنید. روز قیامت انسان به میزان نیتهای صادقانه اش محشور می‌شود؛ نه به میزان عملش. نیت صادقانه غیر از نیت کاذب است. نیت صادق یعنی اگر می‌توانست انجام بدهد، حتماً انجام می‌داد. پس نیتها خیلی مهم هستند. آن چیزی که نیت­ساز است، فکر است. پس فکر به کارهای خوب، فکر به کارهای مثبت، فکر کردن به بهشت، انسان را بهشتی می‌کند. ای برادر تو همان اندیشه‌ای / مابقی تو استخوان و ریشه‌ای گر گلست اندیشه‌ی تو گلشنی / ور بود خاری تو هیمه‌ی گلخنی ما الان چطور آدمی هستیم؟ دقت کنیم، ببینیم اگر ما الان یک آدم شادیم؛ یک آدم موفقیم؛ یک آدم با نشاط هستیم؛ مربوط به گذشته ماست و نوع فکرهایی که قبلاً کرده‌ایم. یعنی انسان همیشه سر سفره گذشته خودش نان می‌خورد. گفتیم که حال ما را گذشته ما می‌سازد. فکرهای منفی هر چه بوده، جمع شده و الان ما را می‌سازد و از الان به بعد هم هر چه جمع شود، آخرت و شب اول قبر و قیامت ما می‌شود. در بحث دشمن­ شناسی توضیح دادیم که شیطان دائماً برای ما فکر منفی ایجاد می‌کند. فرشته‌­ها و خدا هم در ما تولید فکر می‌کنند. ما باید به فکرهای منفی که در ذهنمان تولید می شود، توجه نکنیم؛ بلکه، این فکرهای شیطانی را تبدیل به تولید افکار الهی کنیم. به محض این که شما فکر منفی و شیطانی را برمی‌گردانی و آن را مثبت می‌کنی، یعنی خلاف آن فکر منفی که شیطان در تو ایجاد کرده عمل می‌کنی، بیشتر اوج می‌گیری و قدرت و سرعتت خیلی زیاد می‌شود. مثلاً شیطان در تو نسبت به فردی بدبینی ایجاد می کند؛ تو به جای اینکه بدبینی را بپرورانی، می‌روی و آن طرف را بغل می‌کنی، می‌بوسی، دعوتش می‌کنی و رابطه­ات را با او بیشتر می‌کنی و برخلاف آن فکری که شیطان ایجاد کرده عمل می کنی، در نتیجه می‌بینی که خیلی اوج گرفتی. یا اینکه در تو نسبت به یک نفر حسادت ایجاد می‌کند. دوست داری نباشد، دوست داری بمیرد. دوست داری اتفاقی برایش بیفتد. دوست داری یک چیز از او سلب شود. تا این حس ایجاد شد، می‌روی دو رکعت نماز می‌خوانی و از صمیم قلب برای او دعا می‌کنی که  خدایا! به او بیشتر بده. خدایا! موفقترش کن. خودت هم به او کمک می‌کنی. تا این کارها را می‌کنی، چند اتفاق می‌افتد. یکی اینکه تو رشد می‌کنی. دیگر اینکه هرچیزی که برای او بخواهی، خداوند به خودت بیشتر می‌دهد. اگر در دنیا هم ندهد، حتماً چند برابرش را در آخرت به تو می‌دهد. وقتی شما نقطه مقابل را عمل می‌کنید، همه اینها نعمت می‌شود. پس چیز بدی در زندگی ما وجود ندارد. اگر آدمهای بدی در زندگی ما هستند به نفع ماست. چون باعث کفاره گناهان ما می‌شوند و درجات آخرتی ما را بالاتر می‌برند. اگر آدمهای خوب در زندگی ما هستند، باز هم الحمد لله از آنها برای آرامش و صلح و صفا و برای تقویت فضای فکری و معنوی‌مان استفاده می‌کنیم. خدا اصلاً چیز شر نیافریده و هر چه آفریده برای رشد ما آفریده است. فکر در عواقب کارها راجع به هر کاری که می‌خواهی انجام دهی، فکر کن که اگر این کار انجام شود، بعدش چه اتفاقی می‌افتد؟ یعنی یک مرحله بعد از آن کار را فکر کن. حضرت درباره فکر در عواقب کارها می‌فرماید:« الفِكرُ فی العَواقِب یُنجی مِن المَعاطِبِ[5] = اندیشه در سرانجام كارها، انسان را از مهلكه‌ها مى‌رهاند.» امیرالمؤمنین علیه‌ السلام فرمودند :«ما ذَلَّ مَن أحسَنَ الفِكرَ[6]= كسى كه اندیشه اش نیكو باشد، خوار نگردد.» این یعنی خواری‌هایی که در دنیا و آخرت به سراغ ما می‌آید، برای این است که ما خوب فکر نکرده ایم. کار بی­فکر انجام داده ایم. اگر کسی می‌خواهد همیشه محترم و محبوب باشد کار بی­فکر انجام ندهد. جالب اینجاست که خیلی وقتها ما می‌دانیم این کارمان بی­فکری است، ولی انجام می‌دهیم. بیشتر اوقات انسان فکر می‌کند، می‌فهمد و در فکر کردن به خودش حق می‌دهد. شما وقتی می‌خواهید فکر کنید، به خودتان حق می‌دهید. گفته شده در چنین مواقعی که انسان برای انجام کاری به خودش حق می‌دهد، باید سریع خودش را جای طرف مقابل بگذارد. وقتی این جابجایی را انجام می‌دهد، از انجام آن کار منصرف می‌شود و می‌گوید: اگر من جای طرف مقابلم بودم، این طوری برخورد نمی‌کردم و دوست داشتم طور دیگری با من برخورد کنند. به محض اینکه جابجایی کردیم و خودمان را جای طرف مقابل گذاشتیم، می‌بینیم که فکر ما کار می‌کند و برخورد درست را در پیش می‌گیریم. رابطه عقل و فکر امیرالمؤمنین علیه‌السلام می‌فرماید:«اَصلُ العَقلِ اَلفِکرُ= اصل عقل فکر است.» در تعریف عقل گفتند:«اَلعَقلُ ما عُبِدَ بِهِ الرَحمان وَ اکتُسبَ بِهِ الجَنان= عقل آن است که به وسیله آن انسان خدا را عبادت می‌کند.» در واقع محصول عقل، همیشه عبادت و اطاعت است. آدمهایی که معصیت خدا را می‌کنند، حتما بی­عقل و بی­فکر هستند. عقل غیر از هوش است. هوش ضریب کارآیی مغز است. یک نفر ممکن است با هوش خودش دانشمند، پرفسور، دکتر و مهندس شود، یا دستگاهی اختراع کند. خوب از مغزش استفاده کند. اما عقل اینگونه نیست. عقل، کار کردن روی مصالح و مفاسد است. جهنمیان گفتند اگر ما عقل داشتیم، سر از جهنم در نمی‌آوردیم. پس عقل مساویست با بهشت. «وَ اکتُسِبَ بِهِ الجَنان» به وسیله عقل، بهشت به دست می‌آید. حال این عقلی که اینقدر فایده دارد و این همه قدرت و خیر دارد که عبادت خدا به وسیله آن و متعاقباً بهشت به وسیله آن به دست می‌آید، اصل این عقل فکر است. همانطور که حضرت می‌فرماید: أصلُ العَقلِ الفِكرُ، و ثَمَرتُهُ السَّلامَةُ[7]= ریشه خِرد اندیشه است و میوه اش سالم ماندن [از خطا و عذاب].» اصل و ریشه عقل، فکر کردن و ثمره فکر سلامت است. یعنی همان قلب سلیم. پس اگر کسی می‌خواهد قلب سلیم ایجاد کند، باید فکر کند. فکر خوب و فکر مثبتی که در جهت تحصیل تجهیزات و قوایی باشد که برای حرکت به سمت ابدیت به آن نیازمند است. برای شب اول قبر به بعد، به آن احتیاج دارد. برای شادی دنیایش به آن احتیاج دارد. هر چقدر روی سلامت قلب کار کنیم، نشاط و شادی ما بیشتر می‌شود. آنهایی که آدمهای عصبی و پرخاشگر هستند و زیاد غصه می‌خورند، اضطراب، دلشوره و سوءظن دارند، دعوایی، بددهان و حسود هستند، به خاطر نداشتن قلب سالم است. اگر قلب جسمی و فیزیکی ما خراب شود، هزاران اتفاق در بدن ما می‌افتد. هر جا بروی دکتر می‌گوید این مال قلبت است. همینطور هم وقتی قلب معنوی و قلب انسانی ما خراب می‌شود، هزاران اتفاق بد برای ما می‌افتد و زندگی ما را تلخ و خراب می‌کند. ع ل 167 [1] . غررالحکم، ح 8784. [2] . غرر الحكم : 935. [3] . غرر الحكم : 85. [4] . غرر الحكم : 1395. [5] . غرر الحكم : 1460. [6] . غرر الحكم : 9458. [7] . غرر الحكم: 3093. کتاب «مهندسی فکر» از سری کتاب های بیان

1. عبادت چهارچوبی برای رسیدن به هدف خلقت 2. عبادات کیفی و ارتباط با خداوند 3. مثال نی و ظهور صداهای دلنشین 4. تمرین عبادی و قدرت یابی انسان 5. عبادت و ارتباط با برزخ و غیبت 6. عبادت و کسب کمالات گوناگون 7. یقین و آرامش محصول عبادت خداوند 8. جدی بودن و تمرکز در مسئله نماز 9. عبادت یعنی دیدن تمام ظهورات خداوند 10. خواص و آثار عبادت در انسان