مقام خیرخواهی در جلسه گذشته، طبق روایتی از نبی اکرم «صلی الله علیه و آله و سلم» آموختیم که یکی از غمهای رشددهنده و مولد شادی، غمهایی است که انسان به واسطه‌ی مصائب دیگران، متحمل می‌شود و با تمام وجود برای رفع این مصائب تلاش نموده و از صمیم قلب برای صاحب این مصائب و گرفتاری‌ها دعا می‌کند. مقام خیرخواهی، مقامی است که انسان تمام آنچه را که برای عزیزترین انسانهای زندگیِ خود آرزو می‌کند را برای دیگران هم طلب نموده و هر آنچه را که برای عزیزانش نمی‌پسندد، برای دیگران نیز ناپسند می‌داند. اما شاید از خود بپرسید که براستی چگونه می‌شود به چنین مقامی دست یافت؟ نبی اکرم «صلی الله علیه و آله و سلم» به این پرسش‌ شما بسیار ساده و روشن پاسخ می‌دهد؛ «چنانچه فردی تا به این حد با شما دوست بود که آنچه را در دل داشت برایتان بازگو کرد، اگر او شاد بود، شما هم از شادیِ او شاد باشید و اگر اندوهگین بود، برای اندوهِ او اندوهگین شوید و اگر کمکی از سوی شما ممکن بود که بتواند اندوهش را رفع کند، حتماً به این کمک اقدام نمایید. شاد بودن و لذت بردن از شادی و آرامش دیگران، از نشانه‌های یک قلب بزرگ و مبارک است که به الله شباهت یافته است. آنان که از شادی دیگران رنج برده و به حسادت گرفتار می‌شوند، نه تنها دنیا را در فشار و عذاب سپری می‌کنند، که آخرتی بسیار دردناک برای خویش رقم می‌زنند. می‌دانیم که در یک خانواده، انتساب به یک پدر و مادر و یا عضویت در یک جمع فامیلی، سبب می‌شود که اعضای این خانواده و فامیل همواره بواسطه‌ی این انتساب از شادی یکدیگر شاد و در غمهای همدیگر، غمگین باشند. اهل بیت «علیهم السلام» نیز دائماً به تک تک شیعیان، انتساب به اصل و ریشه‌ی مشترکشان را تذکر داده و آنان را به خیرخواهیِ نسبت به یکدیگر سفارش می‌کنند. فراموش نکنیم که همه ما از یک ریشه‌ی مشترک و روح واحد (روح محمد صلی الله علیه و آله و آل او) آفریده شده‌ایم و هیچ تفاوتی میان ما وجود ندارد. همه‌ی ما یک پدر و مادر مشترکِ آسمانی داریم و در حقیقت همگی یک حقیقت هستیم در بدن‌های مختلف. کسی که این انتساب را باور می‌کند و روز به روز از باورهای حیوانی پیرامونِ شخصیتِ خویش فاصله می‌گیرد، میان خود و دیگران هیچ تفاوتی نمی‌بیند. لذا برای رفع غصه‌های دیگران از هر کمکی که در توان دارد دریغ ننموده و حتی دیگران را برای این منظور به کمک فرا می‌خواند. او در مواقعی که نمی‌تواند قدمی برای رفع مشکل بردارد، دستان خالی‌اش را با اضطرار به دعا بلند نموده و از مسبّب الاسباب برای رفع غصه‌های دیگران یاری می‌طلبد. از نگاه پروردگار، لحظاتِ دعای انسان برای دیگران، صحنه‌هایی زیبا و آسمانی‌اند، به گونه‌ای که رحمت پروردگار را هم برای شخص دعاکننده و هم برای شخص گرفتار جلب خواهند نمود. یادمان بماند که؛ هر چه برای دیگران بیشتر دعا کنیم، بیشتر به الله شبیه و نزدیک شده و مسیر رشدِ انسانی را با سرعت بیشتری طی خواهیم نمود. امام مجتبی «علیه السلام» فرمودند: من شبی را تا صبح شاهد بودم که مادرم فاطمه «سلام الله علیها» برای همسایگان خود دعا می‌نمودند. اهل بیت «علیهم السلام» حتی راضی به گرفتاری و مصیبت دشمنانشان نیز نبودند و برای رفع مصائب آنان نیز، یاری‌شان می‌نمودند. بُخل در یاری دیگران و یا دعا کردن برای انسان‌های دیگر، راه رشدِ انسانی را به روی انسان خواهد بست. چنین کسانی در لحظه‌ی با شکوهِ تولدشان به برزخ، حتماً دستِ خالی و بدون آمادگی برای زندگی در شرایط بهشت، متولد خواهند شد. انسانی که به دنبال کسب کمالاتِ انسانی است، هرگز به انتقام نمی‌اندیشد. او از گرفتاری‌ها و مصائب کسانی که در حق او ظلم کردند نیز خوشحال نمی‌گردد. چنین کسی هرگز به دنبالِ ایرادگیری، مچ‌گیری و بدخواهی برای کسی نبوده و برای هیچ کار خیری، خود را با کسی مقایسه نمی‌کند. نگاهِ او به هدف است و به بلندایِ هدفِ متعالیِ خود، اعمالِ خیرش را انتخاب می‌کند. او خوب باور کرده که طبق قاعده‌ی «هو انت» هر عمل خوب و بد انسان در حق دیگران، در حقیقت خوبی و بدی در حق نفسِ خودش بوده و به باطن او شکل می‌دهد، از همین رو همان خیری را که برای خودش می‌طلبد، برای دیگران نیز آرزو می‌کند. غم بر مصیبت‌های خانواده و دوستان خداوند بزرگ باشگاه دنیا را پر از تضاد آفریده است تا ‌میدانی مناسب برای دریافت اسماءالله توسط انسان باشد. حال در این میدان پُر تضاد، انسان نسبت به بعضی از انسان‌های پیرامون خود دلبستگی‌های شدیدی پیدا می‌کند، به طوری که روح او در دردهای آنان، مشکلات و مصائب گوناگون‌شان، کاملاً درگیر و متألّم می‌گردد. علت چنین تألمی آن است که انسان در ارتباط با این دسته از افراد به مقام رحمت رسیده است و این مقام، روح او را در رنجهای آنان، متألّم می‌گرداند. در هر صورت، خوب است بدانیم که غمهای ما در مصائب عزیزانمان، کفاره‌ای برای گناهانمان بوده و به انبساطِ قلبی ما خواهد انجامید. البته به شرطی که تحمل این غمها، بر روابط میان ما و خداوند و یا ما و خانواده آسمانی‌مان سایه نینداخته و فاصله ایجاد نکنند. باید کاملاً هوشیار باشیم که تحمل این نوع غمها، ما را به کلامی و یا رفتاری که نارضایتیِ خداوند و خانواده‌ی آسمانی‌مان را به دنبال دارد، وادار نکند. غمِ بر گمراهی انسانها «فلعلّک باخعٌ نفسک علی آثارهم ان لم یؤمنوا بهذا الحدیث اسفا» (سوره کهف، آیه 6) ای رسول، نزدیک است که اگر امت تو به قرآن ایمان نیاورند، جان عزیزت را از شدت حزن و تأسف بر آنان هلاک سازی. رحمت پیامبر آنقدر وسیع و عمیق است که خداوند به ایشان با چنین خطابی سخن می‌گوید. این آیه نشان می‌دهد که غصه‌های مؤمنین برای گناهان و غفلت دیگران، بسیار قیمتی و نشانه‌ی مقامِ رحمتِ آنان است. از ویژگی‌های یک روح قدرتمند، آن است که او دوست دارد تمام انسانها جاودانگیِ خود را باور کرده و خویش را به عنوان موجودی ابدی بپذیرند. او از عدم آشنایی انسان‌ها با خانواده‌ی آسمانی‌شان رنج برده و برای آشتی‌ آنان با آسمان، دعا می‌کند... فراموش نکنیم، که بالاترین مقام انسانی، زمانی برای انسان حاصل می‌شود که او در جهت آشتیِ انسان‌ها با اصل و ریشه‌ی حقیقی‌شان گام بردارد. باید تلاش کرد، هزینه کرد، تا دل انسان‌ها نسبت به اسلام نرم شده و ایمان در قلب آنان وارد گردد.   والحمدلله رب العالمین   مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی

غم‌های مولّد شادی غم انسان‌های دیگر و اهتمام برای رفع آن‌ها آموختیم که یک انسان عاقل، کسی است که بتواند غم‌ها و شادی‌هایش را به گونه‌ای مدیریت نماید که اساساً بسیاری از غم‌ها، توانِ نفوذ در درون او را نداشته باشند. انسان به چنین مدیریتی نخواهد رسید مگر با تغذیه و تقویت بخش فوق عقلانیِ خویش. با چنین روندی غم‌های بخش‌های پایینی، دیگر نمی‌توانند اضطراب، پژمردگی و حقارت را بر وجودِ انسان مستولی نمایند، بلکه بالعکس او را در جهت کسب عزّت، قدرت، شادی و آرامش پیش خواهند بُرد. یکی از غم‌هایی که موجب تقویت بخش فوق عقلانی و رشد انسانیِ ما می‌باشد و می‌تواند حجم عظیمی از شادی و آرامش را در درون انسان تولید نماید، غم انسان‌های دیگر و اهتمام برای رفع غم‌ها و گرفتاری‌های آنان است. اینکه انسان بتواند دیگران را دوست بدارد، در غم‌هایش شریک باشد و برای رفع غم‌ها و مصائب ایشان تلاش نماید، او را از درجا زدن رهانیده و به سیّالیت و جریان‌دار بودن می‌رساند. مرداب به رود گفت؛ چه کردی که زلالی؟                      رود گفت: گذشتم... پیامبر اکرم «صلی الله علیه و آله و سلم» می‌فرمایند: «من أصبح و لم یهتمّ به امور المسلمین، فلیس به مسلم؛ کسی که صبح کند و همّی برای رفع امورات مسلمانان ندارد، مسلمان نیست.» اگر انسان عمر و زحمات عمر خود را تنها معطوفِ زندگی خویش نماید، به‌گونه‌ای که دیگر انسان‌ها برای او اهمیتی نداشته باشند، حتماً درجا زده و به رشدِ انسانی خوبی نخواهد رسید. حتی پیشرفت‌های بخش‌های پایینیِ او نیز، بر اضطراب و پژمردگی‌اش خواهد افزود. اما زمانی که انسان، خود را در غم انسان‌های دیگر شریک نموده و برای رفع آن‌ها، تلاش می‌کند، به «الله» شبیه‌تر و نزدیک‌تر می‌گردد. چنین انسانی در عینِ حضور در زمین، با «الله» پیوند برقرار نموده و از دایره‌ی زمین و تعلقاتش خارج می‌شود و به سببِ این پیوند، به قدرت و شادی می‌رسد. او به واسطه‌ی بدن خود در زمین، به ایفای نقش‌های باشگاهی‌اش که ربّ عظیمش برای او تدارک دیده، می‌پردازد. اما بخش الهی او در عینِ زندگی در زمین، در کنار «الله» شاد و آرام است. زیرا او آموخته است تا از دریچه‌ی چشمانِ «الله» به انسان‌های دیگر بنگرد و مانند «الله» غم تمام انسان‌های دیگر را به دوش بکشد و به این ترتیب از پوسته‌ی خودمحوریِ طبیعی درآمده و به اندازه‌ی «الله» بزرگ و بزرگ‌تر شود. چنین کسی، نه تنها در رقابت‌ها و چشم و هم‌چشمی‌های دنیایی وارد نمی‌شود بلکه از دیدن رفاه دیگران شاد شده و لذت می‌برد. روح علوّ هرگز در چنین انسانی راه نمی‌یابد، او نه تنها از اینکه برتر از دیگران باشد لذت نمی‌برد، بلکه دیگر انسان‌ها را در تمام لذات و دارایی‌های خود سهیم می‌کند و از سرمایه‌های وجودی خویش در اختیار دیگران قرار می‌دهد تا بتواند غمی از غم‌های آنان را بزداید. طبق قاعده‌ی «هو أنت» که در گذشته آموختیم، می‌دانیم که عشق به انسان‌های دیگر و اهتمام به اموراتِ آن‌ها، در حقیقت عشق به خودِ حقیقی‌مان و اهتمام در جهت رشد آن است. چنین نگاهی اساساً تمام رقابت‌های بخش‌های پایینی را بی‌اعتبار نموده و تلاش‌های انسان را منحصر به رشد بخش الهی‌اش می‌نماید. فراموش نکنیم که رقابت‌های بخش الهی (فوق عقلانی) نه موجب علوّ و برتری‌جویی است و نه به تحقیرِ کسی خواهد انجامید، زیرا انسانی که وارد عرصه‌ی رقابت‌های فوق عقلانی می‌شود، حتی در نمازش نیز «با دیگران» به ملاقات خداوند رفته و تمام آنچه را که از خداوند طلب می‌کند، برای همه‌ی انسان‌ها می‌خواهد؛ «ایّاک نعبد و ایّاک نستعین، اهدنا الصراط المستقیم» او بسیار خوب می‌داند زمانی به ثروت‌های فوق عقلانی خواهد رسید که به تنهایی به ملاقات معشوقش نرود. چند نمونه از غم‌ها برای دیگران، در دعاهای مخصوصِ ماه رمضان نوع خواسته‌های یک انسان حقیقی در دعاهای ماه مبارک رمضان، کاملاً از جنس خواسته‌های فوق عقلانی است. زیرا ماه رمضان، ماه تعطیلیِ بخش‌های پایینی و ضیافتی عظیم تنها برای بخش فوق عقلانی است. ما بر آنیم که به چند دعا از دعاهای ماه رمضان، نگاهیِ اجمالی داشته و ارزشِ غم خوردن برای دیگران و اهتمام برای رفع آن‌ها را از دریچه‌ی این دعاها بررسی نماییم. این دعاها، اصل و ریشه‌ی انسان، و همچنین هدف‌ها و آرمان‌های یک انسان حقیقی را برای ما به تصویر می‌کشند تا بدین وسیله قیمتِ حقیقی خود را شناخته و به همان اندازه خود را با شرافت ببینیم. کسی که بتواند حقیقتاً و صادقانه به «لا اله الا الله» برسد، به وسعت «الله» (معشوقش) بزرگ شده و شرافت می‌یابد. دعای اول؛ اللهم أدخل علی أهل القبور السرور... در روایات آمده است که اگر کسی این دعا را بخواند، گناهان گذشته، حال و آینده‌ی او آمرزیده می‌شود. اما به راستی چگونه خواندن یک دعا می‌تواند چنین تأثیر شگرفی در نفس انسان داشته باشد؟ در پاسخ باید گفت که این دعا به قدری به نفس انسان وسعت می‌بخشد که آن را از طبیعت خارج نموده و تا تشبّه به «الله» پیش می‌برد. کسی که حقیقتاً این دعا را بخواند و بخواهد، دیگر درگیر زمین باقی نمی‌ماند، بلکه به عنوان یکی از شئون خداوند، آن‌قدر بزرگ می‌شود که دیگر دنیا و شئوناتِ آن نمی‌تواند او را به حقارت بکشاند. اساساً چنین کسی روز به روز در حال رسیدن به اشتداد وجودی و بزرگ‌تر شدن نفسش می‌باشد، بنابراین هیچ گناهی نمی‌تواند او را زمین‌گیر نماید. در این صورت گناه بر نفس چنین انسانی بی‌تأثیر بوده و نفس او دائم در حال حرکت به سمت تقرب و تشبّه به پروردگارش می‌باشد. از همین رو هیچ گناه و لکه‌ی تاریکی در نفس او از گذشته، حال و آینده باقی نخواهد ماند. علاوه بر این، این دعا انسان را با بزرگ‌ترین رحم وجودی در زمین آشنا نموده و به ارتباط با او فرا می‌خواند. از آنجایی که باطن ماه رمضان، رسیدن به متخصص معصوم (الگوی حقیقی انسان‌ها) و ارتباط با اوست، اگر کسی تصمیم دارد به باطنِ این ماه راه یافته و به حقیقتِ مهمانی دست یابد، باید با امام معصوم زمانِ خود وارد این ماه شده و با او از این ضیافت خارج گردد. بنابراین برای شرکت در یک مهمانی با شکوه که خداوند میزبانِ آن است، اتصال به کسی که در این مهمانی شریف‌ترین و عزیزترین مهمان است، انسان را مشمولِ تشریفاتِ بالاتر و رسیدن به لذت‌ها و حظّ‌های عمیق‌تری می‌کند. به این دعا بعد از هر نماز در ماه مبارک رمضان توصیه می‌گردد. اللهم أدخل علی اهل القبور السرور: انسان به محض آغاز دعا، از زمین خارج شده و با برزخیان ملاقات می‌کند. او نگرانیِ خود را برای کسانی که از دنیا خارج شده‌اند اما تولدِ سالمی به برزخ نداشته‌اند، در قالب این جمله بیان می‌کند و برای تمام برزخیان از خداوند شادی طلب می‌نماید. او با چنین دعایی، به حقیقت دو اسم از اسماء پروردگار به نام عفوّ و غفور نزدیک‌تر می‌شود. چنین کسی، آرام آرام برای شب‌های قدر آماده شده و می‌تواند در این شب‌ها معادل قَدَرِ میلیون‌ها انسان را به تنهایی دریافت نماید. زیرا او تنها به قَدَرِ خودش فکر نمی‌کند، بلکه به وسعت میلیاردها انسان با خداوند ملاقات نموده و درخواست می‌کند. البته فراموش نکنیم که شرط تحقق تمام این اتفاقات مبارک در انسان به واسطه‌ی این دعا، صدق اوست. برای دوستیِ با خدا، ابتدا باید صادق بود. اولین قدم برای صدق نیز آن است که بتوانی خودت و گناهان گذشته‌ات را ببخشی و دیگر تنها به محبتِ خداوند فکر کنی. قلبی که سرشار از کینه‌ی خود و دیگران است، به حقیقتِ این دعا راه نمی‌یابد. اللهم أغنِ کلّ فقیر: او فقر را برای هیچ انسانی در عالم نمی‌پسندد، و فقرِ انسان‌ها آزارش می‌دهد، لذا از خداوند برای همه‌ی انسان‌ها بی‌نیازی می‌طلبد. چنین کسی اگر در طلب این دعا صادق باشد. در سبک زندگی خویش نیز اهل خیر بوده و درست مثل «الله»، انسان‌های بسیاری از سفره‌ی وجودش روزی می‌خورند. این روزی رساندن به دیگران می‌تواند از هر کدام از کمالات حسی، حیوانی، علمی و فوق عقلانی باشد. او به تناسبِ این‌که جنسِ نیاز دیگران مربوط به کدام دسته از این کمالات است، به یاری‌شان خواهد شتافت؛ کمک‌های مالی، اجتماعی، درمانی، مشاوره و یا کمک فوق عقلانی به کسانی که در ارتباطشان با غیب دچار مشکل شده‌اند، از نمونه‌های این روزی رساندن‌هاست. اللهم أشبِع کلّ جائع: تمام موجودات عالم برای او موضوعیّت داشته و از گرسنگیِ آنان هراسان است. در روایات داریم که اگر انسان از کنار حیوان گرسنه و یا گیاه تشنه‌ای بی‌تفاوت رد شود، گرفتار جهنم خواهد شد. لذا برای آن‌که موجودی در زمین گرسنه نماند، دست به دعا بر می‌دارد. اللهم أکسُ کلّ عُریان: فراموش نکنیم که یک چشمه تا زمانی خواهد جوشید که از آن آب بردارند. در تمام بخش‌های پنج‌گانه‌ی وجود انسان نیز، مثالِ چشمه صادق است. هر چه انسان از هر کدام از این 5 بخش، برای دیگران بیشتر هزینه نموده و خروجیِ بیشتری داشته باشد، ورودی‌ها و دریافت‌های او نیز از «الله» بیشتر خواهد شد. به عنوان مثال هرچه انسان، احساسِ بیشتری به پای دیگران بریزد، خود به بالاترین درجات محبت دست خواهد یافت. هرچه از اموالش برای نیازمندان بیشتر هزینه نماید، روزی بیشتری در سفره‌ی او قرار خواهد گرفت و... زمانی که خداوند بنده‌ای را در حال نزدیک شدن و تشبّه به خود و روزی رساندن به دیگران می‌یابد، دامنه‌ی روزی او را در تمام بخش‌های وجودی‌اش وسیع‌تر می‌کند تا بهتر و راحت‌تر به دیگران خیر برساند. از این رو می‌توان گفت که هر چه خروجی‌های انسان بیشتر باشد، شباهت او به «الله» نیز بیشتر خواهد شد. آنچه که مانع انسان از خروجی‌های خوبِ او می‌گردد، ترس او از هزینه کردن از تمام پنج بخش وجودش است. ترس از بخشیدن مال، ترس از خرج کردن احساس، ترس از آشتی کردن با کسی، ترس از بخشیدنِ کسی و ... فراموش نکنیم که بُخل، راه ورودی‌های انسان را خواهد بست. اللهم اقض دین کل مدین: او به جای تمام قرضمندان دست به دعا برداشته و برای ادای دین آن‌ها دعا می‌کند. اللهم فرّج عن کلّ مکروب: و برای رفع غم همه‌ی انسان‌ها هم دعا می‌کند و هم تلاش. در روایات آمده است که اگر کاری هم برای رفع غمی از دست ما بر نمی‌آید، حداقل با او در این غم همراه شده و از دیگران طلبِ کمک نماییم. امام باقر «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «مؤمنی که در معرض نیاز برادرش قرار می‌گیرد و خودش نمی‌تواند کاری برای او انجام دهد، اما غصه‌ی آن فرد به دلش می‌افتد، خدا او را به خاطر این غم، به بهشت وارد می‌سازد.» ... اللهم أصلح کلّ فاسدٍ من امور المسلمین: کسی که در طلب این دعا صادق است، اصلاحِ فساد را از خود و خانواده‌ی خود آغاز می‌کند. کسی که در خانه و خانواده‌اش صدها مظهرِ فساد دیده می‌شود، هرگز نمی‌تواند در این دعا صادق باشد. ... اللهم غیّر سوء حالنا به حُسن حالک: خداوندا تمام بدحالی‌ها و ضعف‌های نفس ما را به حُسنِ حال خودت تغییر ده. ما را عاشق همه‌ی انسان‌ها نما تا دوستشان بداریم و هیچ بدنیتی نسبت به کسی در وجودمان نماند. چرا که خداوند به آنچه که در نفس ماست چه آشکار شود و چه مخفی بماند، ما را محاسبه خواهد نمود. «إِن تُبْدُواْ مَا فِی أَنفُسِکُمْ أَوْ تُخْفُوهُ یُحَاسِبْکُم بِهِ اللّهُ فَیَغْفِرُ لِمَن یَشَاء وَیُعَذِّبُ مَن یَشَاء وَاللّهُ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ» (سوره بقره، آیه 284) دعای جوشن کبیر این دعا که گل‌بارانی از اسماء خداوند است، در حقیقت برنامه‌ها و دغدغه‌های یک انسان حقیقی را برای او طرح‌ریزی می‌نماید. از لابه‌لای این دعا، چند اسم را که با آن‌ها ارتباط بهتری برقرار نموده‌ایم و یا دلمان را لرزانده‌اند، انتخاب نموده و از خداوند بخواهیم که یاری‌مان کند تا آن‌ها را به دارایی‌های نفس خویش اضافه نماییم. یادمان بماند که بدون مهندسی معشوق، این دعاها تنها لقلقه‌ی زبانی بیش نخواهند بود و هرگز نمی‌توانند برای ما هدف‌ساز باشند. یک جنین زمانی می‌تواند درست مطابق شرایط دنیا تربیت شده و رشد یابد که به قول قرآن در قرار مکین قرار گرفته باشد. انسان هم برای رسیدن به هدف نهایی خلقتش باید در قرار مکین انسانی قرار گیرد. یعنی در سبک زندگی خویش مسیری را برگزیند که شکست‌ها، تلخی‌ها، فقدان‌ها و ... نیز برایش رشددهنده و قدرت‌زا باشند و این فقط و فقط با مهندسی معشوق‌ها امکان پذیر است. انسان بدون مهندسی معشوق، هرگز در قرار مکین قرار نمی‌گیرد و به جای عشق‌ورزی به «منِ الهی‌اش»، عاشق «منِ طبیعی‌اش» شده و تمام عمر خود را به دنبال آرزوهای درازِ این «من» تلف می‌کند. اما او با همه‌ی چیزهایی که به دست می‌آورد، هرگز به آرامش و شادی نخواهد رسید. والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته. مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی

مهندسی غم­ها آموختیم که از نظر ملاک­ها و معیارهای انسانی، سه عشق باید در رأس تمام معشوق­های انسان بوده و او را به حرکت وادار نمایند. به طور کلی بخش فوق عقلانی انسان، تنها همین سه معشوق را دارد. زمانی که عشقی، قلب و فکر انسان را درگیر می ­نماید، نوع دغدغه ­ها و غصه ­های او نیز، از جنس همان معشوق شده و شخص را به تکاپو وا می ­دارد. به همین دلیل است که قرآن، تنها کسانی را انسان می ­داند که سه معشوق اول او، معشوق­های انسانی بوده و دغدغه ­ها و غصه ­هایشان نیز از جنس همین بخش باشند. و بقیه انسانها با دغدغه­ ها و غم­های بخش­های دیگر از نظر قرآن، فاقد باطن انسانی بوده و فاسق نامیده می ­شوند. امروز بار دیگر این سه معشوق و دغدغه­ ها و غصه ­های هم جنس آنها را مرور می­ کنیم؛   1- اللّه: الله، معشوق ذاتی و فطری انسانهاست (لا اله الا الله). و نوع دغدغه­ های انسان پیرامون این معشوق، از میزان و کیفیت ارتباطش با الله منشأ می ­گیرد. چنین انسانی دائماً در این فکر و تلاش است که چقدر توانسته خداوند را در آغوش بکشد و هنوز چه موانعی میان او و الله وجود دارند که باید برای یک ارتباط عاشقانه و بی­ پرده از میان برداشته شوند. مهمترین مسئله زندگی او، نوع ارتباط عاشقانه­ اش با الله است و غمها و غصه­ هایش نیز حول محور این ارتباطِ اساسیِ زندگی ­اش دور می ­زند. به عنوان مثال عدم تمرکز او در نماز برایش به منزله از دست دادن یک خلوتِ بی ­پرده با معشوقش بوده و او را به غصه گرفتار می­ نماید، زیرا برای چنین کسی، مدیریت و مهندسی نماز، یک دغدغه بسیار بزرگ به شمار می ­رود. اساساً برای او هر آنچه که بتواند پیوند او را با الله تهدید کند، عاملی برای غمهایش محسوب می ­شود.   2- خانواده آسمانی: خانواده آسمانی ما، اصل و ریشه حقیقیِ روحِ بینهایت طلب ما می­باشند و اساساً پیوند با این خانواده، برای هر انسان، یک نیاز فطری و انسانی است. یک انسان حقیقی در تمام زندگی خود به دنبال رفاقت عاشقانه با خانواده حقیقی ­اش می ­­باشد و با تمام وجود سعی می ­کند تا این پیوند را روز به روز مستحکم تر و عاشقانه ­تر برقرار نماید. او از هر راهی برای جلب رضایت خانواده حقیقی خود و شاد نمودنِ دل آنها استفاده می ­نماید. برای او دغدغه ­ای جز این وجود نداشته و غمی جز غم دور ماندنِ از خانواده حقیقی ­اش، آزارش نمی ­دهد. بسیاری از انسانها اصلاً در طول زندگی خویش، نه آشناییِ خاصی با خانواده آسمانیِ خود دارند و نه اساساً آنها را به عنوان ریشه حقیقی خود می­ پذیرند. برای این گروه، اساساً ارتباط با خانواده آسمانی، در زندگی، موضوعیتی ندارد. سبک زندگیِ آنان به قدری از اصل و ریشه حقیقی شان دور است که هیچ سنخیت و شباهتی میان آنها و خانواده آسمانی شان دیده نمی­ شود. بنابراین نوع دغدغه ­هایشان نیز، به یقین از جنس ارتباطات عاشقانه با اهل بیت «علیهم السلام» نخواهد بود.   3- جهاد: برای کسی که دغدغه ­اش ارتباط با الله و خانواده آسمانی ­اش می ­باشد، جهاد راهی است مناسب برای رسیدن به یک ارتباط عاشقانه. در حقیقت جهاد یک یک باشگاه است برای تمرینِ عشق بازی با الله و خانواده آسمانی. می­ دانیم که خدا و اهل بیت «علیهم السلام» نیازی به جهاد انسان­ها ندارند، بلکه آماده نمودن بسترِ جهاد، تنها به منزله ­ی ایجاد یک فرصت، برای به جَرَیان افتادن ارتباطاتِ عاشقانه میان الله و انسان بوده است. کسی که عاشق است، به دنبال راهی می­ گردد که خود را سریعتر به معشوقش برساند و جهاد فرصتی است برای عاشق تا به بلندای معشوق خویش اوج بگیرد. خداوند هرگز نخواسته تا این فرصتِ عظیم تنها محدود به کربلا باشد، بلکه آن را در تمام اعصار، برای تمام عشاق مهیا نموده است (کلّ یوم عاشورا و کلّ ارض کربلا). مهم نیست که ما در زمان امام حسین «علیه السلام» بودیم یا نه، بلکه مهم آن است که امروز که حسینِ زمانِ ما، فریاد «هل من ناصر ینصرنی» سر داده است، خودمان را به کربلای ایشان رسانیده ­ایم و یا در راه کربلایش هستیم یا نه؟؟؟ راهی برای زندگی در کنار خانواده آسمانی از نگاه امام رضا «علیه السلام» امام رضا «علیه السلام» می­ فرمایند: «یابن شبیب، إن سَرَّکَ أن تکون معنا فی الدرجات الاولی من الجنان، فاحزن لحزننا، وافرح لفرحنا» ای پسر شبیب، اگر خوشحالت می­ کند که با ما در درجات بالای بهشت باشی؛ با غم­های ما غمگین باش و با شادی­های ما شادی کن. امام رضا «علیه السلام» قبل از ارائه راهکار خویش، یک سؤال اساسی می ­پرسد؛ آیا حقیقتاً بودنِ با ما در بالاترین درجات بهشت، شما را خوشحال می­ کند؟ این سؤال تنها کسانی را به شوق می­ آورد که حقیقتاً به دنبالِ معیّتِ با آنان در دنیا و آخرت اند و پیوندِ عاشقانه با اهل بیت «علیهم السلام» موضوعِ مهم و اساسی زندگی آنهاست. این سؤال امام رضا «علیه السلام» قند در قلب کسانی آب خواهد کرد، که به دنبالِ به دست آوردن دل خانواده آسمانی شان بوده و برای لحظه تولد خویش و رویارویی با آنها، برنامه ­ریزی کرده و لحظه شماری می ­کنند. این سؤال، نشان می ­دهد، که چنین دغدغه ­ای در قلب هر انسانی راه نمی ­یابد و اساساً بودن در کنار خانواده آسمانی، هر کسی را شاد نمی ­کند. هر کدامِ ما باید قبل از هر چیز، به این سؤال پاسخ دهیم. اگر پاسخمان مثبت بود، باید بدانیم که وقتی عشقی را پذیرفتیم، باید همه چیز را پای معشوقمان فدا کنیم. باید بدانیم که پاسخ مثبتِ ما، به منزله ورودمان به باشگاه و آغاز تمارینِ مستمر و جدّی است. آیا می­ خواهیم که در کنار خانواده آسمانی ­مان در بالاترین درجات بهشت باشیم؟   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته . مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی

غمهای شادی آور می‌دانیم که خداوند بزرگ روح همه ما را از روح اهل بیت خلق نموده است که به این نوع ارتباط، رابطه حقیقی گفته می‌شود. اما یک نوع ارتباط دیگر نیز میان اهل بیت و انسان برقرار است که به آن «رابطه حقوقی» اطلاق می‌شود. در این نوع رابطه، اهل بیت تلاش می‌کنند تا تمام انسان‌ها را به مقام خود رسانده و هر کدام از آنها را تا جایگاه (مِنّا اهل البیت) بالا ببرند. از همین رو در زیارت عاشورا، این مقام، جزء آرزوها، آرمان‌ها و هدف‌های اساسی یک انسان بزرگ، مورد درخواست قرار می‌گیرد؛ «اسئل الله أن یجعلنی معکم فی الدنیا و الاخره...» فراموش نکنیم که بزرگترین کمالی که یک انسان می‌تواند به آن دست یابد، قرار گرفتن در کنار خانواده حقیقی‌اش و همراهی دائمی با آنها در دنیا و آخرت است. همانگونه که تمام انسانها مایل اند همیشه در کنار خانواده زمینی خود آرام و عاشقانه زندگی کنند، بعد از شناختِ خانواده آسمانی خود و درک این نکته که اساساً برای همراهی با خانواده خود خلق شده‌اند، به این دغدغه می‌افتند که در کنار آنها قرار گرفته و در تمام روابط سبک زندگی خود از آنها الگوبرداری و اطاعت نمایند. لذا این دغدغه خویش را به صورت دعا در زیارت عاشورا از خداوند مسئلت می‌کنند؛ «اسئل الله أن یبلغنی المقام المحمود، لکم عندالله...» اما فراموش نکنیم که برای دست یافتن به یک دعای حقیقی، ابتدا باید دغدغه آن دعا در فکر و قلب انسان نفوذ کند. انسان در تمام بخش‌های 5 گانه وجودی‌اش، اگر حقیقتاً خواستار چیزی شده و عاشق دست‌یابی به آن گردد، حتماً برای رسیدنِ به آن تلاش نموده و دعاهایش نیز واقعی و از صمیم قلب خواهد بود. در ارتباط با این دغدغه بزرگ یعنی معیّت با اهل بیت در دنیا و آخرت نیز ابتدا باید شخص به شناختِ صحیح از خودِ حقیقی‌اش رسیده و «من» بخش الهیِ خود را که از جنس اهل بیت است، پیدا کند. کسی که خودش را شناخت و خداوند را به عنوان اِله پذیرفت، دیگر تمام دغدغه‌هایش به بخش فوق عقلانی‌اش تعلق گرفته و تمام روابط و انتخابات خود را در جهت رسیدن به این دغدغه‌ها (هدف نهایی خلقتش) تنظیم می‌نماید. و از این لحظه مبارک به بعد، او روز به روز بزرگ‌تر و قیمتی‌تر می‌گردد و برای او دیگر گرفتاری و غمهای بخش‌های پایینی مفهومی نخواهد داشت. زیرا او از این غم‌ها به سوی غمهای بالاتر هجرت نموده است. اینجاست که فرمایش امیرالمؤمنین برای ما قابل فهم و ملموس می‌شود؛ هرکس به دعایی توفیق پیدا کند، حتماً اجابت نیز از سوی خدا، به او خواهد رسید. شیعیان از نگاه امیرالمؤمنین «علیه السلام» در جلسه گذشته با روایتی از امیرالمؤمنین که توصیفی از انسان‌های ویژه با دغدغه‌ها و هوس‌های یکسان با اهل بیت بود، آشنا شدیم؛ «انّ الله اطّلع علی الارض، فاختارنا، و اختار لنا شیعهٌ ینصروننا و یفرحون لفرحنا و یحزنون لحُزننا و یبذلون اموالهم و انفسهم فینا، اولئک منّا و إلینا» ( غررالحکم، ج1، ص235) در این جلسه به بررسی جزئی‌تر از این روایت می‌پردازیم: 1- نصرت اهل بیت «علیهم السلام» گفتیم که در میان اعضای یک خانواده، بهترین عضو، کسی است که برای دیگران مفیدتر و بهتر باشد. در میان اعضای خانواده آسمانی نیز این قاعده صدق می‌کند. شیعه‌ای که بیشتر اهل یاری و کمک رساندن به خانواده حقیقی‌اش است، بهترین و مفیدترین شیعه است. و این نه به سببِ نیاز اهل بیت به کمک ماست، بلکه این نیازها، از دریچه ربوبیت خداوند و تنها برای تربیت ما قرار داده شده‌اند و راهی مؤثر و رساننده اند برای تشبّهُ ما به آنها و معیّت با آنها دردنیا و آخرت. علتِ اصلی به شهادت رسیدن معصومین، عدمِ یاری به موقع آنان توسط شیعیان بود. و همین عدم آمادگی و وفاداریِ شیعیان برای نصرتِ معصومین سبب شد که دوازدهمین معصوم آنقدر در پرده غیبت باقی بماند تا شیعیان به این مرحله از دارایی «خواستنِ حقیقیِ اهل بیت و نصرت آنان» برسند ... و ما هنوز هم بعد از هزار و صد و هشتاد سال آوارگیِ امام زمان، به این دارایی نرسیدیم!!! اما براستی! آیا ما در این خانواده، عضو مفیدی هستیم؟ و یا تنها به دنبال رفع حوائج و نیازهای دنیایی خود به وسیله اهل بیت می‌باشیم؟ یک شیعه واقعی دقیقاً قیمتِ و رابطه حقیقی و حقوقی خود را با خانواده آسمانی‌اش می‌شناسد و به نصرت آنها می‌شتابد، تا در حقیقت به خودِ حقیقی‌اش کمک نموده و آن را تا مقامِ خانواده حقیقی‌اش بالا ببرد. این نکته مهم را از خاطر نبریم که کمک به اهل بیت، جز کمک کردن به خودمان برای رشد کردن نیست. 2- شادی و غم؛ همراه با اهل بیت «علیهم السلام» شیعیان حقیقی درست در جاهایی که اهل بیت شادند، احساس فرح می‌کنند و در زمانیکه اهل بیت به غم می‌افتند، غمگین خواهند شد. به عنوان مثال در خانواده‌های زمینی نیز، انسانها با غم تک تکِ اعضای خانواده، به غم افتاده و با شادی آنها، شاد می‌شوند. تنظیم شادی و غصه‌های انسان با اهل بیت، جز با همدل شدن با آنها و برقراری یک رابطه حقیقی با وجود مقدس شان، حاصل نمی‌گردد. و هم دل شدن جز به معنای تشابه میان دغدغه‌ها و آرمان‌های ما با دغدغه‌ها و آرمان‌های اهل بیت نیست. و هیچ چیز برایِ امام زمان ما، خوشحال کننده‌تر از آن نیست که فرزندان حقیقی شان را با ایشان آشنا نموده و به آغوش شان برسانیم. اما براستی کدامیک از ما برای ایجادِ این شادی در دل امام زمان مان تلاش کرده‌ایم؟ بدترین شیعیان کسانی هستند که نه تنها برای شاد نمودن اهل بیت قدمی بر نمی‌دارند، بلکه در تنظیم سبک زندگی خود، اصرار می‌ورزند تا اساساً شباهتی به سبک زندگی اهل بیت نداشته و در حقیقت بواسطه دور افتادنِ از آغوش آنها، بر غصه‌های خانواده حقیقی شان بیفزایند. فراموش نکنیم که سبک زندگیِ شیعیانِ حقیقی، دقیقاً مطابق الگوهایی است که از سبک زندگی اهل بیت دریافت می‌کنند. 3- بذل مال و جان در راه اهل بیت «علیهم السلام» بذل به معنای هزینه کردن و خرج نمودن است نه به معنای صدقه. و نتیجه این سرمایه‌گذاری (بذل مال و جان در راه اهل بیت) فقط سودِ عظیمی است که به خودِ انسان بر می‌گردد و چیزی جز معیّت با اهل بیت و رسیدن به نهایت شادی و سرمستی در کنار آنان نیست. مال و عمرِ انسان در راهی که خرج شود، به ارزشِ همان راه، قیمت پیدا می‌کند. به عنوان مثال صرفِ اموال، جوانی انرژی، استعداد و عمر در هرکدام از قوای حس، خیال، وهم، عقل و فوق عقل، قیمت آنها را در سطحِ همان قوه نگه داشته و با همان میزان سنجیده خواهد شد. اهل بیت، سرمایه‌گذاری‌های کلای و ابدی را به ما پیشنهاد می‌کنند. اگر ما با بذل اموال و عمرمان به دنبال کسب جهنم باشیم، همان را برداشت خواهیم کرد و اگر به دنبال بهشت، باز هم سودش را خودمان برداشت خواهیم نمود. اما سرمایه‌گذاری ابدی آن است که جز هم‌آغوشیِ با الله و معیت اهل بیت را به ازای بذل مال و جان مان نطلبیم. چرا که این بالاترین سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود. 4- اولئک منّا و إلینا اگر کسی اهل نصرت بود، غمها و شادی‌هایش با اهل بیت تنظیم گشت و جان و مالش را برای معیت آنان بذل کرد؛ به نتیجه‌ای عظیم دست می‌یابد و آن رسیدن به مقام اهل بیت و قرار گرفتن در کنار آنهاست. و رسیدن به این مقام، یعنی اینکه در جشنِ تولد این انسان به برزخ، حتماً اهل بیت شرکت نموه و به استقبالش خواهند آمد. این ما هستیم که با نحوه زندگی در دنیا، تعیین می‌کنیم که در جشنِ تولد ما به برزخ چه کسانی حاضر شده و به استقبالِ ما می‌آیند. هر چه ارتباط ما با معصومین، ملائک، شهدا، امامزاده‌ها و ... بیشتر و وجودی‌تر باشد، جشنِ تولد با شکوهتری خواهیم داشت. باید مانند جنینی زندگی کنیم که گویی در رحم کاری جز آماده شدن برای لحظه تولدش نداشته و هر 40 روز یک مقام ِ تازه می‌گیرد. آیا دغدغه ما، رسیدن به تولد سالم و شادمانی خانواده آسمانی‌مان در هنگام تولدمان به برزخ هست؟ کمی جدی‌تر فکر کنیم ...   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته .