از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی در زبان فارسی در زمینه­ ی نافرمانی حق تعالی، فقط واژه «گناه» استعمال می­ شود. اما در قرآن و ادبیات عرب کلمات متنوعی در این زمینه وجود دارد. از جمله: معصیت، جرم و خطا و ... یکی از دلایلی که به تصریح قرآن، این کتاب آسمانی به زبان عربی نازل شده است همین تنوع است که مثلاً برای حالتهای مختلف انسان، با دقت و ظرافت، کلمات ویژه وجود دارد در صورتی که در فارسی چنین وضعیتی وجود ندارد. برای کلمه ­ای مانند دل در فارسی همین واژه را داریم ولی در عربی برای مراحل مختلف دل واژه­ای خاص وضع گردیده است: «سرّ، خفی، اخفی، نفس و قلب و ...» چون گناه در روان انسان ریشه دارد، لذا بسته به حالتهای مختلف انسان تعابیر مختلفی دارد که در فارسی اینطور نیست. انسان از طریق این واژه ­ها می­ تواند خودش را بررسی، فلذا شناسایی نماید. درباره­ی اثم توضیحاتی دادیم و عرض کردیم به معنای کُندی و مسامحه­ در عمل است که اگر گریبانگیر کسی شود فاجعه آفرین است. جنین اگر در مدت زمان حیات رحمی­اش که فرصت محدودی است دچار کندی گردد و یا یکی دو هفته متوقف شود امکان تهیه ­ی بعضی از اعضاء یا اندامها را نداشته و با مشکل متولد می ­شود. انسان قبل از اینکه صاحب فرزند شود در چگونگی شخصیت فرزندش دخالت داشته و نسبت به فرزندش در آینده حس مسئولیت دارد تا آنجا که اگر در آستانه­ ی ازدواج قرار گرفته و به شخصی هم علاقمند شده­ باشد ولی آزمایشات ژنتیکی، حکایت از نقص و کمبودی در فرزند آینده ­اش داشته باشد از عشقش صرف­نظر می ­کند. در بین پنج ویژگی، عقل، هوش، سلامت و زیبایی، اخلاق و دین که از والدین به فرزند منتقل می­ شود، آن مواردی که اگر ضعیف باشند، فرزند در قیامت والدین را مؤاخذه می ­کند عقل، دین و اخلاق می ­باشند. ممکن است در سلامت و زیبایی و هوش هم فرزند بهره ی کمی داشته­ باشد ولی اهمیت سه مورد مذکور در سرنوشت فرزند مؤثرتر است. «یوم یفرّ المرءُ من اخیه و امّه و ابیهِ و صاحبتِهِ و بنیهِ ...» فرزند، والدین را به خاطر عملکرد ضعیفشان مؤاخذه کرده و عدم آمادگی ایشان برای فرزنددار شدن را خیانت در حق خودش می­ داند. ما در برزخ نیاز به بدن کاملاً سالم، از نوع برزخی داشته و همچنین روح سالم و یا همان قلب سلیم را نیاز داریم. بدن برزخی ما همان بدنی است که در عالم خواب قابل رؤیت است و گاهی ممکن است آن را به شکل­های نامناسبی، هم درباره­ ی خودمان و هم در مورد دیگران ببینیم. زندگی نامناسب در دنیا صورت بدن برزخی ما را از شکل انسانی خارج می ­کند. خداوند حق الله را درباره­ ی شهید با آن مقامی که دارد، می ­آمرزد؛ ولی «حق الناس»هایی که بر ذمّه دارد باقی مانده و شکل او را تغییر می ­دهند. ممکن است کسی به کارهای خیر بپردازد ولی از آنجا که با اِثم همراه است کندی و یا توقف در حرکت ایجاد کرده فلذا در شکل­گیری نفسش تأثیرگذار است. به پیامبر «صلی الله علیه و آله» عرض کردند: فلان خانم بسیار پرهیزگار و اهل عبادت است ولی زبانش با همسایگانش کمی تند است. حضرت فرمودند: هیچ خیری در او نیست و اهل جهنم است. به همین دلیل امام علی «علیه السلام» می­ فرماید: «اجتناب السیّئات اولی من اکتساب الحسنات» پرهیز و دوری از بدی­ها (گناهان) اولویت بر کسب حسنات دارد. البته کسی که در ابتدای مسیر است ممکن است بعضی رفتارهایش خارج از اراده­اش باشد ولی تدریجاً باید بتواند توانایی کنترل بر رفتارش را بدست آورد. حتی انسان قادر است بر ویژگی­های ژنتیکی غالب شود. وضع انسان از حیوانات درنده که ذاتاً خوی درندگی دارد بدتر نیست؛ آنها قابل تربیت هستند چگونه ممکن است انسان تربیت­ پذیر نباشد؟! تنبلی­ها و بی­ حوصلگی ­ها اجازه نمی ­دهند انسان به خودسازی اقدام نماید. برای خدا و اهل بیت «علیهم السلام» گناه نکردن ما مهمتر است زیرا ما روح الهی داریم و کافی است که آن را به گناه آلوده نکنیم. اینکه می فرمایند: «النظافه نصف الایمان» اشاره­ به آلوده نکردن روح دارد. کسی که بنای عمل ندارد عباداتش شهوت شخصی است و صرفاً هیأت­ باز، مسجدباز و جمکران ­باز و ... است و فایده­ای به حالش ندارد. بنابراین خداوند در قرآن کریم اینگونه می­ فرماید: «ما ظهر منها و ما بطن و الاثم...» اثم را واگذارید چه ظاهری و چه باطنی... کسی که ماهواره در منزل دارد امکان ندارد به گناه نیفتد. اگر فکر می­ کنید ورود در اینترنت باعث گناهتان می­ شود حقِ ورود ندارید. واژه­ ی دیگری که درباره ­ی گناه در زبان عربی و لسان قرآن استعمال می­ شود «ذنب» است به معنای تبعیت و به دنبال داشتن؛ «نحن نَکتُبُ ما قدّموا و آثارهم...» ما آنچه را انجام داده ­اند و همچنین آثارش را، می ­نویسیم... بعضی گناهکاران از جمله زن های آوازه­ خوان که موفق به توبه می ­شوند بعد از مرگ دائماً به خواب آمده و اصرار دارند آثارشان از جمله فیلمها و عکسهایشان جمع ­آوری شود. در روایتی از امام صادق «علیه السلام» آمده «اتّقوا محقّرات من الذّنوب، فانّ لها طالباً...» از گناهان کوچک بپرهیزید که طلب (مؤاخذه) می­ شوند. به هیچ وجه کسی نگوید گناه کنید و بعد طلب مغفرت نمایید. کسی که دچار قند و چربی بالا در خونش است که نمی ­تواند سر خودش را کلاه بگذارد و مخفیانه و کم کم شیرینی و چربی مصرف کند زیرا آنها اثرشان را در بدن می­ گذارند. گناهان هم همینطور اثر خودشان را دارند. جنین هم هر آنچه که به او رسیده دریافت کرده و اثرش را در خود نگاه می ­دارد. بعضی­ها در دنیا قبل از مرگشان این آثار را پاک می­ کنند ولی برخی تا برزخ و بعضی دیگر تا قیامت با خودشان می ­کشانند. بعضی کارها کفاره ­ی گناه یعنی پوشاننده­ ی آن هستند ولی آن را از بین نمی ­برند. مانند پاک کردن اطلاعات کامپیوتر، ولی در عین حال مطالب باقی می ­مانند و هنگام ریکاوری باز می­ گردند. بنابراین کسی که گناه نکرده با کسی که مرتکب شده و توبه کرده یکسان نیستند. فرق بین گناه نکردن و گناه کردن و توبه نمودن مانند لباس کاملاً نو، با لباس شسته شده و اتو کشیده، است. ممکن است شخصی جدّاً توبه کرده باشد ولی همواره در معرض بازگشت به گناهان است زیرا زمینه ­های گناه در وجودش باقی است. اگر کسی که توبه کرده قدری بی ­دقتی کرده و ضعیف عمل کند تمام ویژگی­هایی که از آنها توبه کرده و مهارشان نموده، ظهور و بروز می­ نمایند. امام صادق «علیه السلام» می­ فرمایند: «اتّقوا محقّرات من الذّنوب فانّها لاتغفر» از گناهان کوچک بپرهیزید که بخشیده نمی­ شوند. از حضرت سوال کردند که آنها چه هستند؟ فرمودند: «الرّجلُ یُذنِبُ الذنب فیقول طوبی لو لمن لم یکن لی غیرُ ذلک» اینکه انسان مرتکب گناه شده پس بگوید که خوشا به حال من که غیر از این گناهی ندارم. دلیلش هم این است که تکرار گناه کوچک منجر به جرأت در گناهان بزرگ می­ شود. امام کاظم «علیه السلام» می ­فرمایند: «لا تستقلّوا قلیل الذنوب فانّ قلیل الذنوب یجتمع حتی یکون کثیراً» گناهان کوچک را کم نشمارید زیرا همان گناهان کوچک هستند که جمع شده و زیاد می شوند. گاهی زخم کوچکی که اصلاً به حساب نمی­آید دچار عفونت شده و انسان را هلاک می ­کند. امام رضا «علیه السلام» فرموده ­اند: «الصّغائر من الذنوب طرق الی الکبائر» گناهان صغیره راهی به سوی کبائر هستند. «... و من لم یخفِ الله فی القلیل لم یخَفُه فی الکثیر» و کسی که در گناهان کوچک از خدا نترسد در (گناه) زیاد هم نمی ­ترسد. قرآن درباره­ی زنا می ­فرماید: «لا تقربوا الزّنا...» نزدیک زنا نشوید. نفرموده زنا نکنید، منظور خداوند این است که در شرایط و موقعیتهایی قرار نگیرید که زمینه­ ی بی­ حیایی و ارتکاب به زنا فراهم می­ گردد. بنابراین پیامبر اسلام «صلی الله علیه و آله» می ­فرمایند: «انّ ابلیس رضی منکم بالمحقّرات» قطعاً شیطان به گناهان کوچک شما راضی است. گناهان کوچک در واقع سد را می ­شکنند و حیا را زائل می ­کنند. این توصیه­ ها فقط درباره­ی فحشاهای ظاهری نیست بلکه فحشاهای باطنی را نیز در بر می­ گیرد. باید مانع ایجاد هرگونه زمینه­ ای برای بداخلاقی و حسادت و تکبر و ... در وجودمان شویم. واژه دیگر درباره ی گناه، «سیّئه» است که مقابل حسنه قرار می گیرد و به معنای زشت می ­باشد و وجه تسمیه آن به لحاظ زشت کردن باطن است. پیامبر «صلی الله علیه و اله وسلم» می ­فرمایند: امت من در قیامت به صورت ده حیوان و موجودات دیگر محشور می ­شوند. البته بسیاری از حیوانات به بهشت می ­روند و شأن آنها بالاتر از انسانهایی است که حیوان محشور می­ گردند، زیرا بسیاری از آنها اخلاق را بهتر از انسان مراعات کرده ­اند و ضمناً آنها عبادتشان و حتی نمازهایشان را بجا آورده ­اند؛ «کُلّ قد علم صلوته و تسبیحه...» مانند مولکولهای آب که در بررسی­های مختلف ثابت شده مقابل صداهای مختلف واکنش­های متفاوت نشان داده و در مقابل صوت قرآن و نام الله به زیباترین حالت ممکن در می ­آید. چه بسا کسانی که میل به ساده­ ترین عبادت (که نماز و روزه است) نداشته و منتظر اندک بهانه­ای است که از زیر بار آنها شانه خالی کند. چه حسرتی دارد که انسان شاهد بهشت رفتن حیوانات باشد و خودش جهنم برود. سنگ از شنیدن نام خدا تأثیر پذیرفته و می­شکافد و فرو می­ریزد ولی دل بعضی­ها کمترین انعطافی نشان نمی­دهد. بنابراین سیئه درون انسان را نازیبا و درنده می کند. ویژگی دیگر سیئه این است که ارتکاب، توأم با آگاهی صورت می­گیرد. کلمه­ی دیگر «وزر» به معنای سنگینی و بار بر دوش انسان می­باشد و معنای آن به اثم نزدیک است زیرا سنگینی، کندی به همراه دارد. پیرزن نورانی را می­شناختم که بسیار به حرام و حلال اعتقاد داشت و ضمناً اهل عمل بود و خیلی از حرام اجتناب می­کرد. ایشان همسری داشت که به شدت به او آزار می ­رسانید وقتی از دنیا رفت، پیرزن او را در خواب دید که بار سنگینی به دوش داشته و مسیر سر بالایی را به سختی طی می ­کند از او می ­پرسد: این بارها چه هستند؟ می­ گوید: اذیتهایی است که درباره ­ی تو مرتکب شده ­ام. پیامبر «صلی الله علیه و اله وسلم» فرمودند: گناهانتان شما را سنگین می ­کند؛ با سجده سنگینی و آتشهای پشتتان را از بین ببرید. سجده به خصوص اگر طولانی باشد خیلی در سبک کردن انسان تأثیر دارد. «وزر» انسان را بارکش می ­کند. برزخ فراز و نشیبهای خطرناک و وحشت آفرین دارد و مسیری است که انسان باید طی کند چنانچه که مسیر دنیا را پیموده است. دره ­هایی پر از موجودات وحشی و خطرناک و گزنده دارد و خطرات فراوانی در آنجا انسان را تهدید می ­کند. لذا زخمهایی که انسان به دیگران وارد می­ کند و یا آسیبهایی که از دیگران می­بیند عکس العمل خیلی بدی در آنجا دارد. در دعاهای ماه مبارک رمضان داریم: «سبحان الذی یعلم جوارح القلوب...» منزه است آنکه زخمهای قلبها را می ­داند. منظور زخمهایی است که از رفتار دیگران بر قلب انسان وارد می­ شود و نیز زخمهایی که انسان بر قلوب دیگران وارد می­­ سازد. بروز این زخمها در برزخ خیلی دردناک است. در برزخ انسان با بدن زخم آلود و بار سنگین گناهان با انواع خطرات آنجا مواجه می ­گردد. کسی که در آخرت خوک متولد می­ گردد یعنی در دنیا غیرت نداشته و کسی که به صورت سگ است بداخلاق بوده ­است. بعضی­ها نیز ترکیبی از چند حیوان به برزخ متولد می ­گردند. واژه دیگر «معصیت» است که درباره ­ی گناه استعمال شده ­است. در فرهنگ دعا ما با «غافر الذنوب» مواجه هستیم ولی غافر معاصی نداریم و درباره­ی اِثم هم غافر به کار نمی­رود. معصیت درباره ­ی جایی است که فرمانی از حق تعالی رسیده و شخص عصیان و نافرمانی می ­کند. مثلاً نماز نخوانده، روزه نمی­ گیرد و حجاب را رعایت نمی­ کند. عدم رعایت حقوق دیگران از جمله حقوق همسر هم نافرمانی محسوب می­ گردد. پیامبر «صلی الله علیه و آله وسلم» فرمودند: خیلی از خانمهای مسلمان، کافرند. یعنی نسبت به حقوق شوهر کافر می­­باشند و حاضر به انجام وظیفه در قبال همسرانشان نیستند. سرکشی، تندی و تیزی نافرمانی محسوب می ­شود. مرد هم گاهی نسبت به حق زن کافر است یعنی پوشاننده­ ی حق اوست. حق والدین هم بسیار مهم است و به تصریح قرآن کریم حتی اگر ظالم باشند باید حقشان مراعات گردد. معلم هم چنین جایگاهی دارد و دلخوری از او مجوز بی­احترامی نیست. اما بخش حیوانی و طبیعت است که زیر بار این محدودیت نمی­رود. خانمی که استاد دانشگاه بود ولی عملکردهای دینی­ اش اشکال داشت در پاسخ اعتراض می­ گفت: من عمداً احکام را نمی ­آموزم تا مسئول نباشم. در صورتی که هر جهلی پذیرفته نیست. فقط کسانی که جاهل قاصر هستند عذر دارند نه جاهلان مقصر که در آموختن کوتاهی می­کنند. عالم بی­عمل در قیامت یکبار عذاب می­شود زیرا وظیفه ­ی یادگیری را انجام داده ولی عمل نکرده است ولی جاهل دو گناه کرده فلذا دوبار عذاب می ­گردد. (... للجاهل ذنبان) معصیت یعنی مقاومت در مقابل «الله» و خانواده آسمانی. واژه ­ی دیگر «حوب» است. به معنای نفرت ­آور است. جرم، خطا، فساد و قبیح از دیگر کلمات هستند که جلسه­ ی دیگر به آنها خواهیم پرداخت.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی پیرامون حمله سمت چپ شیطان (گناه)، حدیثی از علی «علیه السلام» به این مضمون نقل کردیم: «الذّنوبُ ثلاثه؛ فذنبٌ مغفورٌ، و ذَنبٌ غیر مغفور، و ذنبٌ نرجوا لصاحبهِ و نخافُ علیه...». گناهان سه دسته هستند: گناهانی که بخشیده می شوند. گناهانی که بخشیده نمی شوند و گناهانی که ما برای ارتکاب به آن امیدوار به آمرزش هستیم و از طرفی برای او ترس هم داریم: «امّا الذّنبُ المغفور فعبد عاقبه الله تعالی علی ذنبه فی الدنیا فالله احکَمُ و اکرمُ أن یُعاقبُ عَبدَهُ مرّتَینُ...» اما گناه مغفور؛ پس بنده ای که خداوند او را به سبب گناهش، در دنیا عقوبت می کند پس خداوند حکیم تر و کریم تر از آن است که بنده اش را دوبار عقوبت کند... وقتی بنده طلب عفو می کند یعنی اینکه از خداوند می خواهد که معاقبِ به سبب گناه نشود. اگر واقعاً توبه بنده حقیقی بوده و شخص قصد بازگشت نداشته باشد واقعاً این گونه خواهد شد. در صورتی که توبه ای در کار نباشد و یا توبه حقیقی نبوده باشد شخص در همین دنیا گرفتار عقوبت گناهش می شود اعم از گرفتاری مالی، آسیبهای بدنی؛ بیماری های کوتاه مدت و بلند مدت و غمهای بدون علت و ... گاهی انسان منشأ غمی را که به آن دچار شده را تشخیص نمی دهد، این غم کفاره گناهان اوست. بعضی اوقات خداوند کسی را مأمور می کند که انسان را با حسادتها و تنگ نظری هایش و یا زخم زبان و زبان نفهمی ها و ... او را آزار دهد تا از گناه پاک شود. خدا آن روز را نیاورد که انسان به گونه ای عمل کند که باعث آمرزیدن گناه دیگران شود. اگر کسی مسئول و مدیر مجموعه ای باشد و از بدجنسی و نفاق و آزاردهندگی برخوردار باشد باعث عفونت و آلودگی مجموعه زیر نظرش می شود فلذا پیامبر «صلی الله علیه و آله» می فرمایند: هر کس عضو هر مجموعه ای که هست باید بهترین عضو آن باشد. به هر حال اگر احیاناً مرتکب گناهی هم می شویم باید طلب عفو نماییم و چه بسا گناهانی که بدون توبه ما از طرف خداوند آمرزیده می گردند؛ «... وَ یَعفوا عَن کثیرٍ...» ما باید اینگونه با خداوند به صلح برسیم که وقتی «سبحان الله» می گوییم واقعاً او را پاک و منزه بدانیم و هر کاری که خدا با ما انجام می دهد را بپذیریم هرچند خوشایندمان نباشد زیرا او نسبت به ما بی نهایت مهربانتر از خودمان به خود است و نیز به خدا قول دهیم هر کاری که صلاح دانست و با ما کرد ما از او راضی باشیم و از او طلب رضایت از خود را نماییم. اگر صلاح می داند گناهانی را ضمن عقوبت کردن بیامرزد، عقوبت در همین دنیا باشد زیرا عقوبت آخرت شدت و مدتش خیلی بیشتر است؛ (... تَطولُ مدّتُهُ و یَدوم بقائُه ...) در ماه مبارک رمضان، دعای پنجم که بعد از دعای ابوحمزه ثمالی آمده، بسیار تأکید و توصیه می شود. (یا عدّتی فی شدّتی ...) در این دعا به خدا عرض می شود: خدایا تو حقوقی به گردن من داری که به فضل و رحمتت ببخش! اگر با شرایط توبه باشد خدا می پذیرد. و نیز گفته می شود بندگانت حقوقی به گردن من دارند که تو از طرف من تحمل کن. (البته این درباره مواردی است که انسان به آنها علم نداشته و نمی داند چه چیزهایی بر ذمّه اش آمده است.) یکی از دعاهای مهم در این زمینه که انسان را پاک می کند دعای مخصوص روز دوشنبه است. «... و ضاق وُسعی عن ردّها الیه و التّحلّل مِنه....» انسان اگر توجه داشته باشد که مصائب برای تطهیر انسان از گناهان هستند، دیگر شکوِه و شکایتی به درگاه حق نمی کند، چرا که فرموده اند خداوند حکیم تر و کریم تر از آن است که بنده را دوبار عقوبت کند و در واقع در مصائب دنیا در حال پاک شدن است. در ادامه حدیث مذکور می فرمایند: «و امّا الذنبُ الذی لا یغفر فظلمُ العباد بعضُهُم لبعضٍ...» و اما گناهانی که آمرزیده نمی شوند ظلم بعضی ها به بعضی دیگر است. انسان اگر در دنیا افراد را راضی نکند به برزخ که انتقال یابد با عذاب مواجه می شود و از آنجا هم گرفتاری هایش تا قیامت ادامه می یابد. قیامت هم پنجاه سؤال و پنجاه موقف دارد؛ «کان مقدارهٌ خمسینَ الف سنه...» یکی از موقفها، موقف سؤال درباره حق الناس دارد که آن هم انشعابات متعدد تا حتی حقوق حیوانات را دارد و با دقت محاسبه می گردند. البته خداوند گاهی گروکشی هایی هم دارد به این نحو که از بنده گنهکارش می خواهد از حقی که بر گردن دیگران دارد بگذرد تا او هم از گناهانش درگذرد. اما متأسفانه بعضی ها آن قدر احمقند که حاضرند جهنم بروند ولی از گناه دیگران گذشت نکنند. بعضی جهنمی ها به حدی عنود هستند که حتی حاضر نیستند پیامبر «صلی الله علیه و اله» برای نجات ایشان اقدامی نمایند و به عذاب راضی تر هستند. کسی که به لجبازی بیفتد فقط درمانش سوختن در آتش جهنم است. کسی را می شناسم که ولیّ خدایی به او فرمود: من تو را به خاطر این گناهان در آتش جهنم دیدم، او هم گناهانش را تأیید کرد ولی حاضر به ترک آنها نگردید. چه کسانی که در عالم خواب وجود مقدس معصومین «علیهم السلام» را دیده و این بزرگواران از ایشان خواستند که فلان کار را ترک و یا کاری را انجام دهند و آنها به قدری قساوت داشته اند که زیر بار نرفته اند. ادامه حدیث مذکور: «... وامّا الذنب الثالث فذنبٌ سَتَرهٌ الله علی عبدِه و رَزَقه التوبه فاصبح خاشعاً من ذنبه، راجیاً لربّه فنحنُ لَهُ کما هو لنفسِهِ» پس اما گناهان دسته سوم گناهی است که خداوند بر بنده اش پوشانده و خدا توبه را روزی او نموده و او را از گناهش خاشع، و امیدوار به پروردگارش کرده است پس ما هم نسبت به او همان طور می شویم که او نسبت به خودش شده است. انسان حق ندارد گناهش را برای دیگران افشاء نماید مگر به کسی که در برطرف کردن آن می تواند انسان را یاری کند. اگر انسان دست از گناه برندارد وقتی منتقل به برزخ می گردد از خدا می خواهد او را بازگرداند ولی با غضب خدا مواجه می گردد: «کلّا انّها کلِمهٌ هو قائلُها...» هرگز! این فقط حرفی است که او می گوید... بعد از انتقال به برزخ پشیمانی سودی ندارد. کسی که موفق به توبه می شود خشوع به درگاه حضرت حق در او ایجاد شده و به پروردگارش امیدوار می شود. «انّ الینا مَرجعُهُم و انّ علینا حسابهم» همانا بازگشتشان به سوی ما و حسابشان بر عهده ماست. علی «علیه السلام» می فرمایند: «انّ من عزائم الله فی الذّکر الحکیم،... أنّه لا یَنفع عبدا و إن اجهَدَ نفسَهُ و أخلَصَ فعلَهُ أن یخرُجَ من الدنیا لاقیاً ربّهُ بخصلهٍ من هذهِ الخصال لم یتُب منها...» تحقیقاً از عزائم پروردگار (امور تغییرناپذیر) در کتاب خداوند این است که هرگاه بنده ای با یکی از این خصلتها پروردگارش را ملاقات کند در حالی که توبه نکرده باشد هر چند که نفسش را به زحمت انداخته و کارش را هم خالص کرده باشد... این امر حکایت از این دارد: کسانی که فکر می کنند با انجام کارهای خیر، پرداختن به گناهان اشکالی نداشته و به عبارتی کار خیر، کارهای بدشان را خنثی می کند در اشتباه هستند. مثل کسانی که نان می دزدیدند و به فقراء کمک می کردند و در پاسخ اعتراض معصوم «علیه السلام» می گفتند: در قرآن آمده که گناه یک جزا دارد و ثواب، اجر ده برابر، فلذا یکی از گناهان مقابل یکی از ده حسنه، و نتیجه اینکه نه برابر اجر برای من باقی می ماند. حضرت در پاسخ می فرمودند:«انّما یتقبل الله من المتقین» خداوند از شخص با تقوی، عمل او را می پذیرد. بعضی اوقات آسیبی می بیند که انسان تا مقصد می رساند و می توان در آنجا به تعمیر آن اقدام کرد ولی گاهی آسیب به گونه ای است که اتومبیل حرکت نمی¬کند و گناهان هم چنین حالتی دارند و در اینجا اشاره به وضعیت اخیر است: «... ان یُشرک بالله فیما افترض من عبادته...» شرک به خداوند در آنچه که واجب کرده خداوند درباره¬ی عبادتش ... مثل کسی که حاضر است پول قرض کند و مکه رود تا به او هم «حاج آقا» بگویند. «... او یَشفی غیظَهٌ بهلاک نفس...» یشفّی: غیظ به کشتن کسی ...، بسیاری از ما اینگونه هستیم حالا ممکن است که نکشیم ولی تحقیر، دل شکستن و ضایع کردن دیگران از ما بر می آید که این عمل بسیار خطرناک است. «... بامرِ فَعَلَهُ غیرُهُ...» یا عملی که خودش انجام داده به دیگری نسبت دهد. بعضی ها فراموش می کنند وظیفه ای که به عهده دارند انجام دهند این کوتاهی را به کارمند زیردستشان نسبت می دهند. شخصی نقل می کرد: فرزندش با سنگ شیشه مغازه ای را شکست، مغازه دار بیرون آمده و بچه ای که در نزدیکی مغازه اش بوده را به باد کتک می گیرد و او هم از این فرصت استفاده کرده و با فرزندش آنجا را ترک می کند چون نمی توانسته خسارت بپردازد. این شخص حتماً گرفتار خواهد شد. هم حق مغازه دار و هم حق آن کودک به ذمّه اش آمده است. «... اَو یَستَنجح حاجه الی النّاس بِاظهار بدعه فی دینِه...» یا رسیدن به خواسته ای از مردم با بدعت در دین... عرفانهای کاذب از جمله مواردی هستند که دروغ به معصومین «علیهم السلام» نسبت می دهند. معیار را امام صادق «علیه السلام» اینگونه برای ما روشن کرده اند: اگر حدیثی از ما به شما رسید به قرآن عرضه کنید اگر مطابقت نداشت به دیوار بزنید. چه بسا احادیثی که با قرآن تعارض دارند و جعلی هستند. از زمان ارتحال پیامبر «صلی الله علیه وآله» حکام برای رسیدن به اهدافشان شروع به جعل احادیث و نشر آنها نمودند. در معارف شیعه علم «درایه الحدیث» و «رجال» برای شناسایی احادیث معتبر، استفاده می شود. در علم رجال کارشناس حدیث را به لحاظ سلسله راویان بررسی کرده و اگر در میان آنها شخص فاسقی باشد حدیث از اعتبار ساقط است. فقیه حکم فقهی را براساس بررسی احادیث با این معیارها بیان می کند. در علم درایه هم، محتوای حدیث از حیث تطبیق با قرآن را بررسی می کند. کتاب «اَمالی» شیخ صدوق بسیار معتبر است و مؤلف محترم آن در ماه مبارک رمضان این کتاب را تدریس فرموده یعنی در غایت اطمینان بوده زیرا دروغ بستن به معصوم «علیه السلام» سبب بطلان روزه است. بنابراین بدعت در دین گناه بسیار بزرگی است. گناه دیگر را اینطور فرموده اند: «... ان یَلقَ النّاس بوجهینُ...» مردم را با دو وجه ملاقات نمودن، یعنی نفاق و دورویی با مردم. «اللهم طَهّر قلبی من النّفاق» خداوندا قلبم را از نفاق پاک کن. اگر چنین صفتی در کسی وجود دارد حتماً درمان کند. چه بسا شاگردانی که نسبت به استادشان نفاق دارند ظاهراً متواضع هستند ولی در پشت سر اظهار کینه کرده و دچار نفاق هستند. امام صادق «علیه السلام» چهارهزار شاگرد داشتند ولی می فرمودند: بیست نفرشان هم با من خلوص ندارند. بین آنها کسانی بودند که می رفتند تا بیاموزند و خلاف آن عمل کنند. دورویی به حدی بد است که خداوند فرموده: اگر پاکترین و زاهدترین افراد به این ویژگی دچار باشند با همین صفت به جهنم خواهند رفت. در یک مرکز علمی که تدریس می کردم استاد دیگری بود که سایر افراد به من اطلاع می دادند ایشان به شدت از من بدگویی می کند، اتفاقاً زمانی که با ایشان روبرو شدم برخورد خیلی گرمی داشت و به بنده گفت: آقا من هر شب در نماز شب شما را دعا می کنم! بندگان خدا خیلی اهمیت دارند تا آنجا که می فرمایند: «هُوَ اَنت» او، خود توست. وقتی با کسی دو رویی می کنیم در واقع با خودمان نفاق کرده ایم. و هنگامی که پشت سر او بدگویی می کنیم در حقیقت گناهان او را به دوش خودمان گرفته ایم. «... اَو یمشی فیهم بلسانین...» در میان آنها با دو زبان راه برود... . فرق دورویی با دو زبان بودن اینطور است که در دو رویی شخص با دو چهره با افراد برخورد می کند؛ در یک چهره به شخص احترام گذاشته و با چهره دیگر او را تخریب می کند و به او ضرر می زند. شخص حسود گاهی حسادت را بروز نداده و در دل نگاه میدارد ولی پشت سر ممکن است آن را ابراز کند.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی موضوع بحث این جلسه «اعظم الذنوب» یعنی بزرگترین گناهان است. امیرالمؤمنین «علیه السلام» می فرمایند: «اعظم الذّنوب عندالله سبحانه ذنب صغر عند صاحبه» بزرگترین گناهان گناهی است که در نزد صاحب آن (مرتکب به آن گناه) کوچک پنداشته شود. در روایت دیگر «اَشَدّ الذّنوب» آمده است. در روایت دیگر آمده: «اعظم الذنوب عندالله سبحانه ذنب استهان به راکبُهُ» بزرگترین گناه نزد خدای سبحان گناهی است که مرتکب به آن، آن گناه را سهل بشمارد. هیچ هدفی باعث توجیه گناه ما نمی شود حتی مقدس هم باشند. همه انحرافها و خطاها از همان گناهان به ظاهر کوچک آغاز می شوند. گناه اساساً بزرگ است و هیچ گناهی قابل کوچک شمردن نیست بخصوص زمانی که عمدا باشد، اصرار بر گناه و یا کم پنداشتن گناهان خود گناه بزرگتری است. البته در این موارد باید به خودمان توجه داشته باشیم نه به دیگران. در مورد امر به معروف و نهی از منکر هم در صورت احتمال تأثیرگذاری باید اقدام نماییم. متأسفانه ما بیش از خودمان به گناهان دیگران توجه داریم و به تعبیر روایت شاخه را در چشم خودمان نمی بینیم ولی خار را در چشم دیگران می بینیم. دو نکته را در برخورد با عیوب دیگران لحاظ نماییم. اولاً از خودمان بپرسیم که آیا من چنین عملی را مرتکب نشده ام؟ و ثانیاً خودمان را جای طرف مقابل قرار دهیم و بپرسیم که اگر ما جای او بودیم چه می کردیم؟ در روایت دیگر اینچنین آمده: «الذّنوب کلّها شدیده» برای درک این روایت مراجعه به مبحث عمل در سلسله مباحث انسان شناسی قم مؤثر است. در این بحث افضل اعمال بررسی شده است که برای افراد با مختصات شخصی و شرایط زندگی کاملاً فرق می کند. به همین دلیل روایات «افضل الاعمال» بسیار تنوع دارد شخص تنبل و بی حوصله وقتی به این روایتها رجوع می کند، آن موردی را انتخاب می کند که بین او و خواسته های نفسش فاصله نیندازد. ممکن است کسی سالهای عمرش را صرف انواع کمکهای مالی به دیگران نموده باشد در صورتی که با توجه به مختصاتش وظیفه اش کارهای مهمتری بوده است. «اشدّ الاعمال» هم برای افراد فرق می کند. ممکن است کسی حجابش مشکل داشته باشد ولی مهمتر از برطرف کردن این اشکال آشتی با خدا و اهل آسمان است که اگر اتفاق بیفتد امور دیگر هم برطرف می گردد. فحشاهای باطنی از فحشاهای ظاهری خطرناک تر هستند. باید موقعیت مان را در نظر گرفته و متناسب با آن ببینیم. ترک کدامیک از گناهان و انجام کدامیک از فضایل برای ما در اولویت می باشند. در ادامه حدیث فوق اینگونه می فرمایند: «... و اشَدُّها ما تَنبَتُ علیه اللهم و الدّم» و شدیدترین گناه گناهی است که با آن گوشت و خون روییده می شود. منظور خوردن حرام است که از کسب حرام گرفته تا حقوق واجبی که انسان نمی پردازد از قبیل خمس و سایر انفاقها. تا حرام در وجود انسان است دائماً آفت تولید می شود. انسان باید بررسی کند که اگر زحماتش روی فرزند و همسرش تأثیر ندارد شاید در لقمه اش اشکالی وجود داشته باشد. چنانچه پزشک قبل از اینکه به بیمار دارو بدهد بدنش را از آلودگیها پاک می کند. در سرطان، با شیمی درمانی کل بدن را از سلولهای سرطانی پاکسازی می کنند، در حالی که سلولهای بیمار در قسمتی از بدن هستند ولی پزشک همه بدن را مورد درمان قرار می دهد که حتی اگر سلولی آماده در جایی از بدن وجود داشته باشد از بین برود. بعضی ها از حیله های شرعی استفاده می کنند به طوری که اموالشان دائماً افزایش یافته بدون اینکه به آنها خمس تعلق بگیرد. کسی که سالهاست در کلاس شرکت کرده ولی تأثیر نمی پذیرد بررسی کند مبادا گوشت و خونش اشکال داشته و آمیخته با حرام است. علی «علیه السلام» می فرمایند: «اجتناب السّیئات اولی من اکتساب الحسنات» دوری و پرهیز از گناهان بر کسب حسنات اولویت دارد. آمیرزا جواد آقای ملکی تبریزی می فرمود: من همه دستورات استادم، جهت تجرد نفسم را رعایت کردم ولی موفق نمی شدم و راه باز نمی شد. استادم، فرمود: علت این است شما در تبریز اقوامی دارید که با ایشان کدورتهایی دارید که باید برطرف کنید تا موفق گردید. ایشان به تبریز باز گشته و روابط عالی با خویشان خود برقرار کرده و بعد از مراجعت به نجف به موفقیت تجرد روح، دست یافتند. انسان باید سعی کند کدورتهایش با دیگران را برطرف کند بخصوص در ماه مبارک رمضان، انسان وقتی قرار است میهمان غفور و کریم شود باید بتواند دیگران را ببخشد تا از مغفرت حق تعالی برخوردار شود، با ذره ای کینه و حسادت امکان ندارد به بهشت راه پیدا کند. بعضی ها دائماً دنبال اساتید مختلف هستند ولی وقتی استاد از آنها ایراد می گیرد حاضر نیستند ایرادهایشان را رفع نمایند. یکی از همین افراد به ولیّ خدایی دست یافت که آن ولیّ خدا به او گفته بود که درون تو وحشی است و من به تو ذکر می دهم در عین اینکه امیدی هم ندارم و واقعاً هم همانطور شده و اثری نداشت. برزخ با کسی تعارف و شوخی ندارد اگر آمادگی لازم را کسب نکرده باشیم به شدت معذب خواهیم بود. اگر تکبر، حسادت و خودشیفتگی را با خودمان به برزخ ببریم صدها سال گرفتار خواهیم بود. ما باید مراقب باشیم که گوشت و خون حرام در وجودمان نروید. علی «علیه السلام» در حدیث دیگر می فرمایند: «اعظم الخطایا اغتناءُ مال المرءٍ بغیر حق» عظیم ترین خطاها خوردن مال دیگران به ناحق است. شرکتهایی که جوائز میلیاردی برای استفاده از محصولاتشان تعیین می کنند معلوم است که سودشان خیلی کلان است که تا این حد جایزه می دهند و این یعنی حقهای زیادی در اموال آنهاست. ائمه «علیهم السلام» تجارت می کردند و دیگران را هم تشویق می نمودند ولی به شرطی که از حلال باشد. به امام صادق «علیه السلام» عرض کردند: در مصر بازار خیلی رونق دارد و حضرت پول دادند که برایشان تجارت کنند. این افراد قبل از ورود به بازار مطلع شدند که کالای خاصی خیلی بازارش عالی است و توصیه شدند به اینکه با سود صد درصد به فروش برساند. وقتی معاملات انجام شد و تجار نزد حضرت مراجعه کرده و اصل سرمایه و سود را تحویل دادند حضرت از میزان سود تعجب کرده و آن را برنداشتند. در حال حاضر نه صد در صد و دویست درصد بلکه تا پانصد درصد هم سود دریافت می نمایند. در حدیث دیگری علی «علیه السلام» می فرمایند: «اَعظَمُ الذُنوب عند الله ذنبٌ اصرّ علیه عامِلُهُ» بزرگترین گناه گناهی است که صاحب آن بر انجامش اصرار دارد. گناه بی حجابی اصلاً مسئله شخصی نیست و حق الناس است. چنانچه سیگار کشیدن در مجامع عمومی تضییع حق دیگران است. بی حجابی امنیت خانواده ها را به خطر می اندازد. کشور ما درباره آمار طلاق رتبه چهارم را در جهان کسب کرده است. و متأسفانه افراد بر گناهانشان از قبیل حسادت، تکبر و زودرنجی و بداخلاقی اصرار هم دارند. بعضی ها والدین یا همسرشان اجازه رفتن به اردو را به آنها نمی دهند نباید اصرار داشته و برخورد نمایند. حتی در جهاد مستحبی اولویت با رعایت حق خانواده و والدین است. ما باید ببینیم که خانواده آسمانی، ما را چگونه می پسندند و همین برایمان مهم است. امام صادق «علیه السلام» قسم می خورند خداوند هیچ عبادتی را از کسی نمی پذیرد تا وقتی که روی گناهی اصرار می کند. زیرا این کار جمع کردن آب در ظرفی سوراخ است. اساساً استمرار برکاری تأثیرگذار است. همانطور که کارهای مستحبی اگر مداوم انجام شوند آثار مثبتی دارند مانند مداومت در انگشتر عقیق در دست کردن که فرشته ها دائماً ثواب برای انسان منظور می کنند. چه بسیار از دختران اروپایی و آمریکایی که اظهار می دارند با افتخار حجابشان را رعایت می کنند و آن را امتیاز می دانند ولی در ایران دختران خیلی عقده بی حجابی و به نمایش گذاشتن خودشان را دارند. «جَهل المرءِ بعُیُوبه من اکبر ذنوبه» از بزرگترین گناهان یک شخص عدم آگاهی به عیبهایش است. در قیامت خداوند دستور می دهد عده ای را به بهشت ببرند همین که در بهشت گشوده شده و اینها دچار ذوق زدگی می شوند، فرمان می رسد که اینها را بازگردانید ایشان جهنمی هستند. این گروه خیلی عصبانی و خشمگین نسبت به خدا می شوند و اعتراض می کنند. خداوند می فرماید: این نمایش زندگی دنیایی شماست. کسانی که در دنیا به ظاهر بهشتی هستند ولی باطناً اهل جهنمند. مانند اینکه به پیامبر «صلی الله علیه و آله» خبر دادند فلان زن بسیار اهل عبادت است فقط با همسایه هایش کج خلقی می کند، حضرت پاسخ می دهند: «لا خیر فیها هی من اهل النار» هیچ خیری در او نیست و او اهل آتش (جهنم) است. اگر انسان کاری کند که دیگران از او حساب ببرند باعث خراب شدن اعمال خیر او می شود. مؤمن چنین شخصیتی ندارد. مؤمن، آبرو و شخصیتش را از معنویتش می گیرد. بنابراین انسان باید خیلی مراقب باشد و عیوب خودش را بشناسد که دچار توهم نسبت به خودش نشود که اگر در برزخ حقیقت خود را دید باورش دشوار باشد. تعبیری که قرآن از ضرر دارد «خُسران» است یعنی نه تنها شخص سود نمی کند بلکه اصل سرمایه اش آسیب می بیند و یا اساساً از بین می رود. قرآن خاسرترین افراد را اینگونه معرفی می کند: «الذین ضلّ سعیهُم فی الحیاه الدّنیا و هم یَحسَبون أنّهم یُحسنون صُنعاً» کسانی که تلاششان در زندگی دنیوی هدر رفته است و می پندارند که عملشان نیکوست. شخصی در سفری دائماً برای دوستانش هزینه می کرد و در این کار پیش قدم بود یکی از معصومین «علیهم السلام» حضور داشتند او را مورد عتاب قرار دادند که چرا ملاحظه دوستانش را نکرده و اجازه نمی دهد که ایشان مشارکت کنند، هرچند که آن شخص قصد خودنمایی نداشته واقعاً می خواسته خدمت کند. ما باید گناه شناسی کرده و مباحث اخلاقی را مورد مطالعه قرار دهیم. ما باید دائماً نفسمان را مورد محاسبه و مطالعه قرار دهیم. امام کاظم «علیه السلام» می فرمایند: «لیس مِنّا من لم یحاسب نفسه فی کلّ یوم» از ما اهل بیت نیست کسی که نفسش را روزی یکبار محاسبه نکند اگر در دنیا به خودمان رسیدگی نکنیم کاری که ممکن بود ظرف پنج دقیقه انجام دهیم در برزخ و قیامت صدها سال به طور می انجامد.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی در جلسات گذشته درباره گناه و مفهوم آن سخن گفتیم و عرض کردیم مهمترین نکته در حرکت جنینی انسان در رحم دنیا «آسیب ندیدن» است. امام صادق «علیه السلام» می فرمایند:«...لا علم کطلب السلامه و لا سلامه کسلامه القلب» هیچ علمی مانند طلب سلامتی نبوده و هیچ سلامتی مانند سلامت قلب نیست. ما باید سلامت دل و مایه اصلی کسب آن را شناخته و در این راه جدیت داشته باشیم. قیمت انسان به دغدغه ها و مایه آرامشش است و قرآن انسانی را دارای قلب سالم می داند که طالب کمال مطلق باشد. چنانچه سلامت هر یک از قواهای حس، خیال، وهم و عقل در گرو و برقراری ارتباط با معشوقهای خودشان است؛ سلامت قلب هم در گرو پیوند با معشوقش یعنی کمال بی نهایت است. اگر کسی دلتنگ الله نیست قلبش بیمار است. همانطور که اگر سایر قوا غذایشان را طلب نکنند دچار بیماری شده اند که بی میل هستند. از طرفی باید گفت: یکی از عوامل بی میلی به الله افراط در تغذیه قوای طبیعی است و اگر شخص قصد خلوت با حق تعالی و پرداختن به امور معنوی را داشت دائماً سایر قوا به انحاء مختلف، مانع او می شوند. به هر حال هر کس به هر چیزی که عشق بورزد میل به خلوت با معشوق خود دارد. مهمترین معشوق هم الله است و بروز این عشق در گرو سلامتی دل است: «لا علم کطلب السلامه و لا سلامه کسلامه القلب» آیا از خودمان پرسیده ایم که چرا ما دلتنگ خدا و امام زمانمان که در غربت و تنهایی و آوارگی به سر می برد نیستیم؟ اینکه ما دغدغه های بخشهای طبیعی مان بیشتر است و فرصتی برای پرداختن به نیازهای انسانی مان نداریم نشان دهنده این مهم است که در نفس ما اعتدال در تغذیه قوا صورت نگرفته است و در حقیقت قلبمان بیمار است. اخیراً با پیرمردی آشنا شدم که بسیار دلداده اهل بیت «علیهم السلام» بود و می گفت: هر روز بارها به همه اهل بیت «علیهم السلام» و امامزادگان سلام عرض کرده و سلامهایش هم به صورت خطاب بوده است. کسی که نتواند حداقل یکبار در روز به معصومین «علیهم السلام» سلام دهد واقعاً بیمار است. این پیرمرد می گفت: از دوازده سالگی همه معصومین «علیهم السلام» را می دیده است. ما باید توجه داشته باشیم که ایشان ناظر بر ما هستند فلذا باید چهره به چهره با ایشان مواجه شده و عرض ارادت و ادب نماییم. سعی کنید خیالتان را پاک کرده و در خیالتان با خدا و اهل آسمان عشقبازی نمایید. عشقبازی خیالی، قلمی و هنری و ... .تا به قدرت بالا و نشاطهای عالی برسید و آن قدر اوج بگیریم که بتوانیم بگوییم: بی همگان به سر شود                               بی تو به سر نمی شود نرسیدن به این حالت ناشی از گناه است که گناه بین انسان و معشوق حقیقی اش فاصله می اندازد. گناه هم حتماً دزدی و بی نمازی و بی حجابی نیست ممکن است بعضی ها در گناهان ظاهری کاملاً با تقوا هستند ولی دچار فحشاهای باطنی هستند. سَحَر نداشتن، قرآن نخواندن و انس نداشتن با ذکر و ... گناه محسوب می شوند. کسی که از خواندن داستانهای افسانه ای بیشتر از مطالعه درباره خانواده آسمانی اش لذت می برد حتماً مریض است. برای رشد و پیشرفت نیازی به استاد نیست که علی «علیه السلام» فرمودند: دوائک فیک و لاتشعر و دائک منک و لا تبصر» داروی تو در توست و بیماری از خودت است. فحشاهای ظاهری و باطنی مانع پرواز روح می گردند. رسول الله «صلی الله علیه و آله» می فرمایند: «من حلول امراً بمعصیه الله کان ابعد له ممّا رجا واقرب ممّن اتقّی» کسی که با معصیت خدا می خواهد به هدفش برسد از آنچه که می خواهد دورتر شده و به آنچه که می ترسد نزدیکتر می گردد. شاعر اهل دلی نقل می کرد که شبی قصد سرودن غزلی داشت و نیاز به خلوت داشت و همسرش را که علاقه زیادی به حرم رفتن داشت، را به زیارت ترغیب می کند تا تنها باشد بعد از این کار، هر چه کرده بود نتوانسته بود غزل را بسراید. صبح آن شب خدمت شیخ جعفر مجتهدی رسیده بود، ایشان فرموده بودند: شما همسرت را به حرم می فرستی و می خواهی فیوضات الهی به دلت بیاید؟ حتی برای خلوت با خدا نباید بی انصافی کنیم و حق کسی را ضایع نماییم. عبادتی مورد تأیید است که به موقع و بدون ضایع کردن حقوق دیگران باشد. امام زمان «علیه السلام» اجازه طواف مستحبی به هیچ کس نمی دهند زیرا مانع طواف واجب دیگران می گردد. در بخشهای پایینی هم ظلم ممنوع است. کسی که با تقلب امتحان می دهد در بخش عقل، ظلم و تجاوز کرده است و این امر روی فوق عقلش اثرگذار است. کسی که در روابط زناشویی و رابطه با دیگران دچار ظلم شده، غیبت کرده و بدبینی دارد معصیت می کند. کسی هم که برای رسیدن به تمناهای خیالی و انواع زیبایی ها، به گناه آلوده می شود به فوق عقلش خیانت کرده است. در بخش حس هم باید رعایت حرام و حلال را بنماییم. در حدیث مذکور حضرت می فرمایند: اگر شخصی با گناه برای خواسته هایش تلاش کند (برای ازدواج کردن حاضر شود حدود الهی را زیر پا بگذارد یا برای طی مدارج علمی و اخذ مدرک به گناه آلوده شود. ) از آنچه می خواهد دورتر می شود. و از آنچه که پرهیز دارد به آن مبتلا می گردد. به همین دلیل است که معمولاً افراد بعد از اینکه به خواسته هایشان می رسند پشیمان می گردند. حتی برای رسیدن به اهداف مقدس هم نباید مرتکب خلاف شد. امام صادق «علیه السلام» می فرمایند: کسی به امام حسین «علیه السلام» نامه نوشت: «عظنی بحرفین» مرا به دو حرف پند بده. امام «علیه السلام» پاسخ فرمودند: «من حاول امراً بمعصیه الله کان أفوت لما یرجوا و اسرع لما یحذر» قاعده دیگر از امام رضا «علیه السلام» درباره کسی است که مرتکب گناه می شود ولی ضمناً حیاء داشته و دچار فشار روانی است در مقابل کسی که با بی حیایی و علنی مرتکب گناه می گردد؛ «...المذیع بالسیّئه مخذول، و المستترّ بالسیّئه مغفور له» کسی که گناهش را آشکار می کند خوار می شود و کسی که گناهش را پنهان می کند آمرزیده می شود. امروزه در بسیاری از موارد بی حجابی مقصر خانمها نیستند بلکه بی غیرتی آقایان این معضل را گسترش داده است. در روایت آمده: اگر کسی چهل روز موسیقی حرام گوش کند غیرتش را از دست می دهد. چه کسانی که با همان بی حجابی به زیارت مکه و مدینه رفته و همانطور باز می گردند. اتفاقاً «لبیک» هم می گویند یعنی ظاهراً عهد می بندند که دیگر گناه نکنند. این کارها یعنی مسخره کردن خداوند و قوانینش. کسی که گناه از او سر می زند ولی سعی می کند آشکار نشود تا مبادا بندگان دیگر هم مرتکب شوند به آمرزش الهی نزدیک است. آشکار کردن کینه و اظهار تنفر از دیگران، فحشای بزرگی است. بعضی ها که سر شکمشان دیگران را می رنجانند، باید خجالت بکشند و دست بردارند که اگر خودشان را مؤاخذه و اصلاح کنند به رستگاری نزدیکترند. تا صحبت گناه می شود سریع گناهان ظاهری به ذهنمان متبادر نگردند زیرا فحشاهای باطنی، هم خطرناکترند و هم درصد بیشتری از مردم را گرفتار و مبتلا کرده اند. امیرالمؤمنین «علیه السلام» می فرمایند: «مجاهره الله سبحانه بالمعاصی تعجّل النقم» آشکارا معصیت خدای سبحان را کردن، بلاها را تسریع می کند. هیچ روانشناسی نمی تواند اینگونه دقیق ریشه بلاها و گرفتاری ها را معرفی کند. علی «علیه السلام» بر قله جهان نشسته و اینگونه سخن می گوید. در دعای کمیل می خوانیم: «... اللهمّ اغفرلی الذّنوب التی تنزل النّقم، اللهم اغفرلی الذنوب التی تغیّر النّعم...» در واقع هر دسته از گناهان آثار خاص خودشان را دارند برخی سبب نزول بلا، و برخی تغییر نعمت و ... می شوند. درباره نظام بدن هم همینطور است اگر بهداشت هر بخش از بدن را مراعات نکنیم قطعاً آسیب مربوط به آن هم متوجه ما خواهد شد. نظام روحی هم چنین احکامی دارد هر گناهی اثر خاص داشته و تجاهر به فسق هم تبعات ویژه خود را دارد. کسی که اعلام جنگ با خدا می کند باید منتظر حمله های فرشته ها هم باشد. لشکریان خدا به او هجوم می آورند. چه شبکه هایی که دائماً متدینین را مسخره کرده و به معصومین «علیهم السلام» و حتی خدا توهین می نمایند. در جلسات گذشته درباره گناه و مفهوم آن سخن گفتیم و عرض کردیم مهمترین نکته در حرکت جنینی انسان در رحم دنیا «آسیب ندیدن» است. امام صادق «علیه السلام» می فرمایند:«...لا علم کطلب السلامه و لا سلامه کسلامه القلب» هیچ علمی مانند طلب سلامتی نبوده و هیچ سلامتی مانند سلامت قلب نیست. ما باید سلامت دل و مایه اصلی کسب آن را شناخته و در این راه جدیت داشته باشیم. قیمت انسان به دغدغه ها و مایه آرامشش است و قرآن انسانی را دارای قلب سالم می داند که طالب کمال مطلق باشد. چنانچه سلامت هر یک از قواهای حس، خیال، وهم و عقل در گرو و برقراری ارتباط با معشوقهای خودشان است؛ سلامت قلب هم در گرو پیوند با معشوقش یعنی کمال بی نهایت است. اگر کسی دلتنگ الله نیست قلبش بیمار است. همانطور که اگر سایر قوا غذایشان را طلب نکنند دچار بیماری شده اند که بی میل هستند. از طرفی باید گفت: یکی از عوامل بی میلی به الله افراط در تغذیه قوای طبیعی است و اگر شخص قصد خلوت با حق تعالی و پرداختن به امور معنوی را داشت دائماً سایر قوا به انحاء مختلف، مانع او می شوند. به هر حال هر کس به هر چیزی که عشق بورزد میل به خلوت با معشوق خود دارد. مهمترین معشوق هم الله است و بروز این عشق در گرو سلامتی دل است: «لا علم کطلب السلامه و لا سلامه کسلامه القلب» آیا از خودمان پرسیده ایم که چرا ما دلتنگ خدا و امام زمانمان که در غربت و تنهایی و آوارگی به سر می برد نیستیم؟ اینکه ما دغدغه های بخشهای طبیعی مان بیشتر است و فرصتی برای پرداختن به نیازهای انسانی مان نداریم نشان دهنده این مهم است که در نفس ما اعتدال در تغذیه قوا صورت نگرفته است و در حقیقت قلبمان بیمار است. اخیراً با پیرمردی آشنا شدم که بسیار دلداده اهل بیت «علیهم السلام» بود و می گفت: هر روز بارها به همه اهل بیت «علیهم السلام» و امامزادگان سلام عرض کرده و سلامهایش هم به صورت خطاب بوده است. کسی که نتواند حداقل یکبار در روز به معصومین «علیهم السلام» سلام دهد واقعاً بیمار است. این پیرمرد می گفت: از دوازده سالگی همه معصومین «علیهم السلام» را می دیده است. ما باید توجه داشته باشیم که ایشان ناظر بر ما هستند فلذا باید چهره به چهره با ایشان مواجه شده و عرض ارادت و ادب نماییم. سعی کنید خیالتان را پاک کرده و در خیالتان با خدا و اهل آسمان عشقبازی نمایید. عشقبازی خیالی، قلمی و هنری و ... .تا به قدرت بالا و نشاطهای عالی برسید و آن قدر اوج بگیریم که بتوانیم بگوییم: بی همگان به سر شود                               بی تو به سر نمی شود نرسیدن به این حالت ناشی از گناه است که گناه بین انسان و معشوق حقیقی اش فاصله می اندازد. گناه هم حتماً دزدی و بی نمازی و بی حجابی نیست ممکن است بعضی ها در گناهان ظاهری کاملاً با تقوا هستند ولی دچار فحشاهای باطنی هستند. سَحَر نداشتن، قرآن نخواندن و انس نداشتن با ذکر و ... گناه محسوب می شوند. کسی که از خواندن داستانهای افسانه ای بیشتر از مطالعه درباره خانواده آسمانی اش لذت می برد حتماً مریض است. برای رشد و پیشرفت نیازی به استاد نیست که علی «علیه السلام» فرمودند: دوائک فیک و لاتشعر و دائک منک و لا تبصر» داروی تو در توست و بیماری از خودت است. فحشاهای ظاهری و باطنی مانع پرواز روح می گردند. رسول الله «صلی الله علیه و آله» می فرمایند: «من حلول امراً بمعصیه الله کان ابعد له ممّا رجا واقرب ممّن اتقّی» کسی که با معصیت خدا می خواهد به هدفش برسد از آنچه که می خواهد دورتر شده و به آنچه که می ترسد نزدیکتر می گردد. شاعر اهل دلی نقل می کرد که شبی قصد سرودن غزلی داشت و نیاز به خلوت داشت و همسرش را که علاقه زیادی به حرم رفتن داشت، را به زیارت ترغیب می کند تا تنها باشد بعد از این کار، هر چه کرده بود نتوانسته بود غزل را بسراید. صبح آن شب خدمت شیخ جعفر مجتهدی رسیده بود، ایشان فرموده بودند: شما همسرت را به حرم می فرستی و می خواهی فیوضات الهی به دلت بیاید؟ حتی برای خلوت با خدا نباید بی انصافی کنیم و حق کسی را ضایع نماییم. عبادتی مورد تأیید است که به موقع و بدون ضایع کردن حقوق دیگران باشد. امام زمان «علیه السلام» اجازه طواف مستحبی به هیچ کس نمی دهند زیرا مانع طواف واجب دیگران می گردد. در بخشهای پایینی هم ظلم ممنوع است. کسی که با تقلب امتحان می دهد در بخش عقل، ظلم و تجاوز کرده است و این امر روی فوق عقلش اثرگذار است. کسی که در روابط زناشویی و رابطه با دیگران دچار ظلم شده، غیبت کرده و بدبینی دارد معصیت می کند. کسی هم که برای رسیدن به تمناهای خیالی و انواع زیبایی ها، به گناه آلوده می شود به فوق عقلش خیانت کرده است. در بخش حس هم باید رعایت حرام و حلال را بنماییم. در حدیث مذکور حضرت می فرمایند: اگر شخصی با گناه برای خواسته هایش تلاش کند (برای ازدواج کردن حاضر شود حدود الهی را زیر پا بگذارد یا برای طی مدارج علمی و اخذ مدرک به گناه آلوده شود. ) از آنچه می خواهد دورتر می شود. و از آنچه که پرهیز دارد به آن مبتلا می گردد. به همین دلیل است که معمولاً افراد بعد از اینکه به خواسته هایشان می رسند پشیمان می گردند. حتی برای رسیدن به اهداف مقدس هم نباید مرتکب خلاف شد. امام صادق «علیه السلام» می فرمایند: کسی به امام حسین «علیه السلام» نامه نوشت: «عظنی بحرفین» مرا به دو حرف پند بده. امام «علیه السلام» پاسخ فرمودند: «من حاول امراً بمعصیه الله کان أفوت لما یرجوا و اسرع لما یحذر» قاعده دیگر از امام رضا «علیه السلام» درباره کسی است که مرتکب گناه می شود ولی ضمناً حیاء داشته و دچار فشار روانی است در مقابل کسی که با بی حیایی و علنی مرتکب گناه می گردد؛ «...المذیع بالسیّئه مخذول، و المستترّ بالسیّئه مغفور له» کسی که گناهش را آشکار می کند خوار می شود و کسی که گناهش را پنهان می کند آمرزیده می شود. امروزه در بسیاری از موارد بی حجابی مقصر خانمها نیستند بلکه بی غیرتی آقایان این معضل را گسترش داده است. در روایت آمده: اگر کسی چهل روز موسیقی حرام گوش کند غیرتش را از دست می دهد. چه کسانی که با همان بی حجابی به زیارت مکه و مدینه رفته و همانطور باز می گردند. اتفاقاً «لبیک» هم می گویند یعنی ظاهراً عهد می بندند که دیگر گناه نکنند. این کارها یعنی مسخره کردن خداوند و قوانینش. کسی که گناه از او سر می زند ولی سعی می کند آشکار نشود تا مبادا بندگان دیگر هم مرتکب شوند به آمرزش الهی نزدیک است. آشکار کردن کینه و اظهار تنفر از دیگران، فحشای بزرگی است. بعضی ها که سر شکمشان دیگران را می رنجانند، باید خجالت بکشند و دست بردارند که اگر خودشان را مؤاخذه و اصلاح کنند به رستگاری نزدیکترند. تا صحبت گناه می شود سریع گناهان ظاهری به ذهنمان متبادر نگردند زیرا فحشاهای باطنی، هم خطرناکترند و هم درصد بیشتری از مردم را گرفتار و مبتلا کرده اند. امیرالمؤمنین «علیه السلام» می فرمایند: «مجاهره الله سبحانه بالمعاصی تعجّل النقم» آشکارا معصیت خدای سبحان را کردن، بلاها را تسریع می کند. هیچ روانشناسی نمی تواند اینگونه دقیق ریشه بلاها و گرفتاری ها را معرفی کند. علی «علیه السلام» بر قله جهان نشسته و اینگونه سخن می گوید. در دعای کمیل می خوانیم: «... اللهمّ اغفرلی الذّنوب التی تنزل النّقم، اللهم اغفرلی الذنوب التی تغیّر النّعم...» در واقع هر دسته از گناهان آثار خاص خودشان را دارند برخی سبب نزول بلا، و برخی تغییر نعمت و ... می شوند. درباره نظام بدن هم همینطور است اگر بهداشت هر بخش از بدن را مراعات نکنیم قطعاً آسیب مربوط به آن هم متوجه ما خواهد شد. نظام روحی هم چنین احکامی دارد هر گناهی اثر خاص داشته و تجاهر به فسق هم تبعات ویژه خود را دارد. کسی که اعلام جنگ با خدا می کند باید منتظر حمله های فرشته ها هم باشد. لشکریان خدا به او هجوم می آورند. چه شبکه هایی که دائماً متدینین را مسخره کرده و به معصومین «علیهم السلام» و حتی خدا توهین می نمایند.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته