از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی عرض کردیم: اعضای وابسته به خانواده آسمانی باید با هم صادق باشند هم در کلام و هم در رفتار. در این قسمت از حدیث امام رضا «علیه السلام»، ایشان از شیعیان خواسته اند که با هم صادق باشند. در این زمینه قواعدی را ذکر می کنیم که بسیار مهم است و درک آنها انسان را در ارتباطاتش با سایر افراد حتی غیر مسلمان قوی می کند و کار را برای او راحت می کند. خداوند ابتدا نور محمد «صلی الله علیه و آله» که مثل اعلی است، را خلق می کند که کاملترین مخلوق و نزدیکترین و شبیه ترین آنها به خداست بعد از اشتراک سلول تخمک و اسپرم و تشکیل نطفه، رشد آن به مرحله ای می رسد که آمادگی پذیرش نفخه الهی را پیدا می کند. «نفخه» که به همه جنین ها تعلق می گیرد یک حقیقت فوق مجرد واحد است. بنابراین موجودی که به همه انسانها تعلق می یابد ماده نبوده فلذا قابل تقسیم نمی باشد، حد و مرز نداشته و در ظرف نمی گنجد و برای همین با ماده یا بدن نمی تواند رابطه ظرف و مظروف داشته باشد. روح نه داخل بدن و نه خارج آن است بلکه روح و نفس، بدن را به استخدام خود گرفته اند. رابطه مجرد و ماده از نوع تعلق می باشد. الله هم با مخلوقاتش چنین رابطه ای دارد، به قول علی «علیه السلام»: «داخل فی الاشیاء لا بالممازجه...» داخل همه اشیاء است ولی نه به صورت ممزوج شدن؛ و همه خلقت را اسماء الهی فرا گرفته اند: «... و باسمائک التی ملأت ارکان کلّ شی» خداوند در همه خلقت حضور دارد بدون اینکه مزج و ترکیب گردد. وقتی قند در آب حل می شود در واقع با آن ترکیب شده و به طور طبیعی نمی توان آن ها را از هم جدا کرد. مجرد ماده را به استخدام در می آورد و ماده، خودش جلوه ای از مجرد است یعنی حقیقت واحدی است که دائماً به صورتهای مختلف اعم از مجرد و مادی ظهور می کند که هستی و وجود مطلق و بی نهایت است که یکسره در حال تجلی است؛ «کلّ یوم هو فی شأن». «هو» ذاتی است که همواره به صورتهای مختلف جلوه می کند. استادی که سخن می گوید و قصد رشد شاگرد و حضور در نفس او را دارد، از مقام فوق عقلانی جلوه می کند بدون ترک آن مقام، اول به مقام عقل رسانده و مطلب را تعقل می کند سپس آن را خیال نموده و بعد از آن به صوت یعنی ماده تبدیل می نماید. به همین ترتیب است که استاد ماده خلق می کند. شاگرد نیز صوت (ماده) را دریافت و به خیال رسانده و پس از تخیل، آن را تعقل کرده و به معنا (کاملاً مجرد) تبدیل کرده و اگر از طهارت روح برخوردار باشد تبدیل به فوق عقل می کند. وقتی یک انگشتر را در نظر می گیرید، تصویر آن را تخیل کرده و در حافظه تان ضبط می کنید وقتی مجدداً آن را می بینید با تصویر ذهنی خود مقایسه کرده و تأیید می کنید همان است. تصویری که از انگشتر در ذهن ماست مادی نیست. در واقع انسان قابلیت تبدیل مجرد به ماده و ماده به مجرد را دارد. در حقیقت کار خدا را انجام می دهد. بدین ترتیب هر بنده ای می تواند مجرد را به ماده و ماده را به مجرد تبدیل کند اینجاست که انسان به سجده می افتد. «من عرفه نفسه فقد عرف ربّه» در جریان جلوه استاد چیزی از او کم نمی شود ولی بخشی از ماده ای که تولید شده توسط شاگردان جذب و تبدیل به مجرد می گردد و بقیه آن در فضا منتشر می شود. البته به نحوی به استاد هم اضافه می شود انتقال معارف به دیگران ظرفیت جدیدی در استاد ایجاد می کند که معارف را از الله دریافت می کند. مانند هزینه کردن پول که هر چه انسان بیشتر مصرف کند خدا برایش جایگزین کرده و افزایش می دهد و البته آنچه که به شاگردان اضافه می شود . درباره خود حقیقی شان است نه اینکه اضافه وزن پیدا کنند. انسان هرقدر معرفت کسب می کند به الله و شرایط آخرت شبیه تر و نزدیکتر می شود. وقتی استاد سخن می گوید مطلب به طور مساوی به شاگردان می رسد نه اینکه بین آنها تقسیم گردد. وقتی ما به زیارت امام رضا «علیه السلام» می رویم از حیث اینکه ارتباط مجردانه است حدّ و مرز ندارد هزاران نفر بلکه میلیونها نفر در زمان واحد می توانند با حضرت رابطه برقرار کنند. علت اینکه کثرت ماده در این امر اثر ندارد این است که نفس تعدد نداشته و یک حقیقت واحد است و وحدت نفس، وحدت عددی نیست و یک روح واحد به بدن های مختلف تعلق یافته و هر کدام ویژگی های ژنتیکی و تربیتی خاص خودشان را دارند. همین وحدت نفس است که سبب می شود ما هر کاری که در مورد دیگران انجام می دهیم در واقع در حق خودمان کرده باشیم: «إن أحسنتم، أحسنتم لأنفسکم وَ إن أسأتم فَلها» برای همین است که هر کس در گرو اعمالش است: «کلّ نفس بما کسبت رهینه» اینگونه ما با شناخت انسان به شناخت معارف الهی و آیات قرآن می رسیم. نفس دائماً در حال دریافت است و همه چیز روی آن اثرگذار هستند. مثلاً آقایی نقل می کرد در مسیر رفتن به خدمت ولی خدایی، یخچال فریزرها را هم برای خریدن بررسی می کرده، زمانی که خدمت ایشان می رسد ولی خدا به او می گوید: شبیه یخچال شده است! یا مرحوم شیخ رجبعلی خیاط (رضوان الله) به کسی که قبل از درک محضر وی خانمی را نگاه کرده بود می گوید: شکل خانم شده است! ورودی های حسی و خیالی حرام در نفس اثرگذار بوده و اندیشه های حرام مانند حسد، کینه، زودرنجی، بدخواهی و غیبت و ... نفس را شکل می دهد. صادرات و واردات نفس، در آن ذخیره می شود. نفس به قدری حساس است که گاهی قرآن خواندن هم روی آن اثر منفی دارد فلذا نباید بخواند. زمانی که به کسی بدی می کنیم از آنجا که تولید کننده آن هستیم اول خودمان درگیر شده ایم. بزرگان وقتی از کسی بدی می دیدند مقابله نمی کردند زیرا معتقد بودند جزای او همان آلودگی نفسش است. اینکه انسان به کسی بدی مثل غیبت بکند نهایت حماقت است که فکر کند به او آسیب زده و خودش بری مانده است. کسی که عاجز است مجبور است غیبت کرده و خودش را آلوده کند. پس ما نمی توانیم سر کسی کلاه گذاشته، دروغ بگوییم و او را برنجانیم چون در حقیقت خودمان را آلوده کرده و در حق خودمان ظلم کرده ایم زیرا او خودِ ماست «هوانت». دیگران برای ما حریف تمرینی هستند. خداوند خودش هم به نوعی حریف تمرینی ما می شود: «من ذاالذی یقرض الله قرضاً حسنا...»؟ خداوند ما را ترغیب به قرض دادن می کند و شرایطی فراهم می کند که بخل، حسادت، بدبینی و ... در ما تحریک شود و نحوه واکنش ما را بسنجد. ما اصلاً با آدمها زندگی نمی کنیم بلکه با خدا زندگی می نماییم. در باشگاه در ورزشهای رزمی استاد با دو پایش روی شکم شاگرد پریده و شروع به زدن می کند و اینها از روی محبت و رأفت استاد است تا شاگرد شبیه او شود. گاهی هم شاگردان را مقابل هم قرار می دهد تا تمرین کرده و تقویت گردند. بعضی ها حریفهای تمرینی ای را که خدا برای آنها قرار داده از زندگی شان حذف می کنند. کسی حق ندارد ابتدائاً چنین اقدامی کند مگر مواردی که مثلاً زن اصرار به طلاق می کند و مرد همه راهها را رفته و مقاومت می کند ولی همچنان زن پا فشاری می کند، غیر از این فرار کردن است. کسی هم که فرار کند خدا حریف تمرینیِ دیگری برایش قرار می دهد تا بالأخره با دریافت اسمهای الله و تخلق به اخلاق الهی به او شبیه و نزدیک شود. شاگردی که قوی است درسهای مدرسه برای او کافی نبوده، شبها و حتی جمعه ها استاد و مربی برای او کلاسهای ویژه گذاشته تا رشد کند و قوی تر شود. انسان تا وقتی که در حال زد و خورد با حریف است رشد می کند. کسی که سر دیگران کلاه می گذارد در حقیقت کلاه خودش را برداشته و بر سر طرف مقابلش می گذارد. نفس تعداد و وحدت عددی ندارد بلکه یکی است و بدنها باعث تعدد و جدایی شده اند. انسان باید نهایت عشقش را به پای مردم بریزد زیرا همگی فرزندان پیامبر «صلی الله علیه و آله» بوده و این کار در واقع عشق ورزی به ایشان و الله است. تمام این عشقها در وجود انسان ذخیره می شود. ممکن است به کسی خوبی کنیم ولی او خوب تلقی نکند و متنفر شود ولی ما باید وظیفه مان را انجام دهیم. مثلاً والدین و مربی و استاد و برخی دوستان به فرزند و شاگرد خوبی هایی می کنند که ممکن است شاگرد نفهمد و فکر کند به او بدی می کنند. روز عاشورا امام حسین «علیه السلام» و یاران شان ذره ای کینه از طرف مقابل نداشته بلکه آنها را خیرخواهانه نصیحت می کردند و تا لحظه آخر سعی کردند آنها را بهشتی کنند. یزید به امام سجاد «علیه السلام» گفت: پشیمان است و قصد توبه دارد و حضرت راه را برای او نبست. اما از آنجا که «کلّ نفس بما کسبت رهینه» یزید در گرو اعمالش بود و قادر به توبه نبود، نتوانست بالاخره دو رکعت نمازی را که حضرت فرموده بودند را بجا بیاورد. ما همگی یکی هستیم و قالبها متفاوت است و اگر بین ملیتها و نژادهایی دیگر تفرقه بیندازیم از صدق فاصله گرفته ایم. رنگ پوست، چگونگی چهره و نوع ملیت و ... مهم نیست بلکه آنچه مهم است اینکه ما از جنس محمد و آل محمد «صلی الله علیه و آله» هستیم. فقر و ثروت، زیبایی و زشتی، و سایر ویژگی ها ظرفی برای امتحان ماست. امام سجاد «علیه السلام» می فرمایند: خدایا به نداده هایت به اندازه چیزهایی که داده ای شکر می کنم. انسان به لحاظ رعایت حقوق باید از فرزندان، والدین و نزدیکان شروع کند ولی به لحاظ حسی و رفتاری باید فرزندان دیگران را، فرزند خود، بلکه خودش بداند؛ «هو انت» ولی متأسفانه مردم گرفتار مشتی عقاید پوچ حیوانی هستند. بسیاری از اموری که ما گرفتارش می شویم خیالی است؛ از خیالی جنگشان و صلح شان                                  از خیالی نام شان و ننگ شان باید ملاکمان را مشخص کنیم تا رابطه مان با ناس و الله تنظیم کنیم. ما تا روابطمان را براساس اعضای خانواده آسمانی اصلاح نکنیم پرواز پیدا نخواهیم کرد. کسی که ظلم می کند یا به ظلم دیگران راضی است مانند کسی است که در کربلا فرزندان امام حسین «علیه السلام» را تکه تکه کرد. مگر بریدن سر بچه ها در سوریه با بریدن سر فرزندان امام حسین «علیه السلام»، در نزد خدا و حضرت سیدالشهدا «علیه السلام» فرق می کند؟ باید برای هر دو ناراحت شویم. امام باقر «علیه السلام» می فرمایند: اگر مردم داستان روز اول خلقت را می دانستند با هم اختلاف نمی کردند. همه ما واقعاً یک حقیقت هستیم. اینهمه عکس می و رنگ مخالف که نمود                                  یک فروغ رخ ساقی است که در جام افتاد مدیرانی که زیرمجموعه شان را مورد ظلم قرار می دهند یکی بودن را نمی فهمند. امام رضا «علیه السلام» خطاب به حضرت عبدالعظیم «علیه السلام» می فرمایند: «دوستان مرا از جانب من سلام برسان و به آنها بگو در دلهای خود راهی برای شیطان باز نکرده و اوقات خود را به دشمنی به یکدیگر مشغول نسازند...» حتماً حداقل زندگینامه مراجع را یک دور بخوانید والله شبیه ترین افراد به معصومین «علیهم السلام»، مراجع تقلید، عرفا و اولیای الهی هستند. مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی پسری داشتند که اگر زنده می ماند جانشین ایشان می شد. اما متأسفانه فرد نادانی را تحریک به قتل و بریدن سر ایشان می کنند که البته او را دستگیر می کنند. سید ابوالحسن به او می فرماید: اگر اینجا بمانی طرفدارانم تو را می کشند این پول را بگیر به ایران بگریز و برای خودت تشکیل زندگی بده. کسی می گفت: در مسیر تا رسیدن به منزل در گوش او به او و خانواده اش دشنام دادم به در منزل که رسیدیم گفت: زن و بچه من چه گناهی کرده اند؟ آن شخص به شدت شرمنده شده بود. متأسفانه ما خیلی خشن هستیم که اگر آنها را از خود نزداییم شب اول قبر، فرشته ها آن قدر روی ما کار می کنند تا از نفس ما آنها را جدا کنند. از سلمان پرسیدند: دُم سگ بهتر است یا ریش تو؟ پاسخ می دهد: هر کدام که از صراط عبور کند. پیامبر «صلی الله علیه و آله» به حدی مورد اهانت قرار می گیرند که شکمبه گوسفند بر سرش می ریختند، وقتی شخص مذکور یک روز حاضر نشده و این اتفاق نیفتاد حضرت سراغ ایشان را گرفته و متوجه شدند که بیمار است و به عیادت او رفتند. مشاهده می کنیم که حضرت عقده و کینه به دل نگرفتند. امروز اگر ما کینه های مقدسی داریم به خاطر عشق به معشوقمان است نه خود و فرزندمان. حضرت وقتی موفق به فتح مکه شدند یکی از سربازان حضرت اعلام کرد امروز روز انتقام است؛ «الیوم یوم المنقمه» ولی حضرت فرمودند: نه، امروز روز رحمت است؛ «الیوم یوم المرحمه» ابوسفیان رهبر کفر است اما پیامبر «صلی الله علیه و آله» به او و کسانی که به منزل او پناهنده می شوند امنیت می دهد: «هرکس به خانه ابوسفیان برود در امان است». ما باید ملاکهای روابط خود و دیگران را بفهمیم تا بعدها بتوانیم چگونگی رابطه با خانواده آسمانی را درک کنیم.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی این جلسه آخرین بحث درباره گناه را تقدیم عزیزان می‌کنیم: مهم‌ترین مسئله «اعراض از حرام» است که آثار برجسته ای در انسان دارد. خاصیت حرام‌های قلبی و عملی این است که یا انسان را سوزانده و تبدیل به سوختِ جهنم می‌کند و یا اینکه سوختِ پرواز ما به آسمان و بهشت می‌گردند. حرام مانند ارتفاع بلند است که از یک سو اوج است و از سوی دیگر دره و خطر سقوط. در تفریحاتی مانند موتور سواری و موج سواری، موانع باعث لذت بیشتر می‌شوند ولی اگر مهارت کافی نداشته باشند آسیب می‌بینند. گناه از جمله موانعی است که وقتی انسان به سلامت از آن عبور می‌کند بیشتر اوج گرفته و لذت می‌برد. در قرآن مجسمه ایمان و کفر را چند زن معرفی می‌کند. «ضرب الله مثلاً للذین کفروا إمرأه نوح و امرأه لوط کانتا تحت عبدین من عبادنا صالحین» خداوند برای کسانی که کفر ورزیدند زن نوح و زن لوط را مثال زده که زیر نظر دو بنده از بندگان ما (الله) بودند. این دو نفر مجسمه کفر بودند. جایی که نور است انسان دو موضع می‌تواند بگیرد یا رو سوی نور کرده و آن را دریافت کند و یا اینکه به آن پشت کرده و تاریکی حاصل شده و دید انسان کمتر گردد. بنابراین یک همسر خوب، هم می‌تواند مبارک شود و هم می‌شود خطرناک باشد. وقتی این دو زن پشت به همسرشان می‌کنند مجسمه‌های کفر می‌شوند. بنابراین خوبی‌های زمانی برای ما فایده دارند که با استفاده از آن‌ها ما خوب شویم. چه بسا کسانی که باهمسر خوب، استاد، رفیق شایسته، علما و مراجع، همسایگی با اماکن مقدس و ... جهنمی می‌شوند. از سوی دیگر می‌فرماید: «ضرب الله مثلاً للذین آمنوا إمرأه فرعون...» خدا درباره کسانی که ایمان آوردند مَثَل زن فرعون را زده است، تا جایی که اینطور دعا می‌کند: «... ربّ ابن لی عندک بیتاً فی الجنه...» پروردگارا! نزد خودت خانه ای در بهشت برای من بنا کن! همسر فرعون به قدری اوج دارد که به بهشت اکتفا نکرده و آن را حتماً در نزد خدا می‌خواهد. عامل این رشد، فرعون است پس یک شوهر فاسد می‌تواند انسان را تا فاطمه زهرا «سلام الله علیها» ببرد. بسیاری از اولیای الهی با ترک حرام‌ها اوج گرفتند؛ لقمه حرام، دیدنی یا شنیدنی حرام و ... فضای حرام هم فرصت اوج گرفتن است البته به برکت تَرک آن‌ها. نورانیت ما هم چنین خاصیتی دارند. یعنی اگر از آن بهره ببریم به آسمان پرواز کرده و اگر پشت به آن کنیم در تاریکی دچار گمراهی و کفر می‌شویم. پس هر چیزی جنبه ناری و نوری دارد. گاهی یک عشق زمینی انسان را از خدا جدا می‌کند به طوری که اگر به آن برسد از شوق غافل شده و اگر به آن نرسد از غصه خدا را فراموش می‌کند چنین عشقی نحس و نفرت انگیز است و سبب حقارت نفس می‌گردد. هر کدام از معشوق‌های چهارگانه (حس، خیال، وهم و عقل) که مانع معشوق فوق عقل شوند شوم و نامبارک است، اعم از عشق‌های زمینی، صورت‌های مقدس، علائق علمی و ... امام رضا «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «السّفله من کان له شیء یلهیه عن الله تعالی» پستی آن است که شخص چیزی داشته باشد که او را از خدا غافل کند. این پستی را که می‌فرماید از ذات دنیا نیست بلکه در وابستگی ما به دنیاست. در قرآن بیش از دویست آیه داریم که دنیا را مذمت نکرده بلکه توصیف نموده است. در روایات بیش از سیزده چهارده هزار بار در مورد دنیا سخن گفته شده است که بدی آن را ذکر نکرده بلکه اگر موردی هم بیان شده مربوط به نوع برقراری ارتباط ما با دنیا و وابستگی به آن است. به قول علی «علیه‌السلام» دنیا، رحم و مادر است و ما را به الله می‌رساند. دنیا می‌تواند بهشت و بالاتر از آن را بسازد. دنیا «اسم اعظم» خداست چون می‌تواند بی نهایت ما را به کمال برساند. حضرت سجاد «علیه‌السلام» فرمودند: «الدنیا، دنیاءان؛ دنیا بلاغ و دنیا ملعونه» دنیا دو گونه است، دنیای رساننده و دنیای دور کننده از رحمت الهی. اساساً در مخلوقات الهی ما نمی‌توانیم به بد و شر تعبیر کنیم بلکه نوع برقراری ارتباط انسان است که تولید شر می‌کند. علت نجاست بدن کافر، روح آلوده کافر است که به جسم نحسی و شر می‌دهد و با اقرار زبانی و قلبی به شهادتین این آلودگی رفع می‌شود. مانند اینکه مواد غذایی از قبیل چربی، قند و انواع خوراکی‌ها برای بدن لازم و مفید هستند و در عین حال از یک حدی که تجاوز کنند سلامتی را به خطر انداخته و تولید شرّ کرده فلذا باید از آن‌ها پرهیز کرد. عرض کرده‌ایم: در بخشهای حس، خیال، وهم و حتی عقل نباید اضافه وزن جذب کنیم زیرا ما را سنگین کرده و مانع پرواز فوق عقل می‌گردد. شهوت هم امر مبارکی است زیرا برخورد درست با آن، و نیز مقابله به موقع با آن، انسان را اوج می‌دهد. شیطان هم به قول آیت الله جوادی آملی «حفظه الله» وجود مبارکی است که به برکت وجود او انسان به ولایت الله و درجات عالی بهشت راه می‌یابد، البته به شرط برخورد با وسوسه‌های او و مقابله درست و بجا. دنیا، هم وسیله اوج انسان است و هم وسیله سقوط. نبی اکرم «صلی الله علیه و آله» می‌فرمایند: «مَن أعرض عَن محرَّمٍ أبدله الله به عباده تسرّهُ» کسی که از حرامی اعراض می‌کند خدا آن را تبدیل به عبادتی شاد کننده می‌نماید. اساساً بین فطرت و طبیعت چنین رابطه ای برقرار است، گناه کردن طبیعت را تقویت، و فطرت را تضعیف و تحت فشار قرار می‌دهد. گناه، مفت تمام نمی‌شود و به محض گناه تاریکی وجود انسان را می‌گیرد. گاهی یک معصیت انسان را به جنون می‌کشاند. عذاب وجدان در اثر اختیار داشتن ماست که می‌توانستیم کاری را انجام ندهیم و انجام دادیم. زمانی که وجهی را پیدا کردیم اختیار داریم دو عمل انجام دهیم یا آن را مصرف کرده و وارد زندگی کنیم که در این صورت عذاب وجدان و تاریکی آورده و اثرش در خانواده به صورت بی ادبی، بی وفایی، گستاخی و نمود می‌کند، یا اینکه به ندای فطرت پاسخ داده و آن را به صاحبش باز می‌گردانیم و طبیعت را تضعیف می‌کنیم و اینگونه احساس انسانیت، قدرت، نشاط و آرامش و شجاعت به انسان دست می‌دهد. گاهی برای انسان پیش می‌آید که به حرم مشرف می‌شود ولی اصلاً نمی‌تواند ارتباط برقرار کرده و او را تحویل نمی‌گیرند. اما گاهی بسیار شیرین مرتبط می‌گردد، فلذا توصیه شده که قبل از هر رابطه ای با استغفار و صدقه، استحمام کرده و پاکیزه وارد شویم. البته صدقه ای که به ما فشار بیاورد نه اینکه شیطان را خوشحال کند. صدقه کم، انسان را رشد نمی‌دهد بلکه طلبکار از خدا می‌کند. انسان اگر در رابطه‌های زمینی‌اش هم بخل کند شایسته ترک کردن است. یکی از ویژگی‌هایی که اگر مرد داشته بشد و در دوران عقد معلوم شود حتماً باید آن را به هم زد «بُخل» است. پیامبر «صلی الله علیه و آله» شخص بخیل را از خودشان طرد کردند و نپذیرفتند. به قول حضرت هر آلودگی در شخص خسیس وجود دارد. درباره انفاق خداوند جبران یک تا هفتصد برابر را تضمین کرده ولی اکثراً به خدا اعتماد ندارند و از حرکت‌های بزرگ می‌ترسند. نکته دوم که قبل از رابطه‌های آسمانی باید رعایت کنیم «استغفار» است. وقتی از حرام بگذریم نشاط می‌یابیم و هنگامی که مرتکب حرام شویم نفس لوامه و فرشتگان آن را کوفتمان می‌کنند. کسی که لقمه حرام و فعل حرام را به خانه راه دهد اثرش را می‌بیند. وجود ماهواره در خانه هیچ توجیهی ندارد و هر کس ادعای استفاده درست از آن را می‌کند بیخود می‌گوید. به قول مسیح «علیه‌السلام» در آب رونده، خیس شونده است. ما دوستانی در آمریکا داریم که تلویزیون هم در منزل ندارند. حرام را باید از پیرامون و وجودمان بزداییم. حرام مانع از این می‌شود که اعمال خیر و عبادی اثرگذار باشند حتی اگر انسان در کنار معصوم «علیهم‌السلام» باشد. اطرافیان پیامبر «صلی الله علیه و آله» از مصادیق بارز هستند. روز عاشورا حضرت زینب «سلام الله علیها» تعجب می‌کنند و از حضرت می‌پرسند: برادر آیا این‌ها ما را نمی‌شناسند؟ سیدالشهدا «علیه‌السلام» ضمن اینکه شناخت ایشان نسبت به این خاندان را تصدیق می‌نمایند می‌فرمایند: «مُلئَت بطونهم من الحرام...» شکم‌هایشان از حرام پر شده است. حرام باعث می‌شود اگر کسی تا بهشت رفته باشد باز گردد. من چه کسانی را می‌شناسم که مکاشفه کرده‌اند ولی با وجود این در اثر حرام، همه را انکار کرده‌اند. شخصی قصد انجام عمل حرامی را داشت و نصیحت فایده ای به حالش نداشت. حتی امیرالمؤمنین «علیه‌السلام» را در خواب دید و حضرت او را منع کردند و تا یک هفته از این خواب متأثر بود ولی نهایتاً کار خودش را انجام داد. مرحوم مجتهدی «رضوان الله علیه» می‌فرمودند: کسی که به لجبازی افتاده، خدا هم با او حرف بزند بی فایده است. لذا انسان باید همه ارتباط‌های حرامش را قطع کند تا شیرینی و شادی عبادت را احساس کند. رمز دوام شادی مؤمن در پرهیز از حرام است. حرام انسان را شبیه این تعبیر قرآن می‌کند: «نظر المغشی...» یعنی ممکن است ببیند ولی بصیرت ندارد؛ «... لهم قلوب لا یفقهون بها...»، «... ولهم اعین لایبصرون بها...»، «... و لهم آذان لا یسمعون بها...» حرام همه سیستم انسان را از کار می‌اندازد و ضمن اینکه ظاهراً همه را دارد ولی امکان استفاده ندارد. حرام حتی هوش و حافظه را از کار می‌اندازد و روی تک تک سلول‌ها اثر می‌گذارد. چنانچه در تحقیقات پروفسور ژاپنی مولکول‌های آب در برابر کلمات مختلف واکنش‌های مختلف نشان می‌دادند و زیباترین حالت آن با شنیدن نام الله صورت می‌پذیرد. زیاده روی در حلال هم آثار نامطلوب دارد چنانچه باید با غسل آثار جنابت حتی از راه حلال، را از جسم و روح بزداییم. حالا شما حرام آن را در نظر بگیرید که چقدر انسان را دور می‌کند و سیستم‌های وجودی انسان را دچار آسیب می‌کند. گناهانی مانند غیبت، ربا، نزول و ... که به مراتب آلودگی بیشتری به همراه دارند. دوری از گناه حتی در سلامتی جسم مؤثر است. عمر مؤمنین از فاسقین بیشتر بوده و هر قدر عمرشان افزایش می‌یابد زیباتر و نورانی تر شده و سلامتشان هم بیشتر می‌شود. عبادت و حلال روی تمام سلول‌های بدن و سیستم‌های آن اثر مثبت دارد، فلذا فرموده‌اند: عبادت ده جزء است که نه جزء آن کسب حلال است. در روایت آمده: مهریه خانم‌ها از حلال‌ترین مالهاست که اگر به کسی دادند و شفا گرفت تعجب نکنید. تا ممکن است زندگی خود را از حرام‌ها پاک کنید. به خانم‌ها توصیه شده که هر دو نوع حجاب را رعایت کنند هم پوشش داشته باشند و هم برجستگی‌های تحریک کننده را از دید نامحرم بپوشانند و مصداق «کاسیات عاری‌ات» (لباس‌پوش‌های عریان) نباشند. حضرت فرموده‌اند: من از زن‌هایی که موهای سرشان را مانند کوهان شتر و دم اسب می‌بندند نفرت دارم هر چند آن‌ها از من دور بوده و راهی به سوی من ندارند. لباس‌های رنگی هم برای خانم‌ها ایرادی ندارد ولی مراقب باشند که رنگ‌ها تحریک کننده نباشند و نامحرم را جلب نکنند. بعضی حجاب‌ها به قدری تزیین دارد که به اندازه یک بی حجاب نظرها را جلب می‌کنند. امر شده اگر نامحرم بوی عطر زن را استشمام کرد مستحب است که غسل جنابت کند زیرا به حس یک مرد زنا داده است. البته از بازمانده بوی عطری که زن به منظور حلال به خودش زده، به مشام نامحرم برسد اشکالی ندارد. خانمی که سختی‌های حجاب را رعایت می‌کند مانند کسی است که در راه خدا در خونش می غلطد. در یکی از شهرهای اسپانیا فقط یک خانم حجاب داشت و خیلی مورد تمسخر بود چنین کسی در این شرایط لحظه به لحظه برایش ثواب شهادت نوشته می‌شود. کسی که همه رفقایش را با هر وضعیتی نگه می‌دارد خیلی ترسو و خودشیفته است و تحمل ملامت را ندارد در صورتی که قرآن در وصف مؤمنین حقیقی می‌فرماید: «... و لا یخافون لومه لائم...» از ملامتِ ملامت کنندگان نمی‌ترسند. خدا در قرآن ایرانی‌ها را اینگونه تمجید می‌کند: با مؤمنین خوش اخلاق و مهربان بوده و در مقابل کفار، عزیز و نفوذناپدیر بوده و اصلاً به آن‌ها باج نمی‌دهند و نیز از سرزنشِ سرزنش کنندگان واهمه ای ندارند و هر قدر استکبار با آن‌ها دشمنی کند و شادتر می‌شوند. درباره ایرانی‌ها اول می‌فرماید: من آن‌ها را دوست دارم و آن‌ها هم مرا دوست می‌دارند. عشق‌بازی با خدا و اهل بیت «علیهم‌السلام» کار ایرانی‌ها بوده و بقای دین اهل بیت «علیهم‌السلام» با ایرانیان بوده و تا قیامت خواهد بود. در روایت آمده: همه یاران امام زمان «عجل الله تعالی فرجه الشریف» عجم هستند و غیر عجم خیلی کم است. مؤمن حقیقی می‌تواند در مقابل حرام مقاومت کند و با کسی تعارف و مسامحه ندارد. همانطور که اگر کسی از او بخواهد دستش را روی حرارت آتش بگیرد مقاومت می‌کند، حتی اگر آن کس پدر یا مادر باشد که قرآن می‌فرماید به آن‌ها توهین نکن ولی اطاعت آن‌ها را هم نکن. در مقابل پیشنهاد حرام باید مقاومت کرد. بشارتی از علی «علیه‌السلام» است که می‌فرمایند: «ما اهمّنی ذنب امهلتُ به عده حتّی اَصَلی رکعتین و اسأل الله العافیه» گناهی که بعد از آن مهلت داده شوم که دو رکعت نماز بجا آورده و از خدا طلب عافیت کنم مرا دچار وحشت نمی‌کند. همچنین فرموده‌اند: مؤمن کسی است که دائماً توبه می‌کند (نه اینکه دائم گناه می‌کند) یعنی به محض اینکه مرتکب گناهی شد فوراً توبه می‌کند و جبران می‌نماید. همان دو رکعت نماز جهنم ناشی از آن گناه را خاموش می‌کند. این‌گونه اجازه القای ناامیدی توسط شیطان را نمی‌دهیم. البته به شرط اینکه مهلت دو رکعت نماز و توفیق آن را به ما بدهند. یزید از امام سجاد «علیه‌السلام» پرسید: ممکن است توبه من پذیرفته شود؟ حضرت پاسخ مثبت دادند و در جواب اعتراض حاضرین فرمودند: او موفق به خواندن دو رکعت نماز و استغفار نمی‌شود و همانطور هم شد. به شخص رباخواری گفته بودم دو رکعت نماز بخواند بعد از شش ماه مراجعه کرد و گفت: من یزید شده‌ام و نمی‌توانم. لقمه حرام با انسان این کار را می‌کند. امام صادق «علیه‌السلام» از امیرالمؤمنین «علیه‌السلام» نقل فرموده: «تو که کارهای رسوا کننده کرده ای نیشت را به خنده باز مکن و کسی که مرتکب گناهان شده نباید خود را از غافلگیر شدن (توسط عذاب خدا) ایمن داند.» مرگ برای انسان غافلگیری می‌آورد. کسی که گناه می‌کند نباید از آن شاد باشد که فرموده‌اند: «من أذنبَ ذنبا و هو ضاحک دخل النّار و هو باک» کسی که گناه کرده در حالی که می‌خندد، وارد آتش (جهنم) شده در حالی که می‌گرید.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی در چند جلسه گذشته دوازده مورد از کفاره گناهان را عرض کردیم: البته کفارت قطعاً منحصر به موارد برشمرده نمی‌شود و اعمال دیگری در ردیف این‌ها، سبب آمرزش گناهان می‌شوند از جمله محبت و رفتارهای محبت آمیز، حفظ آبروی دیگران و پرده پوشی گناهان و ... . عاملی که مانع ارتکاب گناه می‌شود معرفت است؛ هر قدر معرفت انسان بیشتر می‌گردد عصمتش هم بیشتر می‌شود چون باطن گناه را می‌بیند به سمت آن نمی‌رود. عامل اصلی انواع گناهان غالباً جهل است. «الجهل معدن الشر» «الجهل فساد کل امر» جهل در زمینه خودشناسی، هدف از خلقت و ساختار وجودی انسان و قوای او، و جهل به دین باعث این همه آسیب می‌شود. عامل سربلندی و آرامش و شادی معرفت است و هرقدر سطح معرفت بالا رود، قدرت، نشاط و آرامش بیشتر می‌گردد. عامل دیگر ممانعت از گناه شناخت و محبت به خدا و اصل وجودی خودش است. کسی که قدر خودش را شناخته باشد دست به کارهایی که اهانت به شخصیتش باشد نمی‌زند فلذا با گناه خودش را آلوده نمی‌کند و اساساً به راحتی وسوسه نمی‌شود و اگر هم مورد حمله شیطان واقع شود مقاومتش بسیار بالاست. انسان در اموری که عصمت دارد مورد حمله شیطان قرار نمی‌گیرد و گناهانی مثل شرابخواری، قمار و زنا حتی به ذهن ما خطور هم نمی‌کنند. وسوسه شیطان، امتحانات الهی و لغزش‌ها در جاهایی است که انسان نقطه ضعف دارد. ممکن است به صورت علاقه افراطی و خوارکننده نسبت به مال و یا نزدیکان انسان باشد: «إن من أزواجکم و أولادکم عدوٌّ لکم» گاهی هم دل‌بستگی های علمی سبب فساد انسان می‌شود علاقه به علم و اطلاعات تا اندازه ای مفید است ولی اگر به پروازهای فوق عقلانی لطمه بزند مضر است. علم باید بال باشد نه وبال. علم اگر در تصرف فوق عقل قرار نگیرد قطعاً مورد احاطه وهم و شیطان می‌شود. پس ممکن است شخص عالم ولی نادان هم باشد، چرا که علم با جهل جمع می‌شود ولی با عقل همراه نمی‌گردد؛ «ربَّ عالمٍ قد قتلَهُ جهله» چه عالمانی که جلهشان آن‌ها را به کشتن داده است. «عقل» بینش و نوری است که از طرف خدا به قلب انسان وارد می‌شود عرض کردیم: انسان از ناحیه ای که نقطه ضعف دارد مورد حمله شیطان واقع می‌شود؛ اعم از مشکلات در انواع ارتباط‌ها، یا مسائل مادی و ... . اساساً غصه خوردن افراد برای نقطه ضعف‌هایی که دارند از قبیل ترکیب صورت، رنگ پوست و اندازه قد و ... یک گناه و یک تقصیر است. کسی که دچار فشار روحی می‌شود، یا معصیت کرده و یا دل‌بستگی بالاتر از فوق عقل دارد. رمز آرامش مؤمن این است که دل خوشی‌های فوق عقلی او آن قدر زیاد است که کمبودهای پایینی او را به غم نمی‌کشاند و اگر غمگین شد بیمار است؛ «الغم مرض النفس». مؤمن همواره توسط فطرت تغذیه شده و از آسمان محبت و مستی دریافت می‌کند که از کمبودهای بخشهای پایینی دچار غصه و اضطراب نمی‌شود. انسان جایی در سیطره غم می افتد که دل‌بستگی های حسی، خیالی، وهمی و حتی عقلی او بر فوق عقلش غلبه کرده باشند؛ فلذا با داشتن خدا شاد نمی‌شود و حتی با وجود اهل بیت «علیهم‌السلام» مضطرب بوده و راهش روشن نیست. چنین کسی باورهای حیوانی‌اش در مورد خود بیشتر از باورهای انسانی‌اش است. خُلقیات و رفتار انسان ظهور باطن او و نمایانگر عشق و میزان معرفت او می‌باشند. باید معرفت خود را افزایش دهیم تا محبت که یکی از میوه‌های آن است افزایش یابد. ما باید دل خوشی‌های ابدی و بهشتی داشته باشیم تا به دوام دل خوشی‌های ناپایدار بخش طبیعی نیفتیم زیرا آن‌ها هزاران ناخوشی به همراه دارند و دائماً انسان را دچار فراز و نشیب می‌کنند. هر خواسته ای درد سرهایی به همراه دارد. تنها وصالی که تولید شادی و آرامش کرده و طلاق در آن صورت نگرفته و دعوایی در کار نیست، عشق‌های فوق عقلانی و ابدی است. اگر این اتفاق بیفتد به قول قرآن انسان به وادی امن وارد می‌شود و هیچ حادثه ای او را به گناه، غصه و بدجنسی و حسادت نمی‌کشاند. حسادت و بدبینی مربوط به حقارت نفس است. کسی که به غیب متصل می‌شود بی نهایت ظرفیت پیدا می‌کند. امام صادق «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «إنّ صله الرَّحم و البرّ لیهوِّنان الحساب و یعصمان مِن الذُّنوب» همانا پیوند خویشان و نیکی کردن، حساب را راحت و (شخص) را از گناهان مصون می‌دارد. انسان باید با خویشان کافر هم ارتباط داشته باشد مگر اینکه دینش به خطر بیفتد. البته انسان باید همواره ایشان را دوست بدارد و جویای احوال ایشان باشد و هر کاری از دستش برمی آید درباره‌شان انجام دهد. چه طلبه‌های غیر ایرانی که علیرغم اختلاف در دین با خانواده‌هایشان ارتباط داشته و به آن‌ها مهر می‌ورزند. در مورد والدین غیر مسلمان اسلام دستور عدم اطاعت، اما در عین حال رفتار شایسته و با محبت را می‌دهد: «فلا تُطعهما و صاحبهما فی الدنیا معروفا» اثر این تکیه بر خانواده آسمانی این است که اگر مورد بی مهری خانواده زمینی قرار گرفتیم احساس کمبود نخواهیم کرد و تحقیر نمی‌شویم. کسانی که در پرورشگاه رشد یافته و والدینشان معلوم نیست اگر ویژگی‌های تربیتی مناسبی داشته باشند ازدواج با آن‌ها هیچ اشکالی ندارد. افرادی که از زنا متولد شده‌اند هم قابل تربیت و رشد انسانی هستند چنانچه معصوم «علیهم‌السلام» شخص زنازاده را چنان تربیت می‌نماید که تا شهادت پیش می‌رود. والدینِ بد، اقتضای بد شدن بچه را می‌کنند ولی باعث محکومیت او به بدی نشده و می‌توانند مورد تربیت صحیح قرار گیرند. «صله رحم» به قدری مهم است که فرموده‌اند: «بوی بهشت از پانصد سال راه به مشام رسیده ولی قاطع رحم، آن را هرگز استشمام نمی‌کند.» صله ارحام برکت‌های فردی و اجتماعی و حتی سیاسی، و دنیایی و آخرتی به همراه دارد. با صله ارحام امنیت اجتماعی و ملی حاصل می‌شود و سبب ذوب شدن گناهان و از بین رفتن عقده‌های او می‌گردد. در روایت داریم: تا می‌توانید رفیق پیدا کنید که هر رفیقی شفاعتی دارد. چنانچه در دنیا به حرمت رفاقت از دوست کمک می‌گیریم و گاهی رفیق از خویشان انسان به او نزدیک‌تر است. باید انبیاء، صدیقین، صالحین، شهدا و ملائکه الله را دوست خودمان قرار دهیم تا از شفاعتشان در قیامت بهره مند شویم. چه میهمانی‌ها و بزم‌های بهشتی که توسط همین رفقا در بهشت ترتیب داده خواهد شد و انسان نمی‌داند در کدام یک شرکت کند. اشتباه است که ما فکر کنیم تنهاییم؛ ما با تمام خلقت در ارتباط هستیم از الله تا ماده. انسان می‌تواند ارتباطاتش را به گونه ای تنظیم کند که روز محشر به عنوان میلیون‌ها انسان محشور گردد. چنین شخصی هرگز یک نفره زندگی نکرده و یک عشق جاودان به الله و همه مخلوقاتش داشته و به اندازه آن‌ها بزرگ شده است: «أینما تولّوا فثمّ وجه الله» به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست                   عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست اگر آنچه نفس به آن تعلق یافته بهشتی باشد انسان را بهشتی، و اگر جهنمی باشد انسان را اهل جهنم می‌نماید. زمانی که روح به جسم تعلق می‌گیرد بدن بسیار کوچک است اما هر قدر بدن برزگتر شده از سیطره روح خارج نمی‌شود و روح همه آن را در بر می‌گیرد. انسان می‌تواند به قدری رشد کند که الله در قلبش جا بگیرد. مرحوم سید حیدر آملی فرمود: اگر عرش خدا چند میلیون برابر هم شود قلب من گنجایش آن را دارد. خداوند عرش و کرسی دارد: «وسع کرسیّه السموات و الارض» کرسی خدا آسمان‌ها و زمین را در بر می‌گیرد. فرمودند: آسمان اول مانند حلقه ای در آسمان دوم است. همینطور آسمان دوم در آسمان سوم و ... همه آسمان‌ها و زمین در کرسی خدا همچون حلقه و همه کرسی خدا در عرش او نیز در حکم حلقه ای می‌باشد. (آسمان اول متشکل از صدها میلیون کهکشان است که فقط یک کهکشان راه شیری شامل منظومه‌هایی است که منظومه شیری یکی از آن‌هاست.) اگر الله اکبر را با توجه و معرفت بگوییم دلمان بزرگ می‌شود زیرا می‌فهمیم که غایت و معشوق ما الله است. سلامت و شفای دل انسان به تعظیم خداست. اگر رکوع و سجود را درست انجام دهیم دلمان پاک می‌شود. خداوند می‌فرماید: آسمان و زمین گنجایش مرا نداشته ولی دل بنده مؤمن، مرا در خودش جای می‌دهد. انسانی که ما می‌شناسیم در حد حیوان هم نیست. چه حیواناتی که به بهشت راه یافته ولی بعضی انسان‌ها بهشت نمی‌روند، انسان مورد شناسایی ما جماد هم نیست زیرا درباره جماد خداوند می‌فرماید: «... و إن منها لما یهبط من خشیه الله...» سنگ‌ها از خشیت خداوند فرو می‌ریزند ولی بسیاری از انسان‌ها از نام الله تکانی نمی‌خورند. شناختی که در دانشگاه‌ها از انسان به ما می‌دهند در حد سنگ هم نیست. خدا طاغوت‌ها را لعنت کند که در طول تاریخ برای بزرگ شدن خودشان ما را کوچک نگه داشتند. یک انسان قدرت دارد که در حکم میلیون‌ها نفر محشور گردد. حضرت معصومه «سلام الله علیها» چنان عظمت دارند که روز قیامت می‌تواند به تنهایی همه اهل محشر را شفاعت کند. علمای عظام و مراجع گرانقدر ما در دامن این خانم پرورش می‌یابند. خانمی که کسی شایسته همسری او نبود و تا آخر عمر مجرد ماند. پس ازدواج نکردن ننگ نیست و نباید باعث کوچکی شود. دختران موسی بن جعفر «علیه‌السلام» همگی مجرد از دنیا رفتند. هرقدر در دنیا دوستانمان را افزایش دهیم صله ارحام بیشتر داشته و نفسمان سعه پیدا می‌کند. غصه اقوام را خوردن انسان را بزرگ کرده و غم دوستان اثر بیشتری در بزرگی انسان داشته و غصه دشمن را خوردن انسان را رحمان می‌کند. کسی که غم همه مظلومان و گرفتاران عالم را بخورد خیلی عظمت می‌یابد. مؤمن از انحراف و فسق فرزندش ناامید نمی‌شود چرا که می‌تواند میلیون‌ها فرزند داشته و روز قیامت با آن‌ها محشور گردد به شرط آنکه برای آن‌ها دغدغه داشته باشد. نیکی کردن هم علاوه بر صله رحم باعث آمرزش گناهان می‌شود. حضرت فرمودند: به کسانی که لیاقت داشته و یا لیاقت ندارند نیکی کنید زیرا مهم این است که صاحب احسان، بزرگ می‌شود. پس با خیانت دیگران تحقیر نمی‌شویم. پاسخ ندادن به محبت‌های ما، بیشتر ما را بزرگ می‌کند زیرا اگر جواب خوبی را با خوبی بدهند ما متوقع و گدا بار می‌آییم. خداوند وقتی اولیائش را می‌خواهد تربیت کند آن‌ها را یتیم می‌کند تا از شرک‌های این چنینی رها شوند و عشق به الله و آسمان پیدا کنند. سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی                                عشق محمد (ص) بس است و آل محمد (ص) کسی که احسان و صله رحم کند خداوند حیا می‌کند که بر او سخت بگیرد و حسابش را راحت می‌کند. زیرا سال‌ها نقش او را در زمین ایفا کرده و ربوبیت می‌کرده است. حساب این افراد سبک و حتی گاهی بی حساب خواهند بود. در روایت آمده: وقتی چهل نفر روی کفن شخصی امضاء کرده و می‌نویسند: «اللهمّ إنّا لا نعلم منه إلاّ خیراً» خدایا ما از او جز خیر ندیدیم، خدا از او می‌گذرد. حیف نیست که ما با این خدا رفاقت نکنیم؟ وقتی صله رحم این‌قدر در زندگی انسان نقش دارد چه قدر ناشایست است که زن و شوهر مانع ارتباط یکدیگر با خانواده و دوستان و محبت به ایشان گردند. اگر کسی به کمک ما نیاز دارد در حق او کوتاهی نکنیم حتی اگر آن‌ها به ما کمک نکرده باشند زیرا برای ما مغفرت محسوب می‌گردد. یاری کردن دیگران فرصتی برای رشد ماست. بدجنسی دیگران را تلافی نکنیم که جهنمی می‌شویم و باعث خلق مار و عقرب‌های بی‌رحم می‌گردیم. اثر دیگر صله رحم و احسان «مصون ماندن از گناه» است. انسان وقتی بزرگ می‌شود گناه نمی‌کند چون متوجه لکه دار شدن خود می‌شود. امیرالمؤمنین «علیه‌السلام» می‌فرمایند: لَو لَم یرغّب اللهُ سبحانهُ فی طاعته لَوَجب أن یُطاع رجاءَ رحمتِهِ» اگر خدای سبحان طاعتش را واجب نمی‌کرد عاقل باید به امید رحمتش او را اطاعت می‌کرد. مگر کسانی که استاد و مربی هستند به سراغ دیگران می‌روند که شاگردی‌اش را بکنند؟ بلکه افراد برای شاگردی به نزد او رفته و حتی هزینه هم می‌پردازند. اما خداوند بهشت و مغفرت به انسان می‌دهد و فقط از ما معیت می‌خواهد. علی «علیه‌السلام» منظور شان این است که اگر خداوند به مقام ناز هم می‌رفت انسان عاقل باید به دنبال چنین خدایی برود. اگر خدا ما را به مراجعه به اهل بیت «علیهم‌السلام» هم ترغیب نمی‌کرد آیا برای هدایت ما و عشق ورزی ما از ایشان بالاتر می‌یافتیم؟ کسی که دلش به ایشان استحکام نیابد در نهایت بی عقلی است. «الله» بهترین مربی است و شایسته نیست انسان سراغ کمر از آن برود و کسی که شک دارد مشکل عقلی دارد. وای به حال کسی که از «الله» فرار می‌کند. ادامه حدیث مذکور از امام علی «علیه‌السلام» «... لو لم ینه الله سبحانه عن محارمه لوجب أن یجتنبها العاقل» اگر خدای سبحان از محرماتش نهی نمی‌کرد حتماً واجب بود که عاقل از آن‌ها اجتناب کند. چنانچه یک دانشجوی عاقل برای رسیدن به هدفش بسیاری از امور مباح را بر خودش حرام می‌کند، ما هم فرصت وقت تلف کردن نداریم چون به زودی عمرمان تمام و ملک الموت به سراغمان خواهد آمد. علی «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «شغل من الجنّه و النّار أمامه» کسی که بهشت و جهنم را پیش رو دارد مشغول است. کسی که توجه ندارد دائماً به کارها و حتی درس‌های غیر ضروری مشغول است. تمام نگرانی‌های ما در مورد امور مادی است و به بُعد حیوانی ما مربوط است در صورتی که مصیبت حقیقی نزدیک بودن مرگ و عدم تولد سالم است. تولد غیر سالمی که ناشی از حسادت، بدبینی، عصبانیت و زودرنجی و ... می‌باشد. حرام انسان را محدود می‌کند. حلال هم باید به اندازه نیاز مصرف شود. عمر دنیا در مقابل آخرت، یک لحظه است بنابراین ما باید برای آن تلاش کنیم. متأسفانه شیطان ما را به چیزهایی که ارزش غصه خوردن ندارد مشغول می‌کند اعم از امور حسی، وهمی و خیالی و عقلی و ما را از فوق عقل باز می‌دارد. کسی که در اثر بی اعتنایی همسر و ورشکستگی اقتصادی و ... رابطه‌اش با خدا خراب می‌شود اصلاً قدر و قیمتش را نمی‌شناسد. کسی را که با عمل دیگری مؤاخذه نخواهند کرد. «و لا تزروا وازره وزرَ اُخری» و افراد با پرداختن به خطاهای دیگران سر خودشان را گرم می‌کنند و از آخرتشان غافل می‌گردند.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی علاوه بر نُه عاملی که تاکنون به عنوان کفاره گناهان بررسی کردیم سه عامل دیگر در روایات ذکر شده است. هنگام اذان صبح ملائکه ای که برای ثبت اعمال نزد ما می‌آیند نباید ما را در حال انجام کار بد ببینند. توجه داشته باشیم که با ایشان سلام و احوالپرسی و خوش آمدگویی داشته باشیم و از طرفی شب هم که می‌خواهند بروند با دعا و تحیت ایشان را بدرقه نماییم تا آخرین چیزی که برای ما می‌نویسند عبادت باشد. اگر اول و آخر نامه ای که ایشان از اعمال روزانه ما برای خداوند می‌نویسند خیر باشد خداوند مابینش را می‌بخشد. خیلی مهم است که ورود ایشان بر ما و خروجشان توأم با معصیت ما نباشد. این موضوع دهمین کفاره بوده و یازدهمین آن صلوات بر محمد «صلی الله علیه و آله» و آل محمد است. دوازدهمین مورد هم «موت» و فشارهایی است که انسان در آن هنگام تحمل می‌کند. نگاه ما به این عوامل و اثرشان در زندگی خیلی مهم و تعیین کننده است. دنیا علت آخرت و لذا مهم‌تر و قوی تر از آن است زیرا علت همیشه از معلول قوی‌تر است. اگر کسی به این امر توجه داشته باشد سبک زندگی‌اش را که عبارت است از ارتباطات، انتخاب‌ها، افکار و رفتار را صحیح تنظیم می‌کند؛ «الدنیا مزرعه الآخره» دنیا آخرت را می‌سازد همان‌طور که رحم دنیای جنین را می‌سازد. پایه زیبایی و سلامت، هوش، عقل، دین و اخلاق در رحم پی ریزی می‌شود. رحم نقش تعیین کننده داشته و آینده جنین و حتی نسلش را می‌سازد. کسی که آینده فرزند و نسلش برای او مهم است باید به تقویت ژن‌هایش قبل از بارداری پرداخته و همسر مناسب هم انتخاب کند. اگر انسان سهل انگاری کند با سرنوشت یک نسل بازی کرده است. قرآن می‌فرمایند: در قیامت اعضای خانواده یکدیگر را مؤاخذه می‌کنند. یکی از موارد همین نکته و مراقبات است. در آخرت ما میوه‌های دنیا را می‌چینیم. کسی که دنیایش سالم باشد از آخرت سالم نیز برخوردار خواهد شد. قرآن آخرت را دارالسّلام می‌داند و فقط کسی وارد آن می‌شود که سالم از دنیا برود. ما شش تولد از رحم به دنیا داریم: «سالم، سالم قوی، ناقص، معلول، بیمار و ضعیف» که شبیه همین تولدها را از دنیا به آخرت داریم. کسانی قدرت بهره برداری از آخرت را دارند که یا سالم متولد شده‌اند و یا سالم قوی. چهار نوع تولد دیگر دردسرآفرین هستند. درباره اهل بهشت قرآن می‌فرماید: «لا یسمعون فی‌ها لغواً و لا تأثیماً الاّ قیلاً سلاماً سلاماً» اینکه در آنجا حرف‌های لغو و نزاع ندارند برای این است که در دنیا اهل سلم و سلامتی بوده‌اند. «من کان فی هذه اعمی فهو فی الاخره اعمی» کسی که در دنیا کور است در آخرت هم کور خواهد بود. کسی که الله، خانواده آسمانی، بهشت و بخش‌های اصلی وجودش را نبیند قطعاً به آخرت کور متولد می‌شود. در آموزه‌های دینیِ نادرست، دنیا را برای ما بی ارزش ترسیم کردند لذا ما هم به آن اهمیت ندادیم نه دنیایمان را آباد کردیم و نه شادی و آرامش را تأمین کردیم در نتیجه آخرت مان را هم خراب کردیم. کسی که در دنیا شاد و آرام نیست قطعاً آخرت شاد و آرامی نخواهد داشت. به محض ورود به آخرت ما بررسی می‌شویم اگر در بخش عقاید، اخلاق و انتخاب‌ها، ارتباطات، افکار و رفتار سالم نباشیم باید در گروه بیماران قرار گرفته و رنج درمان را به صورت عذاب جهنم تحمل کنیم. جنین که متولد می‌شود اگر بیمار باشد باید نسبت به تعداد، نوع و شدت بیماری مراحل درمان را طی کند تا به سالم‌ها ملحق شود. «جهنم» بیمارستان آخرت و مظهر اسم «سلام» خداوند است. خداوند این فیلتر را قرار داده تا کسانی که بیمارند ابتدا سلامتی خودشان را باز یابند و سپس با توانایی بهره برداری از نعمت‌های اخروی وارد آخرت گردند. در دنیا ما در هر بخشی سلامتی مان را از دست بدهیم با درد متوجه آن می‌شویم و با این هشدار راه درمان را پیش می‌گیریم. دنیا «دارالسّلام» است و خداوند سالم سازی را از دنیا آغاز می‌کند که دوازده مورد را برشمردیم. خداوند از طریق آن‌ها دائماً بندگان را سلامت ساخته تا با بیماری وارد برزخ نشوند. آخرین عامل سالم سازی و فیلتر دنیا سختی‌های مرگ است. با این نگرش سختی‌ها و مصائب دنیا برای ما راحت و شیرین می‌شوند. در روایت آمده: در بهشت درجاتی است که جز با بیماری نمی‌توان به آن‌ها راه یافت. یا اینکه گناهانی است که فقط با غمِ معیشت، از انسان برطرف می‌گردند. اینکه انسان دغدغه کسب درآمد بیشتر داشته باشد شایسته است ولی نباید منجر به عصبانیت در خانواده یا احتکار و گران‌فروشی و دزدی شود که عذاب سختی در پی خواهد داشت. قسمت اول «نور» و بخش دوم «نار» است. در صورتی انسان می‌تواند تعادلش در سختی‌های زندگی را حفظ کند که توجه به آثار مثبت آن‌ها داشته باشد. در دنیا ما از درمان بیماری‌هایمان توسط پزشک حتی با روش‌های خشن، استقبال کرده و از آن شاد هستیم خدا در مشکلات، مصائب و بیماری‌ها همین اقدامات را انجام می‌دهد. در امر ازدواج طرفین هر قدر هم دقت در شناخت یکدیگر داشته باشند باز هم اشکالات اخلاقی، عادتی و عقیدتی در طرف مقابل وجود دارد که در زندگی خودشان را نشان می‌دهند. تحمل این‌ها انسان را پاک می‌کند. همه کسانی که در اطراف ما با ما تضاد دارند مظهر نام سلام خداوند بوده و باعث سلامت ما می‌شوند. داروی تلخ، همان تلخی‌اش شفای درد ماست پس ناراحتی ندارد. در این صورت انسان نباید حسرت زندگی دیگران را بخورد بلکه کسانی که خیلی مرفه و بی مشکل هستند باید ناراحت باشند که کفاراتشان به آخرت موکول شده است. «إذا رأیت ربک یوالی علیک البلاء فاشکره» اگر دیدی خداوند پشت سر هم برای تو بلا می‌فرستد او را شکر کن. البته ما برای لذت‌ها و رفع گرفتاری‌ها باید تلاش لازم را بکنیم. اگر با سختی‌ها مبارزه نکنیم شبیه الله نشده، و به حلم، صبوری، شجاعت، کرامت، عفت، عزت و قدرت و ... نمی‌رسیم. هر کمالی مسیر خاص خودش را دارد و باید راضی به انتخاب خدا باشیم. موسیقی‌های امروز غالباً ناامید کننده بوده و دم از بی وفایی می‌زنند و به جای اینکه قدرت و نشاط و توانِ پرواز بدهند انسان را مچاله می‌کنند. کسی که با فلسفه خلقت آشنا باشد هیچ وقت اشعار اینچنینی نمی‌سراید و موسیقی های تلخ تنظیم نمی‌کند. کارگردان‌ها نوعاً برای مخاطبین تولید افسردگی، ترس، اضطراب، شهوت، بدجنسی و ناامنی و ... می‌نمایند. کسی که در دنیا مبتلا به این حالات گشته در آخرت نمی‌تواند وارد بهشت شود چون روحش کاملاً بیمار شده است. برای بسیاری مهم این است که به خواسته‌هایشان برسند اعم از شغل، همسر، تحصیلات و ... ولی اهمیتی ندارد که این‌ها او را جهنمی کنند. قرآن می‌فرماید: شیطان از چهار سو به شما حمله می‌کند در واقع می‌خواهد ما را آماده مقابله و در نتیجه اوج گرفتن و پرواز نماید. مقاومت در برابر عوامل جهنم ساز، بهشت ایجاد می‌کند. خداوند بر سر راه ما، موانع حسی، خیالی، وهمی و عقلی گذاشته تا ما با برخورد درست استعدادهایمان شکوفا شده و درجه بگیریم. کسانی هستند که ما را تحریک به غیبت، عصبانیت، حسادت و رنجش و کینه توزی و ... می‌کنند و اگر ما مقاومت کنیم اوج می‌گیریم. اولین اصل زندگی ما سلامتی است و با رعایت این اصل مهم نیست که چه مشکلاتی به ما تحمیل می‌شود. پیامبری به خدا عرض کرد: من فلان درجه را می‌خواهم و خدا فرمود: باید موانعش را طی کنی و سپس امر کرد که با فلان دختر ازدواج کن. آن دختر بسیار بداخلاق و بدجنس بوده و باعث رشد آن پیامبر شده بود. انسان اگر ماهیت باشگاهی دنیا را بفهمد برخوردش با همه چیز تنظیم گشته و از ناملایمات به هم نمی‌ریزد اصلاً رابطه‌اش با خدا و خانواده آسمانی خراب نمی‌شود چون همه چیز درست سر جای خودش قرار گرفته است و مشکل خود ما هستیم. «اعدا عدوّک نفسک» دشمن‌ترین دشمنانت خودت (خود طبیعی) هستی. بنابراین باید به آنچه خدا قسمت ما کرده است راضی شویم و خودمان تدبیر نکرده و آن را به خدا بسپاریم. امام صادق «علیه‌السلام» اولین گام بندگی را همین می‌دانند. ما باید به همه علائق و گرایش‌هایمان اهمیت بدهیم البته تا جایی که به فوق عقلمان لطمه نزند. به دنبال احترام به اموری نباشیم که باعث بی حرمتی به خودمان می‌شوند. پادشاهی در مکان ورودی شهر قبر سربازی را قرار داده بود که هر کس وارد شهر می‌شود اول به آن سجده کند. مسلمانی وارد شد و سجده نکرد او را نزد پادشاه بردند و قرار شد گردنش را بزنند. قبل از آن شاه به او گفت: اگر خواسته ای داری بگو تا اجابت شود. او گفت: می‌خواهد قبل از کشته شدن سه ضربه با چوب به گردن شاه بزند، شاه به ناچار پذیرفت و با ضربه اول بی‌هوش شد بعد از اینکه به هوش آمد گفت: از کشتن او صرف نظر می‌کند و او دو ضربه دیگر را نزند ولی آن مسلمان زیر بار نرفت و گفت: می‌خواهد کشته شود ولی باید دو ضربه دیگر را بزند. شاه که درمانده شده بود پذیرفت که قبر را خراب کنند و شخص مسلمان را هم رها کند. بسیاری از ما، آرزوهایمان را به صورت بت می‌پرستیم و حاضریم هر قیمتی را هم بپردازیم تا جایی که جهنم را می‌خریم. 95 درصد طلاق‌ها برای خواسته‌های غیر منطقی و غیر معقول صورت می‌گیرد. چه قدر از فتنه‌ها و کینه‌ها ناشی از خرید عروسی و میزان جهیزیه است. چیزی که ما را جهنمی می‌کند اصلاً نباید واردش شویم. برای عروسی تالار گرفتن و شام دادن واجب نیست. شام یا ولیمه عروسی مستحب است و حتی اشکالی ندارد که مرد برای آن قرض هم بکند البته نه از نوع کمر شکن آن. آقایی مراجعه کرده بود و اظهار می‌داشت مدتی طولانی است که عقد کرده‌اند و همسرش سر زندگی نمی‌آید و دلیلش این است که فلان فامیل چند ده میلیون برای جهیزیه هزینه کرده است و تا زمانی که نتواند جهیزیه‌اش را به آن برساند راضی به ازدواج نمی‌شود. در حال حاضر در سال سه هزار زندانی برای عدم توانایی پرداخت مهریه داریم. مهریه زیاد ناآرامی و کینه به همراه دارد. چه دعواهایی که بر سر انواع گوشی‌های تلفن همراه و سایر لوازم در خانواده‌ها وجود دارد. اگر با از دست دادن شادی آرامش به عالی‌ترین حد خواسته‌هایمان هم برسیم شکست خورده‌ایم. چه کسانی که ما حسرت آن‌ها را می‌خوریم و آن‌ها در ازای آن همه امکانات گریه‌ها و عذاب‌ها خواهند داشت زیرا به قیمت از دست دادن سعادت اخروی آن‌ها را کسب کرده‌اند. رسیدن به هر خواسته ای در صورتی شایسته است که جهنم تولید نکند. کسی که برایش سلامت بدن مهم نبوده و ورزش نمی‌کند قطعاً سلامت آخرتش به خطر می افتد. کسی که ورزش نمی‌کند در واقع زمینه بسیاری از تخیلات باطل، توهمات و تعقلات باطل را فراهم نموده است و باعث ضعف در بخش فوق عقلش گردیده است. نرسیدن به بدن، توهین به آخرت است. ورزش همه قوای انسان را تقویت می‌کند. تنبلی در ورزش عقوبت دنیایی و آخرتی به همراه دارد: بسیاری از مشکلات روحی و معنوی فرد با باشگاه رفتن حل می‌شوند. اگر امکانش را نداریم در منزل وقتی را به ورزش اختصاص دهیم. کسی که در مسواک دندان‌ها و استحمام کوتاهی می‌کند قطعاً در آخرتش به مشکل برخورده و به آن توهین می‌کند. لباس باید تمیز و مناسب باشد و لازم نیست گران قیمت باشد. حضرت فرمودند: اگر کسی یک سوم وقتش را به لذت حلال نپردازد نمی‌تواند مؤمن حقیقی باشد. باید علاقه‌هایمان را شناسایی و به آن‌ها بپردازیم. پرداختن به تفریح و ورزش فوتبال به شرط اینکه جهنم‌هایش خاموش باشد مانعی ندارد و شایسته هم است. سایر ورزش‌ها هم همین‌طور. بعضی زن‌ها از همسرشان شکایت دارند که دیروقت به منزل آمده و آن قدر خسته‌اند که زود خوابشان می‌رود. خُب این ناشی از زیاده خواهی زن یا مرد است که مجبور است سه شیفت کار کند و با خانواده به تفریح و صحبت کردن نپردازد. زوجین باید مهارت‌های اقتصادی را بیاموزند تا به مشکل برنخورند (مهارت‌های زندگی). اگر طرفین تصمیم به خریدن منزل مسکونی بنمایند به طور طبیعی باید موقتاً مرد بیشتر کار کند و بعد لذت خریدن خانه نصیب آن‌ها می‌شود که شکایت و شکوه زن غیر منطقی و نابجاست. بعضی ملاک‌ها را افراد از پیش خود تعیین کرده که اصلاً درست نیستند. مثلاً اینکه ازدواج لازمه‌اش اول خانه خریدن، یا پایان خدمت و یا پایان تحصیلات باشد در صورتی که می‌شود اول عقد کرد و از یکدیگر هم لذت برد و سپس خداوند به این پیوند برکت داده و لوازم آن را فراهم می‌نماید. اول باید شادی و آرامشمان را تأمین کنیم و سپس همه تصمیم گیری‌هایمان را براساس حفظ آن صورت دهیم. گاهی انسان تصمیم می‌گیرد اقدامی در جهت شاد کردن خانواده مانند مسافرت بنماید، صبوری و حوصله نمی‌کند فلذا به تلخی می‌انجامد. کسی که با اوقات تلخی دیگران به زیارت می‌رود فیضی نصیبش نمی‌گردد. فیض اصلی رعایت اخلاق است و لو انسان موفق به عبادت نشود و اینگونه خدا خیر و برکت نصیب انسان می‌کند. لازم نیست زن خیلی غصه مراسم مذهبی خارج از منزل را بخورد که چرا نمی‌تواند در آن‌ها شرکت کند یا حرص مستحبات نماز را بخورد. خانه داری و شوهر داری‌اش درست باشد خدا ثواب آن‌ها را هم به او می‌دهد. خداوند بر سر راه زیارت امام حسین «علیه‌السلام» موانعی قرار می‌دهد که ببیند ما عصبانی می‌شویم یا نه اگر این اتفاق نیفتاد که وارد حرم می‌شوم و امام حسین «علیه‌السلام به ما می‌خندد ولی اگر بین راه حقی را ضایع کردیم هیچ خیری در زیارت نیست. یکی از اساتید از شاگردش سؤال کرده بود: رفتی مشهد امام رضا «علیه‌السلام» بود یا نه؟ او پاسخ داده بود: من حالی نکردم. ایشان فرمود گفتم: نرو. در آن ساعت حضرت در آنجا نبوده و کسی را تحویل نمی‌گیرد. گاهی امام در منزل و در کنار بدن بیمار مادر نشسته بود و وظیفه ما زیارت ایشان در خانه خودمان بوده است. در جمکرانی که انسان خانواده‌اش را ضایع می‌کند خیری نبوده و اگر انسان در خانه می نشست و وظیفه‌اش را انجام می‌داد امام خودش به نزد او می‌آمد. کسی تعریف می‌کرد: در مراسم احیاء شرکت کرده بود که بچه کوچکش از خواب بیدار شده و بی قراری می‌کند بچه را برداشته به منزل باز می‌گردد مشاهده می‌کند که حضرت در منزل اوست. خیلی اوقات معصومین «علیهم‌السلام» در منزل ما کنار همان صحنه ای که ما از آن کراهت داریم ایستاده و ما به زیارت می‌رویم و کسی در آنجا نیست. شعار مؤمن، شادی و آرامش است و باید انتخاب‌هایش را براساس حفظ آن انجام دهد. والله اگر مؤمن در دنیا شاد نباشد امکان ندارد به شادی آخرت برسد. بنابراین دنیا را آباد کنیم تا آخرتمان آباد شود.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته