از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی تا اینجا سه تا از کفارات را بیان کردیم که عبارت بودند از: بلاها، امراض و احزان. پیامبر اسلام «صلی الله علیه و آله» فرمایشی دارند که قبل از آن باید مقدمه ای را عرض کنم. در قرآن آیه ای داریم که می‌فرمایند: «مَن یعمل سوءً یجز بهِ» هر کس بدی کند مجازات می‌شود. از آن جا که سیستم عالَم ساختار ریاضی دارد خدا برای هر چیزی اندازه ای قرار داده است. «قد جعل الله لکلّ شیءٍ قدراً» چنانچه ما به قوانین بهداشتی احترام نگذاشته و آن را مراعات ننماییم بیمار می‌شویم، اگر دستورات الهی را هم رعایت نکنیم دچار عذاب جهنم می‌شویم. اساساً ساختار آفرینش، ساختار عمل و عکس العمل است. انسان دائماً در حال دریافت بازتاب اعمالش است اعم از لقمه حرام، خیال ناپاک، نگاه فاسد و ... پس آیه شریفه که سخن از جزای عمل می‌نماید در حقیت به نظام عمل و عکس العمل در آفرینش اشاره می‌نماید. بعد از نزول آیه مذکور کسی نزد پیامبر «صلی الله علیه و آله» آمده و عرض کرد: «جاءَت قاصمه الظّهر» چه آیه کمرشکنی آمده است. هر چند خداوند ضمناً فرموده: «و یعفوا عن الکثیر» پاسخ پیامبر «صلی الله علیه و آله» همان حدیث مورد نظر است که می‌فرمایند: «کلّاً! أ ما تحزن؟ أ ما تمرض؟ أ ما یصیبُک اللاواء و الهموم؟» هرگز چنین نیست، آیا تو محزون نمی‌شوی؟ آیا بیمار نمی‌گردی؟ و آیا به تو غم و اندوه نمی‌رسد؟ قال: «بلی» و حضرت فرمود: «فذلک ممّا یجزی بِهِ» پس این‌ها آن چیزهایی هستند که به آن جزا داده می‌شوند. چه قدر طبیعی! همین جریان معمولی زندگی با فراز و نشیبش پاک کننده است. البته انسان 80 درصد گرفتاری‌ها را با دست خودش ایجاد کرده است. ولی در عین حال تعلقات به بخش‌های پایینی باعث افزایش غصه، اضطراب، زودرنجی و حساسیت می‌شوند. هرقدر انسان به سمت فوق عقل پیش برود آرامشش هم بیشتر می‌گردد. نباید دائماً به شکست‌ها و رنجهای گذشته فکر کنیم زیرا آرامش مان را به هم می‌ریزد. باید دست از گذشته برداریم. دل‌شوره های آینده هم ارزش نگرانی ندارد. چه بسا ما غصه چیزهایی را می‌خوریم که هرگز به آن‌ها نمی‌رسیم. بیش از حد نباید به آینده بیندیشیم، به قول شهید مطهری «رضوان الله علیه»: بعضی‌ها از ترس اینکه مبادا روزی مجبور شوند نان و پنیر بخورند، یک عمر نان و پنیر می‌خورند. ما وقتی قیمتمان را نمی‌شناسیم دچار غصه می‌شویم به قول امام کاظم «علیه‌السلام»: «مَن اغتمّ کان للغمّ اهلاً» کسی که غم می‌خورد لایق غم است. بعضی‌ها برای یک چیز چند ریالی میلیاردها تومان غصه می‌خورند چون اساساً قیمت‌ها را نمی‌دانند. کسی که خدا را به عنوان عالی‌ترین مربی پذیرفته در مقابل همه تمرین‌هایش «لا ادری» می‌گوید. حوادث مختلف به طور طبیعی سر راه انسان قرار دارند. فشار آوردن‌های ناشی از کم ظرفیتی چه به خود و چه به اطرافیان باعث جهنمی شدن انسان می‌گردند. چون وقتی سبب آزار دیگران می‌شویم اعمال خیر ما به ایشان منتقل شده و گناهانشان به نامه عمل ما انتقال می‌یابند. عبارت زیبایی است که حتماً از شخص حکیمی صادر شده است: «آرامش محصول تفکر نیست، آرامش هنر فکر نکردن به چیزهایی است که ارزش فکر کردن ندارند.» ما باید ارزش خودمان را بشناسیم. بلال حبشی یک سیاه‌پوست بود که در تکلم هم مشکل داشت، اما نزد پیامبر «صلی الله علیه و آله» خیلی عزیز بود، ایشان به خواستگاری دختری زیبا می‌روند و این گونه می‌گوید: «اگر او را به ازدواج من درآورید «الحمدلله» و اگر اینطور نشود «فالله اکبر» خدا بزرگ است. این شخص از هر وابستگی به شئون پایینی آزاد است. وابستگی به سه بخش حس، خیال و وهم، ما را ذلیل می‌کند و اجازه حرکت شاد و آرام در مسیر را نمی‌دهد. این بخش‌ها برای ما حکم مَرکب دارند و نه بیشتر. باید فوق عقل بر آن‌ها و حتی بر عقل سوار شود تا به مقصد برسیم. ما باید فرصتی برای تخلیه خودمان قرار دهیم. بنابراین باید با آیات بهشت که دست کم ًهزار آیه از قرآن را تشکیل می‌دهند انس گرفته و رابطه برقرار کنیم. اجازه ندهیم که شیطان دائماً جهنمی بودن را به ما القاء کند. مرحوم میرزا می‌گفت: اصلاً با جهنم کاری نداشته باشید شما را اصلاً آنجا نخواهند برد. و الله اگر یک جهنمی به بهشت فکر کند بهشتی می‌شود. مراتب بهشت، همسران و دوستان بهشتی، میهمانی‌های بهشت که لذتشان از خود بهشت بالاتر است و سایر نعمتهای آن بهترین موارد برای فکر و خیال هستند. شنبه‌ها بهشتیان میهمان حضرت آدم «علیه‌السلام» یعنی در مقام ایشان می‌باشند. یکشنبه‌ها حضرت نوح «علیه‌السلام»، دوشنبه‌ها حضرت ابراهیم «علیه‌السلام» و سه شنبه‌ها حضرت موسی «علیه‌السلام» چهارشنبه‌ها حضرت عیسی «علیه‌السلام»، پنج شنبه‌ها میهمان حضرت رسول الله «صلی الله علیه و آله» و جمعه‌ها خداوند تبارک و تعالی، همه بهشتیان را میهمان می‌نمایند. به این ضیافت‌ها فکر کرده و خیال پردازی نماییم. به آن لحظه ای که معصومین «علیه‌السلام» و امامزادگان و انبیاء «علیه‌السلام» و فرشتگان الهی به استقبال ما خواهند آمد فکر کنیم. هنگامی که ما می‌خواهیم به سفر برویم از مدت‌ها قبل در فکر لذت‌های آن سفر هستیم یا مثلاً کسی که قرار است در بیست و پنج سالگی ازدواج کند از نوجوانی در اندیشه آن است. بچه‌هایی که قصد دارند در آینده مثلاً دکتر و مهندس شوند هر شب خواب آن را می‌بینند. چرا ما خواب بهشت و اهل آن را نمی‌بینیم؟ زیرا سر خودمان را با امور طبیعی شلوغ کرده‌ایم و این تقصیر بزرگی است. اولین قدم در برقراری ارتباط با آسمان، پاک کردن ذهن از افکار زشت و پلید و نپرداختن به داستان‌های جنایی یا رمانتیک و ... است. کسی که قدرت کنترل اوهام خود را ندارد حق اینکه حوادث روزنامه‌ها را بخواند ندارد مگر شخص مسلطی که با هدف جامعه شناسی و روانشناسی به آن‌ها می‌پردازد و قدرت تخلیه آن‌ها از ذهنش را با استغفار دارد. ما باید خیال پردازی پاک و مقدس داشته باشیم هر کس به هر جایی که می‌رسد اول در خیال به آن پرداخته است. کسی که خیالش تنبل است به نماز شب نمی‌رسد. تا خیالمان را از امور بیهوده و یا مضر پاک نکنیم پاکان به سراغ ما نمی‌آیند. حضرت زهرا «سلام الله علیها» و سایر معصومین «علیهم السلام» مایلند که به خواب ما آمده و با ما سخن بگویند ولی می‌بینند ما نه وقت داریم و نه در خیالمان جایی برای ایشان گذاشته‌ایم. وقتی ذهن ما درگیر است و آن را تخلیه نکنیم امام زمان چگونه با ما رابطه برقرار کند؟ همه کسانی که حضرت را می‌بینند اول خیال پردازی با ایشان داشته‌اند. خیال‌های ما تعیین می‌کنند که در کدام‌یک از پنج موطن قرار داریم. نوع غصه‌ها و دغدغه‌های ما قیمتمان را معلوم می‌نمایند. بعضی‌ها نوع غصه‌هایشان به گونه است که خدا و اهل بیت «علیهم‌السلام» او را در آغوش گرفته و می‌بوسند. برای خلاصی از خیال‌های باطل اول باید با استغفار، استحمام کنیم. شب، قبل از خواب حتماً طلب مغفرت کرده و صدقه بدهیم (علاوه بر صدقه روز، زیرا هر کدام اثر خاص خودشان را دارند.) اذکاری مانند «استغفرالله، و یا غفور، را در رختخواب صد مرتبه بگوییم. اینگونه مشکلات روحی مان برطرف می‌شوند. به خدا سلام دهیم و او را شاد کنیم. به ملائکه الله، انبیاء، ائمه و امامزادگان «علیهم‌السلام» شهدا و اهل قبور و حتی اجنّه مؤمن و بهشتیان را مورد توجه قرار داده و با آن‌ها صفا کنیم به این صورت انس برقرار می‌شود. ولی متأسفانه برخی ترجیح می‌دهند که در زندگی دیگران تجسس کنند. کسانی که این‌طورند چه قبری در انتظارشان است؟ همان‌طور که می دانیم قبر ما نفس ماست. فلذا از وضعیت نفسمان چگونگی قبرمان قابل تشخیص است. اگر در دلمان کینه، بدبینی و افکار پریشان است حتماً در آخرت میلیون‌ها سال گرفتار خواهیم بود. ولی اگر خیالات خوب و افکار مثبت و حتی غصه‌های مقدس داریم مانند غم امام زمان «عجل الله تعالی فرجه الشریف» و غم مردم و ... قبرمان خرّم و آباد خواهد بود. غمی ممدوح است که انسان با آن عزت و شرافت گرفته و شاد می‌شود و نورانیت به انسان می‌دهند. ما به لحاظ اینکه فرزند اهل بیت «علیهم‌السلام» هستیم از اشراف می‌باشیم. ما افتخار «و نفخت فیه من روحی» را داریم. نباید ذهنمان را درگیر افکار آلوده نماییم. علامت اینکه کارهای مقدس کسی اعم از نماز، روزه، هیأت و مسجد رفتن و جبهه و جهاد و کارهای فرهنگی و انفاق و ... به دردش می‌خورد و مسیر را درست رفته است این است که به خیال افتاده است یا نه. خیال ما به هر جا پرواز کند قیمت ما همان است. ظاهر کارهای مقدس، ملاک نیستند. وقتی فراغت داشته و به ویلای شمال می‌روید چه افکاری آنجا با شماست؟ آیا می‌توانید اسماء الهی و خانواده آسمانی را با خود برده و صفا کنید؟ با دریا و گل و پروانه می‌توان تا بی نهایت پرواز کرد. ولی بعضی‌ها فقط جهنم دریافت می‌کنند زیرا بی ظرفیت و آسیب پذیر هستند. حداقل انسان اگر خیال‌های مقدس ندارد باید فکرش را عاری از تخیلات منفی و آلوده کند و جهنمی نشود. البته افکار آلوده گاهی به ذهن خطور کرده و انسان در لجن می افتد ولی مهم این است که خودش را از لجن بیرون آورد. اگر کسی با اختیار خودش از آلودگی خارج نشود خداوند با مصائب، امراض و غم‌ها او را خارج و پاک می‌کند. «...إنّ الحسنات یذهبن السیئات...» (سوره هود/114) همانا حسنات بدی‌ها را می‌برند. «ذلک أمرُ الله أنزله إلیکم و مَن یتّق الله یکفِّر عنه سیئاتِه و یعظم له أجراً» (سوره طلاق/5) نماز گناهان انسان را پاک می‌کند. گاهی صرف نظر از واجبات، دو رکعت نماز برای استغفار بخواند. گاهی صبح‌ها حرم می‌روم و می‌بینم که علما و طلاب در حال خواندن نماز هستند. خداوند نماز را حسنه می‌داند که بدی‌ها را از انسان می‌زداید. اگر افکار منفی سراغ ما می‌آیند برای این است که نمازهای ما نماز نیستند. خدا به ما فرصت پاک شدن می‌دهد و ما بهره نمی‌بریم. ما در نماز، اذان و اقامه را حذف می‌کنیم. در قرائت، رکوع، سجده و قنوت و ... اصلاً دقت نمی‌کنیم که چه می گوییم و سریع سلام می‌دهیم و تمامش می‌کنیم. در زیارت هم عجله می‌کنیم و ارتباط برقرار نمی‌کنیم. قرآن خواندنمان هم بدتر از بقیه است. مراجعینی داریم که زندگی شان در معرض طلاق است و از آن‌ها می‌خواهیم که فلان سی دی را گوش نمایند، آن را هنگام رانندگی گوش می‌کنند. این‌ها همسر و فرزند و نسلشان را مسخره کرده‌اند. باید با تمرکز و طمأنینه مطالب مورد نیازمان را بیاموزیم تا تبدیل شوند و در ما تحول ایجاد کنند. انسان گاهی احساس می‌کند دلش می‌خواهد خدا را شاد کند. کسی از رسول الله «صلی الله علیه و آله» سؤال کرد: چگونه می‌تواند خدا را بخنداند، حضرت فرمودند: در میدان رزم بدون زره با دشمن مبارزه کن. کسی که با «یا زهرا» و «یا مهدی» به قلب دشمن می‌تازد و روی مین می‌رود، خدا و فرشتگانش و معصومین «علیهم‌السلام» را می‌خنداند. برای همین زینب کبری «سلام الله علیها» فرمود: «و ما رأیت إلا جمیلا» یکی از کارهایی که خدا را شاد می‌کند صلوات است. هر خدمتی به خانواده و اطرافیان می‌تواند موجبات رضایت خدا و اهل بیت «علیهم‌السلام» را فراهم کند. گاهی یک لطیفه برای خانواده گفتن خدا را خوشنود می‌کند. از جمله مکفرات تقوی است، «وَ مَن یتقّ الله یُکفّر عنه سیئاته...» انسان از انجام کارهای بد امتناع کند. از حضرت سؤال شد: اگر ما مرتکب زنا نشویم ثواب کرده‌ایم؟ حضرت فرمودند: بله اگر می‌توانستید انجام دهید ولی این کار را نکردید. کسی که قادر بر گناه باشد و گناه نکند خدا خودش را به او می‌دهد. اگر انسان راز کسی را فهمید و برملا نکرد، ستار می‌شود. خدا وقتی ببیند کسی می‌توانست جهنم برود ولی نرفت سایر گناهان او را می‌بخشد. انسان می‌تواند خطاهای همسر و فرزند و ... را به رویشان بیاورد و می‌تواند اغماض کند در هر دو حال یکی نیست. «تقوی» ترس از خدا نیست، ترس از بازتاب اعمال، جهنم رفتن و از خدا جدا شدن است وگرنه زیبای مطلق و رئوف مطلق که ترس ندارد. زمانی که مثلاً خودکار مان از کار افتاده و جوهرش تمام می‌شود با آن حرف بزنیم و از آن به خاطر خدماتش تشکر کرده و با احترام داخل زباله قرار دهیم. «والله» او سخن و رفتار ما را می‌فهمد و چه بسا مشکلی از ما برطرف شده و راه به سوی ما باز می‌شود. امام رضا «علیه‌السلام» فرمودند: هیچ عملی بعد از ایمان به خداوند به اندازه شاد کردن دل مؤمن نیست. وقتی می‌خواهید مشکلاتتان حل شود مؤمنی را شاد کنید و سپس با خدا مناجات و اظهار نیاز نمایید. آقای مجاهدی، مؤلف کتاب «در محضر لاهوتیان» نقل می‌کرد: آقای گل محمدی خدمت مرحوم شیخ جعفر مجتهدی رسید و اظهار بی قراری برای زیارت امام رضا «علیه‌السلام» کرده و نیز به وضعیت مالی نامناسبش اشاره کرد و از ایشان خواستند دعا کنند ماهی یک‌بار به زیارت حضرت بروند. بعد از چند روز شیخ جعفر «رضوان الله» به آقای گل محمدی می گویند: تو چه کردی که خانم فاطمه زهرا «سلام الله علیها» این قدر از شما راضی و خوشنود است و ترتیبی داده‌اند شما ماهی سه بار به مشهد بروی؟ ایشان پاسخ داده بود: عبایم پاره و مندرس بود، مدت‌ها پول جمع کردم تا بالأخره موفق به خریدن عبایی نو شدم؛ اما طلبه سید جوانی را دیدم که عبایش از عبای کهنه من هم بدتر بود عبای نوی خود را به او دادم. مرحوم شیخ به او گفت: ماهی سه بار زیارت، پاداش این کار شما از جانب حضرت زهرا «سلام الله علیها» است و ضمناً امام رضا «علیه‌السلام» در بیداری به تو سر می زند. ایشان در مشهد وقتی می‌خواستند خدمت یکی از مراجع برسند دم در خانه، آقایی بسیار زیبا و خوش لباسی با کلاهی مخصوص می‌بینند که به او سلام می‌دهد و می‌فرماید: شما با من کاری ندارید؟ عرض می‌کند: نه، فرمودند: وقتی به قم رفتی به آقای مجتهدی سلام مرا برسان. این‌ها کسانی هستند که عُرضه دارند خودشان را پاک کنند. خدا میلیاردها کار خیر در اختیار ما قرار داده که ما باید انتخاب کنیم. اولین گام این است که دست از آزار خانواده، والدین و اطرافیان برداریم و سپس به مهربانی و خیر رساندن به دیگران بپردازیم. نبی اکرم «صلی الله علیه و آله» می‌فرمایند: «إذا عملتّ سیئه فاعمل حسنه تمحوها» هر گاه عمل بدی مرتکب شدی کار نیکی انجام بده تا آن را محو کند. البته باید نیکی به وزان آن عمل بد باشد. عمل خیر مانند نیکی به والدین چه در قید حیات باشند و چه از دنیا رفته باشند. باید بررسی کنیم چه عمل خیری باعث شادی دیگران می‌شود.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی عرض کردیم: خداوند اگر بنده ای را دوست بدارد فقر، بیماری و ترس را متوجه او می‌سازد. البته نه آن مواردی را که انسان از تنبلی و یا بی فکری به آن‌ها مبتلا گشته است. در مهارت‌های زندگی بیست جلسه در مورد مهارتهای اقتصادی سخن گفته‌ایم که اگر انسان موارد مذکور را رعایت نماید دچار فقر نمی‌گردد. انسان نباید برای تأمین معاشش تنبلی کند در روایت آمده برکت ده قسم است نُه قسم آن در تجارت است. بعضی‌ها یا تنبلی کرده و درس نمی‌خوانند و یا خوب کار نمی‌کنند و مبتلا به فقر می‌شوند که البته بعضی دیگر تدبیر در هزینه زندگی نداشته و فقیر می‌شوند. داشتن سال خمسی در برکت مال خیلی تأثیر دارد، مگر اینکه کسی محبوب خداوند نباشد که علیرغم نپرداختن خمس، مال پر برکتی داشته باشد که البته دیگر برکت نیست بلکه اضطراب و نگرانی است. در دعاهای ماه مبارک رمضان طول عمر، سلامتی و برکت مال را طلب می‌کنیم. اگر ما اشتباه کردیم و در نتیجه سلامتی یا مال مان آسیب دید باز هم خدا ما را رها نکرده و صدمات را به پای ما حساب می‌کند و جبران می‌نماید. در عین حال کسی که در عافیت دائم باشد باید بترسد؛ «اذا رأیت یتابع علیک بالنّعم فاحذره» اگر دیدی خداوند نعمت پی در پی برای تو می‌فرستد از آن بترس. چنانچه اگر بلای پی در پی دیدید خدا را شکر کنید زیرا خدا انسان را رها نکرده و آن‌ها ذخائر آخرتی هستند. البته در مواردی انسان خودش مقصر است که جهنم در پی دارد مثل کسی که بداخلاق است و دائماً با غصه‌های ناشی از بدخلقی‌اش مواجه است. کسی که حسود است کفاره گناهانش نیست بلکه فشارهایی را که تحمل می‌کند فشار قبرش را زیاد می‌نمایند. عذاب بخل هم جهنم آفرین است. خداوند از ما خواسته که مواظب حمله‌های چهارگانه شیطان باشیم. باید بتوانیم خیالمان را کنترل کنیم تا دچار انواع وسواس نشویم و یا اینکه زودرنج نباشیم که ناراحتی‌های ناشی از این موارد اجر ندارد بلکه عذاب و فشار قبر دارد. اما اگر در اثر کوتاهی، بیمار شویم رنجهای آن انسان را پاک کرده و به مراتبِ انسان می‌افزاید مشروط بر اینکه توجه به تقصیر خود داشته باشیم و گردن خدا نیندازیم. برای درک کامل این بحث به «سی دی رشد و قدرت در سایه سختی‌ها» مراجعه نمایند. در ادامه حدیث نبوی، حضرت فرموده‌اند: اگر مؤمن مرتکب گناهی شود خداوند اول او را به فقر، و اگر کفاره‌اش نشود به بیماری و نهایتاً به ترس مبتلا می‌نماید. در قرآن هم آمده است: «و لنبلونکم به شیء مّن الخوف والجوع و نقص مّن الاموال و الانفس و الثمرات و بشر الصابرین...» ترس‌هایی که انسان از رفتار و کارهای اطرافیان دارد کفاره گناهان او می‌باشد. پیامبر «صلی الله علیه و آله» در ادامه حدیث اینگونه می‌فرمایند: اگر این‌طور نشود خداوند موقع مردن به او سخت می‌گیرد تا اینکه وقتی با خدا مواجه می‌شود ادعای هیچ گناهی علیه او نشود. خدا دستور می‌دهد که او را به بهشت ببرند. پس اگر پیری در منزل داریم از پذیرایی او رنجش خاطر نداشته باشیم زیرا او در حال آماده شدن برای بهشت است و خداوند به کسی که از او مراقبت می‌کند چندین برابر اجر می‌دهد. خداوند کسی که به بیمار رسیدگی کند را خیلی دوست می‌دارد. گاهی یک بیمار تعداد زیادی را با خود به بهشت می‌برد. امیرالمؤمنین «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «ما من شیعه عبدٌ یُقارفُ امراً نهیناه عنه فَیُموتُ حتّی یبتلی به بلیّه تَمَحَصُ بها ذنوبه...» هر شیعه ای مرتکب کاری که ما نهی کرده‌ایم بشود خداوند او را به بلایی دچار می‌کند که گناهانش آمرزیده شود... (شیعه عاقل‌ترین انسان و محبوب‌ترین نزد خداوند است که اصل اصالت تخصص را پذیرفته است...» «امّا فی مال او فی ولد...» یا در مالش یا در فرزندش. ممکن است انسان دختر عزیز کرده ای داشته باشد که زیر دست داماد نادان افتاده باشند. خود پیامبر «صلی الله علیه و آله» دخترانی داشتند که در اثر اذیت و کتک همسر کشته شده‌اند. یا اینکه پسر خوبی گرفتار همسر آزاردهنده می افتد و مسائل طلاق، پرداخت مهریه و ... پیش می‌آید که به قول حضرت کفاره گناهان او به حساب می‌آید. پس حسرت افراد متنعم را نخوریم. خدا برای کسی نخواهد که حساب و کتاب به قبر کشیده شود. «... و امّا فی نفسه...» آسیب به نفس مانند بیماری و انواع اذیت‌های دیگران و فشارهای روحی و حتی غم‌های بدون علت. بنابراین مؤمن در هر حالی شادی و آرامش دارد چه سختی‌ها و چه نعمت‌ها، و این رمز شادی دائمی مؤمن است. «... الذین اذا اصابتهم مصیبه قالوا انّا لله و انّا الیه راجعون» (مؤمنین کسانی هستند) هنگامی که به آن‌ها بلایی می‌رسد می گویند ما از خداییم و به سوی او باز می‌گردیم. جنبه حیوانی مهم نیست، خدا نکند که جنبه انسانی ما آسیب ببیند. بعضی‌ها بلاهای بخش حیوانی را به بخش انسانی خود منتقل می‌کنند در نتیجه آسیب می‌بیند و این ظلم است. اما بعضی اجازه نمی‌دهند در اثر غصه‌های حیوانی، انسانیت شان آسیب ببیند و در هر حالی شاد و آرام هستند. «... حتی یلق الله عزوجل و ماله من ذنب...» تا اینکه خداوند عزوجل را در حالی ملاقات کند که گناهی بر او نباشد. خطرناک‌ترین لحظه زندگی انسان زمانی است که از دنیا منتقل می‌شود زیرا همین زمان است که آینده او را تعیین می‌کند. انسان قبل از ورود به برزخ اول با خداوند ملاقات می‌کند. خدا نکند که انسان با چهره غیر انسانی وارد شود. بنابراین باید قدر ابتلائات را بدانیم چون در ملاقات اثر مثبت دارند. «... و انّه لیبقی علیه الشیء من ذنوبه فیَشدّد علیه عند موته» پس اگر چیزی از گناهان او هنگام مرگ بماند سختی را باید در آن زمان تحمل کند. پیامبر «صلی الله علیه و آله» فرموده‌اند: جبرئیل «علیه‌السلام» از قول خداوند عزوجل به حضرت عرض کرده: ای محمد من فردوس را بر همه پیامبران حرام کرده‌ام تا اینکه تو و علی و شیعیانتان وارد آن شوند. فردوس بالاترین درجه بهشت است که از ما خواسته‌اند آن را از خداوند بخواهیم. باید خدا را شکر کنیم که اصل و ریشه ما به خانواده آسمانی باز می‌گردد. با این شرافت حسادت و بدبینی و غصه خوردن ظلم است. خلقت ما بهترین کیفیت را دارد، «لقد خلقنا الانسان فی احسن تقویم» با این وجود با تحقیر هیچ کس ما احساس حقارت نخواهیم کرد. کسی که خودش را به قیمت خدا و خانواده آسمانی می‌بیند تحت تأثیر هیچ تحقیری قرار نمی‌گیرد. حضرت زینب «سلام الله علیها» با آن همه ظلم و آسیب‌هایی که تحمل کردند به حدی عزتشان حفظ بود که به یزید فرمودند: «انّی استصغرک» من تو را کوچک می دانم. جنس ما از خداست و خدا هرگز اجازه نمی‌دهد این جنس و این شأن کوچک شود. فحش‌ها و تحقیرهای دیگران انسان را بیشتر به دامن خدا می‌اندازد. سعدی می‌فرماید: که ای نفس من درخور آتشم،                       ز خاکستری روی در هم کشم؟ خلق را با تو بد و بدخو کند                          تا تو را یکباره دل آن سو کند از هر که ناراحت شدیم به آغوش خدا پناه ببریم. به قول امام «رضوان الله» اگر دل هم مردم را جمع کنیم یک گنجشک بخورد سیر نمی‌شود! پس دل مردم ارزشی ندارد مهم دل خداست. عزیزترین کس خداوند امام حسین «علیه‌السلام»، آن همه جسارت و آسیبهای مختلف دید. امام سجاد «علیه‌السلام» فرمودند: خدا در قرآن به مودت اهل بیت «علیهم‌السلام» سفارش کرده که ایمان بدون آن قبول نیست. پیامبر «صلی الله علیه و آله» هم کلی توصیه در این زمینه کرده‌اند ولی دشمنان آن کارها را در حق ایشان کردند به طوری که اگر سفارش به ظلم شده بود هم بیشتر از این ممکن نبود. دشمنی‌های دیگران ما را قوی تر کرده و باعث شرافت ماست. حضرت زینب «سلام الله علیها» شرافت را در جهاد و خودشان را از قبیله و حزب خدا می‌دانند. فرموده‌اند: نصف شخصیت عاقل تغافل و نیم دیگر تحمل است. ما باید تلاشمان را بنماییم و نتیجه هر چه شد، به قضای الهی راضی شویم. ادامه حدیث: مگر کسانی که گناه کبیره مرتکب شده‌اند پس من او را در مالش دچار بلا می‌کنم. البته خدا یک چیز از ما می‌خواهد و آن اینکه در بلاها با او شاد باشیم و حرمت انسان به این است که در مملکت خدا شاد باشد و اگر بر سر حیوانیتش بلایی آمد با خداوند درگیر نشود. غصه خوردن یعنی از خداوند شاکی شدن. لذا خداوند می‌فرماید: اگر از من راضی نیستند خدای دیگری را برگزینند. بیماری را به این دلیل می‌دهد که نمی‌خواهد ما به کمتر از بهشت برسیم. خدا می‌خواهد آلودگی‌های ما را پاک کند. چنانچه اگر پزشک با آمپول و داروهای تلخ و حتی جراحی، ما را درمان کند از او ممنون می‌شویم. یا به ترس سلاطین. حضرت عبدالعظیم «علیه‌السلام» مدت‌ها از ترس سلاطین مخفیانه زندگی می‌کرده است. حضرت معصومه «سلام الله علیها» هم همین‌طور. که امام صادق «علیه‌السلام» شفاعت ایشان به تنهایی را برای آمرزش همه اهل محشر کافی می‌دانند. در زیارت ایشان می‌خوانیم: «عرّف الله بیننا و بینکُم فی الجنّه» ما باید با پیوند با ایشان شاد باشیم. لذا پیامبر «صلی الله علیه و آله» می‌فرمایند: «من بکی علی الدنیا دخل النّار» کسی که برای دنیا بگرید در آتش وارد می‌شود. ... تا اینکه فرشتگان او را با روح و ریحان ملاقات کرده و من بر او غضبناک نیستم و این برای این است که از چیزی که در او بوده پاک شود (درمان گردد). چه نیکوست که رفتار ما هم طبیبانه باشد. «ینبغی للعاقل ان یخاطب الجاهل مخاطبه الطبیب المریض» شایسته است که تخاطب عاقل با جاهل تخاطب پزشک با بیمار باشد. خشن‌ترین روش‌ها با گنهکار و جاهل، سرزنش و غیبت و تهمت و تحقیر است و سبب بدعاقبتی می‌گردد. از خدا بخواهیم همین‌طور که گناهانمان را پاک می‌کند اخلاقمان را هم اصلاح کند چون خیلی خطرناک است. هرکس باید سعی کند که اخلاقش را درست کند.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی بحث درباره ی گناهانی است که اثر آن‌ها در دنیا به ما می‌رسد. یک اثر آن حساسیت و خطرناک بودن آن است که خداوند به سبب رحمت بی‌نهایتش با مجازات دنیایی آن را از بنده پاک می‌کند. پیامبر «صلی الله علیه و آله» در این مورد می‌فرمایند: «ثلاثه من الذّنوب تُعجِّلُ عقوبت‌ها و لا تؤخّر الی الاخره؛ عقوق الوالدین و البغی علی النّاس و کُفرُ الاحسان» سه تا از گناهان هستند که عقوبت آن‌ها سریع به شخص می­رسد و به آخرت نمی‌رسند که یکی عاق والدین است و دیگری ظلم به مردم می‌باشد و پوشاندن احسان نیز چنین است.   درباره‌ی این حدیث اول چند نکته را مشخص کنیم، اولاً وقتی می‌فرمایند سه گناه به این معنا نیست که موضوع منحصر در این سه گناه است و لاغیر، بلکه سه گناه از میان چنین گناهانی نشان شده است. نکته‌ی دیگر اینکه خداوند با عقوبت دنیایی قصد هشدار داشته که شخص دست از گناه بردارد نه اینکه واقعاً شخص جزایش را دریافت کرده، گاهی به حدی حجم و شدت گناه عظیم است که درمان از دنیا شروع شده و تا آخرت ادامه می‌یابد. یکی از این گناهان عاق والدین که ناشی از بد صحبت کردن و تندگویی، و خیره نگاه کردن به ایشان است که قرآن حتی لفظ «اُفّ» را نیز تحریم کرده است. به قول حضرت: اگر کمتر از اُف وجود داشت خدا آن رابه کار می‌برد. این مطلب پدر و مادر کافر و ظالم را نیز در بر می‌گیرد؛ «... و لو کانا ظالماً» بعضی کفار صرف‌نظر از کفرشان حریم ویژه دارند مانند استاد، که با فاسق شدن و کافر شدن و ارتکاب کبایر حرمتش از بین نمی‌رود. استاد ما می‌فرمودند: من در بعضی فنون اساتید کافر داشتم ولی تا آخر عمرشان احترام و ادب را در مورد ایشان مراعات کردم. طلاب خارجی که ملبس به لباس روحانیت شده‌اند والدین مسیحی دارند ولی از فرزندشان بسیار رضایت دارند و خیلی با او شاد هستند. ظلم دومین گناهی است که اثرش در دنیا دامن انسان را می‌گیرد مگر اینکه آن قدر گسترده باشد که دنیا ظرفیت پاسخ دادن را نداشته باشد. البته در بعضی موارد عقوبت را خداوند از دنیا آغاز می‌کند که عذرخواهی و جبران شخص در میزان آن تأثیر دارد؛ مانند ظلم به مردم. گران فروشی، احتکار، فریب دادن و قسم‌های دروغ و ... از مصادیق ظلم به مردم هستند. هنگام معامله‌ی اتومبیل، خانه و سایر چیزها ایراد آن‌ها را نگفتن هم، چنین می‌باشند. گناه دیگر، در نظر نگرفتن احسان دیگران (قدرناشناسی) است. مرد باید خدمات و آثار مثبت زن در منزل را لحاظ کند و قدر بداند. زن هم همین‌طور، در روایت آمده: اگر زن به همسرش بگوید من هیچ خیری از تو ندیده‌ام تمام عباداتش هدر رفته است. لازم است که افراد جدولی تهیه نمایند و خوبی‌ها و بدی‌های همسرشان را در آن ذکر نمایند. سابقاً که مشاوره‌ی حضوری داشتیم وقتی این جدول را در اختیار مراجعین قرار می‌دادیم من موردی را سراغ ندارم که بدی­ها غلبه بر خوبی‌ها داشته باشند و همیشه خوبی­ها بیشتر بود فلذا 95 درصد طلاق‌ها ناشی از بی­انصافی طرفین بوده و اینکه خوبی‌های یکدیگر را در نظر نگرفته‌اند و نمی‌بینند که یک عمر لباسِ هم بوده‌اند؛ «هُنَّ لباس لکم و انتم لباس لهنّ» لباس مایه پوشش و زینت انسان است. برخورد ابزاری خیلی ناپسند است. کسی که دین دارد هرقدر از زندگی مشترکش می‌گذرد علاقه‌اش به همسر بیشتر می‌شود زیرا نگاه مؤمن الهی و جاودانه است. همسر و خانواده‌اش حق عظیمی به گردن انسان دارند. حق پدر و مادر هم خیلی سنگین است و اولاد حق ندارد زحماتشان را نادیده بگیرد. شخصی مادر پیرش را به دوش گرفته و به زیارت مکه می‌برد و از حضرت می‌پرسد آیا حق مادرم را ادا کرده‌ام؟ حضرت می‌فرمایند: حتی اگر چهل بار این عمل را انجام دهی، حق یک شبی که تو را به سختی در شکم حمل کرده را به جا نیاوردی. فرزند هرگز از دِین پدر و مادر خارج نمی‌شود. بعضی‌ها به قدری مغرورند که می‌گویند نمی‌خواهند به هیچ عنوان از پدر کمک بگیرند و غافل‌اند که خواه یا ناخواه مدیون والدین هستند. عروس نادان دائماً به همسرش می‌گوید از پدر و مادرت کمک نگیر که سر ما منت می‌گذارند، در صورتی که ایشان منت دارند. پدر زن و مادر هم بر سر داماد منت دارند، چرا که فرموده‌اند: تو سه پدر داری پدری که تو را به دنیا می‌آورد، پدری که باعث ازدواج تو می‌شود (پدر همسر) و پدری که تو را آموزش داده است (استاد و مربی). فلذا نباید زحمات ایشان را نادیده گرفت. شخصی به امام سجاد «علیه‌السلام» عرض کرد: می‌خواهم استادم را قصاص کنم زیرا پدرم را کشته است. حضرت فرمودند: حق نداری زیرا حق استاد بالاتر از پدر است. سید رضی «رضوان الله» مقامشان به حدی بلند بود که استادشان شیخ مفید «رضوان الله» در خواب می‌بیند حضرت زهرا «سلام الله علیها» دست حسنین «علیهم‌السلام» را گرفته و برای آموزش فقه نزد ایشان آورده‌اند. فردای آن روز خانمی به او مراجعه کرده و سید رضی و سید مرتضی «رضوان الله علیهما» که طفل بودند را به ایشان سپرد تا آموزششان دهند. سید رضی «رضوان الله» به هیچ عنوان چیزی از کسی قبول نمی‌کرد و بسیار مناعت طبع داشت. روزی شیخ مفید خانه‌ای برای او تهیه کرد ولی ایشان به شدت امتناع نمود و عرض کرد من حتی از پدر و مادرم هم چیزی قبول نمی‌کنم. مرحوم شیخ می‌فرمایند: حق من از پدر و مادرت بالاتر است و سید می‌پذیرد. به هر حال ما موظفیم زحمات دیگران را ببینیم و ارج بنهیم. عرض کردیم مرد و زن باید مجهز به مهارت‌های اقتصادی، عاطفی و معنوی باشند (بحث رسالت خانواده، شامل 46 جلسه). دختر و پسری که علاقه‌شان به پول بیشتر از همسر است اصلاً آماده‌ی زندگی نیستند وقتی عشق و عاطفه در زندگی بیشتر از مادیات شد هرگز جر و بحث سر امور مادی صورت نمی‌گیرد. کسی که خانواده‌اش را معطل گذاشته و بخل بورزد لایق زندگی نیست. شخصی از بخل خودش به حضرت شکایت کرد، حضرت فرمودند: دور شو که آتشت مرا می‌سوزاند. باید عاطفه بر مادیات غلبه داشته باشد و پشتیبان آن هم معنویت است که عاطفه را تغذیه کرده و افزایش می‌دهد تا کفر احسان نداشته باشیم. بعضی‌ها حاضرند به عزرائیل «علیه‌السلام» جان بدهند ولی پول به کسی ندهند. کفرِ احسان، خیلی خطرناک است که اگر از انسان برداشته شود بسیاری از دعواها و اختلافات ایجاد نمی‌شوند. یکی از همسران پیامبر «صلی الله علیه و آله و سلم» به شدت حضرت و نیز علی «علیه‌السلام» و فاطمه «سلام الله علیها» را اذیت می‌کرد، از پیامبر پرسیده شد چرا او را تحمل می‌کنی؟ حضرت می‌فرمود: خوبی‌هایی هم دارد. رسول الله «صلی الله علیه و آله و سلم» به زن‌ها فرمود: شما زن‌ها جهنمی هستید! عرض کردند ما با این‌همه تلاش و شرکت در جهاد جهنمی هستیم؟ فرمودند: بله. زیرا شما در حق شوهرانتان کافر می‌باشید. ما در درجه انسان هستیم و زنانگی و مردانگی وسیله‌ای برای امتحان ماست. هر قدر از جنس خودمان خارج شویم و انسانی‌تر عمل کنیم به خداوند نزدیک می‌شویم. زن و مرد بودن جنبه‌ی حیوانی ماست. جنس خنثی حکایت از این دارد که ما صرف­نظر از جنسمان انسان هستیم. کسی که خوبی‌های دیگران را می‌بیند می‌تواند به خدا بگوید: درست است من بد هستم ولی خوبی‌هایی هم دارم و خدا می‌پذیرد. چشم پاک قادر است خوبی‌های دیگران را ببیند؛ آفرین بر نظر پاک خطا پوشش باد ناتوانی‌ها و محدودیت‌های طرف مقابلمان را در نظر بگیریم. روایت بعدی از امام باقر «علیه‌السلام» است که در تسکین دل مؤثر است؛ گاهی انسان با کسانی زندگی می‌کند که جواب خوبی‌های انسان را با بدی می‌دهند لذا انسان حس تلافی یا نفرین پیدا می‌کند. ولی خدا چنین اجازه نمی‌دهد چون خودش «موفی» یعنی استیفا کننده است و جبران می‌کند و لازم نیست ما عبادات و خوابمان را به هم بریزیم. ما باید به خدا وکالت بدهیم که «نعم المولی و نعم النصیر» است. توکل یعنی همین. مانند کسانی که خودشان را درگیر قوه قضائیه نکرده و وکیل می‌گیرند. پس لازم نیست دشمنی و کینه‌توزی نماییم بلکه واگذارش کنیم. پیامبر «صلی الله علیه و آله و سلم» می‌فرماید: چهار چیز است که زودرس‌ترین و سریع‌ترین کیفر را به دنبال دارد: مردی که به او احسان و نیکی کرده ای ولی او به جای احسان به بدی مکافات کند، مردی که به او ظلمی و تجاوزی نکرده ای ولی او به تو تجاوز و ظلم کند، مردی که با او پیمان انجام کار بسته ای آنگاه تو به وعده ی خود وفا کنی ولی او بی وفایی کند، مردی که او با صله ی رحم کنی ولی او قطع رحم کند. امام صادق «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «اتّقِ شرّ من احسنت الیه» پرهیز کن از شر کسی که به او خوبی کرده‌ای. چه بسا زن و مردهایی که از همسرشان خوبی‌های زیادی دیده ولی آن‌ها را قربانی هوس‌هایشان می‌کنند. چه بسا در مشاوره شاهد بودیم مرد رضایت کامل از همسر داشته و در عین حال اظهار بی‌علاقگی می‌کند چرا که مثلاً من انتخاب نکرده‌ام. ایرادهای بی­جا از دیگران باعث تنها ماندن انسان می‌شود. امام علی «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «من لم یحتمل زلل اخیه الصدیق مات وحیداً» کسی که لغزش‌های دیگران را نادیده نمی‌گیرد (تحمل نمی‌کند) تنها می‌میرد. خانمی مراجعه کرده بود و همه گونه رضایت از همسر خود داشت و تنها بهانه‌اش برای طلاق کوتاهی قد همسرش بوده است. خدا نصیب این زن مردی می‌کند که تا آخر عمر او را شکنجه کند و امتیازش هم قدبلند است. اگر خدا این‌گونه ضعف‌های ما را ببیند چیزی برای ما نمی‌ماند. گاهی انسان جواب خوبی‌اش را با بدی می‌گیرد ولی گاهی بدون دلیل کسی به انسان بدی می‌کند و به‌اصطلاح با انسان چپ می‌افتند، آن‌ها هم جزایشان را می‌بینند. ما حق نداریم سؤالی که به ما مربوط نیست را مطرح کنیم. فضولی اساساً حرام است. ضبط کردن صدا، شنود گذاشتن و ... خیلی تجاوز خطرناکی است. هر چیزی را که لازم نیست بدانید پیگیری کنید، وبال گردن انسان می‌شود. هنگام ازدواج انسان حق ندارد از طرفش بپرسد قبل از او کسی را دوست داشته یا نه، این مربوط به خودش است و اگر این موضوع برای انسان مهم است و به کسی شک دارد اساساً با او ازدواج نکند. البته در آغاز ارتباط، انسان موظف است دقیقاً تحقیق کند ولی پس از طی مراحل حق طرح این سؤالات را ندارد.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی گناه آثار اجتماعی و حتی جهانی دارد. خداوند در قرآن می‌فرماید: «ظَهَرَ الفسادُ فی البرّ و البحر بما کسبت ایدی النّاس» (سوره روم/41) فساد در آب و خشکی به دلیل گناهان مردم، ظاهر شده است. در گذشته میزان فقر، بیماری و گرسنگی تا این حد نبوده است. گرفتاری­ها روز به روز در حال فزونی است زیرا بشر خارج از مسیر طبیعی حرکت می‌کند لذا صلاح از بین رفته و فساد جایگزین می‌شود. «فساد» خروج از حالت طبیعی است. آسیب دیدن لایه‌ی اُزُن باعث افزایش سرطان پوست شده است. اشتباهات ما، اکوسیستم را به خطر انداخته است. گناه فقط اثر فردی ندارد بلکه در زمینه‌های کلان نیز گریبان گیر بشر می‌شود. امام باقر «علیه‌السلام» فرموده‌اند: «انّه ما من سنه اقلّ مَطراً من سنه من سَنَه و لکنّ الله یَضَعَهُ حیث یشاء انّ الله عزوجل اذا عمل قوم بالمعاصی صَرَف عنهم ما کان قدّر لهم من المطر» هیچ سالی بارشش کمتر از سال گذشته‌اش نیست و خداوند هر جایی را که بخواهد باران می‌باراند هنگامی که گروهی معصیت کردند خداوند عزوجل بارانی را که برایشان تقدیر کرده بود برمی‌گرداند. جامعه و مسئولین باید به خودشان بیآیند و کاری کنند که گناه و فساد کم شود و الا مراکز صنعتی، دانشمندان و دانشگاه‌هایشان به فریادشان نمی‌رسند. کسی که گناه می‌کند باید توجه داشته باشد یک سلسله از گناهان شخصی نیست بلکه آسیبش متوجه دیگران نیز می‌شود مانند سیگار کشیدن که برای دیگران هم تولید ضرر و بیماری می‌کند. چنانچه کسی که در کشتی است اقدام به سوراخ کردن کابین خود بنماید باعث غرق شدن سایرین نیز می‌گردد. بی‌حجابی، موسیقی حرام، ماهواره، اینترنت و ... جمعی است و فقط مربوط به فرد نیست. دین به حدی دقیق است که به کسی که سیر یا پیاز خورده اجازه‌ی مسجد رفتن و اذیت دیگران را نمی‌دهد چون حرمت سایرین واجب است. گناه بدتر است زیرا با روح و جاودانگی مردم ارتباط دارد. در روایت داریم: آثار گناه چنان شوم است که دامنگیر بی‌گناهان هم می‌شود، مانند بیماری مسری که با یک روبوسی یا عطسه به افراد سالم منتقل می­شود. پیامبر «صلی الله علیه و اله و سلم» می‌فرمایند: «الذّنبُ شومٌ علی غیر فاعله ان عَیّرَهُ اُبتُلِی به و ان اغتابهُ أثمُ و ان رضی به شارکه» گناه شوم (نحس) است برای کسی که مرتکب آن نشده است که اگر او را (گنهکار را) سرزنش کند مبتلا می‌گردد و اگر غیبت او را نماید گناه کرده و اگر به آن راضی شود با گنه‌کار مشارکت نموده است. هرگز گنه‌کار را سرزنش نکنیم زیرا ابتلاء به همراه دارد. حضرت فرمودند: اگر کسی از برادرش گناه کبیره‌ای ببیند یا بشنود و جایی بیان کند خداوند او را از ولایت الله خارج و به ولایت شیطان می‌سپارد. پیامبر «صلی الله علیه و آله وسلم» از علی «علیه‌السلام» پرسید: اگر مؤمن را در حال زنا ببیند چه کار می‌کند؟ حضرت فرمودند: آن را پنهان می‌کنم (با ردای خودشان) و پرسیدند اگر بار بعد، و بار بعد دیدی چه می ­کنی؟ عرض کردند: باز هم با رَدای خودم می‌پوشانم. در اینجا بود که حضرت فرمودند: «لا فتی الا علی ...» هیچ جوانمردی در حد علی نیست. در اینجا با حدیثی از امام رضا «علیه‌السلام» وارد آثار مخصوص گناه می‌شویم؛ «اذا کذبَ الولاه حُبسَ المَطَر و اذا جار السّلطان هانت الدّوله و اذا حُبِسَت الزّکوه ماتت المواشی» هنگامی که حاکمان دروغ می‌گویند باران کم می‌شود و زمانی که حاکم ظلم کند دولت سست می‌شود و وقتی زکات داده نمی‌شود چهارپایان از بین می‌روند. کسی که به مالش خمس و زکات تعلق گرفته و نمی‌پردازد در واقع مالی که به خودش تعلق ندارد را نگه داشته است و تولید عفونت می‌کند. کسی که استغفار نمی‌کند هم، به نوعی دچار عفونت می‌شود. اگر کسی خمس و زکات مالش را بدهد خداوند وعده کرده که چندین برابر جبران می‌کند. چنانچه مادر به فرزندش که شیر می‌دهد مادامی که طفل شیر را می‌نوشد، شیر تولید می‌شود و اگر دوران شیرخوارگی طفل به پایان برسد قادر است اطفال دیگر را نیز شیر بدهد. اگر کسی مصرف درست داشته باشد خداوند رزقش را هرگز قطع نمی‌کند و در هر امری که باشد موجب برکت می‌شود. بخل بیماری بسیار خطرناکی است. کسی در محضر پیامبر «صلی الله علیه و آله» عرض کرد: من گناه بسیار بزرگی دارم. حضرت فرمودند: آیا از زمین بزرگ‌تر است؟ عرض کرد: بله. فرمودند از آسمان بزرگ‌تر است؟ عرض کرد: بله و من نمی‌توانم بر آن غلبه کنم. حضرت فرمودند: «از خدا هم بزرگ‌تر است؟» گفت: نه ولی خیلی بزرگ است و آن اینکه من خسیس هستم. حضرت فرمودند: «از من دور شو چون آتش تو مرا می‌سوزاند» مردی که در اثر خساست خانواده‌اش را محروم می‌کند و یا زنی که مانع انفاق همسرش می‌شود از جمله مصادیق این رذیله می‌باشند. بعضی‌ها در ادارات با به تعویق انداختن کار مراجعین بخل می‌ورزند. مردی که از محبت کردن به همسر دریغ می‌کند و آن که از عیوب چشم پوشی نمی‌کند و بزرگوارانه رفتار نمی­کند نیز از دیگر مصادیق می‌باشند. در دعای کمیل عرض می‌کنیم: «اللهمّ اغفرلی الذّنوب آلتی تُغیّر النّعم...» خدایا گناهان مرا که باعث تغییر در نعمت‌ها می‌شوند بیامرز. «اللهم اغفر لی الذنوب آلتی تنزل البلاء...» پروردگارا! گناهانم را که سبب نزول بلا می‌شوند، ببخش. و نیز گناهانی که دعاها را حبس می‌کند (تحبس الدّعا) درباره‌ی گناهانی که نعمت‌ها را تغییر می‌دهند امام صادق «علیه‌السلام» این‌چنین می‌فرمایند: «و الذنوب آلتی تورث النّدم، القتل...» گناهانی هستند که پشیمانی به دنبال دارند از جمله قتل... در روایت آمده: «اوّلُ ما یُسئَلُ عنه یوم القیامه الدّم...» اولین چیزی که روز قیامت از آن سؤال می‌شود «قتل» است. سقط‌هایی هستند که از روی هوای نفس انجام می‌گیرند. امام صادق «علیه‌السلام» در ادامه‌ی حدیث فوق می‌فرمایند: «والّتی تنزل النّقم الظلم...» گناهانی که بلا نازل می‌کنند ظلم است. (ظلم باعث نزول بلا می‌شود) این ظلم نسبت به هر یک از قوای حسی، خیالی، وهمی، عقلی و فوق عقلی صورت بگیرد و یا افراد دیگر مورد ظلم انسان واقع گردند نکبت به همراه خواهد آورد. انسان باید مراقب باشد که تا جایی که ممکن است مبرّا باشد. خواهران و برادران در صورتی که شرایط ازدواج برای کسی که کوچک‌تر است به لحاظ اینکه باید اول برادر و خواهر بزرگ‌تر ازدواج نمایند، مانع شوند در حق او ظلم نموده‌اند. اگر کسی نیاز جنسی داشت و اقدام به ازدواج موقت نمود نباید او را مذمت کرد، درجایی که علی «علیه‌السلام» زنا را می‌پوشاند. کم‌فروشی و احتکار و ... هم از دیگر مصادیق ظلم است. برطرف نکردن نیاز عاطفی اعضای خانواده ظلم محسوب می‌گردد. در خارج از کشور در بعضی دانشگاه‌ها استاد موظف است که بعضی از دانشجویان را از درس رد کند تا آن‌ها مجبور به پرداخت شهریه و ثبت نام مجدد شوند و الا به آن‌ها حقوق پرداخته نمی‌شود. چنین لقمه‌ای حرام بوده و تبعات نکبت بار به همراه دارد. به تعویق انداختن وام توسط بانک‌ها و دریافت سود اضافه از مشتری و ... ستم است. غیبت، تهمت، حسادت ظلم هستند و حسادت از بدترین ظلم‌هاست. چشم و هم‌چشمی نیز چنین است. شراب خوردن هم پرده‌ها را کنار زده و انسان را رسوا می‌کند. بعضی‌ها اظهار می‌دارند مسجد و هیئت هم رفته و گاهی شرب خمر هم می‌نمایند. درباره‌ی موسیقی حرام اصلاً نباید تعارف و ملاحظه داشته باشیم و باید مجلس را ترک کنیم. از جمله گناهانی که رزق را حبس می‌کند زنا است که انواع و اقسام دارد. مثلاً خانمی که عطر بزند و بوی عطرش به مشام نامحرم برسد مستحب است که غسل جنابت کند چون زنا محسوب می‌گردد. «... والّتی تعجّلُ الفناء...» گناهانی که مرگ را جلو می‌اندازند ... «قطیعه الرّحم...» قطع رحم است. اگر فامیل کافر هم باشد انسان حق قطع رحم ندارد. البته بعضی‌ها خودشان تمایل نداشته و آدرس و تلفن نمی‌دهند امر دیگری است. ما مسئول نیستیم مهم این است که ما قطع کننده نباشیم. بالاترین خانواده هم برای ما خانواده‌ی آسمانی بخصوص حضرت حجه «عجل الله تعالی فرجه الشریف» است. کسی که زندگی و اهدافش با حضرت همراهی نداشته و سبک زندگی‌اش با ایشان تنظیم نیست رابطه‌اش با حضرت هماهنگ نیست. رفقای مورد تأیید قرآن، انبیاء، اولیاء، صدیقین و شهدا، هستند (حَسُنَ اولئک رفیقاً) این چهار گروه همان کسانی هستند که بر سر نماز از خدا می‌خواهیم ما را به راه ایشان هدایت کند: «اهدانا الصراط المستقیم، صراط الذین انعمت علیهم...» با غیر از ایشان اگر قرار است رفاقت کنید باید از حیث تأثیرگذاری و نور دادن باشد نه تأثیرپذیری. هر رابطه‌ای که ما را از خانواده‌ی آسمانی‌مان جدا کند حرام است، اعم از ازدواج، شغل رشته تحصیلی، و ... حضرت باقر «علیه‌السلام» برای ازدواج تحقیق می‌کردند، دختری به ایشان معرفی شد که همه‌ی کمالات مورد نظر حضرت را داشت ولی از این جهت که از قبیله‌ای بود که دشمن اهل بیت «علیهم‌السلام» بودند ایشان امتناع فرمودند فلذا انسان حق ندارد به محض اینکه ظاهر دختر یا پسری او را مجذوب کرد مبادرت به ازدواج نماید. سفر کیش، دوبی و کشورهای اروپایی اگر خدا و امام زمان «عجل الله تعالی فرجه الشریف» همراه انسان باشند مبارک است و گرنه صلاح نیست. حتی پرداختن به کار هیئت هم اگر انسان را جهنمی کند باید امتناع شود. سخنرانی و مداحی هم حتی، تا جایی جایز است که انسان را جهنمی نکند. کسی که ظرفیت ندارد نباید امام جماعت شود. مرجعی داشتیم که نماز ظهر را امامت کرد، دید که سرو صدای کثیر دلش را تکان داد، نماز عصر را با جماعت نخواند. «... و الّتی ترُدُّ الدّعا و تظلم الهواء عقوق الوالدین...» و (گناهانی) که مانع اجابت دعا و گرفتگی هوا می‌شوند عاق والدین است. والدین و نزدیکان با رفتن از دنیا پرونده‌ی عملشان بسته نشده بلکه به شدت نیاز به خیرات توسط ما دارند و چه بسا که در زمان حیات ایشان ما عاق آن‌ها بودیم ولی در عین حال می‌توانیم با هدیه فرستادن برای آن‌ها، باعث نجاتشان شده فلذا رضایت شان را جلب نماییم. «تظلم الهواء» در واقع مه آلود کردن هواست مثل اینکه انسان در جمعی است که همه شاد هستند ولی او «گرفته» است و نمی‌تواند شادی کند. اگر والدین ظلم کرده باشند باید آن‌ها را بخشید. اگر حتی کافر باشند باید با ایشان در صلح بود. قرآن می‌فرماید از پدر و مادر کافر اطاعت نکن ولی مصلحت را رعایت کن. «... و لا تُطعهُما و صاحبهما فی الدنیا معروفا...»، «... و اخفض لهما جناح الذُلّ من الرّحمه...» بال فروتنی و ذلت (از روی مهربانی) را از روی رحمت برای پدر و مادرت بگستران. نباید کاری کنیم که والدین حساب برده و بترسند. امام سجاد «علیه‌السلام» به خداوند عرض می‌کند: خدایا کاری کن که من از پدر و مادرم مانند پادشاهی ستمگر بترسم.