قرآن کریم می فرماید:« الذین یَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا یُنْفِقُونَهَا فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِیمٍ؛ یَوْمَ یُحْمَى عَلَیْهَا فِی نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ [1] = كسانى كه زر و سیم را گنجینه مى‌كنند و آن را در راه خدا هزینه نمى‌كنند، ایشان را از عذابى دردناك خبر ده؛ روزى كه آن [گنجینه]ها را در آتش دوزخ بگدازند و پیشانى و پهلو و پشت آنان را با آنها داغ كنند [و گویند] این است آنچه براى خود اندوختید. پس [كیفر] آنچه را مى‏ اندوختید بچشید». این آیه فوق‌العاده تکان‌دهنده است. عذاب الیم و دردناک در انتظار کسانی است که طلا و نقره را انبار می‌کنند‏ و در راه خدا انفاق نمی‌کنند. معنای «الیم»، «بسیار دردناک» است. یعنی عذابی که به این اشخاص می‌رسد، دردناک نیست، بلکه بسیار دردناک است. سپس به توضیح عذاب الیم پرداخته و می‌فرماید که این سکه های طلا و نقره را در آتش جهنم داغ کرده و بر پیشانی و پهلو و پشت آنها می‌چسبانند و می‌گویند بچشید چیزهایی را که «برای خود» ذخیره کردید، «كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ». همچنین رسول اکرم (صلی الله علیه و‌آله و سلم) فرمودند: «مَن أوكى على ذَهَبٍ أو فِضَّةٍ، و لَم یُنفِقْهُ فی سَبیلِ اللّهِ، كانَ جَمرا یَومَ القِیامَةِ یُكوى بِهِ[2]= هر كس زر یا سیمى بیندوزد و آن را در راه خدا خرج نكند، روز قیامت شراره‌اى مى‌شود و او را با آن داغ مى كنند». «جَمرا» یعنی تکه آتش، شعله و شراره آتش. حضرت می فرمایند، این زر و سیم شراره آتش شده و آنها را داغ می کند. «ذخیره سازی» یا «یکنزون» که در آیه بیان شده، یعنی انفاق نکردن در راه خدا و گنج ساختن برای خود. یعنی می‌داند که طرف گرسنه است‏، تشنه است، نیازمند است، گرفتار است و او زیاده بر مصرف معقول خودش دارد، ولی انفاق نمی کند. از چیزهای کوچک شروع کنیم. گاهی شما 100 هزار تومان دارید که فعلاً نیازی به آن ندارید و ماه بعد ممکن است آن را مصرف کنید. می‌توانید الان به کسی که یک ماه، 15 روز، 10 روز به آن احتیاج دارد، بدهید. اما شما دریغ می‌کنید و آن پول را نگه می دارید و می‌گویید خودم سه ماه بعد می‌خواهم فلان کار را انجام دهم. تا سه ماه بعد خداوند تبارک و تعالی به فضل خودش به نحوی برای شما جبران خواهد کرد، باید به او اعتماد داشته باشید. البته در این میان افراد بد سابقه‌ای هم هستند که چندبار امتحان شان را پس داده‌اند و حق‌شان است که به آنها سوء ظن داشته باشیم، چون افراد بدحساب و بی خیالی هستند. اما در مقابل، خیلی از مؤمنین افراد آبرومند و با شخصیتی هستند که به کمک نیاز دارند و باید کمک شان کرد. عده‌ای هم افرادی با روحیه‌ی بزرگ و عالی هستند که پولی دارند و برای کمک به دیگران می‌دهند و می‌گویند، من 6 ماه یا یکسال به این پول احتیاج ندارم و شما می‌توانید از آن استفاده کنید. این روحیه، روحیه‌ی خیلی بزرگی است و باید آن را حفظ کرد. نه فقط در مسائل مادی بلکه در کارهایی که بناست از طریق آن میلیونها نفر هدایت شوند. اوایل انقلاب این گونه افراد زیاد بودند. در محیط های کاریِ ما، بین بچه های بسیج این رسم بود که اگر کسی مقداری پول داشت، می‌گفت: بچه ها من این مقدار پول دارم، اگر کسی احتیاج دارد، بردارد. حتی حقوق هم که می‌گرفتند، من یادم هست در محل کار ما، رفقا و دوستان آن را روی میز یا زمین می‌گذاشتند و می‌گفتند: هر کسی نیاز دارد بردارد. هر چقدر وقت می‌خواهد مهم نیست. یک هفته، دو هفته، سه هفته. وقتی دل افراد اینطوری به هم نزدیک شود، خداوند هم به آنها برکت می دهد. شما به محض این که در سیاستِ نگه داشتنِ برای خود، کنز کردن، گنج نگه داشتن و اندوختن، «خودت» را می بینی و برای خود نگه می‌داری، این نگه داشتن، همان شعله و آتشی است که در قیامت پیشانی و پهلو و پشتت را خواهد سوزاند. این آتش در دنیا هم تو را می سوزاند. از این که تو شبیه خدا نشدی، از این که توکل به خدا نکردی، از این که اعتماد به حق تعالی نداشتی می سوزی.‏ از این که دست از این شرک برنداشتی که بدانی تو کاره ای نیستی و «والله خیر الرازقین = خداوند بهترین روزی رساننده است». جالب این است که هر کدام از ما بارها در زندگی شخصی مان این را امتحان کرده‌ایم و دیده‌ایم از جایی که حساب نمی‌کنیم، به ما روزی رسیده، ولی این «من» نمی‌گذارد. این روحیه که انسان برای «من»اش چیزی را نگه می دارد و نمی‌تواند رد کند‏، خیلی خطرناک است و این مساوی با همان سوزاندن است. چون تو اینجا نتوانستی شبیه خدا و اهل بیت علیهم السلام شوی و عمل کنی. سعی کنیم در چیزهای کوچک کم کم از بخل دست برداریم. مثلاً خیلی وقتهاست یک جعبه خرما‏، یک مقدار میوه، شکلات، بیسکویت یا شیرینی و آجیل در خانه اضافه داریم. نباید بگوییم این را نگه داریم، بعداً مصرف می‌کنیم. نگذارید بماند، خودتان مصرف کنید و یا اگر مصرف نمی‌کنید، خیلی از نیازمندان و افراد فقیر هستند، به آنها بدهید. اینها را رد کنید و نگه ندارید. گاهی بعضی‌ها می‌گویند: برای مهمان نگه داریم، شاید مهمان بیاید. اگر مهمان هم بیاید و ما نداشته باشیم، این اصلاً چیز بدی نیست. یکی از زینت های خانه پیامبر و پنج تن آل عبا همین نداشتن ها بود. اگر نداشتیم، نباید مضطرب شویم که چه می‌شود. خدا می‌رساند و اگر هم نرساند باز هم قشنگ است. این بد نیست که به مهمان بگوییم: عذر می‌خواهم در خانه غیر از چای چیز دیگری نداریم. بعضی ها می‌گویند: آبروی مان می رود. اینها نمی‌دانند که مگر آبرو به مال است؟ ده ها بار، صدها بار در خانه پیامبر این اتفاق افتاد که غذا نبود، هیچ چیز هم از شخصیت ایشان کم نشد. چرا می ترسیم از این که یک موقع کم بیاید؟ یکی از موارد ذخیره کردن، آماده کردن جهیزیه دختر در سن کودکی است. حالا معلوم نیست دختر زنده بماند، نماند. شوهر بکند یا نکند،‌ بچه دار بشود،‌ یا نشود. اما والدین این ترس و دلهره را دارند.   گاهی گرفتاری های مالی ما به دلیل حرص و انفاق نکردن ماست گاهی گرفتاری های مالی به دلیل ذخیره سازی بی جا و کمک مالی نکردن به دیگران است. اگر زمانی تنگنای مالی پیدا کردیم، فکر کنیم کجا کنز کردیم و نگه داشتیم که لازم بوده کمک کنیم و ما رد نکردیم.  گاهی ما فکر می‌کنیم که اگر وضع مالی مان بد است و گرفتار هستیم، به خاطر این است که پول کم داریم. خیر. به خاطر این است که مدیریت پول نداریم. بلد نیستیم پول مان را براساس ابدیت و آخرت مدیریت کنیم. وقتی پول را نگه می داریم، خدا هم روزی ما را نگه می‌دارد. وقتی تنگ می‌گیریم، خدا هم تنگ می‌گیرد.خداوند به موسی (علیه‌السلام) وحی فرستاد: موسی من عمل فردا را از تو نمی‌خواهم. عمل امروز را می‌خواهم. تو هم روزی فردا را از من نخواه. قرآن چه زیبا می‌فرماید: «وَمَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ[3] = و هر كس از حرص نفس خود مصون بماند، ایشانند كه رستگارانند». خدا بعضی وقتها در مورد روزه و نماز و حج و سایر عبادات می گوید: «لعلهم یفلحون‏، لعلهم یتقون... = شاید رستگار شوید، شاید متقی شوید...». ولی در این مورد به خصوص یعنی دست برداشتن از حرص و خست نفس می فرماید: «حتماً رستگار می شوید»، یعنی شکی در آن نیست و حتماً رستگاری در پی دارد. وقتی برگردیم به گذشته مان می فهمیم که بسیاری از گرفتاری های مالی، کم آوردن و وضعیت زندگی ما به همین خساست و گرفتگی و حرص نفس ما مربوط می شود. ما بخل و حرص داریم که نمی گذارد رشد کنیم. رستگار کسی است که «شح» یعنی حرص نداشته باشد. به قدری این سیاست حرص زدن و ذخیره سازی بد است که می فرماید:«فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِیمٍ» یعنی به آنها اطمینان بده که ما عذاب شان خواهیم کرد. انفاق و صدقه از فرد کافر و فاسق پذیرفته نمی شود خداوند هیچ انفاقی را از فرد کافر و فاسق قبول نمی کند. برای همین در قرآن می فرماید: « قُلْ أَنْفِقُوا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا لَنْ یُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فَاسِقِینَ؛ وَمَا مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ وَلَا یَأْتُونَ الصَّلَاةَ إِلَّا وَهُمْ كُسَالَى وَلَا یُنْفِقُونَ إِلَّا وَهُمْ كَارِهُونَ[4] = بگو چه به رغبت چه با بى‏ میلى انفاق كنید، هرگز از شما پذیرفته نخواهد شد. چرا كه شما گروهى فاسق بوده‏ اید؛ و هیچ چیز مانع پذیرفته شدن انفاقهاى آنان نشد جز اینكه به خدا و پیامبرش كفر ورزیدند و جز با [حال] كسالت نماز به جا نمى ‏آورند و جز با كراهت انفاق نمى كنند». یکی از قشنگی های ادبیات قرآن این است که هیچ وقت کافر را جدی نمی گیرد، به عنوان این که خودش خدا را قبول ندارد و این موضوع، از نظر روانشناسی فوق العاده مهم است. یعنی فرد کافر نمی تواند بگوید: «من خدا را قبول ندارم، قیامت را قبول ندارم، چرا تو مرتب راجع به خدا و پیامبر می‌گویی که خدا تو را نمی‌بخشد؛‌ تو در قیامت چنین و چنان می‌شوی». چرا خداوند این گونه با آنها برخورد می‌کند؟ چون می خواهد با یقین فطری شان با آنها حرف بزند. زیرا کافر، پوشاننده است، می‌پوشاند و نمی‌تواند از درون خود بگوید: صد در صد خداوند نیست. یعنی هیچ کس در دنیا نیست که بگوید صد در صد خدا وجود ندارد. از این رو خداوند با توجه به یقین فطری آنها می گوید: چه از روی رغبت چه از روی بی رغبتی انفاق کنید، خدا از شما قبول نمی کند، چون شما آدم های فاسقی هستید. بعد می فرماید: چیزی مانع پذیرفته شدن انفاق های شان نشد، مگر کفرشان به خدا و رسول و این که نماز نمی خوانند مگر با کسالت. اینجا اشاره به «کفر عملی» دارد. افراد زیادی هستند که کافر عملی هستند. می گویند ما مسلمان هستیم، ولی در دل شان اصلاً این گونه نیستند و هزاران شک و شبهه و سوال و تردید دارند. نماز می خوانند، ولی با کسالت؛ انفاق می کنند، اما در درون شان کراهت دارند و خداوند این را نمی پذیرد، چون خداوند محتاج به این اموال نیست. این اموال را خودش به ما داده است. می فرماید: با کراهت این کار را نکنید که با کراهت بخشیدن، علامت آدمهای کافر است و خداوند این گونه بخشش را نمی پذیرد. این که آدم اول کار به سختی می تواند چیزی را ببخشد، خوب است. زیرا بالاخره نفس در قدم اول نیاز به تلقین دارد. چون این چیز چسبیده به نفس است وقتی می‌خواهی آن را بکَنی، درد دارد. اما در اثر تمرین و در دفعات بعد کم کم از روی میل و رغبت آنچه را که دوست داری، می توانی در راه خدا انفاق کنی. یکی از مصادیق فسق این است که ما خیلی وقت ها اطاعت خدا را می‌کنیم، در حالی که لج مان از خدا در می‌آید. به خدا گیر می‌دهیم و از دست خدا ناراحتیم. این خیلی بی‌ادبی است. مثلاً خیلی از افراد را داریم که با رغبت از والدین شان اطاعت نمی کنند، با کراهت مطیع والدین هستند. یا بعضی ها با طیب خاطر حجاب را رعایت نمی کنند. بعضی ها گوش ندادن به موسیقی حرام را با رغبت انجام نمی دهند، بلکه با بغض از خدا یا بغض از مراجع تقلید انجام می‌دهند. چون «من» دارند. برای همین خیلی از باحجابها و نماز خوانها روز قیامت در زمره ی بی حجابها و بی نماز ها محشور می شوند. گروهی از خانم ها خدمت پیامبر رفتند که پیامبر به آنها انتقادی کرد و فرمود:‌ شما کافرید. آنها گفتند:‌ ما به تو و خداوند ایمان داریم. حضرت فرمودند: شما در حق شوهران تان کافرید.  قاعده شرعی این است که مردان حق همسر شان را مراعات کنند. زنان که نسبت به شوهران شان وظیفه دارند به وظیفه شان عمل کنند، اما در دلشان از انجام آن ناراضی هستند. بیشترین هزینه هزینه عاطفی است، می توانیم، ولی انجام نمی دهیم، تعصب بیجا داریم. حضرت علی (علیه‌السلام) درباره فرد متعصب فرمود: «هو امام المتعصبین = شیطان رهبر متعصبین است». هر جا و روی هر چه تعصب بی جا داشتی، بدان داری خودت را جهنمی می کنی. تعصب خیلی خطرناک است. انسان را از حرکت باز می دارد. گاهی ما می خواهیم خیلی از آبروها را برای خودمان نگه داریم. می خواهیم اعتبارهایی را برای خودمان ذخیره کنیم که همه از ما حساب ببرند، در حالی که همه اینها شرک است. همانطور که خداوند می فرماید: روزی ات را من می دهم. پس ذخیره سازی نکن. در مورد آبرو و اعتبار هم تو حق نداری برای خودت حشمت و جاه و بزرگی و وقار و ... ذخیره کنی. تو برای خدا جلوی پدر و مادرت، جلوی همسرت تواضع کن. جلوی دوستت تواضع داشته باش. عزت را خدا می‌دهد. «وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِینَ[5] = عزت از آن خدا و از آن پیامبر او و از آن مؤمنان است». اگر کسی اشتباهی کرده و به اشتباهش اعتراف کرده و عذرخواهی می کند، در واقع بزرگ می شود. چون از طبیعتش کم می شود و به فطرتش اضافه می گردد. ما اگر پول نداشته باشیم، یا لباس مان چنین و چنان باشد، خیلی خجالت می کشیم، ولی اگر بداخلاق، تندخو، حسود، زودرنج و حریص باشیم، اصلا احساس ندار بودن، ‌فقیر بودن و ننگ و عار بودن نداریم و خجالت نمی کشیم. دلبستگی و وابستگی به لذت های دنیا مساوی است با تلخی و عذاب آخرت برای رسیدن به مقام محمود دو فرمول داریم: «مَرَارَةُ الدُّنْیَا حَلَاوَةُ الْآخِرَةِ وَ حَلَاوَةُ الدُّنْیَا مَرَارَةُ الْآخِرَةِ[6] = تلخى (رنج به خود هموار نمودن) دنیا شیرینى (نیكبختى) آخرت است، و شیرینى (دلبستگى به لذّت) دنیا تلخى (عذاب و كیفر) آخرت است». نبی اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود :«و مَن عَمّرَ دنیا اَفسَدَ دینَه و اَخرب اُخری[7] = کسی که آباد کند دنیایش را، دین خود را فاسد کرده و آخرتش را خراب کرده». «مَن طَلَبَ مِنَ الدُنیا شَی فاتِح مِن الاخره اَکثرا مِما طَلب = هر کس در دنیا چیزی را طلب کند، در آخرت بیش از آن چیزی که (در دنیا) به دست آورده از دست می دهد». برای همین هم قرآن می فرماید:« لِكَیْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ[8] = تا بر آنچه از دست‏ شما رفته اندوهگین نشوید و به [سبب] آنچه به شما داده است‏ شادمانى نكنید». وقتی چیزی از دست می‌دهید، برای آخرت تان ذخیره می شود. بهره و سهم همه ما از لذات دنیا و آخرت برابر است. بنابراین، وقتی شما اینجا بخواهی هزینه بکنی، این گونه نیست که در آخرت کم بیاوری. مثلاً فلان کس خانه یا اتومبیل خوب گیرش آمد، چیزهای خوب گیرش آمد، او خیلی ذوق زده شود و ما غصه بخوریم. سهم مان مساوی است. الان در دنیا به تو نمی‌دهند، ولی در ابدیت به تو بیشتر می‌دهند. بعضی ها برداشت غلطی از این موضوع می کنند و به امور دنیایی شان به زن و فرزند و خانواده شان سخت می گیرند و از تأمین ضروریات زندگی شانه خالی می کنند. مثلاً توانایی داشته که خانه ای بخرد و از مستأجری نجات پیدا کند، اما تنبلی کرده است. این گناه است. ما موظفیم تلاش کنیم. تلاش معقول نباید ما را از آخرت سازی و خودسازی غافل کند. انسان نباید برای امور دنیایی کسل و تنبل باشد. هر کس در کار دنیا کسل باشد، در کار آخرتش کسل تر است. بعضی ها تنبلی هایشان را توجیه می کنند. مثلاً شخص باید خودش را بیمه می کرد‏، بیمه نکرده حالا سرطان گرفته‏ و هزینه درمان سرطانش را نمی تواند بپردازد. زن و فرزندش الان گرفتار و فقیر و خودش هم هزینه درمان ندارد، این معصیت است. به امام صادق (علیه السلام) گفتند: شما چرا توکّل نداری؛ اموالت را در چند انبار گذاشتی. امام می فرماید: خدا به ما عقل داده، یکی از انبار ها اگر آتش بگیرد، لااقل یکی دیگر از انبارها باشد. عقل می گوید همه اموالم را یک جا جمع نکنم. وقتی از خانه بیرون می آیی، در دو تا جیبت پول بگذار، در کیف دستی ات هم پول باشد، همه پولهایت را یکجا نگذار. این عقل است. اسلام نمی گوید شما ثروتمند نشوید، می گوید دل بسته و وابسته به ثروت نشوید. وابسته به خانه و اتومبیل نشوید تا شما را از آدمیت ساقط نکند. حضرت علی (علیه السلام) به یکی از اصحابش که خانه ی بزرگی داشت،‌ فرمود که بهتر است از این خانه بزرگ در راه آخرت استفاده کنی. شخص سوال کرد، چگونه؟ حضرت فرمود: درش باز باشد تا مردم بتوانند بیایند و مشکلات شان را حل کنند. خانه های بعضی افراد ‌خانه های مبارکی هستند. بعضی ها خانه دارند هزار متر، 2 هزار متر، اما ‌بی برکت، تاریک، هیچ کس از آن استفاده نمی‌کند. پس این مسئله که اگر ما برویم سمت دنیا، از آخرت مان کم می شود، را وسیله تنبلی خودمان قرار ندهیم. دنیا ممدوح است. ما دو دنیا داریم. فرمودند:‌« الدنیاهُ دنیائان = دنیا دو نوع است». یکی دنیای بلاغ و ممدوح و دیگری دنیای ملعون. دنیای بلاغ و ممدوح یعنی نعمتها و لذتهایی که به تو توان و انرژی کافی برای حرکت به سمت آخرت می دهد، مثل، مرکب خوب‏، همسر خوب، وسیله خوب، منزل خوب. اینها خیلی خوب است. اما برای رسیدن به اینها از آخرتت کم نگذار. اگر تلاش کردی و نتیجه ای نگرفتی، غصه نخور. تو تلاش کردی، ولی نشد، مسئله ای نیست. مهم این است که تنبلی و کسالت به خرج ندهیم و برای رسیدن به اینها از آخرت مان کم نگذاریم. برای مطالعه سایر جلساتِ انفاق و صدقه کلیک کنید. [1] - توبه/ 34 و 35. [2] - میزان الحکمه، جلد 12. [3] - حشر/9. [4] - توبه/ 53 و 54. [5] - منافقون/8. [6] - نهج البلاغه/ حکمت 243. [7] - غررالحکم جلد 5 صفحه 383 [8] - حدید/ 23.

امامزاده ها مثل اهل بیت (علیهم السلام)  زنده هستند؛ آنها نیز مثل اهل بیت (علیهم السلام) هم علم دارند و هم شعور و می فهمند که شما آمدید یا نیامدید. زیارتشان سرمایه آخرتی ما است؛ هم مایه خیر و برکت دنیای ما و هم سرمایه آخرتی ما هستند. به تعداد دفعه هایی که شما به زیارت امام زاده هایی مثل حضرت عبدالعظیم و حضرت معصومه (سلام الله علیها) و حتی شهدا و... می روید، از شب اول قبر که در تنهایی  کشنده ای هستیم  تا قیامت، به زیارت و ملاقات ما می آیند و دل ما را شاد می کنند. آنها وظیفه ی خودشان را می دانند و از ما دستگیری می کنند. آنها مصداق این آیه شریفه هستند که می فرماید: «و اذکرونی اذکرکم= یادم باشید تا یادتان باشم». وقتی شما این بزرگواران را یاد کنید، آنها هم شما را دعا می کنند و خیلی از شرها را از وجودتان برطرف می کنند. خیلی از موانع، مشکلات و بلاهایی که قرار است به سراغ ما بیاید، به برکت این بزرگواران دفع می شود. توجه داشته باشید که طلب از طرف معصومین دائمی است. این که ما نمی طلبیم بحث دیگری است. بی­‌عاطفگی و بی توجهی از طرف ماست. «قطع رحم» برای ما خیلی خسارت می آورد. بدانید حتی پولی که داخل ضریح آنان می ریزید، هر عبادتی که در این مکان تا قیامت انجام شود، یک سهم در قبر و قیامت به کمک شما می آید. این سرمایه کمی نیست. این ها بورس های دنیایی هستند که سود آن در آخرت حاصل می شود و باطنش بسیار سازنده است.

صدقه باعث وسیع بودن و مانع از کوچک شدن، گرفته شدن‌ و گره خوردن، می شود و به میزانی که ظرفیت و سعه‌ی وجودی انسان بیشتر شود، به مقام محمود نزدیکتر می‌گردد و هر قدر گرفتار و کوچک باشد، از آن مقام دورتر می‌شود. یعنی انسان باید منشاء خیر شود و تا می تواند از کوچک شدن و بی ظرفیت بودن پرهیز کند. بنابراین، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند‌: «بر هر مسلمانی واجب است که صدقه بدهد». زیرا مسلمان باید بزرگ و شبیه خدا شود و به بهشت و بالاتر از بهشت برسد. انسان به میزان پرداختی که از طبیعتش می کند، دریافت از فطرتش بیشتر می شود و روحش بزرگ شده و جذب های بیشتری از خدا پیدا می کند. علامت سعه‌ی وجودی و بزرگی و وسعت روح این است که چیزهای کوچک و کم ارزش نمی‌تواند در شخص توقف یا گرفتگی و محدودیت ایجاد کند. مثل آب کر که اگر نجاستی به آن برسد، نه تنها  رنگ، بو و مزه اش تغییر نمی کند، بلکه آن نجاست را نیز به پاکی تبدیل می‌کند. اگر انسان سعه‌ی وجودی پیدا کند و بزرگ شود و حرکتش به سمت مقام محمود باشد، چیزی نمی تواند در او کوچکی،‌ عقده، احساس خود کم بینی، حس بدبختی، کینه، انتقام و مسائلی از این قبیل ایجاد کند. چون او بزرگ شده، به مقام محمود رسیده و شبیه پیامبر شده است، پس کوچک بودن و محدودیت دیگران، باعث آزار یا  کوچکی او نمی شود. اشتباهات دیگران او را به اشتباه وادار نمی کند،  بد بودن دیگران او را به بد بودن تحریک نمی کند و جواب بدی را با بدی نمی دهد. برای همین است که مبنای او از مبنای دنیا و اهل دنیا دور می شود. پس باید حالت محدود بودن را کم کنیم. چون نفسی که از طرف خدا در وجود ما قرار دارد، قوه ی بی نهایت دارد و مانند خدا بی نهایت است. یعنی مطلق شدن و بی نهایت شدن در چیزی که از طرف خدا در کودک عزیز روان ما دمیده شده، وجود دارد. محدودیت برای طبیعت و عالم ماده است. شما به محض اینکه شر آن را کم کنید، آزاد می شوید، بالاتر می روید، بزرگتر، منبسط تر، شادتر و قوی تر می شوید و با احساس بهتری مستی و رشد می کنید. لذا صدقه به ما یاد می دهد که نباید تعلق داشته و کوچک شویم. هر وقت توقف کنیم، کوچک می شویم. پس انسان باید به سرعت جلو برود. اما تا وقتی که به طبیعت چسبیده و دل بسته ی آن است، راه بزرگ شدن و به سرعت به سوی فطرت رفتن را می بندد. بنابراین وقتی می خواهی به معصوم و به مقام محمود برسی، آن مسیر را باید طی کنی. ‌مثل یک موتور که در مسیر حرکت به میزان مصرف بنزین به مقصد نزدیک تر می شود، برای رفتن به سمت خداوند دائما باید پرداخت های طبیعی داشت. اختلاف نظر با خداوند و معصومین باعث دوری از مقام محمود می شود هر چیزی که با قیمت های الهی سازگاری ندارد ما را ضعیف و له می کند. غصه ها، ‌اضطراب ها، حرص و جوش ها و احساس خود کم بینی هنگامی بروز می کند که انسان با خدا در تعارض باشد. برای اینکه در حرکت به سمت مقام محمود تقویت شویم، باید «ایاک نعبد و ایاک نستعین» را سرلوحه خود قرار دهیم. یعنی می گوییم خدایا! فقط معیارها و حدود و اندازه های تو را قبول دارم. فقط تو را می پذیرم و با نظام ارزشی تو زندگی می کنم و آن چیزی را که تو زیبا و ارزش می دانی، از نظر من نیز آن گونه خواهد بود. برای چیزی ارزش قائل هستم که تو برایش ارزش قائل هستی. از چیزی خوشم می آید که تو از آن خوشت می آید و از چیزی بدم می آید که تو از آن بدت می آید. این می شود شبیه شدن و نزدیک شدن به مقام محمود، نه اینکه چیزهایی را  که از نظر خدا و رسول بد است،‌ از نظر ما خوب و خوش آیند باشد و چیزهایی را که از نظر آنها خوب است، بد بدانیم. این نقطه ی کوچک شدن و نقطه ی مقابل حرکت به سمت مقام محمود است. ما در مسائل شوهر داری، زن داری، تربیت کودک، لباس پوشیدن، انتخاب دوست و در تمام انتخاب ها، رفتارها، ارتباطات و تنظیم افکار به تعداد اختلاف هایی که با خدا و رسول پیدا می‌کنیم، در آن جهت به مرور زمان کوچک می‌شویم و از مقام محمود فاصله می‌گیریم. برای اینکه مطلق و آزاد شویم و به نشاط و انبساط برسیم، باید به هیچ کدام از مبانی که خدا و معصومین قبول ندارند، تعلق نداشته باشیم و چیز هایی را دوست بداریم که خدا و رسول دوست دارند. که این مسیر با شناخت و محبت طی می شود. وقتی که انسان به این مرحله برسد، از اظهار نظر و سلیقه آزاد می شود. بیشتر گرفتاری‌های انسان این است که چیزی را که خدا می پسندد، دوست ندارد و یا چیزی را دوست دارد که خدا دوست ندارد. در نتیجه بین او و خدا اختلاف می افتد و انسان کوچک و له می شود. از این رو، انسانی که می گوید: «ایاک نعبد و ایاک نستعین» باید خود را از شر سلیقه ها، عادت ها، آداب و رسومی که خدا دوست ندارد، راحت کند. یعنی انسان باید طبیعت را به نفع فطرت کنار بگذارد تا به مقام محمود برسد. این همان عبودیت است. یعنی افزایش ظرفیت فطرت و کاهش ظرفیت طبیعت. به عبارت دیگر، کاهش ظرفیت طبیعی به نفع فطرت است. کسی که می‌خواهد محکم و عاشقانه به طبیعت بچسبد، اما رشد انسانی هم داشته‌باشد، خود را مسخره کرده‌است. امام رضا (علیه‌السلام) می فرماید:«من سأل الله التوفیق و لم یجهد فقد استهزء بنفسه= کسی که از خداوند موفقیت را می خواهد، اما سخت کوش نیست، خود را مسخره کرده است». سعی و کوشش، سلوک، عبادت و عبودیت، یعنی پرداخت از طبیعت. تا پرداخت نکنی، دریافتی نخواهی داشت. همانطور که چشمه تا آب ندهد جوشش بیشتری ندارد و مادر تا شیر ندهد شیر بیشتری تولید نمی شود. تاثیر پرداخت از طبیعت در جذب فطرت و سنجش اعمال وزن و سنجش اعمال انسان به میزان جذب فطری اوست که معادل آن در آخرت توفیقات الهی کسب خواهد کرد و به لقاء پروردگار خواهد رسید. پرداخت طبیعی دو قسم دارد: یک قسمت آن معنوی و قسمت دیگر آن مادی است که به صورت صدقه پرداخت می شود. حضرت فرمودند، اگر کسی چیزی نداشت تا صدقه بدهد، با دست خود کار کند و از دست رنجش هم خودش استفاده کند و هم صدقه بدهد. یعنی اول باید کار کند تا این مال تعلق به او پیدا کند و عضو طبیعت او شود و بعد بتواند از آن پرداخت کند تا آدمیتش زیاد شود و نامه ی عملش سنگین شود. چون مبنا در حرکت به سمت ابدیت و بعد از مرگ، سنجش اعمال است. «والوزن یومئذ الحق و المیزان حق= وزن کردن (اعمال، و سنجش ارزش آنها) در آن روز، حقّ است (اعراف8)» تا ببینند چقدر فطرت، الهیت، انسانیت و محمدیت (ص) کسب کرده است. به میزانی که دریافت کرده، وزنش همانقدر است. به میزان جذب فطری در این عالم، معادلش در آن طرف از محبوبیت خدا، حرکت به سمت خدا،‌ سخن گفتن با خدا، همسایگی و لقاء با خدا و اولیا خدا و بهشت برخوردار خواهد شد که این همان ثروت اصلی است. کسی که فطرت و انسانیت کمتری جذب کرده است، در آخرت احساس بی آبرویی و بدبختی و ننگ می کند. ثروت، فرزند، تحصیلات عالیه و محبوبیت و شهرت دنیایی، در نظام ابدی قیمت ندارد. بلکه شباهت با خدا، داشتن اسماء و صفات الهی، داشتن فطرت و بخش انسانی ارزش دارد. در نظام برزخ تنها چیزی که به درد می خورد، حقانیت است. چون همه چیز با حق سنجیده می‌شود و حق، حقانیت و شبیه پیامبر بودن مبنا است. بنابراین، اگر کسی در آنجا ثروت کم داشته باشد، کاری نمی تواند برای خود انجام دهد. چنین فقری برایش آزار دهنده می شود و غصه می آورد. یکی از عذاب های آنجا که از هر عذابی بدتر است، غصه خوردن و حسرت است. در حرکت به سمت آخرت، انسان می فهمد که تمام ثروتی که داشته است، در بخش طبیعتش بوده، نه در بخش فطرت. یعنی می فهمد که در بخش فطرت آدم بدبخت و بی آبرو و بی ارزش و کوچکی بوده است. چیزی نداشته، اما توهم دارایی و بزرگی و توهم دارایی های اهل دنیا را داشته. وقتی به برزخ می رود، وزن حقیقی ندارد و چیزی با خود نیاورده که بتواند به آن تکیه کند و دلشاد شود. رفع غم و شاد کردن دیگران نوعی صدقه است اگر کسی نتوانست کار کند و صدقه بدهد، باید به نیازمند غم زده یاری برساند. چون در کمک به نیازمند غم زده و شاد کردن او نیز باید از طبیعت خرچ کرد که نوعی صدقه محسوب می شود و راه برای دریافت شادیها و لذت ها و بهره های بالاتر به روی او باز شده و شخص بزرگ می شود. قیمت انسان به این است که چقدر پرداخت می کند و چقدر به غم زده ها و ضعیف ها و راه گم کرده ها و مضطرب ها پناه می دهد. اینها همان شفاعت و مقام محمود است. پس وقتی که به شادی و استحکام می رسید، آن را نگه ندارید و نگویید این مال من است چون راه دریافت شادیها و لذت ها و بهره های بالاتر را به روی خود می بندید. بنابراین، به محض اینکه چیز خوبی به دست آوردید، خدا را شکر کنید و از آن لذت ببرید و دیگران را نیز در آن لذت شریک کنید. آدم جاهل فقط خودش از این نعمتها استفاده می کند و در نتیجه خود را محدود می کند. اما آدم عاقل طبیعت را به پای دیگران  می ریزد و از تمام چیزهایی که دارد، سرمایه گذاری کرده و دیگران را نیز در آن شریک می کند و باعث شادی آنها می شود. این باعث بزرگ شدن انسان می شود. چون مثل خدا رزاق شده است. از طرفی چون شخصی را شاد کرده و باعث لذت او شده، به پاداش می رسد. از سوی دیگر، چون از طبیعت و مالش کم می شود، راه را برای افزایش مال و برکت اقتصادی باز می کند. بنابراین، همیشه بی دریغ عمل کنید و از تعلق جدا شوید تا بزرگ شوید. چون به محض اینکه تعلق پیدا می کنید و چیزی را برای خود اختصاص می دهید، راه کسب توفیقات را به روی خود می بندید و کوچک می شوید. لباس خوبی برای حضرت آوردند و ایشان گفتند که حیف است که این لباس را بپوشم. باید این را بفرستم به بهشت. لباس را به کسی بخشید. حضرت زهرا (سلام الله علیها) نیز، در شب عروسی لباس نو را به فقیر می دهد و لباس معمولی می پوشد. چیزی از عزت و شرافت آنها کم نمی شود، بلکه با این کار خود را بزرگ می کنند و یک قدم به خدا نزدیک می شوند. اهل اختصاص دادن چیزها به خود نباشید و اگر خدا نعمتی داد، دیگران را نیز در آن نعمت سهیم کنید. مثلا اگر شما پسر دارید، ولی همسایه شما پسر ندارد. اگر شما از این موضوع لذت ببرید و احساس بهتر بودن و بزرگی کنید، در مقابل خدا خوار و کوچک خواهید شد. چه بسا با دریغ کردن از دیگران، خود را در معرض گرفته شدن نعمت قرار دهید. اگر پسرت را برای خرید به جایی فرستادی، بگو برای همسایه ای که پسر ندارد نیز خرید کند. این همان است که حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) می‌فرمود: « الجار ثم الدار= اوّل همسایه، سپس خانه خود». وقتی که انسان فقط خود را می بیند و خارج از خود و اطرافیانش را نمی ببیند، خوار و ذلیل و کوچک می شود. انسان زمانی می‌تواند بزرگ شود و به مقام محمود نزدیک شود که دارایی های خود را مال خودش تنها نداند و به خاطر داشتن یک چیز اختصاصی، به دیگران فخر نفروشد. امر بمعروف و نهی از منکر مصداقی از صدقه است معصوم (علیه السلام) فرمود: با توصیه و امر کردن به کار های خوب، مثل حجاب یا نماز و... تولید خوبی کنید. مادری که نمی تواند کار خاصی انجام دهد، حتی اگر بتواند برای بچه هایش قصه بگوید، صدقه داده است. زیرا یکی از راحت ترین راههایی که شخصیت بچه شکل می گیرد، این است که کسی هر شب چند دقیقه قبل از خواب برای فرزندش وقت بگذارد و با قصه گفتن، امر به معروف و نهی از منکر کند و فرمول هایی را به او یاد بدهد. در شعر خواندن و غصه گفتن، کودک با مبناها، شخصیت ها، با خوب و بد، با حق و باطل آشنا می شود. علاوه بر اینکه قصه گفتن، این آثار خوب را دارد و صدقه محسوب می شود. زیرا زمانی برای کاری به ما زور می آید که طبیعت به آن تعلق گرفته باشد. سبقت گرفتن از یکدیگر در انجام کارهای خوب، باعث خارج شدن از خود می شود. در خانواده وقتی که در کارهای منزل، زن از مرد و مرد از زن و یا بچه ها از یکدیگر سبقت می گیرند، از خود خارج می شوند یعنی خود را از طبیعت خالی می کنند.  یعنی به میزانی که شخص از خودش هزینه کند و درونش را از طبیعت خالی کند، از فطرت پر شده، بزرگ شده و به خدا و معصومین شبیه تر می شود. زن یا مردی که خانه ی بزرگی دارند و صبح تا شب مشغول رسیدگی و تمیز کردن آن هستند و به لذت بردن های شخصی از آن بسنده می کنند، با خانم و آقای دیگری که در خانه بزرگشان جلسات معنوی و فرهنگی می گذارند، متفاوتند. شخصی  با استفاده ی درست از خانه ی 50 متری بزرگ می شود و دیگری با خانه ی 1000 متری خوار و ذلیل می شود. دوری کردن از بدی و شر صدقه محسوب می شود معصوم (علیه‌السلام) می‌فرماید: «از بدی خودداری کنید که این خود برای شخص صدقه است». یعنی خودت (طبیعت) به خودت (فطرت) صدقه بده و از خود طبیعی ات به خود فطری ات برس. ما وقتی می خواهیم لذت ببریم، برای خودمان هزینه می کنیم. یعنی خودمان به خودمان پرداخت می کنیم. اما برای دیگری ممکن است بخل کنیم. بعضی افراد به قدری کوچک هستند که برای همسر و فرزندان و پدر و مادر خود نیز بخل می کنند. ‌به همین دلیل حضرت می فرماید: اگر نتوانستید برای کسی کاری کنید، لااقل شر نرسانید. چون شر نرساندن نیز صدقه محسوب می شود. بنابر این، دیگران را اذیت نکنید؛ کسی را در فشار نگذارید و تحقیر نکنید؛ عصبی نشوید؛ منت نگذارید؛ کسی را شرمنده نکنید و وادار به غذر خواهی نکنید؛ اخم نکنید و اگر می توانید لبخند بزنید. اگر در این دنیا لبخند را کم مصرف کنید، در برزخ با اخم رو به رو خواهید شد. گاهی یک شوخی یا یک حرف قشنگ باعث ایجاد شادی و رانده شدن شیطان می‌شود، اما با این وجود، افراد اینها را دریغ می‌کنند، چون از دورن منقبض و گدا هستند. اگر در دنیا اخم کاذب بکنید، در برزخ شادی صادق از شما دریغ می‌شود و اگر در دنیا بزرگی کاذب داشته باشید، در آنجا ذلت صادق نصیب شما می‌شود. « من اذنب ذنبا و هو ضاحک دخل النار و هو باک= کسی که گناه می کند و می خندد، در حالی که گریان است، داخل جهنم می شود». چون خنده اش در دنیا کاذب بود، پس گریه اش در آخرت صادق می شود. بعضی افراد طبیعت گرا به دیگران محبت نمی کنند، به دلیل اینکه از طرف کسی محبت ندیده اند. افراد طبیعت گرا عقده های گذشته را منشاء عمل حال و آینده قرار می دهند. کسی که به گذشته بر می گردد، شامل حمله‌ی عقب شیطان است. کسی که گذشته و رفتارها و کردارهای دیگران برایش عقده ساز است و خطاهای دیگران و جبران و انتقام از آنها را در ذهن خود نگه می دارد، کوچک است. چون به محض این که به گذشته برگردد و ببیند که دیگری با او چه کرده است، آن شخص را مبنا قرار داده و خود را به اندازه ی او کوچک و پست می کند. چون قیمت انسان با مبنایش یکی است. اما انسان فطرت گرا هر قدر دیگران در گذشته برایش کم گذاشته اند، او برعکس عمل می کند و برای دیگران هزینه می کند. به همین دلیل، هیچ وقت به گذشته باز نمی گردد. افراد فطرت گرا از بدی های دیگران تنها خوبی می آموزند: «ادب از که آموختی؟ از بی ادبان». چنین کسی چون مبنایش خداست و می خواهد شبیه خدا شود و به مقام محمود برسد، پس به دیگران کاری ندارد. قرآن بالاترین ارزش و قیمت را به انسان می دهد و می گوید: وقتی می خواهی با خدا حرف بزنی، با مبنای خدا با او صحبت کن. «ایاک نعبد و ایاک نستعین = فقط تو»، من با هیچ کس معامله نمی کنم، نه پدرم، نه مادرم، نه همسرم و ‌نه دوستم. چون هیچ کس مبنا نیست. پیامبر (صلی الله علیه و آله) نیز وقتی از خود تعریف می کند تا خود را معرفی کند، می گوید« من اول مخلوق هستم و بعد مقامات خود را بیان می کند و در آخر می گوید:« و لافخر = هیچ کدام اینها فخر نیست»، اما ما با دانشگاه رفتن و پول دار شدن و ازدواج کردن و... به دیگران فخر می فروشیم. چیز هایی را که اساسا قیمت ندارند، منشاء ارزش می دانیم و به آنها دل می بندیم، در حالی که همان چیزها در آن طرف ما را له می کند و باعث عذاب ما می شود. از این رو حضرت می فرماید: « حداقل کاری که می توانید برای صدقه دادن انجام دهید، این است که به کسی بدی نکنید» پدر و مادر، خواهر و برادر را حرمت نگه دارید و اذیت نکنید. کاری نکنید که باعث شر و مزاحمت دیگران شود، چون باعث کوچکی خودتان می شود. صدقه دادن از راه زبان و کلام قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) :« أمسِكْ لِسانَكَ؛ فإنّها صَدَقَةٌ تَصَّدَّقُ بها على نَفسِكَ= زبانت را نگه دار كه حفظ زبان، صدقه ‌اى است كه با آن، براى جانت صدقه مى‌ دهى ».(كافی: ج 2). هزینه کردن از طریق زبان به دو صورت انجام می گیرد. استفاه ی خوب از زبان باعث کسب فطرت می شود و استفاده نادرست از آن، راه کسب فطرت را به روی ما می بندد. موقعی که می توانیم حرفی را بزنیم و نزنیم، راه را به روی خود بسته ایم، اگر از خندیدن، شوخی کردن و حرفهای محبت آمیز دریغ کنیم، بخل زبانی صورت گرفته و باعث کوچک شدن ما می شود. کلمه هایی مثل عزیزم، دوستت دارم، جانم و حرفهای قشنگ دیگر را خدا دوست دارد و به گفتن آنها دستور داده است. در کارهای خیر، شفاعت و در حل مشکلات دیگران از زبان استفاده کنید. این کار از میلیارد ها تومان سرمایه گذاری در مسائل مادی بالاتر است. چون فتنه را خاموش کرده و صلح ایجاد می کند و باعث روشنگری می شود. این به نفع شماست. چون خداوند می فرماید:«ان احسنتم احسنتم لانفسکم و إن اساتم فلها= اگر کار خوب بکنید، به سود خودتان است و اگر کار بد بکنید به خودتان ظلم کرده اید». پس وقتی که حرفهای خوب و اصطلاحات خوب به کار می برید و به کسی لطف می کنید و در چیزی که دارید، دیگران را سهیم می کنید، در حقیقت به خودتان احترام گذاشته اید و به خود کمک کرده اید. آدم باید خیال و واهمه ی خود را کنترل کند و برای بخش «فوق عقل» و ارتباط های قشنگی که باید با خدا داشته باشد، ظرفیت ایجاد کند. سکوت و به موقع مصرف کردن زبان، باعث تخلیه درون انسان می شود و حجم و توسعه‌ی فطرت را در وجودش بالا می‌برد. آدمهایی که به سکوت، کم حرفی و خلوت با خود عادت دارند، ظرفیت فطری بالایی دارند. پرحرفی، پر مصرفی و اسراف است، چون از زبان و گوش و .... هزینه می کند، باعث می شود در نماز حضور قلب و حال معنوی بهتری ایجاد نشود. اگر شوخی و خنده به جا باشد، قیمت دارد. اما گاهی برعکس علاوه بر این که قیمت ندارد، تاثیر بدی هم می گذارد. پس اگر حرف زدن نقره باشد، سکوت طلا است. صدقه از چهره  مثل لبخند، صدقه های زبانی مثل حرفهای قشنگ و شوخی به موقع، باعث اصلاح اختلافها در میان مردم، تولید محبت، عشق، عاطفه و جلوگیری از شر و فتنه می شود. وقتی در این نوع صدقه دادن، بخل نداشته باشید و به راحتی اینها را مصرف کنید، خداوند به شما بیشتر می دهد. قرار نیست کم مصرف کنیم، بلکه باید درست مصرف کنیم. پس کسی که از زبانش درست مصرف می کند، از درون تخلیه می شود و خدا به او بیشتر می دهد. کسی که کتابی مثلا با موضوع انقعاد نطفه، مراقبات دوران بارداری یا تربیت کودک می خواند و برای دیگران تعریف می‌کند و سعی می‌کند دیگران را با آن کتاب راهنمایی کند، ظرفیتش برای شدن، بیشتر می شود. چون با دادن یک کتاب به دیگران، در عبادتها و خوبی های او و نسل او تا قیامت شریک می شود. پس انبساط را باید یاد بگیریم. اگر بی موقع از زبان استفاده کنیم، خیال و توهم پر می شود و دریافتی نخواهیم داشت. بعضی آقایان وقتی شب به خانه می روند، سکوت اختیار می‌کنند، تلویزیون می‌بینند، شام می خورند و می خوابند. در حالی که همسرشان تنهایی را در خانه به عشق او تحمل می کند تا همسرش بیاید و با او حرف های خوب بزند، با او مدارا  کند و او را بپذیرد. انسان اگر در صحبت کردن بخل کند، به محض اینکه بمیرد، التماس می کند که یک فرشته خوب یا ائمه بیایند و با او حرف بزنند. یکی از بزرگترین عذابهای قیامت این است که خدا مطلقا با این افراد حرف نمی‌زند و سراغی از آنها نمی گیرد. چون به خاطر تنبلی و بی حوصلگی و خودخواهی، از وقت گذاشتن و حرف زدن با دیگران دریغ کردند. از این رو قرآن می فرماید: «ولا یکلمهم الله یوم القیامه = خدا در قیامت با آنها حرف نمی زند» خدا می گوید: « من در روز قیامت آدم های متکبر را به اندازه ی مورچه کوچک می کنم. تمام 50 هزار سال عمر برزخ را در زیر دست و پای اهل محشر می مانند و کسی از آنها نمی پرسد که تو کیستی. به طوریکه حتی به حسابرسی آنها هم نمی پردازند تا حسابی تحقیر شود. وقتی که دکتر چند روز به سراغ بیمار نرود و بعد او را مرخص کند، مریض ناراحت می شود، اما حتی اگر دکتر بی دلیل بالای سر بیمار بیاید و با او حرف بزند، باعث خوشحالی او می شود. پس تا می توانید از طبیعت خرج کنید. صبح و شب جداگانه صدقه بدهید، طوری که طبیعت شما را اذیت کند. چون هر کدام آثار مخصوص به خود را دارد. صدقه. مقام محمود http://montazer.ir/node/5683

خداوند در سوره حدید آیه 7 می فرماید: «آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفِینَ فِیهِ فَالَّذِینَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَأَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبِیرٌ= به خدا و پیامبر او ایمان آورید و از آنچه شما را در [استفاده از] آنُ جانشین [دیگران] كرده انفاق كنید پس كسانى از شما كه ایمان آورده و انفاق كرده باشند، پاداش بزرگى خواهند داشت». وظیفه ما شبیه شدن به خداست‏. خداوند با اعطای مال، ثروت، استعدادها و کمالات به ما، می خواهد ما هم مثل او شویم و از این دارایی های خود به دیگران انفاق کنیم. برای همین می‌گویند: اخلاق مؤمن مثل اخلاق خداست. اما بعضی وقتها خدا به کسی مال و ثروت نمی دهد، برای این است که به صلاحش نیست. وقتی خدا بداند که مصلحت بنده اش در فقر است، تا آخر عمر، او را فقیر نگه می دارد. یعنی اگر ثروت بنده ای را جهنمی کند، خداوند مانع ثروتمند شدن او می شود. زیرا می‌داند که بنده با این ثروت طغیان خواهد کرد. همانطور که در قرآن می‌فرماید:«كَلَّا إِنَّ الْإِنْسَانَ لَیَطْغَى؛ أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَى[1]= حقا كه انسان همین كه خود را بى ‏نیاز بپندارد، سركشى مى ‏كند». همچنین در آیه ۲۷سوره شوری می فرماید: وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِی الْأَرْضِ وَلَكِنْ یُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مَا یَشَاءُ إِنَّهُ بِعِبَادِهِ خَبِیرٌ بَصِیرٌ = و اگر خدا روزى را بر بندگانش فراخ گرداند مسلما در زمین سر به عصیان برمى دارند لیكن آنچه را بخواهد به اندازه‏ اى [كه مصلحت است] فرو مى‏ فرستد به راستى كه او به [حال] بندگانش آگاه بیناست». پس داشتن مال ظرفیت می خواهد. یعنی اگر یک آدم باتقوا مالدار شد، این مال او را از خدا غافل نمی کند. به فرموده‌ی امام رضا علیه السلام: « السَّفِلَةُ مَنْ کَانَ لَهُ شَیْ‏ءٌ یُلْهِیهِ عَنِ اللَّهِ تَعَالَى[2] = فرومایه کسی است که چیزی دارد که باعث غفلت او از یاد خدا می شود». پست و فرومایه کسی است که چیزی دارد و آن چیز او را از یاد خدا غافل می کند. این چیز هر چه و هر که می تواند باشد. مثلاً همسر‏، فرزند، خانه، اتومبیل، کار و کاسبی ، علم، محبوبیت و شهرت و هنر و... و حتی اعمال و کارهای عبادی که خدا به ما توفیق انجام آن را می دهد، باعث شود که ما عاشق خود شده و از یاد خدا غافل شویم. از این رو در فرازهای آخر دعای عالیة المضامین می خوانیم: «اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی عَقْلاً كَامِلاً وَ لُبّاً رَاجِحاً وَ عِزّاً بَاقِیاً وَ قَلْباً زَكِیّاً وَ عَمَلاً كَثِیراً وَ أَدَباً بَارِعاً وَ اجْعَلْ ذَلِكَ كُلَّهُ لِی وَ لاَ تَجْعَلْهُ عَلَیَّ = پروردگارا مرا عقل كامل و خرد افزون و عزت باقى و قلبى پاك و مهذب و عمل خیر بسیار و ادب عالى عطا فرما و تمام این نعمتها را به نفع من قرار ده و نه بر زیان من». آدمی که عقلانی است و فکر می کند آدم عاقل و زرنگی است، ممکن است همین عقلش او را به جهنم ببرد. یعنی ممکن است انسان با داشتن ادب، قلب پاک، و کمالات این چنینی به جهنم برود،‌ اگر با اینها از یاد خدا غافل شود. مبنای مهم در آدم بودن مقدار سجده و ریش و انگشتر و حج و عمره و کربلا و ... نیست. اینها همه خوبند. ولی مبنا این است که آیا این اعمال توانسته ما را به اینجا برساند که خدا را بیشتر از هر چیزی و هر کسی داشته باشیم یا خیر؟ کسی معنوی تر است که عاشقتر باشد. مبنا این است که تو آدم خوبی هستی و معنوی هستی، یا اینکه چقدر می توانی برای خدا فداکاری کنی. چقدر می توانی از اموال و از آبرویت بگذری. یعنی مبنا این است که خدا و رسول خدا و جهاد برای تو عزیزتر از چیزهای دیگر باشند. مبنای معنویت این است که تو چقدر واقعاً به خدا و دین خدا احترام می گذاری و چقدر حاضری همه چیزت را فدای خدا و دین خدا کنی و چقدر شبیه خدا شده ای. یکی از فرمولهای مالی درستی اعمال، وجود «فرهنگ زکات» در جامعه است اگر می‌خواهید مثل خدا شوید، باید به هر اندازه ای که جذب و دریافت دارید، در مقابل، پرداخت و خروجی هم داشته باشید. هر خیری که هر کس جذب می کند، باید عرضه خروجی و زکات دادنش را هم داشته باشد. برای همین است که ما در اسلام چیزی به نام «فرهنگ زکات» داریم. مثلاً کسی که عالم می شود، زکات علمش این است که باید به دیگران علم یاد بدهد. اگر کسی آبرو دارد، زکاتش این است که از آبرویش برای دیگران خرج کند. اگر کسی قدرت دارد، زکات قدرتش این است که به دیگران سهل بگیرد و عفو کند. همه چیز خروجی دارد، هیچ کمالی نیست که شما داشته باشید و خروجی و زکات نداشته باشد. زکات همانطور که از اسمش پیداست، عامل تزکیه و پاکی است. معنی زکات «نمو» است. شما با پرداخت زکات نمو پیدا می‌کنید. کسی که زکات مالش را می پردازد، مالش نمو پیدا می کند و جایش خدا چند برابر به او می دهد، به شرط اینکه حلال باشد. بخش های معنوی و عاطفی هم همینطور است. چه در مسائل عاطفی و چه در مسائل معنوی کسی که زکات را می‌پردازد و به جا هم می‌پردازد، خدا به او چند برابر برمی‌گرداند. یعنی با پرداخت زکات، خدا به تو می گوید، تو بیشتر از این لیاقت و ظرفیت داری. پس بیرون بده تا جایش چند برابر به تو بدهم. با این کار ظرفیت خودت را زیاد کن. هر وقت هر کمالی در درون انسان متوقف شود، فساد به بار می‌آورد و نه تنها باعث معطلی شما در قبر و قیامت می شود، بلکه در دنیا هم آسیب می بینید. در این باره حدیثی از امیرالمؤمنین علیه‌السلام می خوانیم: «هر کس یقین به جانشینی مال و جبران مال داشته باشد، حتماً بیشتر بخشش می کند.» به همین دلیل است که شخص با بخشش مال، یک جریان راه می اندازد. زندگی آیت الله بهلول رحمه الله علیه عبرت‌های خوبی دارد. ایشان می گفتند: من یک بار در مصر بودم. می خواستم به ایران بیایم. دیدم خیلی مشکلات دارم و کارهایم پشت سر هم گره می‌خورد. بعداً فهمیدم یک مقدار پول در جیبم بوده و ردش نکرده ام و خیلی به این پول تکیه داشتم. فکر می کردم چون این پول در جیبم هست، پس می‌توانم کارهایم را با آن پیش ببرم. گفت: این پول را از جیبم درآوردم و صدقه دادم و خودم را راحت کردم. بعد که گدا شدم، خدا زود مشکلم را حل کرد. این باور می خواهد که کسی بگوید تمام ثروت من، گدایی‌ام است. «الفقر الفخری» یعنی این که انسان حقیقت خودش را باور کند. یعنی این آیه را قبول کند که: « أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ[3]= شما به خدا نیازمندید و خداست كه بى ‏نیاز ستوده است». حال که فقیر هستم، نقشم را خوب بازی می کنم. دیدید هر وقت گدا می شوید، دستتان به درگاه خدا بیشتر بالا می‌رود. تا حالا امتحان کرده اید؟ هر وقت بیچاره می‌شوید، هر وقت کار تان گره می‌خورد و احساس بی‌پناهی می‌کنید، بیشتر حرم می‌روید، کربلا و مکه می‌روید و دعا می‌کنید. این که دستت خالی است و هیچ عرضه‌ای نداری، می‌بینی معنوی‌تر می‌شوی و با خدا رفیق تر می‌شوی. هیچ مال و ثروتی با صدقه دادن، کم نمی شود نبی اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «ما نَقَصَ مالٌ مِن صَدَقَةٍ قَطُّ، فأعطُوا ولا تَجبُنوا[4]= هیچ مالى هرگز بر اثر صدقه دادن كم نشد. پس عطا كنید و نترسید». اگر بترسید، این ترس نمی گذارد شما شبیه خدا شوید. ما در شبیه شدن به خدا نباید بترسیم و بگوییم اگر مالم را بدهم خودم چه کار کنم. امام صادق علیه السلام فرمود:« مَا أَحْسَنَ عَبْدٌ الصَّدَقَةَ إِلَا أَحْسَنَ اللّهُ الْخِلَافَةَ عَلى تَرَكَتِهِ[5] = هیچ کس خوب صدقه نداد، مگر اینکه حتماً خداوند جانشین خوبی برای او بعد از مرگش هست».  کسانی هستند که به بهانه این که زن و بچه و خانواده دارند، انفاق نمی کنند. اینها با این کار باعث می شوند وقتی از دنیا رفتند، زن و فرزند شان بدبخت شوند و با داشتن مال به بیچارگی بیفتند. اما کسانی که با داشتن زن و فرزند، حواسشان هم به خانواده و هم به دیگران است و اهل انفاق و کمک به خانواده های دیگر هستند، اینها وقتی می میرند، خدا می‌گوید این بنده من شبیه من بود. از خودش و تعلقات خودش گذشته بود،. فقط فکر خود و خانواده اش نبود. پس من به انفاق او سزاوارترم. او این اخلاق را از من یاد گرفته. من هرگز نمی گذارم کسانی که او به آنها علاقه مند بودند و دلشوره شان را داشت، بعد از او بد بگذرانند. خدا شاهد است دهها بار در طول عمرم دیدم، سرپرست خانواده که مرد خوب و خیری بوده و در حین فقر، خیرخواه دیگران بوده و هر کاری از دستش بر می آمده، برای دیگران انجام می داده، همین که از دنیا می رود، مشکلات اقتصادی و دیگر مشکلات خانواده اش حل می شود. اما برعکس، کسانی را داشتیم که برای کمک به دیگران بخل داشتند، اما خیلی به خانواده خودشان می رسیدند، بعد از فوت، خانواده شان ذلیل شدند و هر کدام در یک گوشه ای گرفتار شدند. پس هیچ وقت فکر نکنید که فقط ما روزی دهنده هستیم. جهاد مالی هدیه و انفاق [1] - سوره مبارکه علق/ 7و8. [2] - مستدرک‏الوسائل/ج 13/ص 269. [3] - فاطر/15. [4] - 64/13؛ بحار: 96/ 131. [5] - وسائل الشیعة ، ج 9 ، ص 367 ، ح 12254 ؛ بحارالأنوار ، ج 93 ، ص 135.