در این میان منطقة جزیرة العرب و به ویژه شهر مکه از منظر فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، پایین­ترین و بدترین وضع را تحمل می‌­کرد. خضوع اعراب جاهل در مقابل چوبهای خشکی که به صورت بت درست شده بود و اهالی مکه در مقابل آن اجسام بی­جان قربانیها کرده و استمداد می­طلبیدند، هر انسان فهمیده و عاقلی را به تعجب و تأسف وا می­داشت. زنان نه تنها از حقوق اساسی خود محروم بودند، بلکه همانند کالای بی­جان خرید و فروش می­شدند و... . خداوند متعال در آیات وحیانی خویش به برخی از ناهنجاری‌ها و آداب غیر انسانی و جاهلانه آن روز اشاره کرده و می­‌فرماید: ;قُلْ تَعالَوْ اَتْلُ ما حَرّمَ رَبُّکُم عَلَیْکُمْ اَلاّ تُشْرِکوا بِهِ شَیْئاً وَبِالْوالِدَیْنِ إحْساناً وَلاتَقْتُلوا أوْلادَکُمْ مِنْ إمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُکُمْ وَإیّاهُمْ وَلاتَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَما بَطَنَ وَلاتَقْتُلوا النَّفْسَ الَّتی حَرَّمَ اللهُ إلاَ بِالْحَقِّ ذلِکُمْ وَصّیکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلونَ»[1]؛ «بگو: بیایید آنچه را پروردگارتان بر شما حرام کرده است [برایتان] بخوانم: اینکه چیزی را شریک خدا قرا ندهید و به پدر و مادر نیکی کنید. فرزندانتان را از ترس فقر نکشید. ما شما و آنها را روزی می‌­دهیم. و به کارهای زشت نزدیک نشوید چه آشکار و چه پنهان. و انسانی را که خداوند محترم شمرده به قتل نرسانید مگر به حق [و از روی قانون الهی]. این چیزی است که خداوند شما را به آن سفارش کرده، شاید درک کنید.» «وَلاتَقْرَبوا مالَ الْیَتیمِ إلاّ بِالَّتی هِیَ أحْسَنُ حَتّی یَبْلُغَ أشُدَّهُ وَأوْفوا الْکَیْلَ وَالْمیزانَ بِالقِسْطِ، لانُکَلِّفُ نَفْساً إلاّ وُسْعَها وَإذا قُلْتُمْ فَاعْدِلوا وَلَوْ کانَ ذا قُربی وَبِعَهْدِ اللهِ أوْفوا ذلِکُمْ وَصّیکُمْ بِهِ لَعَلّکُمْ تَذَکَّرونَ»[2]؛ «و به مال یتیم جز به بهترین صورت [و برای خدمت به او] نزدیک نشوید تا به حد رشد خود برسد، و حق پیمانه و وزن را به عدل و دادگری رعایت کنید. ما هیچ کس را به بیش از توانائی و قدرتش وادار نمی­کنیم. هنگامی که [در مقام داوری یا شهادت] سخنی می­گوئید، عدالت را مد نظر قرار دهید حتی اگر در مورد نزدیکان شما باشد، و به پیمانهای خداوند وفادار باشید. اینها مواردی است که خداوند شما را به آن سفارش می­کند، تا شاید پند گیرید.» خداوند متعال در این آیات از رسم‌های باطل و غیر اخلاقی دوران جاهلیت خبر داده و به موضوعات غیر انسانی رایج، از جمله شرک و بت­پرستی، آزار پدر و مادر، کشتن فرزندان، ارتکاب اعمال زشت و فساد انگیز، کشتن افراد بی­گناه، تجاوز به اموال یتیمان، بی­عدالتی در توزیع اموال و امکانات عمومی، پایمال کردن حقوق دیگران، عهد شکنی و نادیده انگاشتن پیمانها و قوانین اجتماعی می­پردازد و در عین حال راهکارها و دستورات سازنده‌­ای در این زمینه به مسلمانان ارائه می‌­کند. ناگفته پیداست که برخی از علل و انگیزه‌­های بعثت پیامران الهی نیز در این آیات مطرح شده است که عدالت اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی از جمله آنهاست. در روایتی از اوضاع نابسامان عربستان در آستانه بعثت نبوی ـ صلّی الله علیه و آله ـ آمده است: روزی قیس بن عاصم به نزد حضرت رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ آمده و عرضه داشته: یا رسول الله! من در ایام جاهلیت هشت دختر خود را زنده به گور کرده‌­ام، حالا چه کنم؟ پیامبرـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود: در مقابل هر دختر یک برده آزاد کن![3] در روایت دیگری آمده است: هنگامی که قیس یکی از موارد زنده به گور کردن دخترانش را در حضور رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ شرح داد، رسول مهربان الهی در حالی که از شدت تأثر حلقه­ های اشک بر گونه‌­های مبارکش می‌­لغزید، از سنگ دلی و قساوت آن مرد جاهل تعجب کرده و به یارانش فرمود: «إنَّ هذهِ لَقَسْوَةٌ وَمَنْ لایَرْحَمْ لایُرْحَمْ؛ این [عمل] سنگدلی است و هر کس رحم نداشته باشد، مشمول رحمت ‍‍ ‍‍[الهی] نخواهد بود». بنابراین جهان در آستانه بعثت، غرق در انواع خرافات، افکار و اندیشه‌­های جاهلانه بود و شاید در آن روزگاران در هیچ جای عالم خرافه پرستی و بی­بند و باری و رواج مفاسد اجتماعی مثل منطقة جزیره العرب نبود. مردم آن عصر بدون آنکه خود متوجه باشند، نیاز شدیدی به امور معنوی، اخلاقی و انسانی داشتند ودر آتش ناعدالتی، نابرابری و تضییع حقوق انسانی می‌­سوختند. در این فرصت برخی از علل و عوامل بعثت انبیاء را _ که در رأس آن بعثت رسول گرامی اسلام قرار دارد _ مرور کرده و به موارد اهم آن اشاره می­‌کنیم: 1 . انقلاب ارزشها بعد از بعثت رسول گرامی اسلام، اصول و ارزشهای جاری در جامعه که علیه مصالح دنیا و آخرت مردم بود، به ارزشهای انسانی و الهی تبدیل شد. خرافه پرستی به حقیقت­یابی، جنگ و خونریزی و ناعدالتی به قسط و عدل و مساوات بدل گردید و انسانهای در ظاهر پایین درجه، به افرادی مورد اعتماد و دارای منزلت اجتماعی والائی تبدیل شدند. تمام قوانین و ملاکهای ظاهری و مادی جای خود را به معیارهای ارزشمند و متعالی داد. آری بعثت پیامبرـ صلّی الله علیه و آله ـ ارزشهای ضد انسانی را دگرگون کرد و تمام رسمهای ایام جاهلیت، به قوانین عادلانة اسلامی تبدیل شدند. رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ بیشترین تلاش خود را در تحول افکار عمومی متمرکز کرده و برای از میان بردن باورهای خرافاتی و ناپسند، از هیچ کوششی فروگذار نمی­کرد. آن رهبر فرزانه اسلامی حتی به کارگزاران خویش تأکید می­نمود که در تبدیل و تغییر روشهای غلط و رسوم جاهلانه نهایت تلاش خود را به عمل آورند. هنگامی که معاذ بن جبل را به سوی یمن می­فرستاد به او فرمود: «ای معاذ! آثار جاهلیت و رسوم باطل را بمیران و سنتهای متعالی اسلامی را در میان مردم ترویج کن!». آن گرامی، حتی در آخرین فرازهای پیام حج خود، به انقلاب ارزشها و حرکت به سوی زیبائیها و کمالات تأکید ورزید و فرمود: «ألا کُلُّ شَیءٍ مِنْ أمْرِ الْجاهِلیّةِ تَحْتَ قَدَمی موضوعٌ[4]؛ بدانید تمام باورها و رسمهای ایام جاهلیت را زیر پای خود نهاده و باطل اعلام می‌­کنم.» امیر مؤمنان علی ـ علیه السلام ـ در توضیح فلسفه بعثت پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ بر این نکته تأکید کرده و آن را به عنوان انقلاب ارزشها مطرح می­‌کند و می‌­فرماید: «ألا وَإنّ بَلیَّتَکُمْ قَدْ عادَتْ کَهَیئَتِها یَوْمَ بَعَثَ اللهُ نَبیَّهُ ـ صلّی الله علیه و آله ـ وَالَّذی بَعَثَهُ بِالْحَقِّ لَتُبَلْبَلُنَّ بَلْبَلَةً وَلَتُغَرْبَلُنَّ غَرْبَلَةً وَلَتُساطُنَّ سَوْطَ الْقِدْرِ حَتّی یَعُودَ أسْفَلُکُمْ أعْلاکُمْ وَأعْلاکُمْ أسْفَلَکُمْ؛ آگاه باشید تیره روزیها و فتنه­های شما همانند عصر قبل از بعثت پیامبرـ صلّی الله علیه و آله ـ بار دیگر روی آورده است. سوگند به خدائی که پیامبرـ صلّی الله علیه و آله ـ را به حق مبعوث کرد، سخت آزمایش خواهید شد و چون دانه­هائی که در غربال ریزند یا غذائی که دردیگ گذارند، زیر و رو خواهید شد تا اینکه پائین شما به بالا، و بالای شما به پائین بیاید».[5] یعنی دقیقاً همانند عصر بعثت دگرگون و منقلب خواهید شد، و بار دیگر انقلاب ارزشها رخ خواهد نمود. امام ـ علیه السلام ـ به جایگزین شدن افراد طبقه پائین به جای بالا نشینها و تبدیل شدن ارزشهای ظاهری مادی به ارزشهای انقلابی و معنوی اشاره کرده و می­فرماید، چون به جاهلیت قبل از بعثت پسرفت داشته‌­اید، دقیقاً باید همان حادثه رخ نماید و حق به محور خود برگردد. 2. تزکیه و پرورش روح از مهم­ترین علل بعثت انبیاء، تهذیب نفوس و تربیت انسانهای مستعد است. پیامبران الهی کوشش می­کنند نیروهای درونی انسانها را از قوه به فعلیت رسانده و برای رسیدن به قلّه سعادت و کمال، آنان را همراهی و یاری نمایند. آنان برای ارتباط افراد با مبدأ هستی زمینه سازی کرده و مقدمات تعالی آنان را فراهم می­آورند. قرآن کریم در سورة آل عمران با اشاره به این نکته می‌­فرماید: «لَقَدْ مَنَّ اللهُ عَلیَ المُؤْمِنینَ إذْ بَعَثَ فیهِمْ رَسولاً مِنْ أنْفُسِهِمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَیُزَکّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُم الْکِتابَ وَالْحِکْمَةَ وَإنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفی ضَلالٍ مُبینٍ»[6] «خداوند متعال بر مؤمنان منت نهاد هنگامی که در میان آنها پیامبری از جنس خودشان برانگیخت که آیات او را بر آنها بخواند و آنها را پاک کند و کتاب و حکمت بیاموزد، گرچه قبل از بعثت در گمراهی آشکاری بودند». رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ نیز با تلاوت آیات کلام وحی، روح و جسم آنان را صیقل داده و با زدودن زنگارهای جهل و خرافات و خودپرستی، برای پذیرش حق و گام نهادن در راه کمال یاری­شان می­نمود. 3. رساندن به مقام عبودیت طبق آموزه­های قرآنی، هدف از آفرینش انسان چیزی جز پرستش خدای یگانه نیست و تمام نعمتهای الهی و اشیائی که در این عالم آفریده شده و در اختیار انسان قرار گرفته، همه برای طی مسیر عبودیت است. عبودیت کامل آن است که انسان جز به آفریدگار مطلق جهان و کمال مطلق نیندیشد و همة افکار و اعمال خود را به این امر معطوف دارد. خداوند در قرآن می‌­فرماید: «وَما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالانْسَ إلاّ لِیَعْبُدونَ»[7]؛ «جن و انس را نیافریدم جز اینکه مرا عبادت کنند.» یکی دیگر از علل بعثت انبیاء، دستگیری افراد بشر در راه رسیدن به مقام عبودیت است. رهبران الهی با تلاشها و آموزه­های خود انسانها را به کانال عبودیت هدایت کرده و از این رهگذر آنان را به قرب الهی می­رسانند. پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ از آغازین لحظات بعثت شعار معروف خود را در این زمینه پیوسته تکرار می­‌کرد که: «قولُوا لاإلهَ إلاّ اللهُ تُفْلِحُوا»[8] و به مخاطبان خود این پیام را می­رساند که رستگاری تنها و تنها در گرو بندگی خدای یگانه و نفی خدایان دیگر و بت پرستان است. 4. تحکیم وحدت انسانها ریسمان محکم نبوت تنها وسیله­ای است که انسانها را در زیر لوای وحدت و برادری فراهم می­آورد؛ انسانهایی که از تفرقه و تشتت و نزاع و اختلافها به تنگ آمده و به دنبال راهکاری مورد اعتماد برای حل معضلات زندگی خود می­گردند. آتش خانمان سوز اختلاف، نیروهای عظیم بشری و سرمایه­های فراوان آنان را به باد داده و زیباترین محیطهای زندگی را به جهنمی سوزان بدل می­کند. اگر انسانها به سخنان پیام­آوران وحی توجه کرده و زیر عَلَم توحید گرد آیند، مطمئناً از تفرقه و تشتت در امان بوده و در سایة کلمة توحید به توحید کلمه نیز دست خواهند یافت. در سورة بقره آمده است: ﴿کانَ النّاسُ أُمَةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللهُ النَّبیّینَ مُبَشّرینَ وَمُنْذِرینَ وَأنْزَلَ مَعَهُمْ الْکِتابَ بِالْحَقِّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ النّاسِ فیما اخْتَلَفوا فیهِ﴾[9]؛ «مردم [در آغاز امت واحدی بودند [سپس بنابر عللی در میان آنان اختلاف پدید آمد]، پس خداوند نیز پیامبرانی را برانگیخت تا مردم را بشارت دهند وانذار کنند و به همراه آنان کتاب [آسمانی] فرستاد تا در میان مردم در مورد آنچه در آن اختلاف کرده بودند داوری کند. » طبق این آیه یکی از اهداف مهم بعثت انبیاء، پایان بخشیدن به اختلافات مردم است که از روی جهل و غفلت و ناآگاهی و پیروی هوای نفس و برتری جویی صورت می­‌گیرد. 5. واسطه‌ی فیض الهی برای آدمیان خاکی که هنوز گام در مرحله­ای بالاتر نگذاشته­اند، ارتباط با آفریدگار هستی که در منتها درجة اقتدار و کمال است امری سهل و آسان نیست. برای رسیدن به آن مقام بی­نهایت و اوج گرفتن در آسمان عرفان و معنویت، نیاز به واسطة فیض و وسائل نیرومندتری است. قرآن کریم نیز به این نکته اشاره کرده و فرمود: «وَابْتَغُوا إلَیْهِ الْوَسیلَة»[10]؛ «برای تقرب به درگاه الهی وسیله­‌ای بجویید.» انجام دستورات رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ می­تواند بهترین وسیله برای ارتباط با خداوند متعال باشد. امام رضا ـ علیه السلام ـ در گفتاری حکیمانه می­فرماید: «از آنجایی که در آفرینش مردمان و نیروهای نهفته در درون آنان، آنچه که مصالحشان را کامل کند وجود نداشت، و آفریدگار جهان، برتر از آن بود که [به چشم ظاهر] دیده شود و ضعف و ناتوانی آنان در ادراک ظاهری او بود، چاره­ای جز این نبود که فرستاده­ای معصوم میان او و آدمیان واسطة فیض باشد و امر و نهی الهی را به ایشان برساند[11]؛ «لما لَمْ یَکُنْ فی خَلْقِهِمْ وَقُواهُم ما یُکْمِلوا لِمَصالِحِهِمْ وَکانَ الصّانِعُ مُتَعالِیاً عَنْ أنْ یُری وَکانَ ضَعْفُهُمْ وَعَجْزُهُمْ عَنْ إدْراکِهِ ظاهِراً لَمْ یَکُنْ بُدٌّ مِنْ رَسولٍ بَیْنَهُ وَ بَیْنَهُمْ مَعْصومٍ یُؤَدّی إلَیْهِمْ أمْرَهُ وَنَهْیَهُ ». 6. احیای پیمان فراموش شده پیامبران الهی بر خود لازم می­دانند تا انسانها را به پیمان فطری که فراموش­شان شده است یادآور شوند، همان میثاق دیرین که در میان تمام موجودات فقط انسان آن را تقبل و تعهد کرده است، اما بر اثر مرور زمان و وسوسه­های شیطان آن را به بوتة فراموشی سپرده است. امیر مؤمنان علی ـ علیه السلام ـ می­‌فرماید: «واصْطَفی سُبْحانَهُ مِنْ وَلَدِهِ أنْبیاءَ أخَذَ عَلَی الْوَحْیِ میثاقَهُمْ وَعَلی تَبْلیغِ الرِّسالَةِ أمانَتَهُمْ لَمّا بَدَّلَ أکْثَرُ خَلْقِهِ عَهْدَ اللهِ إلَیْهِمْ فَجَهَلوُا حَقَّهُ واتَّخَذُوا الاَنْدادَ مَعَهُ وَاجْتالَهُم الشَّیاطینُ عَنْ مَعْرِفَتِهِ وَاقْتَطَعَتْهُمْ عَنْ عِبادَتِهِ فَبَعَثَ فیهِمْ رُسُلَهُ وَواتَرَ إلَیْهِمْ أنْبیاءَهُ لِیَسْتَأدُوهُمْ میثاقَ فِطْرَتِهِ وَیُذَکِّرُوهُمْ مَنْسِیَّ نِعْمَتِهِ[12]؛ ‍[خداوند سبحان] از میان فرزندان آدم، پیامبرانی را برگزید و از آنان بر وحی پیمان گرفت و بر تبلیغ رسالت امانت آنان را، آنگاه که اکثر مردم عهد و پیمان الهی را تبدیل کرده و حق خدا را نشناختند و در مقابل خداوند خدایان دروغین و بتهای بی­ارزش را پرستیدند و شیاطین آنان را از معرفت خدا باز داشته و از عبادت او جدا کردند. [در آن حال] خداوند پی در پی پیامبرانی را مبعوث نمود تا آنان را بر پیمان فطرت خویش وادار کنند و نعمتهای فراموش شده او را به یادشان آرند.» پیامبران الهی در کنار معارف و برنامه­‌های حیاتبخش خود پیوسته به آدمیان می‌­آموزند که در مورد اصول دین و باورهای مهم اعتقادی به فطرت و خرد خود رجوع کنند. قرآن کریم انبیاء الهی را به عنوان «مذکّر» معرفی می‌­کند. آنان تلاش می­‌کنند انسانها را به پیمان الهی و وفای به آن سوق دهند تا به ندای عقل و فطرت خویش پاسخ مثبت داده باشند. قرآن کریم نیز در مورد پیمان فراموش شدة الهی به فرزندان آدم می‌­فرماید:«ألَمْ أعْهَدْ إ ِلَیْکُمْ یا بنی آدَمْ أنْ لاتَعْبُدوا الشَّیْطانَ إنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبین»؛ «ای فرزندان آدم! مگر با شما عهد نکرده بودم که شیطان را نپرستید، همانا که او دشمن آشکار شماست.» 7. ترویج فضائل اخلاقی ترویج فضائل اخلاقی و صفات متعالی انسانی، از دیگر علل وانگیزه­های بعثت انبیاء الهی است. اگر مروری اجمالی به آموزه­های وحیانی پیامبرـ صلّی الله علیه و آله ـ داشته باشیم متوجه خواهیم شد که گفتارها و رفتارهای آن گرامی مملو از سفارشهای اخلاقی و تربیتی است. اساساً هر گونه خوبی، زیبایی و کمالی که زیبنده و شایستة انسانها است، در تعالیم انبیاء الهی به روشنی دیده می­شود. در حدیث معروفی از پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ می­خوانیم که آن حضرت فرمود: «إنّما بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکارِمَ الاَخْلاقِ[13]؛ من برای تکمیل و توسعة زیباییهای اخلاقی مبعوث شده‌­ام.» رسول خدا خود دارای کامل­ترین صفات اخلاقی بود و عادات پسندیده و آداب برجستة انسانی در وجود آن گرامی موج می­زد. 8. ایجاد و توسعة عدالت اجتماعی انسانها فطرتاً طالب عدالتند و سالم­ترین جوامع، آنهایی است که عدالت در تمام ابعاد خود در میان آن جوامع حاکم گردد. قرآن کریم در آیات متعددی از عدالت خواهی پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ سخن گفته و آن را یکی از اهداف بعثت می­شمارد. در سورة اعراف از اهتمام ویژة آن گرامی به اجرای عدالت خبر داده و می‌­فرماید: «قُلْ أمَرَ رَبّی بِالْقِسْط»[14] بگو: پروردگارم مرا به عدالت فرمان داده است». عدالت طلبی در تمام زوایای زندگی پیامبرـ صلّی الله علیه وآله ـ جلوه‌­گر بود و گسترة آن، گفتار، رفتار، روابط عمومی، معاملات، حتی محیط خانواده و دوستان و نزدیکانش را نیز شامل می­شد. امام صادق ـ علیه السلام ـ فرموده است: «کانَ رَسُولُ اللهِ یُقَسِّمُ لَحَظاتَهُ بَیْنَ أصْحابِهِ فَیَنْظُرُ إلی ذا وَیَنْظُرُ إلی ذا بِالسَّویَّة[15]؛ رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ نگاه خود را در میان یارانش به طور مساوی تقسیم می­‌کرد، گاهی به این و گاهی به آن دیگری به طور مساوی نگاه می‌­کرد.» آن گرامی به مهم­ترین فلسفة بعثت انبیاء که ایجاد قسط و عدل است به طور کامل معنی و مفهوم می­بخشید که خداوند فرمود: «لَقَدْ أرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَأنْزَلْنا مَعَهُمُ الکِتابَ وَالمیزانَ لیَقومَ النّاسُ بِالقِسْطِ»[16] «ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آنها کتاب و میزان نازل کردیم، تامردم به عدالت قیام کنند.» [1] . انعام / 151. [2]. انعام / 152. [3]. تفسیر قرطبی، محمد بن احمد انصاری، دار احیاء التراث العربی، بیروت، 1405، ج19، ص233. [4]. سیرة ابن هشام، ابو محمد عبد الملک بن هشام حمیری، دار القلم، بیروت، ج4، ص250. [5]. نهج البلاغه، ترجمة محمد دشتی، نشر ائمه، قم، 1379، ش، خطبه16. [6]. آل عمران/ 164. [7]. ذاریات / 56. [8]. بحار الانوار، علامه محمد باقر مجلسی، نشر الوفا، بیروت، 1404، ج18، ص202. [9]. بقره / 213. [10]. مائده / 35. [11]. بحار الانوار، ج11، ص40. [12]. نهج البلاغه، خطبه 1. [13]. مستدرک الوسائل، محدث نوری، مؤسسه آل البیت، 1408، قم، ج11، ص187. [14]. اعراف / 29. [15]. بحار الانوار، ج16، ص260. [16]. حدید / 25. آرشیو مباحث استاد شجاعی فروشگاه آنلاین با محصولات ناب 

نبی اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمود:« از دارایى هایتان با پرداخت زكات محافظت كنید؛ زیرا هیچ پرنده ای شكار نشد، مگر این كه تسبیحگویى خود را وانهاد . یعنی هیچ صیدى شكار نمى شود و هیچ درختى قطع نمى‌شود، مگر به سبب تركِ تسبیح؛ و هر چیزى در آفرینش، تسبیح مى‌گوید تا آن گاه كه از بالاترین خلقتش ـ كه خداوند آن را آفریده است ـ تغییر كند [و از بین برود]. اگر صداى فرو شكستن دیوارها و سقف خانه هایتان را مى شنیدید، مى فهمیدید كه تسبیح مى گویند» . تسبیح برای مال، دادن زکات آن است؛ زکات آن هم استفاده از آن مال، در راه درست می باشد. اما وقتی مال در راه درست خرج نشود و به سمت تجمل گرایی، کنز شدن و گنج شدن و ذخیره شدن برود، خاصیت خود را از دست می دهد. مال باید به بخش انسانی خدمت کند. گفتیم تسبیح یعنی حرکت رو به رشد. مال زمانی از تسبیح و رشد می افتد که راکد باشد. حضرت خیلی دقیق می فرمایند که با پرداخت زکات، مالتان را حفظ کنید. اگر بخش انسانی و خیریه از آن خارج نشود، آن مال خاصیتی ندارد. برای همین است که در قرآن می فرماید: در قیامت آن را به پهلو و پیشانی های شان می چسبانند. زیرا اینها مال و ثروتشان را ذخیره کردند. جمع مال از راه حلال خوب است: اما نباید در یک جا راکد بماند. زکات در همه شأن های انسان وجود دارد: در بخش جمادی، مثل پول و ثروت، پرداخت زکات و استفاده آن مال برای بخش انسانی است. در بخش گیاهی، عقلی و فوق عقلی، باید زکات آن را پرداخت. حفظ نعمت در هر بخشی باعث رشد آن بخش و تسبیح آن می شود. مال زمانی می تواند رشد کند و تسبیح داشته باشد که به درد بخش انسانی بخورد. حضرت زکات را برای حفظ مال بیان می کند و مثال را از پرنده می آورد که هیچ پرنده‌ ای شکار نشد، مگر این که تسبیح گویی خود را وانهاد. در قرآن داریم:« أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ یُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالطَّیْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْبِیحَهُ وَاللَّهُ عَلِیمٌ بِمَا یَفْعَلُونَ[1]= آیا ندانسته‏ اى كه هر كه [و هر چه] در آسمانها و زمین است براى خدا تسبیح مى‏ گویند و پرندگان [نیز] در حالى كه در آسمان پر گشوده‏ اند [تسبیح او مى‏ گویند] همه ستایش و نیایش خود را مى‏ دانند و خدا به آنچه مى كنند داناست». این که دانشمندان غربی می گویند حیوانات غریزی عمل می کنند و عقل ندارند، درست نیست. مثلا هدهد وقتی که حضرت سلیمان از او سوال کرد کجا بودی؟ گفت من نزد ملکه سبا بودم. حضرت سلیمان می گوید اگر دروغ بگویی تنبیهت می کنم. این یعنی حیوانات هم مثل ما عقل دارند و خوب و بد را انتخاب می کنند. می توانند دروغ بگویند و خوب و بد دارند.  جمادات هم اینطورند. حضرت علی می فرمایند: خدایا ابرهای مطیعت را برای ما بفرست، ابرهای سرکشت را نفرست. در جماداتی مثل سنگ نیز همین طور است. مثلا سنگ عقیق که عزیز می شود، برای این است که ولایت امیرالمؤمنین را زودتر از دیگر سنگها قبول کرد. همه موجودات تسبیح دارند. از این رو حضرت می فرماید، پرنده ای که تسبیحش را وانهاد و تنبلی کرد، شکار می شود. گاهی وقتها موجودی با غفلت از تسبیح، حالت طبیعی خودش را از دست می دهد. مثل لباس. لباس وقتی کثیف می شود، تسبیحش را از دست می دهد و روی روحت و اعصابت اثر می گذارد. وقتی حمام می روی، چرا احساس نشاط می کنی؟ چون بدن از تسبیح افتاده بود و با حمام رفتن، دوباره حالت تسبیح می گیرد و با نشاط می شود. بدن از تسبیح بیفتد، سکته می کنید. آلزایمر و سرطان و پارکینسون و ام اس، به خاطر عدم تسبیح به وجود می آید. بدن از تسبیح می افتد و در نتیجه، گرفتار این بیماری ها می شود. زیرا گفتیم، تسبیح یعنی رشد و تعالی. با از دست دادن تسبیح، کارکرد طبیعی از بین می رود. مثلا خون که سرطانی می شود، حالت خودش را از دست داده است؛ زیرا تسبیحش را از دست داده. یا دندان که جرم می گیرد، خاصیت دندان بودن و تسبیح را از دست می دهد و خراب می شود.  فرمودند اگر شما صدای فروشکستن سقف و دیوارهای خانه تان را می شنیدید، می فهمیدید که تسبیح می گویند. این خیلی دقیق است. سقف که تسبیحش از بین می رود، فرو می ریزد. تمام اجل ها یعنی مدت زمان حیات که مشخص شده و عمر همه چهارپایان و همه جنبندگان زمین در گرو تسبیح گویی آنهاست. پس هر گاه تسبیح گویی شان به سر آید، خدا جان آنها را می گیرد و فرشته مرگ در این کار دستی ندارد جز اجرا. یعنی هر چیزی خاصیتش را که از دست داد می میرد. امام صادق علیه‌السلام فرمودند: قسم می خورم به خدا که آفرینش را آفرید و روزی را گسترانید که هیچ مالی در خشکی و دریا تلف نمی شود، مگر به سبب نپرداختن زکات. و هیچ صیدی در خشکی و دریا شکار نمی شود مگر به سببی که در آن روز تسبیح را ترک گفت. هیچ مالی نیست در دریا و خشکی و هوا که ضایع شود، مگر این که صاحبش زکات را پرداخت نکرده. خمس یک بخش از پرداختهاست و زکات بخش دیگری است که باید پرداخت شود. در جای دیگر حضرت نبی اکرم شبیه به همین حدیث بیان می کنند که در آخر آن می فرمایند: و لا دخل علی المرء مکروه الا بذنب و ما عفی الله عنه اکثر= هیچ مکروهی به کسی وارد نمی شود، مگر به سبب گناه. اما بخش زیادی از این گناهان را خدا می بخشد. پس نگوییم، چرا این همه بلا سرم می آید. باید ببینی کجا مکروهی کرده ای؛ حتماً یک جا مکروهی انجام داده ای. در حالی که خدا بخش زیادی از آن را می بخشد و جزا نمی دهد. اگر می خواست جزا بدهد که دیگر زنده نبودی. برای پاک شدن از گناهان و مکروهاتی که انجام داده ایم، بهترین راه استغفار است. آرشیو مباحث استاد شجاعی فروشگاه آنلاین با محصولات ناب  [1] . نور/41.

بیان آثار تسبیح بحمد در آیات قرآن آیاتی از قرآن می‌خوانیم که آثار تسبیح بحمد در آن بیان شده است. سوره طه آیه 130:« فَاصْبِرْ عَلَى مَا یَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا وَمِنْ آنَاءِ اللَّیْلِ فَسَبِّحْ وَأَطْرَافَ النَّهَارِ لَعَلَّكَ تَرْضَی= پس بر آنچه مى‏ گویند شكیبا باش و پیش از بر آمدن آفتاب و قبل از فرو شدن آن با ستایش پروردگارت [او را] تسبیح گوى و برخى از ساعات شب و حوالى روز را به نیایش پرداز باشد كه خشنود گردى». در این آیه خداوند بنده اش را در آغوش گرفته و نوازش کرده که باعث تقویت بنده است. می‌گوید، حال که از آنها اذیت شدی، و شکیبایی کردی، بیا و تسبیح کن. این حرف را خدایی می‌گوید که بشر را خلق کرده و می‌داند او با چه چیزی آرام می‌شود. آیا می‌خواهی آرام و راضی شوی و در مقابل سختی ها و لجاجت ها قدرت داشته باشی، پس در دل شب و بخشی از روز تسبیح بگو. در این آیه نکته فوق العاده مهم از نظر روان شناسی بیان شده است. روان شناسی های غربی درباره انسان، فقط به بریده‌ای از تولد تا مرگ بسنده میکنند و از پیشینه نفس از زمانی که روح انسان از مثل اعلی دمیده می‌شود تا زمانی که دوباره به ابدیتبر می‌گردد، بی خبرند. زیرا اطلاعات غلط و ناقص از دنیا دارند. در حالی که ما داریم با کلمات کسی کار می‌کنیم که نفس را می شناسد. تسبیح قدرتی است که باعث می‌شود انسان همیشه عاشق باشد. دل ما غیر از این نمی‌پسندد. وقتی آدم معشوق دارد، زنده است. یک دل بینهایت نمی تواند با معشوق محدود ارضا شود:«الا بذکرالله تطمئن القلوب». پس در این آیه می‌گوید، بیا در دل شب تسبیح بگو با من باش، تا راضی و آرام شوی. اصل انرژی و نیرویت اینجاست، بیا بگیر. در واقع تسبیح و تحمید مکانیزم های ضد ضربه اند. انسانی که با معشوق خود یعنی الله آرام و راضی می شود تا مصیبی بر او وارد شود، می گوید معشوقم هست، پیش او می روم. تمام فشارها با تسبیح از بین می رود. تسبیح فشار قبر را برطرف می کند. سوره قاف، آیات 39-40 :« فَاصْبِرْ عَلَى مَا یَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِ؛ وَمِنَ اللَّیْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَارَ السُّجُودِ= و بر آنچه مى‏ گویند صبر كن و پیش از برآمدن آفتاب و پیش از غروب به ستایش پروردگارت تسبیح گوى؛ و پاره‏ اى از شب و به دنبال سجود [به صورت تعقیب و نافله] او را تسبیح گوى». این آیه شبیه آیه قبلی است ولی اینجا اثر را نگفته. در آنجا می گوید این کار را بکن تا راضی شوی. اثرش راضی شدن و آرامش است. چون صحبت از «لعلک ترضی» شد، باید بگویم که خداوند یک مظهر رضا دارد که هر وقت بخواهد کسی را راضی کند آن مظهر رضا را به او می‌دهد و آن وجود مقدس امام رضاست. «اللهم صلی علی علی بن موسی الرضا الذی الرتضیته» خدایا تو با این رضا هر که را بخواهی راضی می‌کنی. امام رضا کسی است که اگر با هزار جنایت هم پیشش بروی، می‌فهمی که دوستت دارد و از تو ناراحت نیست. رویش را بر نمی‌گرداند. این مظهر رضای خداست. سوره طور، آیه 48 و 49:« وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْیُنِنَا وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِینَ تَقُومُ؛ وَمِنَ اللَّیْلِ فَسَبِّحْهُ وَإِدْبَارَ النُّجُومِ = و در برابر دستور پروردگارت شكیبایى پیشه كن كه تو خود در حمایت مایى و هنگامى كه [از خواب] بر مى ‏خیزى به نیایش پروردگارت تسبیح گوى؛ و [نیز] پاره‏ اى از شب و در فروشدن ستارگان تسبیح‏گوى او باش». در این آیه زمان را مشخص می‌کند مثل پزشکی که می‌گوید دارو را در چه زمان‌هایی بخور. وقتی شب بلند می‌شوی، تسبیح بگو. پشت سر ستاره ها یعنی بعد از این که ستاره ها رفتند. تسبیح بگو. می‌فرماید، در دستور پروردگار شکیبا باش. تو درست جلوی چشم ما این مسائل را داری تحمل می‌کنی. این مسئله خیلی مهم است که انسان بداند در جلوی چشم خدا دارد تحمل می‌کند. حضرت جبرئیل خدمت حضرت ابراهیم علیه السلام آمد و گفت: کمک می خواهی؟ حضرت فرمود: نه خدا دارد من را می بیند. این آیه به انسان قدرت می‌دهد. با این آیه، انسان حیا می‌کند، از این که حسودی کند، سوء ظن داشته باشد، یا عصبی باشد و زودرنج باشد و برای دنیا غصه بخورد. روایت است که شخصی از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم پرسید: «أیُ الکلام أحبَ الی الله عزوجل= چه کلامی پیش خدا از همه محبوبتر است؟ چه کسی این سوال را می‌پرسد، کسی که دل در گرو عشق خدا دارد و برایش مهم است خدا از چه خوشش می آید. و مهم است که خدا را بخنداند. حضرت فرمودند:« ما اصطفاه الله لملائكته = همانی که خداوند برای ملائکه اش انتخاب کرده» و آن این جمله است:« سبحان ربی و بحمده سبحان ربی و بحمده» و حضرت دوبار این جمله را تکرار می فرمایند. در آخر باید متذکر شد، این اردوی توحیدی ادامه دروس اردوهای توحیدی قبلی بوده و سطح بالاتری از معارف توحیدی را بیان می کند و ممکن است فهم آن برای طبقه عام قدری مشکل بوده و قابل فهم برای کسانی است که در اردوهای قبلی شرکت کرده و بیشتر دروس معرفتی و توحیدی استاد شجاعی را مطالعه کرده اند. در این نوشتار و گزارش سعی شده مطالب طوری تنظیم شود که قابل درک و استفاده برای عموم باشد.   آرشیو مباحث استاد شجاعی فروشگاه آنلاین با محصولات ناب 

ارتدوکس‌ها و شیعیان در یک مسیری خواهند بود، همان مسیری است که امام حسین(ع) در آن قرار دارد.‼️ "لئونید ساوین"،  اندیشمند سیاسی اهل روسیه که برای شرکت در مراسم راهپیمایی اربعین به کربلا مشرف شده بود گفت: به کربلا آمدم تا آنچه درباره راهپیمایی اربعین گفته می‌شود را شخصاً تجربه کنم تا بتوانم به‌درستی درباره آن تحلیلی انجام دهم‼️ وی با بیان اینکه راهپیمایی اربعین نشانه‌های مهمی از تحولات جهانی دارد، تصریح کرد: ایران و روسیه بنا به دلایل متعددی از جمله مسائل تاریخی، سیاسی و فرهنگی رابطه خوبی با یکدیگر دارند اما آنچه در این ارتباط زیاد دیده می‌شود، مسائل متافیزیک و غیرمادی است. این اندیشمند سیاسی روس با بیان اینکه اکثر مردم روسیه مسیحی ارتدوکس هستند و ارتدوکس شباهت زیادی به اسلام شیعی دارد، گفت: مثلاً، ما اعتقاد به شفاعت و شهادت داریم همانند شیعیان که چنین اعتقاداتی دارند؛ ما همانند شیعیان معتقد به مسائل آخرالزمانی هستیم و معتقدیم حضرت مسیح با امام مهدی در نهایت باهم خواهند آمد و در کنار هم قرار خواهند گرفت و این اسرائیل است که دجال را خواهد آورد برای مقابله با ما. وی تصریح کرد: من چند بار به ایران آمده‌ام و با فلسفه اسلام شیعی آشنا هستم و از علاقه ایرانیان به امام حسین مطلع هستم؛ ما باور داریم که انسان‌ها در قیامت به بهشت و جهنم تقسیم خواهند شد و ارتدوکس و شیعیان در یک مسیر خواهند بود که این مسیر، همان مسیری است که امام حسین (ع) در آن قرار دارد. آرشیو مباحث استاد شجاعی فروشگاه آنلاین با محصولات ناب