ما مفهومی به نام آسیب داریم. مثلا می‌گوییم فلان کس تصادف کرده یا آسیب دیده است. «آسیب دیده» یعنی مصدوم شده که در علوم اسلامی به آن «مصیبت» می‌گوییم. در فارسی هم از این کلمه استفاده می‌شود. مثلا می‌گوییم فلان چیز به فلان چیز اصابت کرد. از آنجا که ما شئون مختلفی در وجودمان داریم. پس آسیب‌های مختلفی هم داریم.  بنابر 5 شأن وجودی انسان، یعنی شأن‌های «جمادی، گیاهی، حیوانی، انسانی و فوق انسانی» ما 5 نوع آسیب هم داریم. در شأن جمادی آسیب‌های جمادی داریم، مثل تصادف ماشین که آسیب مالی محسوب می‌شود. یا از دست دادن مال و دارایی‌های مادی که براثر زلزله یا سایر عوامل ایجاد می‌شود. در شأن گیاهی آسیب‌های گیاهی مثل آسیب‌های بدنی، مثلا مریضی که ممکن است انسان در اثر بیماری، عضوی از بدنش را از دست بدهد. در شأن آسیب‌های حیوانی، مثلا شخص نتواند ازدواج کند یا موقعیت اجتماعی‌اش خراب شود؛ یا به آبرویش لطمه‌ای وارد شود یا مقامی که داشته، از دست بدهد. در شأن آسیب‌های عقلی، مثلاً مشکلی پیش بیاید که شخص نتواند ادامه تحصیل بدهد یا توفیق کسب دانش از او گرفته شود‌. اما در شأن فوق عقلی، آسیبی داریم که همرنگ خودمان است. یعنی آسیب به اصل وجودمان که همان نفخه‌ی الهی وجودمان و از جنس محمد و آل محمد صلی الله علیه و آله است. انسان ضمن این که معشوق‌های جمادی، گیاهی، حیوانی و عقلی دارد (و هیچ اشکالی هم ندارد)، باید سه معشوق در رأس همه معشوق‌هایش حاکمیت داشته باشد تا باطن انسانی داشته باشد. بخش انسانی هم سه معشوق بیشتر ندارد: «الله، اهل بیت و جهاد». چنانکه قرآن کریم می‌فرماید: « أَحَبَّ إِلَیْكُم مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِی سَبِیلِهِ ». بابراین، مصیبت بخش «فوق عقلی» این است که انسان توفیق ارتباط، انس و رفاقت با الله را از دست بدهد؛ یا توفیق ارتباط با خانواده آسمانی‌اش را از دست بدهد. این شخصی که آسیب دیده یا مصیبت زده است، مثل کسی می‌ماند که بچه را بدزدند و خانواده او مصیبت زده شوند. چون بچه از خانواده‌اش دور افتاده است. این که انسان از خانواده آسمانی‌اش، یعنی اهل بیت که قرار است به آنها ملحق شود، جدا بیفتد، دچار آسیب و مصیبت است.   اهل بیت اصل و ریشه ما هستند و مصیبت اصلی دوری از آن هاست خدا ما را از اهل بیت آفریده، نور آنها در ما دمیده شده که ما انسان شده‌ایم. پس سهم آنها در وجود ما بیشتر از سهم پدر و مادر زمینی ما است. اگر چیزی بخواهد مانع ارتباط تو با آنها بشود، باید آن را کنار بگذاری. پس این ارتباط خیلی مهم است که انسان بتواند هم در دنیا و هم در آخرت با خانواده آسمانی‌اش ارتباط بگیرد. بزرگترین مصیبت، مصیبتی است که انسان از ارتباط با امام زمان خودش محروم باشد. این ارتباط می‌تواند یک رابطه آرام بخش و صمیمی و دوستانه با اهل بیت و  امام زمان خودش علیهم‌السلام برقرار کند. از مصیبت‌های بزرگ، از دست دادن روح جهاد و تلاش برای رسیدن به امام زمان و برطرف کردن موانع ظهور است. چنین کسی مثل خانم بی‌عاطفه‌ای است که هیچ تلاشی نمی‌کند برای برقراری رابطه عاطفی با همسر و فرزندانش. چنین مادری کلاً خاصیت مادری‌اش را از دست داده است. پس وقتی انسان برای نداشتن رابطه عاطفی با خانواده زمینی‌اش این چنین مذموم است، چطور می‌تواند برای برقراری رابطه عاطفی با خانواده آسمانی، بی‌خیال و تنبل و بی‌حوصله باشد، یا اصلا برایش مهم نباشد. معلوم است که چنین کسی خاصیت شان «فوق عقلانی» اش را از دست داده است. به عنوان مثال، امروز روز جمعه است. اگر هیچ حسی نسبت به امام زمانت نداری و فرقی برایت ندارد که امروز متعلق به امام زمان است. معلوم است که خاصیت انسانی‌ات را از دست داده‌ای. بنابراین، لازم است ما آسیب‌های انسانی را بشناسیم. این که انسان نتواند رشد انسانی و فوق عقلانی بکند، دچار بزرگترین مصیبت است. متاسفانه برای خیلی از افراد، رشد انسانی اهمیتی ندارد. چون یا پولدار هستند یا زیبا، اما  هیچ خاصیتی در زندگی ندارند. هر چند این ها کمال هستند، اما کمال اصلی نیستند. اهل تلاش، صداقت دارد و دوست دارد میزان قرب خود به اهل بیت علیهم‌السلام را بداند صداقت اهل تلاش به این است که دوست دارد بداند که نزد اهل بیت علیهم‌السلام که اصل وجود او از آنهاست، چه جایگاهی دارد. اما کسی که اهل تلاش نیست، حتماً در محبت هم صادق نخواهد بود و منافق است. دو رویی منافق چنین است که از طرف می‌گوید من این را می‌خواهم و از طرفی هیچ تلاشی برای کسب آن چه می‌خواهد نمی‌کند. کسی که برایش مهم نیست در نزد الله و اهل‌بیت و امام زمان چقدر آبرو دارد، چقدر محبت ویژه دارد،‌ چه جایگاهی دارد و فقط داشتن آبروی اجتماعی، آبروی علمی، مقام و پست و ... برایش مهم است و آبروی آخرتی برایش مهم نیست، معلوم است که حس انسانی‌اش را از دست داده است؛ الله و غیب را از دست داده است. بنابراین، بزرگترین مصیبت انسان این است که برنامه ی حرکتش به سمت انسان کامل شدن مختل شود. باید نگران چنین کسی بود. از دست دادن امام و متخصص معصوم دو مصیبت است دو مصیبتی که ما با دوری از اهل بیت علیهم‌السلام برایمان ایجاد می‌شود، از یکسو قطع رابطه‌ی حقیقی است و از سوی دیگر قطع رابطه حقوقی. در رابطه حقوقی، امام اصل و پدر و ریشه ماست. این یک رابطه حقیقی است. در رابطه حقوقی، شما باید دستوراتش را اجرا کنید. هیچ کس جز معصوم حق دستور دادن و ادعای رهبری و امامت را ندارد. خدا در اولین جلوه‌اش «مثل اعلی» یا نور محمد و آل محمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم را خلق کرده است. او اولین مخلوق خداست. و جایگاه ما هم اینجاست. ما چون از این نور آفریده شده‌ایم، باید به این مقام برگردیم. اگر بخواهیم به این مقام برسیم، باید کسی ما را به این مقام برساند که دانش این مقام را داشته باشد، یعنی سیستم دنیا و مراتب خلقت را تا عوالم بالاتر را بشناسد و ما را در دنیا به گونه‌ای مدیریت کند که براساس ملکوت و جبروت تربیت شویم تا به مقام خودمان برسیم. چون تبدیل یک انسان برای رسیدن به مقام محمود، احتیاج به مربی دارد. شما بدون مربی نمی‌توانید به انسانیت برسید. بدون مربی انسان ممکن است یک حیوان خوب بشود. حیوان خوب شدن، یعنی آدمی باشد که موقعیت اجتماعی خیلی خوبی دارد، وفادار باشد، نسبت به خانواده و اطرافیانش با ادب است، خدمت به همنوع و غیر همنوع می‌کند، خیانت نکند، دزدی نکند و.... ولی ممکن است انسان خوبی نباشد. کسی که تشبه به خدا و اهل بیت دارد، نیاز به پرورش آنها که متخصص معصوم هستند دارد انسان خوب و مؤمن یعنی کسی که بتواند اسماء و صفات الهی را دریافت کند و نیز شبیه اهل بیت باشد. لازمه این تشابه وجود مربی است. نسبت حقوقی ما با اهل‌بیت این است که آنان تمام دانش لازم را برای این که ما را به آن مقصد برسانند، دارند. برای همین خدا قبل از اینکه معصوم را بیافریند به او دانش تخصصی می‌دهد. قرآن می فرماید: «الرَّحْمنُ / عَلَّمَ الْقُرْآنَ / خَلَقَ الْإِنْسانَ= [خداى] رحمان/ قرآن را یاد داد / انسان را آفرید » یعنی خدای رحمان، قرآن را به متخصص تعلیم می‌کند، بعد انسان را می‌آفریند تا بلاتکلیف نباشد. این رابطه‌ی حقوقی ماست. پس متخصص، علم قرآن را دارد. آن دو سفارشی که پیغمبر فرمود: «إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ مَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی؛ أَهْلَ بَیْتِی وَ إِنَّهُمَا لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّى یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ= میان شما دو چیز سنگین و گران‏بها مى‌‏گذارم، اگر بدان چنگ زنید هرگز پس از من گمراه نشوید: قرآن و عترت من أهل بیتم، و این دو از هم جدا نشوند تا در كنار حوض بر من درآیند». عترت؛ دانش ویژه در فهم قرآن و تبدیل انسان به باطن قرآن را دارد. خود قرآن هم فقط اهل‌بیت را قبول دارد. «لایمسه الا المطهرون» مطهرون هم فقط معصومین هستند: « إِنَّما یُریدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً= جز این نیست که خدا مى خواهد پلیدى را از شما اهل بیت بزداید و شما را از آثار آن به طور کامل پاک دارد.». پس بزرگترین مصیبت این است که انسان ارتباطش را با مربی و متخصص اصلی‌اش از دست بدهد.این خیلی خطرناک است. چون او ابدیتش را از دست می‌دهد. مثل جنینی که در رحم مادر ارتباطش با دنیا قطع شود. در این صورت تولد سالمی نخواهد داشت و دنیا شروع مصیبت او خواهد بود. غم انسانی، تولید شادی می‌کند نبی اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) می‌فرمایند: «مَن عَظُمَت عِندَهُ مُصیبَةٌ فَلیَذكُرْ مُصیبَتَهُ بی؛ فإنّها سَتَهُونُ علَیهِ= هر كس برایش مصیبتى بزرگ پیش آید و او مصیبتِ درگذشت مرا یاد كند، مصیبتش بر وى آسان خواهد شد». چه کسی بزرگترین غم، یعنی نداشتن امام زمان را دارد؟ چه کسی دلتنگش است؟ مادر اگر فرزندش نباشد، می‌گوید بچه‌ام نیست، دل و دماغ ندارم. رفته خارج درس بخواند، مادر افسرده است. چه کسی با دلتنگی امام زمان بقیه مصائب را از یاد می‌برد؟ پیغمبر چقدر به ما احترام گذاشته این طوری با ما حرف زده. چقدر ما را بزرگ دیده، چقدر ما را انسان دیده، که اینطور با ما سخن می‌گوید. وقتی یادتان می‌افتد ارتباط تان با معصوم قطع است، هر چقدر نعمت داشته باشید، فایده‌ای ندارد. بالاترین غم، غم دوری از امام زمان، دوری از متخصص معصوم و دوری از بابای ما باید باشد. اگر کسی بخش عاطفی‌اش با امام زمان به عنوان یک انسان فعال شده باشد، دلتنگی اش برای امام زمان خیلی سخت است. این غم همه‌ی غم‌های عالم را از یاد آدم می‌برد. وقتی همه‌ی غم‌های عالم را از یاد آدم برد، آدم شاد می‌شود. این غم مقدس، غم قشنگی است. تنها غمی که تولید شادی می‌کند، غم انسانی است. غم‌های دنیایی که انسان را له می‌کند، تحقیر می‌کند، به ذلت می‌کشاند، وابسته می‌کند، بی‌شخصیت می‌کند. هر کس به لیاقت خودش غصه می‌خورد. نوع غصه‌های یک آدم نشان می‌دهد که او جمادی است یا گیاهی یا حیوانی یا عقلی است یا فوق عقلی است. غصه‌ای که انسان انتخاب می‌کند، باید به قیمت خودش باشد. برای انسان حیف است که غصه‌ای غیر از غصه بخش انسانی‌اش داشته باشد. این خیلی کلیدی و مهم است. پس انسان باید به سراغ غصه‌هایی برود که به شخصیت و قیمت خودش بخورد. این خیلی مهم است. شما در دعای شنبه  می‌گویید: «اُصِبْنا بِكَ یا حَبِیبَ قُلُوبِنا فَما أعْظَمَ المُصِیبَةَ بِكَ حَیْثُ انْقَطَعَ عَنَّا الوَحْیُ= ای حبیب دل ما! واقعا پیامبر از همه کس برای ما عزیزتر است». ما لطیف‌تر، شیرین‌تر، مودب‌تر، نرم‌تر از پیغمبر نداریم. تنها ما نه، همه اهل بیت نسبت به پیامبر اینطور هستند. شیفته‌اش هستند. آنقدر عزیز است که خدا وقتی با او حرف می‌زند، با اسم کوچک صدایش می‌کند و در قرآن هم می‌گوید به جان تو. این بی‌نهایت مهربانی، لطافت، ظرافت دارند. روح پر قدرت/ مصیبت بزرگ دوری از امام معصوم/

گفتنی است بحث در دو فصل نخست این کتاب از سرچشمه نو آوری ها و تغییر نگاه به پدیده ها شروع می شود و در ادامه با ارائه مطالبی از ریاضیات آفرینش و قوانین نا محسوس کار آفرینی به پایان می رسد. نگارش کتب فنی و حرفه ای همواره با نگاهی صرفا فنی همراه بوده است اما در این کتاب با نگاهی نو آورانه، هنرجویان مباحث فنی را در بستری از معارف توحیدی و مرتبط با ریاضیات هستی و قوانین حاکم بر آن فرا می گیرند. رویکرد آموزش و پرورش در استفاده از مباحث معرفت دینی در نگارش کتبی به غیر از قرآن و دین و زندگی موضوعی است که در شیوه تربیتی و علمی تاریخی مردم مسلمان ایران ریشه دارد، ولی متاسفانه با نگاه سکولار تحمیلی از سوی دشمنان و با تهاجم فرهنگی مطرود شده است اما نگارش این کتاب با این رویکرد یک اقدام ارزشمند است که امیدواریم تداوم یابد. جهت دریافت نسخه الکترونیکی کلیک کنید. کتاب کارگاه نوآوری و کارآفرینی

لازمه اختیار این است که چند راه در مسیر حرکت ما باشد. اگر ما مثل حیوانات یا فرشتگان یک راه داشتیم، دیگر اختیار معنا نداشت. اختیار یعنی این که انسان بتواند به دل بخواه خودش راه‌های مختلفی را طی کند. به همین دلیل، ما سنت الهی و لایتغیرِ آزمایش و امتحان را داریم. یعنی دائماً در زندگی صحنه‌­ها و شرایطی برای ما ایجاد می‌شود که بتوانیم آخرین وضعیت خودمان را بسنجیم. چون حرکت ما حرکت جنینی است، از رحم دنیا به آخرت، برای سنجش وضعیت سلامت‌مان نیاز به آزمایش و امتحان داریم. مثل جنینی که در رحم مادر است و دائماً نیازمند است که وضعیت سلامت او سنجیده شود. ما نیاز به شرائط متفاوتی داریم تا در این شرائط متفاوت، حقیقت وجودی خودمان و دیگران را بشناسیم تا  بتوانیم برای حرکت‌های آینده‌مان راحت‌­تر تصمیم بگیریم. مثلاً اگر در دانشگاه امتحانی نباشد، معلوم نمی‌شود کدام دانشجو واقعاً متخصص است. همه می‌آیند دانشگاه درس می‌خوانند، ولی آیا همه این لیاقت را دارند که مردم به آنها اعتماد کنند؟ مثلاً در امور پزشکی بدن‌شان را به آنها بسپارند، یا در امور مهندسی، ساختمان‌ها و جاده‌­ها و مسائل کلیدی زندگی شان را به آنها بسپارند. به هر حال باید تأییدیه‌ای باشد که فلان پزشک یا مهندس این صلاحیت را دارد. ما هم نیاز به سنت امتحان داریم تا حقیقت وجودی‌مان بارور شود. جوهره و باطن انسان ها در دگرگونی احوال و امتحانات شناخته می شود آدمها در یک حالت ثابت شناخته نمی‌شوند. جوهره و باطن آدمها همواره در تقلب و دگرگونی است و در این حالت هاست که جوهره انسانها هم برای خودشان و هم برای دیگران شناخته می‌شود. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود:« فِی تَقَلُّبِ الْأَحْوَالِ عُلِْمُ جَوَاهِرِ الرِّجَالِ[1] = در تغییر و گردش حالات (بلندى و پستى و توانگرى و تنگدستى و بیمارى و تندرستى) گوهرهاى مردان (عیب و هنر آنها) فهمیده می شود». گاهی ما حساب خاصی روی خودمان باز می‌کنیم و نسبت به خودمان خوش­بین هستیم. این خوش­بینی کار دست انسان می‌دهد. مثل خوش­بینی در مسائل پزشکی که انسان سهل­ انگاری بکند و بعد از یک مدت بفهمد که دارد کلیه‌­هایش را از دست می‌دهد. اگر علامت خطری به نام درد و نشانه‌های بیماری نباشد، شخص متوجه نمی‌شود که باید این سیستم بدن را به پزشک بسپارد. فکر می‌کند وضعش خوب است. زمانی به خودش می‌آید و متوجه می‌شود که دیگر دیر شده است. گاهی انسان فکر مغرورانه و متکبرانه‌­ای در مورد خودش دارد و اقدام به حرکت‌هایی می‌کند و چون آمادگی لازم را ندارد، وقتی در میدان عمل  وارد می‌شود، شکست می‌خورد. یا علائم خطر برایش کم کم پیدا می‌شود، مثل مسائل اقتصادی که الان بعد از مواد مخدر در کشورمان بیشترین زندانی‌های ما کسانی هستند که حرکت‌های خیلی بزرگتر از توان خودشان انجام دادند و خسارت‌های زیادی به خودشان و دیگران وارد کردند. گاهی انسان به خودش بدبین است، فکر می‌کند، کاری را نمی‌تواند انجام بدهد. صحنه آزمایش و امتحانی برایش پیش می‌آید و بعد از آن آزمایش می‌بیند، الحمدلله توانمند بود و توانست مسیر را خوب طی بکند. پس ما به صحنه‌­های مختلف برای امتحان احتیاج داریم. من یادم هست، در زمان جنگ رزمنده‌­ای بود که داوطلبانه به جبهه آمده بود. خیلی غمگین بود، می‌گفت: «من آدم ترسویی هستم، این ترسم هم مال ضعف شخصیتی و ایمانم است. من می‌دانم که نمی‌توانم در خط و عملیات بیایم». به خودش بدبین بود و تزلزل داشت. در یکی از عملیات‌ها قبل از این که عملیات شروع بشود، دشمن فهمید که ما می‌خواهیم عملیات بکنیم. آتش سنگینی می‌ریخت و خیلی ها واقعاً زیر آتش، توان این که از جایشان بلند بشوند و تکان بخورند و به دشمن حمله بکنند را نداشتند. من در آن صحنه دیدم، این رزمنده جزء اولین نفرات بود که به دشمن حمله کرد. یعنی در آن صحنه‌ی خیلی خاص که همه زمین‌گیر شده بودند و نمی‌توانستند تکان بخورند، ایشان بلند شد و با شجاعت و جسارت زیادی حرکت کرد. به او گفتم: «دیدی چقدر نسبت به خودت بدبین بودی و الان از امتحان پیروز بیرون آمدی!». با سنتِ الهی امتحان، انسان صادق از دروغگو شناسایی می شود شما وقتی ادعا می‌کنید که بنده خوبی هستید، مؤمن هستید، بهشتی هستید، چه در درون خودت و چه در بیرون حتماً صحنه‌­هایی پیش می‌آید که باید آزمایش بشوید تا معلوم شود راست می‌گویید یا نه. قرآن می‌فرماید:«وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِینَ صَدَقُوا وَ لَیَعْلَمَنَّ الْكاذِبِینَ[2] = و به یقین كسانى را كه پیش از اینان بودند را آزمودیم تا خدا آنان را كه راست گفته‏ اند معلوم دارد و دروغگویان را [نیز] معلوم دارد». اساساً هیچ انسانی نبوده که مورد آزمایش قرار نگرفته باشد. اصلاً این یک سنت لایتغیر است. با امتحان و آزمایش مشخص می‌شود که چه کسانی صادق و چه کسانی دروغگو هستند. در سوره عنکبوت آیه 2 و 3 می‌فرماید:«أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَكُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ = آیا مردم پنداشتند كه تا گفتند ایمان آوردیم رها مى‌‏شوند و مورد آزمایش قرار نمى‏ گیرند؟».   در آیه 179 سوره آل عمران می‌فرماید:«ما كانَ اللَّهُ لِیَذَرَ الْمُؤْمِنِینَ عَلى‏ ما أَنْتُمْ عَلَیْهِ حَتَّى یَمِیزَ الْخَبِیثَ مِنَ الطَّیِّبِ= خدا بر آن نیست كه مؤمنان را به این [حالى] كه شما بر آن هستید واگذارد تا آن كه پلید را از پاك جدا كند». پس ما باید در دردسرها و دشمنی‌های شیطان و سختی‌ها و تغییر و تحول و حالت‌های گوناگون قرار بگیریم تا مشخص بشود چه کسی واقعاً پاک و درست عمل می‌کند و چه کسی ناپاک است. مثل بدن که احتیاج داریم هر چند وقت یکبار آزمایش و چکاپ کنیم. خداوند در سوره آل عمران آیه 142 می‌فرماید:«أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا یَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِینَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ یَعْلَمَ الصَّابِرِینَ = آیا پنداشته اید كه داخل بهشت مى‌‏شوید، بى ‏آنكه خداوند جهادگران و شكیبایان شما را معلوم بدارد؟». یعنی باید معلوم بشود که چه کسانی مجاهد هستند، چه کسانی صابر و اهل بهشت هستند. چون بهشت نیز مانند دنیا ساختار ریاضی دارد. ما وقتی از اینجا وفات پیدا می‌کنیم، وارد عالمی می‌شویم که آن عالم کاملاً ریاضی است. باید منطبق با آن شرائط ریاضی، نفس و روح تربیت بشود. اینطور نیست که انسان هر طوری زندگی کرد، بتواند وارد بهشت بشود. نباید فکر کند که واردات، صادرات، جذب‌ها، کسب‌ها و خروجی‌هایش می‌تواند هر طوری باشد و در آخر هم منطبق با بهشت بار بیاید. ما وقتی که فکر می‌کنیم فقط در این دنیا زندگی می‌کنیم و زندگی همین جاست، از حرکت به سمت آخرت غافل می‌شویم. از تولدی که چند روز و چند ماه و چند سال دیگر به سراغمان می‌آید غافل می‌شویم. به همین دلیل، فکر نمی‌کنیم که روح ما باید مطابق با شرائط زیستی خاصی تربیت بشود. پس ما احتیاج به دشمن ها، بلاها و سختی هایی داریم که صحنه‌­های جهاد و صبر را برای ما ایجاد بکنند تا معلوم بشود ما صابر هستیم یا نه؛ منطبق با شرائط زیستی بهشت هستیم یا نه. برای همین فرشته­‌ها در بهشت به صابران خوش آمد می‌گویند: «سَلامٌ عَلَیْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ[3]= درود بر شما به [پاداش] آنچه صبر كردید». یعنی شما به خاطر صبرتان وارد بهشت می‌شوید. صبر در مقابل چیزهایی که با ساختار ریاضی بهشت سازگاری نداشتند. سمت آن چیزها نرفتید، آلوده به آن چیزها نشدید و نفستان را منطبق با شرائط زیستی بهشت تربیت کردید. عالم، عالم امتحان است مهندس خلقت خداوند تبارک و تعالی خالق این نظام، نظام را اینطوری طراحی و خلق کرده که شما حتماً حتماً حتماً مثل آدم‌های قبلی مورد آزمایش قرار می‌گیرید. در واقع نظامِ عالم بر پایه‌ی امتحان است. بدون امتحان کسی رشد نمی‌کند و ساخته نمی شود. این که قرآن می‌فرماید:«وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ» ترجمه دقیقش این است که حتماً حتماً حتماً شما را آزمایش می‌کنیم. «وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِینَ مِنْكُمْ وَالصَّابِرِینَ وَنَبْلُوَ أَخْبَارَكُمْ[4]= و البته شما را مى ‏آزماییم تا مجاهدان و شكیبایان شما را باز شناسانیم و گزارشهاى [مربوط به] شما را رسیدگى كنیم». ما شما را آزمایش می‌کنیم تا معلوم شود چه کسانی در بین شما واقعاً مجاهد هستند و چه کسانی واقعاً صابر هستند و حرفها و سخنان شما چیست؛ عقایدتان چیست؛ انسان در این چیزها مورد آزمایش قرار می‌گیرد. قرآن می‌فرماید:«وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ[5] = و قطعا شما را به چیزى از [قبیل] ترس و گرسنگى و كاهش در اموال و جانها و محصولات مى ‏آزماییم و مژده ده شكیبایان را». حتماً حتماً حتماً ما شما را آزمایش می‌کنیم، تا معلوم بشود که شما چقدر رشد کرده‌اید؛ چه میزان انسان هستید؛ این آزمایش قطعی و مسلم است و استثناء­بردار هم نیست. «أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا یَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى یَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِیبٌ[6] = آیا پنداشته‌اید كه داخل بهشت مى ‏شوید و حال آنكه هنوز مانند آنچه که بر [سر] پیشینیان شما آمد، بر [سر] شما نیامده است؛ آنان دچار سختى و زیان شدند و به [هول و] تكان درآمدند تا جایى كه پیامبر [خدا] و كسانى كه با وى ایمان آورده بودند گفتند پیروزى خدا كى خواهد بود؟ هشدار كه پیروزى خدا نزدیك است». «مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا» آنها به انواع سختی‌ها، انواع گرفتاری‌ها و تنگناها گرفتار آمدند و متزلزل شدند.   ما در میدان‌های ورزشی، به کسی قهرمان می‌گوییم که در مقابلش یک دشمن و یک رقیب قدرتمند باشد و او بتواند آن رقیب قدرتمند را شکست بدهد وگرنه مسابقه­‌ای که یک طرفه باشد و طرف دیگر رقیبی نباشد، ارزشی ندارد. خداوند برای همه انسانها بدون استثناء حتی انبیاء آزمایش قرار داده است. در سوره انعام آیه 112 می‌فرماید:«وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِیٍّ عَدُوًّا شَیاطِینَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ = و بدین گونه براى هر پیامبرى دشمنى از شیطان هاى انس و جن برگماشتیم».این گونه نبوده که پیغمبر بیاید و بگوید: آی مردم من از طرف خدا آمده‌ام، این هم معجزه‌­ام و همه خیلی راحت ایمان بیاورند، بلکه باید آزمایش بشوند. خداوند می‌گوید ما برای انبیاء هم شیاطین انسی قرار دادیم. یعنی انسان‌های بد و شرور و هم شیاطین جنی قرار دادیم؛ یعنی خود شیطان، ابلیس و اعوان و انصار و فرزندانش که آزاردهنده هستند و اذیت می‌کنند. مؤمنین و پیروان آنها هم همینطور، نیاز به دشمن دارند. پس ما بدون دشمن نمی‌توانیم رشد انسانی بکنیم. حقیقت انسان و گوهر وجود و ایمان و خوبی و پاکی‌اش زمانی شناخته می‌شود که در صحنه تضاد و تعارض و تخالف قرار بگیرد تا معلوم بشود هر کسی چقدر سرمایه دارد. ما اگر بعضی‌ها را خبیث می‌دانیم و بعضیها را پاک می‌دانیم، روی چه حسابی است؟ برای چه می‌گوییم این خیلی آدم پاکی است؟ خیلی آدم دوست داشتنی است؟ برای این که در صحنه امتحان خودش را آلوده نکرده، انواع وسوسه­‌ها بر سر راهش بوده و او خودداری کرده است. به چه کسی می‌گوییم آدم خبیثی است؟ به کسی که امتحان شده و بعد در زمان امتحان نتوانسته خودداری بکند. دشمنِ ما شیطان، ضعیف است ما با یک دشمن روبرو هستیم. دشمنی که تواناییش در مقابل قدرت ما فوق‌­العاده کم است. طبق فرمایش قرآن:«إِنَّ كَیْدَ الشَّیْطانِ كانَ ضَعِیفاً[7]= نیرنگ شیطان [در نهایت] ضعیف است». ضعف شیطان هم مثل یک واکسن است. واکسن در مقابل بدن سالم خیلی ضعیف است. فقط مقداری است تا بتواند بدن را فعال بکند وگرنه اینکه بتواند آسیبی به بدن بزند هرگز چنین کاری نمی‌تواند بکند. یعنی دارایی‌های ما در مقابل شیطان چند برابر و خیلی زیاد است. روح هم به مقداری میکروب به مقداری سختی، دشمنی، تضاد و درگیری نیاز دارد تا همیشه بتواند سلامت، شادی و آرامشش را حفظ بکند. آیات دیگری هم در قرآن هست که نشان می‌دهد، کیدِ شیطان ضعیف است. قرآن هم می‌فرماید:«أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَیْكُمْ یا بَنِی آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّیْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ[8] = ای بنی ­آدم! ای انسانها! آیا من از شما عهد نگرفتم که شیطان را عبادت نکنید که او برای شما دشمنی آشکار است؟». عهد در درون انسان صورت می‌گیرد. یعنی مثل عهدی است که بدن با میکروب دارد. یعنی به طور طبیعی بدن میکروب را قبول نمی‌کند. چیزی را که با ساختار خودش سازگاری ندارد نمی‌پذیرد. خداوند از ما عهد گرفته که ما سراغ بدی‌ها نرویم. سپس می‌گوید شیطان دشمن آشکار است. شیطان چگونه دشمنِ آشکار است؟ شیطان دیدنی نیست، از جن است. جن را هم که ما نمی‌بینیم، حرکتش هم که در درون ما و در فکر ما انجام می‌شود. چگونه برای ما آشکار است؟ منظور این است که نوع دعوتی که می‌کند و پیام‌هایی که می‌دهد پیام‌هایی کاملاً برملا و واضحی است. نوع پیام‌هایش به گونه‌ای است که شما بسیار بسیار راحت می‌توانید تشخیص بدهید که مال شما نیست. مال خدا و پیغمبر هم نیست. پیام‌ها پیام‌های شیطانی است. خیلی شیطان برملا و آشکار حرف می‌زند. خیلی برملا برای انسان نقشه می‌ریزد. کیدش هم ضعیف است. خداوند تبارک و تعالی در چندین جای قرآن «مبین بودن» شیطان را برای ما مطرح می‌کند:«إِنَّ الشَّیْطانَ لِلْإِنْسانِ عَدُوٌّ مُبِینٌ[9]= شیطان برای انسان دشمن آشکاری است». پیامها کاملاً واضح است. یعنی ما زود می توانیم بفهمیم که هیچ کدام از این پیامها، مال ما نیست. حتی ما نباید اینها را به خودمان انتساب بدهیم. در سوره فاطر آیه 6 می فرماید:«إِنَّ الشَّیْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّما یَدْعُوا حِزْبَهُ لِیَكُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعِیرِ = در حقیقت‏ شیطان دشمن شماست‏ شما [نیز] او را دشمن گیرید [او] فقط دار و دسته خود را مى‌خواند تا آنها از یاران آتش باشند». وقتی خداوند امر می‌کند که ما باید او را دشمن بگیریم، معلوم می‌شود قابل دسترسی، قابل تماس و قابل پیوند است که می‌توانیم او را دشمن بگیریم. پس ما هم می‌توانیم او را دشمن قرار بدهیم. ما هم می‌توانیم به او حمله بکنیم. ما هم می‌توانیم به او ضربه بزنیم. چون مبین و آشکار است و کیدش هم ضعیف است. پیام‌های شیطان روشن و واضح است. او همیشه دعوت به جهنم می‌کند. تشخیص جهنم و بهشت هم کار سختی نیست.  قرآن در سوره فاطر آیه 6 می‌فرماید:«إِنَّما یَدْعُوا حِزْبَهُ لِیَكُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعِیرِ = در حقیقت‏ شیطان دشمن شماست و‏ شما [نیز] او را دشمن بگیرید [او] دار و دسته خود را  فقط مى‌خواند تا آنها از یاران آتش باشند». هر پیامی که ما را به سمت جهنم می‌کشاند، مال شیطان است. پیام‌هایی که در آن ناامیدی، ترس، اضطراب، غم، ضعف وجود دارد. این خیلی برملاست، خیلی مبین و آشکار است. انسان سلاح های زیادی در مقابل شیطان دارد سلاح‌های انسان در برابر کید شیطان زیاد است: از جمله 1) تشخیص خوب و بد به طور ذاتی، 2) وجود عقل در انسان، 3) وجود نفس لوامه در انسان، 4) کمال خواهی انسان. 1) انسان ها به طور ذاتی و فطری خوب و بد را تشخیص می‌دهند. یعنی حسن و قبح ذاتی را متوجه می‌شوند. خداوند متعال فرمود:«وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها[10]= سوگند به نفس و آن كس كه آن را درست كرد. سپس پلیدكارى و پرهیزگارى‏ اش را به آن الهام كرد». نفس می‌فهمد کار خوب و بد چیست. حتی یک کودک هم می‌فهمد که کار خوب چیست و کار بد چیست. پس ما قدرت تشخیص خوب و بد را داریم. 2) انسان عقل دارد. عقلانیت بر ما حاکم است. یکی از سلاح های بسیار بسیار قوی عقل انسان است. 3) انسان ها نفس «لوامه» یا نفس ملامت­گر دارند. نفس لوامه در مقابلِ نفس اماره. نفس لوامه نفسی است که در فارسی از آن به «وجدان»  تعبیر می‌کنیم. انسان به محض این که کار بدی انجام دهد، در درون خودش یک قاضی دارد که او را به محاکمه می‌کشاند. 4) انسان ها کمال خواهی دارند. در درون ما کشش به سمت خوبی ها و کمالات وجود دارد، ساختار انسان با خوبیها سازگاری دارد نه با بدیها. انسان عاشق و شیفته‌ی خوبیهاست. فطرت دارد. در خارج هم انبیاء هستند، ائمه هستند، اولیاء هستند. شرائط زیادی در خارج هست که به ما کمک می کنند، بنابراین ما در مقابل شیطان اسلحه­ زیادی داریم که بتوانیم با او مقابله کنیم. برای همین هم امام صادق(علیه‌السلام) می‌فرماید:«ما مِن قَلبٍ اِلاّ وَ لَهُ اُذُنان عَلی اَحَدِهِما مَلَکٌ مُرشِد وَ عَلَی الآخَرِ شَیطانٌ مُفتر هذا یَأمُرُ وَ هذا یَزجُر اَلشیطانُ یَأمُرُهُ بِالمَعاصی وَ المَلَکُ یَزجُرُهُ عَنها= هیچ قلبی نیست یعنی هیچ انسانی نیست، مگر اینکه دو گوش دارد؛ در کنار یک گوش، فرشته راهنماست و در کنار گوش دیگر شیطانی است که فتنه‌­انگیزی می‌کند. شیطان امر به گناه می‌کند و فرشته از گناه نهی می‌کند». شما خودتان هم در سخنان عامیانه می‌گویید: «شیطان می‌گوید این کار را بکنم». خودت هم می‌دانی، این فکر فکر خوبی نیست، یک وسوسه است. خودمان می‌فهمیم پیام روشن و واضح است. پیامها و افکاری که در آن، ترس، اضطراب، ناامیدی، غم، ضعف وجود دارد، مال شیطان است. پیام‌هایی که در آن قدرت، شجاعت، اطمینان، آرامش، شادی، خوبی است، این پیام‌ها از فرشتگان و از خداوند است.   شیطان/ امتحان/بهشت [1]- ترجمه وشرح نهج البلاغه(فیض الاسلام)، ج 6 ص 1183 و 1184 [2] - عنکبوت/3. [3] - رعد/24. [4] - محمد/31. [5] - بقره/155. [6] - بقره/214. [7] - نساء/76. [8] - یس/60. [9] - یوسف/5. [10] - شمس/7و8.

آخرین فراز حدیث را که توضیح دادیم این بود که اگر می­ خواهی پارساترین مردم باشی نسبت به دنیا زاهد باش. (فازهد فی الدنیا) یعنی کمیت و کیفیت دنیا انسان را به گریه نیندازد. توصیه­ ی دیگر جهت پارسایی «رغبت داشتن به آخرت» است (وارغب فی الاخره) «زهد» پشت کردن به نعمتهای دنیایی نیست> بلکه دلبستگی نداشتن است که منشأ همه‌­ی فسادها و غم و غصه‌­ها می­‌باشد. مؤمن دلبسته­‌ی ابدیت است و کم و زیاد دنیا او را متأثر نمی­‌کند و در هر حالی خدا را شکر می‌­کند. اگر زیاد باشد خدا را شکر می‌­کند که داراست و اگر هم کم باشد شکر می­‌کند که برای آخرتش ذخیره شده‌­است. غصه، مربوط به چهاربخش پایینی است و غصه‌­ی بخش پنجم برای دلتنگی خداست و دردآور نیست و عین آرامش و شادی است. غصه‌­هایمان را بررسی کنیم، اگر مربوط به بخش‌های پایینی باشد که عین خودخواهی است ولی اگر مربوط به انسانیت انسان باشد مبارک بوده و شادی‌­آور است ضمناً درجه هم دارد. قیمت انسان هم به موضوع غم و شادی‌­اش است. «زهد» یعنی مراقب باشیم که دغدغه­‌هایمان مربوط به چهاربخش پایینی نباشد. «لِكَیْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ= تا بر آنچه از دست‏ شما رفته اندوهگین نشوید و به [سبب] آنچه به شما داده است‏ شادمانى نكنید»(حدید/23). مؤمن در هر حالی شاکر است. بلال حبشی وقتی به خواستگاری دختری می­‌رود می­‌گوید که اگر او را به ازدواج من درآورید که خدا را شکر، و اگر هم اینطور نشود خدا بزرگ است. ما باید در کسب مال تلاش کنیم ولی مراقب باشیم که با از دست دادن آن غصه نخوریم. «غصه» اگر فراهم فوق عقل شود، تعلق است. کسی که تعلق ندارد ممکن است در مصائب دنیا متأثر شده و گریه کند، ولی از شادی­‌های فوق عقل او کم نمی‌­شود. شادی حقیقی در گرو دلبسته نشدن است. حواسمان باشد که غصه­‌ی دنیا فشار قبر برای ما ذخیره می­‌کند. کسی که برای دنیا می‌­گرید در آسمان بی‌­آبرو شده و خیلی کوچک است و با فرهنگ آخرت انس ندارد. ملاک، صورت‌های عبادی ما نیست بلکه میزان دلخوشی ما نسبت به غیب است. «المؤمن کالجبل الراسخ لا تحرّکه العواصف = مؤمن مانند کوه استوار است و بادها نمی­‌توانند او را تکان دهند». ما فرزندان حضرت زهرا و حضرت زینب و امیرالمومنین (علیهم‌السلام) هستیم که دنیا هرگز آنها را به گریه نینداخت. حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) بعد از آن همه مصیبت فرمودند: «و ما رأیت الا جمیلا». اساساً خیلی ناپسند است که انسان نتواند با خانواده‌­ی آسمانی­‌اش کنار نیاید. کسی که حسود است در واقع به فرزندان اهل‌بیت (علیهم‌السلام) حسادت کرده به کسانی که خواهر و برادر دینی او هستند. بخیل و حسود هم دنیای‌شان را خراب می‌­کنند هم آخرت‌شان را و این حماقت بزرگی است. بزرگان قائلند کسی که تحمل سخن و رفتار دیگران را ندارد، قابلیت سیر و سلوک ندارد. اولین وظیفه­‌ی استاد در زمینه‌­ی حکمت عملی همین است که ببیند شاگرد تحمل پرخاش و تندی را دارد یا نه؟ و برخورد محترمانه و غیر محترمانه برای او فرق می‌­کند یا نه؟ اگر برایش مهم بود یعنی به درد باشگاه انسانی نمی‌­خورد. بالغ کسی است احساس حقارت، عقب افتادن از دیگران و چشم و همچشمی و ... نداشته‌­باشد، و الا مانند کودکی می­‌ماند که سر خوراکی غصه می­‌خورد. اگر سر «منِ» اضطراب آفرین را نبریم، هم دنیای‌مان خراب می­‌شود و هم آخرت‌مان. رمز اینجاست که مؤمن تحت هیچ شرایطی چیزی را از دست نمی­‌دهد و در هر حالی آرامش دارد. انفاق در راه خدا انسان را تطهیر می­‌کند. چنانچه به یکی از انفاق‌های مالی «زکوه» می‌­گویند. هم پاکی در آن است و هم رشد. کسی که مال را نگه­داشته و نمی‌­بخشد هم کوچک می‌شود و هم نکبت به سراغش می‌­آید. هرقدر زهدمان نسبت به دنیا بیشتر و رغبت‌مان به آخرت افزایش یابد، قدرت‌مان افزایش پیدا می‌­کند. انسان زمانی که به دریا می­‌رود، اگر نهنگ و کوسه را ببیند و منقلب شود یعنی در اثر ترس دمای بدنش افزایش یابد حتماً به او حمله می­‌کنند ولی خوب است که تعادلش را حفظ کرده و خونسرد باشد. عصبانیت و حسادت هم همینطور است اگر کسی بتواند آرامش خودش را حفظ کند از شر آنها نجات می‌­یابد ولی اگر حساسیت نشان بدهد، ذخیره‌­ی قبر و باعث فشار قبر می­‌گردد. «تجاهل» و «تغافل» و نقش آن در زهد انسان انسان باید اهل تجاهل و تغافل باشد و این در گرو اصالت دادن به آخرت است. بهشتی در انتظار ماست که به تعبیر قرآن عرض آن به اندازه­‌ی آسمانها و زمین است و حضرت فرمودند: فاصله­‌ی بین درجات آن به اندازه‌­ی زمین تا آسمان است. ما با توجه داشته‌­باشیم که با عصبانیت و حسادت و ... چنین بهشتی از کف‌مان می­‌رود. پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) می‌فرمایند: «من بکی علی الجنّه دخل الجنّه و من بکی علی الدنیا دخل النّار» کسی که برای بهشت بگرید وارد بهشت می‌شود و کسی که برای دنیا گریه کند داخل آتش می­‌شود. و در حدیث دیگر می‌­فرمایند: در قیامت مؤمن وقتی در بهشت به رویش گشوده می­‌شود، اگر ملائک او را یاری نکنند (از هیجان) در جا می­‌میرد. وقتی به چیزی تعلق پیدا می‌­کنیم، کوچک شده‌­ایم و قیمت­‌مان از آن کمتر است. هر چیزی که بتواند دل ما را تسخیر کند قدرتش از ما بیشتر است. دل همه‌­ی هستی انسان است و خداوند برای دل او لفظ اله را برگزیده‌­است. اله یعنی دلبر. هیچ چیز قابل نیست که دل انسان را ببرد. هیچ فحشایی بالاتر از غصه خوردن برای دنیا نیست. چه فاحشه­‌هایی که بی­‌رغبت از ما نسبت به دنیا هستند. همه­‌ی بحث ما درباره‌­ی غرور انسانی است که ما باید داشته‌­باشیم. چرا به ما احساس غرور، حسادت، رقابت و تکبر و ... دست می‌­دهد. «انّ الله حرّم الفواحش ما ظهر منها و ما بطن» چه فحشایی بالاتر از اینکه ما غصه­‌ی دنیا را بخوریم. تعلق به بخش‌های پایینی اینطور ما را بدبخت و ذلیل کرده‌­است. ما باید دندان طمع‌­مان را از طبیعت بکَنیم. کسی که هنوز حس حقارت داشته یا حسود و تندخوست یعنی «من طبیعی» او زنده است که می­‌توان او را متأثر کرد. اگر این «مَن» را از بین ببریم نتیجه‌­اش تغافل است که نیمی از شخصیت عاقل را تشکیل می‌­دهد. به علی (علیه السلام) فحش می‌­دادند، حضرت می­‌گفت که با علی دیگری هستند. شرایط قرب به «ولی الله» شبیه او شدن است. حضرت از موضع عذرخواهی هم خارج شده و اساساً تغافل می‌­کند. به ما توصیه شده که عذر دیگران و لو به دروغ را بپذیریم. کسی که عرضه­‌ی نادیده گرفتن گناهان و خطاهای خودش و دیگران را ندارد خیلی ضعیف است و از پرواز باز می­‌ماند. امیرالمومنین (علیه‌السلام) می­­‌فرمایند: «كلُّ شیءٍ مِن الدُّنیا سَماعُهُ أعظمُ مِن عِیانهِ، وكلُّ شیءٍ مِن الآخرةِ عِیانُهُ أعظَمُ مِن سَماعِهِ، فَلْیَكْفِكُم مِن العِیانِ السَّماعُ، ومِن الغَیبِ الخَبَرُ = هر چیز دنیا، شنیدن آن بزرگتر از دیدن آن است؛ و هر چیز آخرت، دیدن آن بزرگتر از شنیدن آن است. پس، به جای دیدن آخرت و مشاهده آنچه از دیدگان شما پنهان و در پس پرده غیب است، به همان شنیدن و خبر یافتن [توسط پیامبران ]اكتفا كنید». هر کدام از نعمت‌های دنیا را که در نظر بگیریم چنین ماهیتی دارد و انسان تا زمانی که درباره‌­ی آن می‌­شنود و رویای رسیدن به آن را می‌­پروراند خیلی در نظرش بزرگ است ولی وقتی به آن دست می­‌یابد متوجه می­‌شود که آن قدرها هم که او تصور کرده مهم نیست و این به دلیل غلبه‌­ی توهم بر عقل است. مثل اینکه عقل به ما می‌­گوید که مرده با ما کاری ندارد و وهم باعث ترس از مرده می­‌شود و کسی که می‌­ترسد، واهمه‌اش بر عقل او غلبه کرده‌­است. کسی که مباحث دشمن­ شناسی، حلم، غضب و مهرورزی و ... را گوش کرده و باز هم اظهار می­‌دارد که عصبانی و پرخاشگر است دچار توهم است و با عقلش به دریافت مباحث نپرداخته‌­است. خانمی به من مراجعه کرده و از بابت استفاده‌­اش از کتاب «درّ و صدف» جهت ارائه پایان­‌نامه تشکر کرد در صورتی که خودش حجاب نداشت. این شخص باید خیلی شرمنده­‌ی بی­‌حجابی‌­اش باشد زیرا اطلاعات لازم را دارد. «... و کلّ شی من الاخره عیانه اعظم من سماعه» و هر چیزی از آخرت دیدنش از شنیدنش بزرگتر است. هرقدر از نعمت‌های آخرت، قرآن و اهل بیت (علیهم السلام) و ... به ما بگویند اصل آن برای ما قابل فهم کامل نیست. و خداوند در قرآن می‌­فرمایند: «و ما تعلم نفس ما اخفی لهم من قرّه اعین» هیچ کس نمی­‌داند که چه چیزی از نور چشم «چشم روشنی» برای ایشان پنهان کرده‌­ایم. نعمت‌های دنیا و آخرت فقط یک شباهت اسمی با هم دارند و اصلاً قابل مقایسه نیستند. با مثال‌هایی از دنیا این مسئله ملموس می‌­گردد، شما اسلحه را در زمان‌های قدیم در نظر بگیرید و در حال حاضر سلاح‌هایی وجود دارند که با فشار دادن یک دکمه در اقصی نقاط جهان انفجار و نابودی صورت می­‌گیرد. ممکن است ده‌ها سال دیگر سلاح‌هایی اختراع شوند که خیلی پیشرفته هم باشند. ضمن اینکه به همه‌­ی آنها لفظ اسلحه و سلاح اطلاق می‌گردد: «... فیکفیکم من العیان السّماع و من الغیب الخبر» برای شما شنیدن از دیدنی­‌های آخرت و خبر از غیب کافی است. علی (علیه السلام) در واقع به ما می‌­فرمایند همین خبری که به شما می‌­دهم، برایتان کافی است. با این اوصاف نباید افراد به جان هم بیفتند که حضرت امام رضا (علیه السلام) تهدید به نفرین کرده‌­اند درباره­‌ی کسانی که کینه به دل دارند. «المسلم من سلم المسلمون من یده و لسانه» مسلمان، کسی است که مسلمانان از دست و زبانش در سلم و سلامتی هستند. کسانی که اهل کنایه زدن هستند هارند. پیامبر (صلی الله علیه و آله) می­‌فرمایند: «من بکی الجنّه دخل الجنّه و من بکی علی الدنیا دخل النّار» کسی که رای بهشت بگرید، داخل بهشت شده و کسی که بر دنیا گریه کند داخل آتش می­‌شود. ما باید رفتن به بهشت و جهنمی نشدن برای‌مان موضوعیت داشته‌­باشد. چه کسانی که برای آینده‌­ای موهوم در دنیا حاضرند کلی زحمت و حتی خسارت متحمل شوند. ولی حاضر نیستند برای آینده‌­ی قطعی که خدا وعده داده هیچ سرمایه‌گذاری کنند. اگر انسان حرف معشوقش را باور نکند این چه عشقی است؟ علی (علیه‌السلام) فرموده­‌اند: «شَوِّقوا أنفُسَكُم الى نَعیمِ الجَنَّةِ تُحِبّوا المَوتَ و تَمقُتوا الحَیاةَ= جانهاى خود را مشتاقِ نعمت‌هاى بهشت گردانید، تا مرگ [و رسیدن به بهشت] را دوست بدارید و زندگى [در این دنیا] را دشمن». انسان با معشوق‌های هر پنج بخشش خیال‌پردازی و عشق‌بازی دارد. اعم از معشوق‌های حسی، خیالی، وهمی، عقلی و فوق عقلی. متخصص مغز و اعصابی نقل می­‌کرد که در دوران محصلی‌­اش پایین نوشته­‌هایش با عنوان «متخصص مغز و اعصاب» امضاء می­‌کرده‌­است. این همه داستان، پیامک و متن­‌های مختلف زاییده‌­ی خیال هستند. ما از خانواده­‌هایمان، وسایل و تفریحات و ... بدون اینکه به ما توصیه شود لذت می‌­بریم چطور باید از ما بخواهند که از خدا لذت ببریم و با امام زمان‌مان رابطه برقرار کنیم؟ ما در هزینه کردن و اشتیاق به امام زمان­‌مان خیلی ضعیف عمل می­‌کنیم. سعی کنید حداقل روزانه یک روز با خانواده­‌ی آسمانی­‌تان خیال‌پردازی عاشقانه داشته‌­باشید که اگر نتوانید اصلاً عاشق ایشان نیستید. «... و ارغب فی الاخره» دستور نیست راه و روش است. اگر در خیال عشق‌بازی نکنید در واقعیت راه نخواهید یافت. اگر جنینی سقط گردد و یا کودکی از دنیا برود پدر و مادر دائماً با خیال با او رابطه دارند در صورتی که آنها در جایی خیلی بهتر بوده، و لیاقت‌شان فوق این والدین بوده‌­است. حضرت صادق (علیه السلام):« همانا اطفال شیعه مورد تربیت حضرت فاطمه (سلام الله علیها) هستند. با خانواده­‌ی آسمانی خلوت‌های عاشقانه داشته­‌باشیم که والله آنها شنیده و پاسخ می‌­دهند. انسان به هر چیزی که می‌خواهد برسد اول شوق آن را پیدا کرده و با آن خیال‌های عاشقانه می­‌کند تا از خود بیخود شده و به آن نایل می­‌شود که در غیر اینصورت انسان به هیچ معشوقی نمی‌­رسد. برای خیال­‌پردازی باید وقت بگذاریم. تعقیبات نماز ما پنج دقیقه خیال‌های مقدس با معصومین (علیهم‌السلام) باشد. باید در عشق‌بازی حریص شویم به حدی خداوند در اطراف ما معشوق‌های مقدس قرار داده که اگر خیال‌پردازی­‌های مقدس در ما احیاء گردد نمی­‌دانیم که با کدامیک انس داشته و خلوت نماییم. انسان بدون خلوت به هیچ جا نمی‌­رسد. اگر مدتی این روش را ادامه دهیم امکان ندارد که به سراغمان نیایند؛ عشق معشوقان بسی افزون­تر است                       لیلی از مجنون بسی مجنون­تر است