از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی در فرمایش حضرت امام رضا «علیه السلام» به حضرت عبدالعظیم حسنی «علیه السلام» به این فراز رسیدیم: برای شیطان در نفستان راهی قرار ندهید. ما باید انسان را مورد بررسی و شناخت قرار دهیم و نیز انواع حمله‌های شیطان را شناسایی نماییم، تا با او مقابله کرده و اجازه تسلط بر خودمان را به او ندهیم. در آیات 16 و 17 سوره مبارکه اعراف، خداوند چهار نوع حمله را از زبان شیطان به ما معرفی می‌کند؛ «قال فبما اغویتنی لأقعدنّ لهم صراطک المستقیم ثمّ لاتینّهم مِن بین ایدیهم و من خلفهم و عن اَیمانِهم و عن شمائلِهم و لا تجدُ اکثرنّهم الشاکرین» در هر کدام از افعال «لاقعدنّ» و «لاتینّهم» سه تأکید نهفته است. به محض اینکه انسان تصمیم به اصلاح خود و خوب شدن می‌گیرد مورد حملات شیطان قرار می‌گیرد زیرا نفس برای رشد و ارتقاء نیاز به تمرین دارد و هر چه پیش می‌رود امتحانات سخت‌تری هم در انتظار اوست و تا آخر عمر هم این امتحانات و تمرین‌ها ادامه دارد. کسانی که راه «الله» را طی نمی‌کنند خودشان «شیاطین الانس» هستند که یکی از شش گروه تقسیم‌بندی قرآن می‌باشند. حمله‌های شیطان به تصریح قرآن از پیش رو، عقب، راست و چپ می‌باشند و اینکه می فرمایند: شیطان می‌گوید اکثر بندگانت را شاکر نمی‌یابی، یعنی حمله‌ها مؤثر واقع می‌گردد. بنابراین کسی که به دو سلاح رضا و شکر مجهز باشد از دشمنی شیطان‌ امان می‌یابد. راضی نبودن از زندگی، رقابت و حسادت زمینه شکست انسان را فراهم می‌آورد. به محض اینکه در بخشهای پایینی رقابت و حسادت برطرف گردد زمینه رشد فوق عقل فراهم می‌شود. خداوند درباره حرکت به سوی خودش امر به سرعت و سبقت کرده‌است: «سارعوا الی مغفره من ربّکم...»، «سابقوا الی ...» به هیچ وجه خودتان را با کسی مقایسه نکنید تا شادی، قدرت و آرامش نصیبتان گردد. کُندی، توقف و عقب‌گرد متوجه کسی است که گرفتار رقابت و حسادت در بخشهای پایینی است که باعث ضعف فوق عقلش شده‌است. کسی که می‌خواهد تمام گذشته را جبران و دلشوره‌های آینده را برطرف کند و حمله راست و چپ را دفع کند باید به سلاح «شُکر» و «رضا» مجهز باشد و توکل نماید. کلام شیطان در این آیه نمایانگر میزان روانشناسی دقیق او می‌باشد. شیطان در حمله از عقب دائماً سه چیز را به رخ انسان می‌کشد: گناهان، کدورتهای از دیگران و شکستها. تا او را در چنبره غصه، خودکم‌بینی و ضعف بیندازد، «انّما النّجوی من الشیطان لیحزن الذین آمنوا» شیطان دائماً انسان را نسبت به آینده و شکستهای گذشته بدبین می‌کند. حملات شیطان هماهنگ است و دلشوره آینده را مبتنی بر شکستهای گذشته در انسان ایجاد می‌کند و به انسان القاء می‌کند که با چنین گذشته‌ای تو امکان موفقیت در آینده را نخواهی داشت. «غصه» سم مُهلکی در حرکت به سوی خداست. ایجاد ترس هم از ترفندهای شیطان است. «یخوّف اولیائه...» شخص ترسو دست و دلش به کار نرفته و نمی‌تواند حرکت داشته‌باشد. «... إنّ الذین آمنوا و عملوالصالحات لا خوفٌ علیهم ولا هم یحزنون» بنابراین کسی که در حزب «الله» است ترس و غصه ندارد. اضطراب، حساسیت و زودرنجی، چشم و هم‌چشمی و ... از علائم زندگی شیطانی است. آرامش، شادی، جود، بخشش، کرامت و عدم مقایسه و خیرخواهی و ... از علائم زندگی الهی است. باید گناهان مادر، و کلیدی را که باعث تولید گناهان دیگر می‌شوند، بشناسیم؛ مانند تنبلی و بی‌حوصلگی که به قول حضرت کلید گناهان دیگر است. کوچک شمردن نماز از زنا هم بالاتر است زیرا حضرت صادق «علیه السلام» درباره سبک انگاشتن نماز مسئله عدم شفاعت در قیامت را مطرح کرده‌اند؛ در صورتی که ممکن است زناکار مورد شفاعت قرار گیرد. در روایت داریم: کسی که عذر دیگران را نپذیرفته و کینه به دل می‌گیرد مورد شفاعت قرار نمی‌گیرد. حتی اگر عذری به دروغ مطرح شد لازم است پذیرفته شود. کسی که عذرپذیر نیست یعنی لکه و آلودگی در دلش نگاه می‌دارد و اجازه راه‌یابی به بهشت را به شخص نمی‌دهد؛ به همین دلیل زودرنجی، مادر بسیاری از گناهان است. امام صادق «علیه السلام» می‌فرمایند: «یقول ابلیس لجنوده القوا بینهم الحسد و البغی فانّهما یعدلان عندالله الشرک» «ابلیس به لشکریانش می‌گوید: بین مردم حسادت و تجاوزگری را القاء نمایید، پس همانا آن دو (حسادت و تجاوزگری) با شِرک نزد خدا برابری می‌کنند.» اگر فرهنگ «هُوَ اَنتَ» در وجود ما نهادینه شده‌باشد از موفقیت‌های مادی و معنوی دیگران نه تنها ناراحت نمی‌شویم بلکه خوشحال هم می‌شویم. به محض جدا شدن از حسادت و رقابت، خودکم‌بینی و ... انسان وارد وادی اَمن می‌شود. روحیه تجاوزگری یعنی اینکه از نفس انسان شرّی متوجه دیگران گردد. حسادت و فضولی در کار دیگران، نوعی تجاوز است. علاقه به دانستن احوالات مردم نوعی تجاوز است و جالب بودن سرنوشت دیگران هم نوع دیگری از تجاوز می‌باشد. ما زِنا را بالاتر از نپذیرفتن عذر دیگران می‌دانیم در صورتی که شرّ دومی بیشتر است. به توصیه معصوم حتی اگر عذر به دروغ باشد هم باید آن را پذیرفت در غیر اینصورت شخص از شفاعت معصوم «علیه السلام» بی‌بهره می‌شود. بعضی‌ها به حدی راه را برای شیطان هموار می‌کنند که اصلاً با او دوستی می‌نمایند. تا آنجا که عبد او می‌شوند. «إنّ الشّیطان یدیر ابنُ آدم فی کلّ شی فاذا اَعیاهُ جثم له عندالمال فأخذه برقبته» شیطان آدم را می‌گرداند (ضربه‌های مختلف به او می‌زند) وقتی که او را خسته کرد گردنش را می‌گیرد (بنده و فرمانبردار خودش می‌کند.) چه افراد بزرگی که نتوانسته‌اند از مال بگذرند و بر سر سهم الإرث دست به چه کارهایی زده‌اند! گاهی جهاد مالی از جهاد جانی سختتر است. کم‌فروشی، کلاهبرداری و اختلاس و ... از جمله حرص زدن برای مال است. انسان اگر به «خیرالرّازقین» بودن خدا ایمان داشته‌باشد دچار حرام نمی‌شود. چه افراد به ظاهر مؤمنی که نمی‌توانند وجوهات شرعی خود را بپردازند، در صورتی که هر چه دارند از خداست؛ «... و ممّا رزقناهم ینفقون»، و حالا نوبت امتحان کردن خداست (همان بحث محکمات و متشابهاتی ‌است که قبلاً عرض کرده‌ایم) «محکمات» این است که همه چز را خدا به ما داده‌است و «متشابه» این است که از آنچه به ما داده، می‌خواهد که به او قرض بدهیم. «تجاوز» به هر صورتی نشناختن خدا و عدم توکل به اوست. «حسادت» اوج بی‌باوری نسبت به خداست و حسود بدبخت است و پناهگاه ندارد. در روایت آمده: ظالمترین مظلومها، حسود است. حسود عملاً وجود خدا و پشتیبانی او و خانواده آسمانی‌اش را به شدت انکار می‌کند. حسادت به دیگران عین جهنم است زیرا قبر ما نفس ماست و اگر از چیزی که طبق ریاضیات خداوند نباید ما را آزار دهد، آزار می‌بینیم داخل جهنم شده‌ایم. البته غصه خوردن و آزرده شدن از مظلومیت مظلومان حق است. غصه از فساد و بدی در جامعه حق است و نشاط آور، و باعث عزت نزد خداوند می‌شود. ما باید بتوانیم منشأ غصه‌مان و حقانیت و عدم آن را تشخیص دهیم و اگر در جهنم بودیم سریع خارج شویم. اساساً داستان عبودیت، داستان فرار از غصه و نگرانی است. موفق‌ترین افراد، شادترین و آرام‌ترین آنهاست. موفقیت حقیقی از آن کسی است که در فوق عقل و جاودانگی موفق باشد. چنین شخصی هر لحظه انتظار می‌کشد که به زندگی جاودانه‌اش انتقال یابد. ما کاری در دنیا جز بالا بردن سطح آرامش و شادی نداریم زیرا شیطان تلاش می کند ترس و اضطراب ما را افزایش دهد. کسی که گذشته او را اذیت می‌کند مشمولِ «شُغِلَ من الجنّه و النّار امامه» نیست. شخصی که در خارج از کشور اقامت دارد می‌گفت: زمانی که به خودم آمدم ضمن اینکه عالی‌ترین امکانات دنیایی را داشتم، از خودم پرسیدم جایگاه حقیقی و وظیفه اصلی من چیست؟ اگر دارایی‌های دنیایی باعث نزدیکی ما به خدا می‌شوند که مبارک هستند در غیر اینصورت از ارزش برخوردار نمی‌باشند. دارایی‌هایی که به شادی و آرامش منتهی گردند الهی هستند ولی گر منجر به چشم و هم‌چشمی، حسادت، رقابت و ... شوند شیطانی هستند. بعضی‌ها هرقدر برخوردار باشند دچار ضرر نمی‌گردند لذا ما باید احوالات خودمان را ملاک قرار دهیم. ما برای ممانعت از نفوذ شیطان در دلهایمان باید حمله‌های او را بشناسیم. (در جلسه بعد توضیح خواهیم داد.)   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی در ارتباطات خانواده باید روابط بین اعضاء مناسب بوده و هر عضوی با یکایک افراد رابطه‌ای ویژه و خاص داشته‌باشد تا سعادت خانواده تضمین گردد. در آسمان هم همین قانون حاکم است، اهل بیت «علیهم السلام» از ما خواسته‌اند که تمنای رسیدن به مقام ایشان را داشته‌باشیم: «أنّ یبلغنی المقام المحمود لکم عندالله...» این مهم، مستلزم کارهای خاص و خودسازی است. همچنین باید روابط بین خودمان هم خاص و ویژه باشد. این مطالب باعث شدند که به شرح پیام امام رضا «علیه السلام» به حضرت عبدالعظیم «علیه السلام» در کتاب فرد و جامعه متعالی از نگاه امام رضا «علیه السلام» بپردازیم. در فقره دوم حضرت از شیعیان خواسته‌اند: راه را برای شیطان در دل خود باز نگذارند. علت آفرینش شیطان و ضرورت وجود او برای ما در حرکت به سمت آخرت را عرض کردیم که ما به تضاد و تقابل و تمرین نیاز داریم. شیطان حریف تمرینی ضعیفی است و تسلطی بر ما ندارد و با وسوسه، ضعفهای ما را بروز داده تا درصدد رفع آنها برآییم. انبیاء «علیهم السلام» هم به شیطان نیاز داشتند؛ «و کذالک جعلنا لکلّ بنیّ عدوّاً شیاطین الانس و الجنّ » مهم شناخت انواع و رنگهای حمله‌های شیطان است. قاعده کلی در حمله‌های شیطان این است که هر جا ناامیدی، پوچی، غم، اضطراب و ترس وجود داشت پیام شیطان است؛ بالعکس هر جا که امید و توکل، رضا، شادی و آرامش وجود داشت از طف حق تعالی هستند. خداوند برنامه‌های شیطان را از زبان خودِ شیطان در قرآن نقل فرموده‌است: «قال فبما أغویتنی لأقعدنّ لهم صراطک المستقیم، ثمّ لآتینّهم مِن بین أیدیهم و مِن خلفهم و عَن أیمانهم و عَن شَمائِلهم و لا تجد أکثرهُم شاکرین» (مَن، (حتماً) به استناد لام تأکید و «ن» تأکید ثقیله، سه تأکید) در صراط مستقیم تو، سر راه آنان می‌نشینم سپس از جلو و عقب و راست و چپ به آنها حمله خواهم کرد و تو اکثر بندگانت را شاکر نمی‌یابی. شیطان از بین همه خصوصیت‌ها ناسپاسی انسان را بیان کرده‌است. «شُکر» صفتی است که اگر در وجود کسی ایجاد گردد از خدا، خانواده آسمانی و همه کسانی که در زمین با او ارتباط دارند قدردانی می‌کند. مهربانی و عطوفت و گذشت در بین ایشان حاکم است. اگر هر جا اختلاف و درگیری مشاهده کردید فضیلت و نعمت شُکر وجود ندارد و حسادتها و درگیری‌ها عیب‌جویی‌ها از همین ناسپاسی‌ها نشأت می‌گیرند. شخص شاکر زیبایی‌های اطرافیان را می‌بیند و ریشه فتنه بین او و خودش، او با خدا و نیز با خانواده آسمانی از وجود او زدوده می‌گردد. هرجا که درگیر شدید بدانید خودشیفتگی بر شما غلبه کرده‌است. اگر کسی نعمتهای الهی را ببینید، هرگز رابطه‌اش با خدا سرد نمی‌شود. کسی که ارزش دیگران را بداند و قدردان باشد عیبهای آنها را نمی‌بیند که برایش غیر قابل تحمل شده و به غیبت و تهمت و بدخواهی ایشان دچار گردد. این آیه بسیار با لطافت به ما یادآوری می‌کند که تا ناسپاسی بر کسی غلبه کرد راه برای شیطان باز شده‌است. پس برای بستن راه شیطان باید شُکرمان را افزایش بدهیم. برای مهندسی فرهنگ فرد و جامعه باید نعمت شکر را بالا ببریم. قدر دیگران را ندانستن و تمرکز روی نقاط ضعف ایشان، بندگی شیطان را به همراه دارد. شیطان در آیه مذکور، منظورش این است که حمله‌های من افراد ناسپاس را تحت تأثیر قرار می‌دهد. گله خداوند از بندگانش هم در همین زمینه است: «... و قلیل من عبادی الشکور» (سبأ/16) بندگان شاکرِ من کم هستند. آسیب در مسائل روانی هم ناشی از ناشکری است. در روایت آمده: اگر حسود می‌دانست که فقط با جسم خودش چه کار می‌کند هیچ‌گاه تن به حسادت نمی‌داد. سپر «شُکر» بسیار با عظمت و قدرتمند است. کسی می‌تواند شیطان را در حمله‌های چهارگانه، زمین بزند که قبلاً خودش را به سپر «شُکر» مسلّح کرده‌باشد در این صورت آسیب ناپذیر می‌شود. حمله‌های شیطان چهار حمله اساسی است: جلو، عقب، راست و چپ. شیطان حمله‌هایش را در صراط مستقیم انجام می‌دهد یعنی سراغ بندگان الهی می‌رود. خیلی زمان باید بگذرد تا دانشمندان بتوانند نکات فوق مدرن قرآن را استخراج کنند. حمله‌ها از آنِ کسی است که قصد آدم شدن داشته و نمی‌خواهد حیوان زندگی کند. (تقسیم‌بندی انسان با توجه به قرآن: سنگ، پست‌تر از سنگ، حیوان، پست‌تر از حیوان، شیطان و انسان حقیقی) به محض اینکه انسان تصمیم به رشد و کمال می‌گیرد مورد حمله قرار می‌گیرد. و إلاّ شخص تنبل و بی‌حوصله (البته گناهی فوق تنبلی و بی‌حوصلگی نداریم)، در معرض حمله‌های شیطان نیست. پرداختن به هر هنر، مهارت و حرفه‌ای مستلزم باشگاه رفتن و تمرین است. کسی که حوصله ورزش ندارد باید درد و بدبختی و بیماری‌های جسمی و روحی را بپذیرد. کسی که ورزش نمی‌کند نمی‌تواند آدم خوبی باشد زیرا بسیاری از بیماری‌های روحی، روانی و اخلاقی به عدم سلامت جسم مربوط است. هر کمالی در هر مرتبه‌ای از قوای پنجگانه انسان نیاز به زحمت و تمرین دارد. سیاستمداران دنیا بسیار زندگی سخت و پر دردسری دارند. شهرت و مقام هم به راحتی به دست نمی‌آیند. دانشمند شدن هم مستلزم تحمل ریاضتهای عقلی است. کمال فوق عقل یعنی شبیه الله شدن و انسان شدن. فقط کسانی که «اسم الله» دارند به انسان کامل ملحق می‌شوند. دریافت اسم الله زحمت دارد. افراد بی‌حوصله یا اساساً وارد این وادی نمی‌شوند و یا اینکه در بین راه بریده، و موفق نمی‌شوند. ما باید اول تکلیفمان را روشن کنیم که آیا می‌خواهیم با خانواده آسمانی ملحق شویم یا نه. چه بسا کسانی که سالها فعالیت مذهبی می‌کردند ولی نهایتاً معلوم می‌شود که این کارها شغل و شهوتشان بوده‌است. کسی که بعد از سالها کار مذهبی هنوز زودرنج و فتنه‌انگیز است واقعاً قصد رسیدن به «الله» و اهل بیت «علیهم السلام» را نداشته‌است؛ چون باید همان سالهای اول به قدرت و آرامش می‌رسید. کسی که دنیا می‌تواند او را بگریاند، داخل آتش است؛ کسی که عصبی است و به پوچی رسیده اصلاً پیامبر «صلی الله علیه و آله» دلخوشی او نبوده‌است و حرکتش به سمت ایشان نبوده‌است. کسانی که به دنبال کمالات حسی، خیالی، وهمی و عقلی هستند به شدت تلاش می‌کنند تا موفق به دریافت مدارج و مدارک علمی، شهرت و مقام و ثروت گردند و واقعاً دلخوش هستند به اینکه قرار است مثلاً قهرمان ورزشی، نماینده مجلس، دکتر مهندس و ... شوند. وسیله قدرتمند مقابله با شیطان و حرکت به سمت خانواده آسمانی، «شوق» است. بعضی‌ها ممکن است در چهار کمال پایینی شکستهایی متوجه‌شان شده‌باشد، هرقدر به ایشان تفهیم می‌کنیم که اصل، حرکت به سمت آسمان است بعد از سالها کلاس آمدن و حرف شنیدن اصلاً تحت تأثیر قرار نمی‌گیرند. مانند کسانی که پیامبر «صلی الله علیه و آله» بیست و سه سال با آنها زندگی کردند ولی متأسفانه به شادی و آرامش نرسیدند. ما باید اول تکلیفمان را با خودمان روشن کنیم تا عمرمان را تلف نکنیم. باید سبک زندگی خود را معلوم کنیم. همه اطرافیانمان با هر نسبتی که با ما دارند به منزله حریف تمرینی ما می‌باشند. گاهی هم بیماری جسمی عامل رشد و تمرین انسان است. هر چیزی در این دنیاست برنامه خاص خود را دارد. مگر انسان می‌شود بی‌برنامه باشد؟ در دوره سوم خانواده آسمانی بحثهای نظری، چندان مطرح نخواهند شد و بحثها عملی خواهند بود. باید برای هر اتفاقی که هنگام مرگ دوست داریم برایمان بیفتد، برنامه‌ریزی کنیم. قرآن بسیار دقیق می‌فرماید: شیطان روی صراط مستقیم یعنی سبک زندگی الهی می‌نشیند همین که انسان با خدا آشتی کرده و وارد مسیر الهی می‌گردد تمرینها و ابتلائات بیشتر می‌شود و به عبارتی مشکلات چنان، او را تحت فشار قرار می‌دهند که توهم می‌کند که شاید راه قبلی حق بوده، چون خیلی راحت‌تر زندگی می‌کرده‌است. توجه داشته‌باشید کسب هر کمالی در هر مرتبه‌ای نیاز به زحمت و تلاش دائم دارد؛ نابرده گنج رنج میسر نمی‌شود. اگر در راه عشق و انسانیت باشیم که سختیهای خاص خودش را دارد، ولی اگر در راه شیطان باشیم عضو حزب او هستیم. درباره بندگان خداوند، خدا در قرآن می‌فرمایند: شیطان تسلطی به بندگانش ندارد ولایت شیطان اختصاص به کسانی دارد که نمی‌خواهند تحت ولایت «الله» قرار بگیرند و اله و رب ایشان «شیطان» است. «إنّه لیس له سلطانٌ علی الذین آمنوا و علی ربّهم یتوکلّون» (نحل/99). همانا او (شیطان) تسلطی به کسانی که ایمان آورده و بر او توکل می‌نمایند ندارد. کسی که به خدا توکل دارد نباید نگران باشد. خداوند فرموده: هر کس روی من هرگونه حساب کند منِ (خدا) هم با او همان‌گونه خواهم بود. «إّنما سلطانُه علی الّذین یتولّونه...» (نحل/100) شیطان بر کسانی مسلط می‌گردد که ولایتش را پذیرفته‌اند. کسی که اظهار می‌دارد از نماز خواندن و صورتهای مقدس کلاً خوشش نمی‌آید مصداق «یتوّلونه» بوده و ولایت شیطان را پذیرفته‌است و خداوند را به عنوان رب خودش نپذیرفته و سبک شیطانی را برگزیده‌است. کلیه ارتباطات، انتخابها، افکار و رفتار انسان نمایانگر این است که او چه حزبی را پذیرفته‌است. حمله از جلوی شیطان، نگرانی‌هایی است که نسبت به آینده گریبانگیر انسان می‌شود. حمله از عقب مربوط به گذشته ماست که شامل گناهان، شکستها و کدورتها می‌گردد و شیطان آنها را به رخ انسان می‌کشد تا انسان را دائماً عصبانی، کینه‌توز و عقده‌ای کند و توان دشمنی، حسادت و نابودی دیگران را داشته‌باشد. حمله از چپ شامل گناهان جوارحی و جوانحی میباشد که خیلی شدیدتر است، می‌باشد. گناهان جوانحی مانند حسادت، تکبر، زودرنجی، و ... که جهنمشان هم ویژه است. ما سه نوع جهنم داریم: 1- جهنم اعمال؛ به گناهان بدنی اختصاص داشته و پایین‌ترین درجه جهنم است. 2- جهنم اخلاق؛ عذابش شدیدتر و مدت آن طولانی‌تر می‌باشد. 3- جهنم عقاید؛ مربوط به کسانی است که به آنچه که حق است اعتقاد ندارند. در حمله از راست شیطان نقاط قوت شخص و تقوای او را مورد حمله قرار خواهد داد. سِمَت‌های عالی، تقوا، و پاکی، مدارج علمی، خیّر بودن و ... از جمله زیبایی‌های وجود شخصی است که وقتی شیطان نتواند او را به گناه آلوده کند به آنها طمع می‌کند. صورت کارهای ما برای شیطان مهم نیست مهم پذیرش ولایت اوست چه اعمال ما مقدس باشند و چه نامقدس. «صراط» داخل جهنم است. شیطان عده‌ای را با گناه و عده‌ای را با اعمال خیر داخل آن می‌اندازد. عمل خیر و صالح باید ما را سبک کند نه سنگین که باعث افتادن ما شود باید طوری عمل کنیم که تعادلمان روی صراط حفظ گردد. منّت گذاشتن، عمل خیر منافقانه، تکبر و تفاخر و ... از جمله صورتهای مقدسِ تحت ولایت شیطان هستند در کتاب موش و گربه عبید زاکانی اینطور آمده: وقتی گربه دید که موشها مراقب هستند تا گرفتار گربه نشوند مشغول نماز و تسبیح می‌شود و موشها تصور کردند که واقعاً گربه تغییر کرده‌است. چندبار امتحان می‌کنند و از کنارش رد می‌شوند و می‌بینند که گربه کاری به آنها ندارد و تصمیم می‌گیرند برایش هدایایی برده و با او آشتی کند که ناگهان گربه به آنها حمله کرده و تا آنجا که توانست آنها را با چنگال و دندان گرفت. بعضی افراد ظرفیت کمالات را ندارند و با اندک کمالی روحیه‌شان متغیر می‌شود. با یک مدرک تحصیلی، تحمل اطرافیان را نداشته و از مسجد و هیأت دست می‌کشند. شخص ممکن است نماز بخواند ولی بی‌نمازها را فاسق و بدکار می‌داند حتی ممکن است خودش هم قبلاً بی‌نماز بوده‌است. با سپرده «الحمدلله» مانع از آثار مخرب اعمال خیر و کمالاتمان شویم. یعنی همه خوبی‌ها از آن خدا و از طرف خداست. حضرت فرمودند: اگر کسی فکر کند حتی از یک نفر بهتر است او مستکبر است. (در این رابطه بعدها بیشتر توضیح خواهیم داد).   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی عرض کردیم امام رضا «علیه السلام» به شیعیان پیام داده که برای شیطان در قلبهایشان راهی قرار ندهند و فلسفه وجودی شیطان را هم توضیح دادیم. شیطان در حکم واکسن برای بدن است که باعث آزاد شدن و فعالیت گلبولهای سفید می‌گردد. انسان برای تقویت نیاز به درس، امتحان و فراز و نشیب داشته و به عنوان یک موجود مختار، بدون تضاد و تقابل، شیطان و باشگاه، هیچکدام از اسماء را دریافت نمی‌کند. و میزان قرب به حق تعالی وابسته به میزان اسمهایی است که شخص می‌تواند دریافت کند. انسان به زمین آمده تا به اخلاق الهی متخلق شود. «لقد خلقنا الإنسان فی احسن تقویم ثمّ رددناه اسفل السّافلین» (تین/4و5) حق انسان این است که به همان مقامی که قبل از دنیا داشته برسد و تا به عالی‌ترین حد توانایی نرسد آرامش نمی‌یابد و برای رسیدن به چنین مقامی جز آموزش و تمرین راه دیگری ندارد. داستان آمدن انسان به زمین داستان عشق، با داشتن زمینه «لا اله الا الله» است. همه انسانها تلاش می‌کنند که از محدودیت رها و به نامحدود برسند. علامت درس خواندن در دانشگاه الهی نزدیک شدن به «الله» شادی و آرامش است زیرا انسان اسم و قدرت جذب می‌کند. خداوند شاد است و کسی هم که به او نزدیک می‌شود از شادی برخوردار می‌شود؛ لذا حضرت زینب «سلام الله علیها» با وجود آن همه مصائب می‌فرمایند: «و ما رأیت إلاّ جمیلا» عشق و مهربانی هم نشانه نزدیک شدن به خداست و کسی که تیزی و هاری و خشونت دارد به اسم «الرحمن» نزدیک نشده‌است. چون پیامبر «صلی الله علیه و آله» فرمودند: هر قدر ایمان بیشتر می‌شود علاقه به زنان افزایش می‌یابد. شخص مهربان راحت‌تر می‌تواند آزارهای دیگران را تحمل کند. اما کسی که تحمل می‌شود از «الله» دور است. رمز همه معارف دینی انسان‌شناسی است و بدون انسان‌شناسی، خدا و رسول و امام و معاد و ... شناخته نخواهند شد. کسی که فوق عقلش فعال نیست، مفهوم تخلق به اخلاق الهی، شیطان و ... را نمی‌فهمد زیرا بخشهای پایینی با خدا سازگار نیستند. شیطان برای این است که انسان در درگیری با او فوق عقلش فعال گردد. بدون او هیچ کس نمی‌تواند تقرب به «الله» پیدا کند. در همه علوم دنیایی همه متحمل زحمت بسیار می‌شوند. در مهارتها و حرفه‌ها هم تلاش ویژه لازم است. فوق عقل هم باشگاه و استاد خاص خودش را می‌طلبد تا رشد و تقرب پیدا کند. شیطان نقاط ضعف و قوت ما را، به ما می‌شناساند. شیطان به حدی لازم است که حتی انبیاء «علیهم السلام» به آن نیاز دارند؛ «و کذلک جعلنا لکلّ نبیّ عدوّاً شیاطین الإنس و الجنّ » (انعام/112) «اشدّ الناس بلاء الانبیاء ثمّ الامثل فالامثل» شدیدترین مردم به لحاظ ابتلا پیامبران هستند و بتدریج هر کسی که به ایشان شبیه‌تر است. به میزان شباهتی که انسان به ایشان دارد امتحاناتش سختتر است. انسان تا به عالی‌ترین مقام نرسد آرامش نمی‌یابد. یکی از اولیاء خواب دیده‌بودند که به بهشت رفته‌اند و درجات را طی می‌کردند تا در جایی متوقف شدند و از اینکه نمی‌توانستند به مقامات بالاتر بروند ناراحت شده‌بودند هر چند که همه آن مدارج را طی کرده‌بودند. شما تصور کنید که به ما اجازه پیشرفت در علم و زیبایی و ... ندهند، از غصه دق می‌کنیم. تمام دلخوشی انسان به رشد و پیشرفت در انواع کمالاتش است؛ اعم از تجار، هنرمندان، رجال سیاسی، دانشمندان و ... اگر راه برای توبه انسان بسته شود که امید همه ناامید می‌شود اما خداوند این در و راه را بی‌نهایت باز گذاشته تا هر کس تا هر جایی که می‌خواهد، بتواند راه بیابد. قرآن می‌فرماید: هر کس در هر مسیری اعم از دنیایی و آخرتی تلاش کند به میزان تلاشش پیشرفت می‌کند. برای هر رشدی تمرین و ممارست نیاز است. وقتی پیامبران به شیطان نیاز دارند ما به طریق اولی نیازمندتریم. «کذلک جعلنا لکلّ نبیّ...» در قرآن هر جا «کذلک» بیاید، فرمولی مورد نظر است. «و ذالنّون ... و کذالک ننجی المؤمنین» اگر مؤمنین هم مانند یونس «علیه السلام» عمل کنند ما نجاتشان می‌دهیم. این یک فرمول و قاعده است. «و کذلک نری إبراهیم ملکوت السموات و الارض...» (انعام/75) اینچنین به ابراهیم ملکوت آسمان و زمین را نشان دادیم. فرمول یعنی اینکه برای همه دستیابی به چنین چیزی از این قاعده و راه مشخص ممکن است. اگر دشمن و مانع نداشته‌باشیم به جایی نمی‌رسیم. ورزشکار هزینه کرده که به باشگاه رفته و در آنجا مانع و حریف داشته‌باشد. هیچ ورزشکاری حاضر نیست بدون تمرین و امتحان و مسابقه مدال طلا دریافت نماید. بهترین کلاسهای کنکور، آنهایی هستند که امتحان و تست زدن بیشتری دارند. کسی که عاشق رسیدن به الله است بیشتر میل به امتحان دارد تا فرصت شناخت نقاط ضعف و قدرت خود را داشته باشد و ورودش به برزخ مبارک باشد. اینکه امام رضا «علیه السلام» فرموده‌اند: شیعیان راه برای شیطان در دل خود باز نکنند یعنی حریف را زده و از او غفلت نکنند. ما باید توجه به حریفمان داشته‌باشیم و آماده ضربه خوردن و دفاع باشیم که اگر بدون آمادگی باشد ضربه، آسیب جدی وارد می‌کند. درست است کید شیطان ضعیف است ولی اگر ما آماده نباشیم دچار آسیب می‌گردیم. زمانی که حواسمان جمع باشد ارتفاع چندمتری را پریده و به قدرت می‌رسیم در صورتی که اگر غافل باشیم ممکن است یک ارتفاع کوتاه مثلاً پله پانزده سانتی‌متری برای ما فاجعه بیافریند. خدا اول ما را امر به آموختن دین کرده و بعد فرموده که حین آموختن و تمرین در تمام زمینه‌ها از ما امتحان می‌گیرد. حمله‌های شیطان آشکار است: «عدوّ مبین»؛ البته هر قدر انسان قدرتمندتر می‌شود حمله‌ها مخفی‌تر می‌شوند ولی شخص قوی قادر به تشخیص است. «إنّ الإنسان علی نفسه بصیره» انسان می‌داند دارد چه کار می‌کند. «و ما کان له علیهم مِن سلطان» (سباء/21) شیطان به انسان تسلطی ندارد. شیطان فقط دعوت می‌کند و نمی‌‌تواند کسی را وادار کند. «مالک علیهم من سلطان» تو بر ایشان سلطه نداری. شیطان فقط وسوسه می‌کند: «یوسوس فی صدور الناس» تسلط انسان در همین حدّ است: «لنعلم مَن یُؤمن بالآخره ممّن هو منها فی شکّ و ربّک علی کلّ شی حفیظ» برای اینکه بدانیم چه کسی به آخرت ایمان و چه کسی شک دارد....» امام «علیه السلام» توصیه به راه ندادن شیطان به دل، فرموده اند یعنی ما باید شک‌هایمان را برطرف کنیم؛ و این مهمترین وظیفه ماست. هیچ سؤالی نداریم که بدون جواب باشد. یکی از وسوسه‌های شیطان این است که سؤال داشتن ما را تقبیح می‌کند. کسی که شک دارد به راحتی وسوسه‌های شیطان را می‌پذیرد. چه شبکه‌هایی دائماً از خدا و معارف شک و شبهه به مردم القاء می‌کنند و کسی که استاد و پایگاهی نداشته‌باشد که مطرح و برطرف کند تحت تأثیر و پذیرش قرار می‌گیرد. این شبکه‌ها هرگز اجازه نمی‌دهند که در همان جا کسی به شبهات پاسخ دهد. روحانی‌های مسجد غالباً قادر به پاسخگویی تخصصی نیستند زیرا صرفاً دوره عمومی معارف را گذرانده‌اند. باید متناسب با سؤال، به متخصص اعم از فقیه، فیلسوف، حدیث‌شناس، متخصص علوم قرآنی، و ... مراجعه نماییم. ما باید کفر آمیزترین سؤالاتمان را از متخصصین بپرسیم تا راه نفوذ شیطان به دلمان را مسدود کنیم. وقتی از ناحیه چشم بیمار می‌شویم به متخصص چشم پزشک مراجعه می‌کنیم و اگر از آن بالاتر را بخواهیم به فوق تخصصهای قرینه، شبکیه و ... مراجعه می‌نماییم. صدها عالِم و متخصص در زمینه علوم مختلف در حوزه‌ها، آماده پاسخگویی به انواع شبهات هستند. از طریق سایت هم می‌توانیم با ایمیل، سؤالاتمان را مطرح کنیم. وسوسه‌های شیطان برای محک خوردن عقاید ماست که آیا آنچه پذیرفتیم را حقیقتاً باور و قبول داریم یا نه. بعضی‌ها پایشان به خارج از کشور وحتی کیش که می‌رسد حجابشان را کنار می‌گذارند معلوم می‌شود که قلباً نپذیرفته‌اند. کسی که در جمع طبیعت‌گراها نمازش را کنار می‌گذارد معلوم می‌شود که نماز را به عنوان حیات قلب نمی‌خوانده و صرفاً نمازش تقلیدی است. خداوند برای ما محکم و متشابه قرار داده‌است. مانند استادی که بعد از تدریس تست می‌دهد و شاگردان باید گزینه مناسب را علامت بزنند. فلذا شاگرد دچار مشکل می‌گردد و این همان متشابه است. یعنی اشتباه گرفتن، که دانش آموز بین پاسخهای متعدد که شبیه هم هستند درمی‌ماند ولی فقط یک پاسخ صحیح است. خداوند ما را مجهز به فطرت کرده و پیامبران و کتب آسمانی و علماء را در اختیار ما قرار داده‌است. اول در محضر خدا بودن به ما ثابت می‌شود:«الم یعلم بانّ الله یری؟» سپس شیطان به ما پیشنهاد گناه در خلوت می‌دهد؛ یعنی در واقع باور محضرِ خدا را مورد آزمایش قرار می‌دهند. محکم آن است که ما علم به حضور در محضر خدا داریم و تشابه این است که شیطان ما را به گناه دعوت کرده و القاء می‌کند کسی تو را نمی‌بیند. ما باید بین عقل و توهم، عقل را برگزینیم. اگر«محکم» در ما نهادینه شده‌باشد شیطان هیچ کاری نمی‌تواند بکند. مثلاً در قاعده «دو دوتا چهارتا» شیطان نفوذی ندارد چون باور شده‌است. عقل به ما می‌گوید: مرده با ما کاری ندارد ولی واهمه ترسیدن از آن را به ما القاء می‌کند و کسی که می‌ترسد واهمه‌اش بر عقل او غالب شده‌است. تاریکی هم عقلاً ترس ندارد ولی واهمه انسان را می‌ترساند. رساله اول محکمات یعنی اعداد، مانند دوبار آب کشیدن نجاسات را به ما می‌آموزد ولی شیطان ما را تحریک به افزایش دفعات می‌نماید و این همان متشابه است. شخص وسواسی عبد شیطان است. قرآن می‌فرماید: افراد مریض سراغ متشابهات می‌روند. متشابه در قرآن برای امتحان ماست. کسی که احکام را می‌داند باید عیناً عمل کند و با القائات شیطان روشش را تغییر ندهد. خانمی دچار وسواس بود و زیر بار توصیه‌های لازم نمی‌رفت بلکه اظهار می‌داشت پایان‌نامه‌اش «راههای درمان وسواس» بوده‌است. این شخص عبد شیطان است. «ألم أعهد إلیکم یا بنی آدم أن لاّ تعبدوا الشیطان إنّه لکم عدو مبین»(یس/60) هر چیزی را می‌سازند در عملکرد، آن را امتحان می‌کنند مثلاً به ظروف بلور و چینی و ... ضربه می‌زنند. اول به انسان می‌آموزند که خدا حاضر و شاهد اعمال است بعد در خلوت این باور را امتحان می‌کنند.   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

از سلسله مباحث استاد محمد شجاعی در حدیثی از امام رضا «علیه السلام» که خطاب به عبدالعظیم «علیه السلام» می‌باشد بعد از اینکه به شیعیان سلام می‌رسانند می‌فرمایند: «لا تجعلوا للشیطان علی انفسهم سبیلا» نگذارند که شیطان بر نفسهای آنها راه پیدا کند. برای شناخت شیطان، اول باید انسان را بشناسیم تا متوجه ضرورت وجود شیطان باشیم. چهاربخش پایینی وجود انسان ابزار بخش فوق عقل هستند که اله آنها «الله» است. تمام بخشهای پایینی انسان فقط در صورتی نزد خدا ارزش دارند که در خدمت دل انسان و الله قرار بگیرند. اگر نظر ما غیر از این باشد حتی اگر از ترس هم عبادت کنیم راه به جایی نمی‌بریم و بین ما و الله فاصله می‌افتد و نمی‌فهمیم که خدا چرا شیطان را برای رشد ما خلق کرده‌است. انسان مختار است و لازمه‌ چنین موجودی تضاد است که از بین چند راه، راهی که به سوی الله است را انتخاب کند. بدون تضاد انسان به عشق و بهشت راه نمی‌یابد. هر کس به هر کمالی رسیده حتماً با تضاد بود‌ه‌است. در عشق به الله هم اگر تضاد و تقابل وجود نداشته‌باشد عشق به «الله» معنادار نیست. باید بر سر راه عاشق موانعی وجود داشته‌باشد، تحریکها، هوس‌ها و سختیهایی باید در راه باشند که انسان با غلبه بر آنها به خدا برسد. به همین دلیل خداوند ما را به دنیا که دار تضاد و تقابل است آورد که رشد کرده و با دریافت اسم تشبّه به حق تعالی و تقرب یابیم. «دلبستگی به مال»، «محدودیت منابع مالی» و نیازهای متعدد باید بر سر راه ما باشد تا ما برای خدا هزینه کنیم و اسم «کریم» و «جواد» را دریافت کنیم. باید کسی ما را آزار دهد تا ما با گذشت از او به اسامی «عفو» و «غفور» برسیم. باید شیطان ما را در افشای اسرار دیگران تحریک کند تا ما با مقاومت نام «ستار» را دریافت کنیم. کسی که از ترس فقر خمس نمی‌دهد در همان مالش دفن می‌گردد ولی کسی که به عشق الله خمس مال خود را بپردازد خدا، هم به مالش برکت می‌دهد و هم دل او از کمالات جمادی عبور کرده و به الله می‌رسد. بعضی‌ها می‌خواهند در زمین به جاودانگی برسند؛ «أخلد الی الارض» در صورتی که زمین محدود است و نمی‌تواند ما را به جاودانگی برساند. باید در مقابل والدین منیّت را کنار گذاشته و کوتاه بیاییم؛ «واخفض لهما جناح الذّلّ مِن الرحمه» بال ذلت را در مقابل پدر و مادر بگستران. (فروتن باش) شیطان انسان را برای حسادت تحریک می‌کند و کسی که غلبه کند اوج می‌گیرد، به قدرت، شادی و آرامش می‌رسد. او ما را برای عصبانیت تحریک می‌کند و ما باید به توصیه حضرت مانند جرعه‌ای خشم را بنوشیم تا به آرامش دست یابیم. کسی که عصبانی است و نمی‌تواند بر آن غلبه کند به اولین کسی که آسیب می‌زند خودش است و حجم زیادی از فشار قبر برای خودش ذخیره می‌کند. خداوند مخصوصاً، کسی که انسان خیلی دوستش دارد را طوری می‌کند که به دیگران بیشتر محبت کند و معلوم شود که او حسود می‌گردد یا نه؛ و می‌پذیرد که حتماً خدا برایش بهتر بوده، و عاطفه‌اش را از آسمان دریافت می‌کند نه از محبوبهای زمینی. اگر اطرافیان به ما اهمیت نداده و به ما محبت ننمایند نباید ناراحت شویم و بدجنسی کنیم و از انجام وظایفمان سرباز بزنیم. یک مرد حقیقی از مهرورزی همسرش به والدین و بستگانش دلخور نشده و واکنش منفی نشان نمی‌دهد و زن هم همینطور نباید از محبت و هزینه کردن مرد برای خانواده و دوستانش به هم ریخته و اعتراض کند. اصلاً مردی شایسته ازدواج است که عُرضه مهرورزی به والدینش را داشته‌باشد. چنین کسی قدر همسرش را هم می‌داند. شیطان خلاف اینها را به شخصی القاء می‌کند و زن یک عمر بدبخت توجه انحصاری همسرش می‌گردد و خوار و ذلیل می‌شود زن و مرد الهی یکدیگر را ترغیب به احترام و توجه به والدین‌شان می‌نمایند و کرامت به خرج می‌دهند. حتی مرد سفارش می‌کند که زن به همسایه هم رسیدگی کند. پیامبر «صلی الله علیه وآله» می‌فرمایند: به حدی جبرئیل «علیه السلام» درباره همسایه سفارش کرد که من فکر کردم همسایه از همسایه ارث می‌برد. حضرت زهرا «سلام الله علیها» به حدی در حق دیگران دعا می‌کرد که حضرت امام حسن «علیه السلام» تعجب کردند چرا در حق خودشان دعا نمی‌کنند اما در پاسخ ایشان حضرت فرمودند: «الجار ثمّ الدّار». التجرع للغصه حتی تنال الفرصه باید با شرایط خاص همسایه زمان شادی و عروسی، عزا و یا بنایی، مدارا کرده و اگر کمکی از دستمان بر می‌آید انجام دهیم. همسایه‌داری فقط به اذیت نکردن نیست بلکه تحمل اذیت ایشان است. مؤمن اینگونه «اسم» دریافت می‌کند. امام حسن «علیه السلام» در تعریف عقل می‌فرمایند:« التجرّع للغصه حتی تنال الفرصه» عقل، جرعه، جرعه غصه خوردن تا رسیدن فرصت است. (تا کار معقول انجام دهد) یکی از اصول مهم در حرکت به سمت «الله» تکرار عمل و التزام به آن است. کسی که آماده کمک کردن به دیگران است بدون در نظر گرفتن شایستگی و عدم شایستگی، کریم شده‌است. وقتی به فقیر کمک می‌کنیم دستمان را ببوسیم چون قبل از فقیر دستمان به دست خدا خورده‌است. ما باید از خدا تشکر کنیم که به ما مال و آبرو داده و توفیق داده که در راه او هزینه کنیم. شیطان به ما خیلی خدمت می‌کند و اگر دشمن است از حیث حریف تمرینی بودن است. دعوت شیطان آشکار است. «إنّه لکم عدوّ مبین» بنابراین انسان وسوسه‌های شیطان را تشخیص می‌دهد. قرآن می‌فرماید: ما شما را مجهز به تشخیص کارهای فرشته‌ها از شیاطین نموده‌ایم. هر جا پای غصه اضطراب، ترس، افسردگی و ناامیدی، در میان است شیطان در کار است. هرجا شادی، قدرت، توکل و آرامش است از جانب فرشته‌ها و مربوط به خداست. مؤمن باید حمله‌های چهارگانه شیطان را بشناسد. در باشگاه ورزشی استاد، اول یک حریف را مقابل انسان قرار می‌دهد و اگر انسان آماده نباشد خیلی آسیب می‌پذیرد. استاد به شاگرد مقابله با انواع حمله‌ها (چپ و راست، جلو و عقب) را می‌آموزد و سپس چهار حریف از چهار جهت را با او وارد تمرین می‌کند تا شاگرد دفاع کند. اگر بخواهیم شیطان را حذف کنیم لازمه‌اش این است که اختیار را از انسان بگیریم که در این صورت از حیثیت انسانی‌اش خارج می‌گردد. زیبایی عمل انسان با وجود و تحریک شیطان هویدا می‌گردد. آهوهایی که در پارکها رشد کرده و شیر و پلنگ ندیده‌اند اصلاً چابکی و هوشیاری آهوان صحرا و کوه را ندارند و اگر با درنده‌ای مواجه شوند راحت شکار می‌شوند. آهوی صحرا حریف تمرینی مانند شیر و پلنگ دارد که ورزیده‌ شده‌است. انسان اگر شیطان نداشته‌باشد قوایش فعال نمی‌شود. بعضی‌ها به قدری بی‌حوصله‌اند که از همان اول تسلیم شیطان می‌شوند. البته شیطان هم حوصله ضعیفها را ندارد. شیطان گاهی حال و لذت زیادی از عبادت را نصیب انسان می‌کند تا اگر در موارد دیگر شخص چنین لذتی نبرد ناامید شده و هدف شیطان را تأمین کند. بعضی‌ها عبد شیطان هستند و شیطان هم که با عبد کاری ندارد فقط از او برای فریب دیگران استفاده می‌کند. شیطان وقتی بین دو نفر را به هم می‌ریزد با خیال راحت خوابیده و پا روی پایش می‌اندازد و می‌گوید رستگار شدم. بعضی‌ها تحویل گرفتن شیطان را دوست دارند و عاشق فحشاء و منکرات هستند آنهایی که منتظر تحویل گرفتن شیطان هستند ولی تازه‌کار و ضعیفند اعمال خلافی را مرتکب می‌شوند تا قابل توجه شیطان شوند.مثلاً به قدری بی‌شخصیتی آنها را آزار می‌دهد که خلاف می‌کنند تا نامشان در روزنامه‌ها مطرح شود و در زندان وارد بند خلاف کارهای بزرگ شوند. بعضی‌‌ها عضو خرقه شیطان‌پرستها هستند و در میان اینها کسانی که خلافهای بزرگ می‌کنند پذیرفته می‌شوند. مثلاً قتلی انجام داده و قرآنی آتش زده‌باشد و ... این افراد به حدی بدبختند که شخصیتشان را از دشمنشان می‌گیرند. بعضی‌ها نه تنها مقابل شیطان نمی‌ایستند بلکه به او باج داده و حتی عبادتش می‌کنند، چون تکیه‌‌شان به خانواده آسمانی‌شان نیست و شخصیت ندارند. کسانی که احساس خواری و ذلت می‌کنند خودشان را نشناخته‌اند. کسی که غنی است انسانها را به بلندای ابدیت دوست دارد و تمنایی از ایشان ندارد. چنین کسانی نه انتظار تشکر از کسی داشته و نه اساساً کار خیرشان را به زبان می‌آورند. بعضی‌ها دائماً به دیگران خدمت می‌کنند تا مورد تقدیر و تحسین قرار گیرند. کسانی که عاشق الله هستند زیباترین خدمات را بدون توقع تشکر، به دیگران ارائه می‌دهند. البته وظیفه دیگران تشکر است ولی او چنین هدف و انگیزه‌ای ندارد. باید به بچه‌ها بیاموزیم که قدر زحمات والدین را دانسته و در ازای هر خدمتی تشکر کنند کسی که نتواند اینطور باشد حتماً سپاسگزار خدا هم نخواهد بود؛ «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق» کسی که از مخلوق تشکر نمی‌کند از خالق هم تشکر نخواهد کرد. ولی ما نباید عاشق دیده شدن باشیم. متأسفانه برخی سر مسئولیت در هیأت با هم دعوا می‌کنند. کسانی که از حاشیه بودن و مسئولیت و پست نداشتن ناراحت نمی‌شوند در واقع در متن آسمان هستند. کسی که از نرسیدن به مقامی و یا موقعیتی را که می‌خواسته به آن نرسد ناراحت می‌شود تمام دلخوشی او همین کمال وهمی است و اخلاص ندارد. خداوند وقتی از انسان می‌خواهد که با شیطان درگیر شود خودش را پشتیبان او معرفی می‌کند. ابراهیم «علیه السلام» را به جنگ نمرودی می‌فرستد که در تاریخ آمده یک میلیون سرباز داشته‌است. به موسی «علیه السلام» و هارون می‌فرماید: به جنگ فرعون بروید و من با شما هستم. «اسمع و اری» می‌شنوم و می‌بینم. شیطان است که فضا را برای ما باز می‌کند تا خودمان را به خود و الله ثابت کنیم. انسان اگر بتواند چهاربخش پایینی را به پای خداوند بریزد به قدرت و آرامش می‌رسد در غیر این صورت احساس خواری و ذلت بر انسان غلبه می‌کند. امام علی «علیه السلام» می‌فرماید: ما رأیت ذلاً مثل اشتغال قلبی بفارغ القلب منی» هیچ ذلتی را بالا تر از این ندیدم که دلم به کسی مشغول باشد، که دل او مشغول من نیست. کسی که با عصبانیت و بی مهری با دیگران برخورد می‌کند نه با عزت و آزادگی، نهایت ضعفش است. علاقه دو طرفه مناسب است. شیطان صحنه‌هایی را ایجاد می‌کند که ما بتوانیم با تکیه بر الله و خانواده آسمانی به رشد و قدرت برسیم. باید در نماز حقیقتاً بگوییم: «ایاک نعبد و ایاک نستعین» در روایت داریم: وقتی آماده نماز شدی همین که «الله اکبر» گفتی یعنی خدا آغوشش را باز کرده و زمانی که به سجده رفتی یعنی که سرت را روی پای خدا گذاشتی. ما مزه عشقبازی با خدا را نچشیده‌ایم و بی‌شخصیت بار آمده‌ایم و فقط تحویل گرفتن دیگران ما را خوشحال می‌کند. باید قدری انس‌مان را با دیگران کم کرده و با الله انس بگیریم. «کیف یأنس بالله من لم یستوحش من الخلق؟» چگونه أنس وآرام می‌گیرد بخدا، کسی که وحشت نمی‌کند از خلق. چه بسا کسانی که از بس دعوت خدا را ندیده گرفتند خدا از آنها ناامید شد، «فلمّا آسفونا انتقمنا» زمانی که ما را متأسف کردند انتقام گرفتیم. خدا چه‌قدر برای انسانها شخصیت قایل شده برایشان پیامبر و کتاب فرستاده، گناه کردند و با آنها قهر نکرده و آغوش گشوده‌است. «یا دائم الفضل علی البریّه/ یا باسط الیدین بالعطیه/ یاصاحب المواهب السنیّه...» «یا حبیب من لا حبیب له»، «یا خیر من آوی الیه طرید» زمانی که توفیق ذکر و مناجات پیدا می‌کنیم در واقع خداست که با ما خلوت کرده‌است. در بین نماز شب توجه پیدا کنیم که این خداست که ما را نگه داشته و دستمان را گرفته‌است؛ «و لاکنّه الاول من المذکور و ثانی من الذاکر».   والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته