به گزارش منتظران منجی «عج»، در جلسه 15«بحث غفلت » مورخ 93/11/21، استاد محمد شجاعی به ادامه بحث پرداختند که شرح آن در زیر می آید: مروری بر گذشته در جلسه گذشته با دعایی از نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) آشنا شده و آن را تا حدودی مورد بررسی قرار دادیم: «وأَسْأَلُكَ حُبَّكَ، وَحُبَّ مَنْ یُحِبُّكَ، وَعَمَلاً یُقَرِّبُ إلَیَّ حُبِّكَ ؛ خداوندا از تو، محبت خودت را مسئلت می‌کنم و محبت هر آنکه دوستت دارد و محبت عملی را که مرا به حبّ تو می‌رساند». لذّات پنج‌گانه انسان می‌دانیم که نفس انسان مشتمل بر 5 قوه حس، خیال، وهم، عقل و فوق عقل می‌باشد. به طوریکه هر کدام از این بخش‌ها، معشوق‌های مربوط به خود را داشته و در کنار آن به لذت و آرامش می‌رسند. معشوق انسانها در بخش حسی، محسوسات است و اگر این بخش در کنار خواسته‌های خود (محسوسات) قرار گیرد، به لذت حسی نائل می‌گردد. معشوق بخش خیال، مخیلات است که به واسطه آن، انسان به لذّت خیالی خواهد رسید. بخش وهمی در کنار معشوق خود، موهومات به لذّت وهمی رسیده و بخش عقلی نیز در کنار معقولات، لذات عقلی را ادراک خواهد نمود. اما تنها بخش صاحب اصالت در انسان، بخش فوق عقلانی وجود اوست که در کنار معشوق و اِله حقیقی‌اش الله به لذات فوق عقلانی و یا به عبارت دیگر لذات انسانی دست خواهد یافت. هر چه از سطح قوه حس به سمت قوه فوق عقل پیش رفته و موانع مادی را حذف می‌کنیم، قدرتِ لذات آن بیشتر و ماندگارتر می‌شود. چرا که ماهیت ماده، حجاب برانگیز بوده و مانع از ادراک لذاتِ بالاتر می‌گردد. به عنوان مثال وقتی سنگینیِ ماده (حجابِ بدن) از روی روح در هنگام خواب برداشته می‌شود، انسان به واسطه بدن برزخی خود، قادر به انجام فعالیت‌هایی خواهد بود که با بدنِ مادی و زمینی‌اش امکان آنها وجود ندارد. لذاتِ انسان هر چه از حس فاصله می‌گیرند و به سطوح بالاتر می‌رسند، قدرتمندتر شده و توانِ کنترلِ لذات پایین‌تر را به دست می‌آورند. به عنوان مثال انسانها به خاطر رسیدن به یک لذت خیالی و یا وهمی، حاضرند بر لذات حسی خود غالب گشته و آن را به کنترل خود درآورند. مثلاً داشتنِ اندامی زیبا در نگاه کسانی که برای انسان عزیز هستند، او را به کنترل لذتِ خوردن واداشته و به سمت درک محبوبیت در نگاه دیگران سوق می‌دهد. اما فراموش نکنیم که هر چه انسان برای درک لذتی از این لذات پنج‌گانه بیشتر تلاش نموده و زمان بیشتری را هزینه نماید، قطعاً آن قوه در نفس او قدرت بیشتری کسب کرده و نفس او در آن بُعد قوی‌تر و بزرگ‌تر می‌شود. لذات عقلی در نزد اهل آن، از لذات حسی، خیالی و وهمی قدرت بسیار بالاتری دارد. لذت کشف حقایق و مهم علوم گوناگون به قدری زیاد است که یک انسان عالم حاضر است برای درک آن از تمام لذت‌های پایین‌تر گذشته و یا به حداقل‌ها اکتفا نماید. لذات فوق عقلانی که مربوط به لطیف‌ترین و قدرتمندترین قوه وجودیِ انسان‌اند، از بالاترین سطح قدرت و ماندگاری در انسان برخوردار بوده و قادرند تمام لذات دیگر را کنترل نموده و زمام آن‌ها را به دست بگیرند همه ما بارها طعم لذات فوق عقلانی را چشیده‌ایم، ولی به سبب عدم استمرار این ادراکات و یا عدم حرکت در سایه یک مربی کار آزموده، یا آن‌ها را فراموش کرده‌ایم و یا در فواصل طولانی از آن‌ها بهره برده‌ایم، لذا اساساً تأثیری در سازندگی نفس ما نداشته‌اند. درک عمیق این لذات سبب می‌شود که انسان دائماً به دنبال فضاهای مصنوعی و زمانهایی برای ایجاد ارتباط با الله و اهل‌بیت (علیهم‌السلام) بوده و هرگز قادر به ترک آن‌ها نباشد. گریه بر اهل‌بیت (علیهم‌السلام)، حرف‌ها و نجواهای عاشقانه با غیب، عزاداری‌ها به طرق گوناگون، زیارت‌های اماکن متبرکه و ... آرام آرام قلب انسان را به سمت تشبّه به اهل‌بیت (علیهم‌السلام) سوق می‌دهد. دریافت لذات فوق عقلانی، رفته رفته بر قدرت این بخش افزوده و در بروز کمالاتِ انسانی در انسان بسیار مؤثر خواهند بود. بدانیم که اوجِ لذات فوق عقلانی در نماز حاصل می‌گردد. اما ارتباط با نماز برای انسانها سنگین و دشوار است: «... و انّها لکبیرهٌ إلاّ علی الخاشعین» از همین رو اغلب افراد بیشتر لذات فوق عقلانیِ خود را در لابه‌لای ارتباط با اهل‌بیت «علیهم‌السلام» جستجو می‌کنند. محبت الله محبوب‌تر از لذات پنجگانه حال با توجه به این یافته‌های عقلی، به راحتی می‌توانیم به پرسشِ ابتدای بحث پاسخ دهیم. پیامبر اکرم «صلی الله علیه و آله و سلم» برای مقایسه یک لذت فوق عقلانی با لذات دیگر، به پایین‌ترین سطح از سطوح پنج‌گانه اشاره نموده و لذتی از لذات حسی را به عنوان پایه‌ای برای این مقایسه مطرح می‌فرمایند. اندکی با خود بیندیشیم: آیا حقیقتاً ما به اندازه نوشیدن یک آب خنک در هوای گرم از نماز لذت برده‌ایم؟ آیا تا کنون به اندازه گرسنگی در هنگام یک وعده غذایی، برای نماز نیز گرسنه شده‌ایم؟... آیا واقعاً وقتی در کنار اِله خویش فوق عقلانی‌مان (الله) قرار می‌گیریم، به اندازه قرار گرفتن در کنار معشوق‌های بخش‌های دیگر (محسوسات، مخیّلات، موهومات، معقولات) لذت می‌بریم؟ فراموش نکنیم، عدم دلتنگی ما برای خدا، و شکایت‌های گاه و بیگاه ما از او نشان می‌دهد که تغذیه نفس ما در 4 قوای دیگر وجودی، از تغذیه فوق عقلانی بیشتر بوده و سبب غلبه این بخش‌ها بر بخش فوق عقلانی شده است. انسانی که الله را به عنوان معشوق و اِله خود پذیرفته است، رابطه‌ای بلاشرط با او برقرار می‌کند. پیوند او با الله، تحت‌الشعاع کمالات بخش‌های پایینی نیست و هیچ کمبود و شکستی قادر نخواهد بود او را از عشق به الله و آرام گرفتن در آغوش او، باز دارد. اینجاست که رمز شادی و آرامش اصحاب عاشورا را در لحظات سنگین آن روز درک می‌کنیم. سر بریدن تمام تعلقات دنیا به پای الله، یعنی حداکثرِ استفاده از فرصتِ عاشقی .... کسالت‌های معنوی در هنگام بروز بیماری‌ها، مشکلات، شکست‌ها، مرگ‌ها و ... نشانه عدمِ قدرتِ بخش فوق عقلانیِ و غلبه آن بر سایر بخش‌های وجود انسان است. اساساً یکی از معیارهای مهم در انسان‌شناسی، آن است. چقدر دلمان برای خدا تنگ می‌شود؟ چقدر به دنبال خلوتی می‌گردیم تا سر بر زانوانش گذاشته و آرام بگیریم؟ چقدر به دنبال لحظه‌ای هستیم که در گوشش، نجواهای عاشقانه بخوانیم بی‌آنکه به طلب حاجتی دست به دعا بلند کرده باشیم؟ چقدر به دنبال آغوش معصوم و بوسیدن او، به زیارت مشرف شده‌ایم؟ فراموش نکنیم که تمام زیبایی ارتباط انسان با الله در لحظه‌ای است که او آنقدر غرق در معشوق می‌شود که خواسته‌های بخش‌های پایینی‌اش را فراموش می‌کند، و درست در چنین لحظه‌ای خداوند به خاطر داشتن چنین بنده‌ای به تمام اهل آسمان مباهات می‌کند. با خود فکر کنیم! محور غصه‌ها، آرزوها، دغدغه‌ها، ارتباطات و رفتارهای ما چیست؟ الله، یا معشوق‌های دیگر؟ پاسخ به این پرسش، قیمت ما را در نگاه آسمان، مشخص می‌کند.     مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی «والحمدلله رب العالمین»

ادامه شرح زیارتنامه حضرت معصومه (سلام الله علیها) «وَ عَلی یَقینِ ما اَتی بِهِ مُحَمَّدٍ وَ بِهِ راضٍ، نَطلَبُ بِذلِکَ وَجهَکَ یا کَریم؛ و بر یقین و اعتقاد به آنچه که پیامبر آورده است به آن راضی هستم. خدایا من به دنبال جلب نگاه تو هستم؛ ای کریم». یقین؛ عامل سبقت انسان برای معیت با اهل بیت اعلامِ یقین درونی، در هنگامِ ملاقاتِ حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها)، در حقیقت پشت پا زدن به تمام تنبلی‌ها، سستی‌ها، هادی‌ها، مقاومت‌ها، تندی‌ها و ... است، به طوری که انسان نه تنها یقین خود را اعلام می‌کند؛ بلکه رضایت خود را نیز از این انتساب، فریاد می‌زند. انسان‌ها از آنجا که بی‌نهایت‌طلب هستند، همیشه عالی‌ترین مقاماتی را که می‌شناسند، طلب می‌کنند. تصور کنیم زمانی که وارد بهشت می‌شویم، و چشمان ما، به روی دلبرِ اهل‌بیت و اولیای الهی باز می‌شود. آنجاست که آرزو می‌کنیم کاش ما با آن‌ها باشیم و هم‌درجه‌ی آن‌ها تا ابد به همنشینی‌شان نائل شویم و این مقام حاصل نمی‌شود مگر آنکه نفس ما به آن مقدار وسعت یافته باشد. «وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا ۖ وَكَانُوا بِآیَاتِنَا یُوقِنُونَ؛ تا سرانجام خدا صادقان را به سبب صدقشان پاداش دهد، و منافقان را اگر بخواهد عذاب کند یا [اگر توبه کنند] توبه آنان را بپذیرد زیرا خدا همواره بسیار آمرزنده و مهربان است». (سوره سجده، آیه 24). خداوند اهل بیت (علیهم السلام) را، امامان و پیشوایانی برای ما قرار داده است که به امر خداوند، مسئولیت هدایت ما را بر عهده دارند. این مقام، به سبب صبر و یقین به آنان اعطا گشته است. بنابراین دو ویژگی‌ِ اصلی ما، صبر و یقین است. و آنچه که نفس انسان را برای تشبه به امامان و پیشوایان ما آماده‌تر می‌کند، و امکان همراهی و هم‌درجه‌ای با آنان را در آخرت به ما می‌دهد، رشد و پیشرفت ما در این دو صفت (صبر و یقین) است. این دو صفت، در مسیر تشبّه به اهل بیت، دو عامل بسیار مهم در سرعت گرفتن و سبقت گرفتن انسان می‌باشند. هر چقدر صبر و یقین انسان بیشتر‌ می‌شود، میزان قرب او به اهل بیت (امامان او) نیز بیشتر خواهد بود. یقین در آیینه‌ی روایات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرمایند: «ألاَ إنّ النّاسَ لَم یُؤتَوا فی الدُّنیا شَیئا خَیرا مِن الیَقینِ و العافِیَةِ، فاسألُوهُما اللّه؛ بدانید! که در دنیا چیزی بهتر و گران‌بهاتر از یقین و عافیت به مردم داده نشده است. آن‌ها را از خداوند طلب کنید». عافیت به معنای ضد ضربه شدن و در امان بودن است. و این مسئله بقدری ارزشمند است که بسیاری از روایات تأکید کرده‌اند که یقین و عافیت را با هم از خداوند طلب کنید. امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) فرمودند: «مَا أَعْظَمَ سَعَادَةُ مَنْ بُوشِرَ قَلْبُهُ بِبَرْدِ الْیَقِینِ؛ چه سعادتِ عظیمی دارد کسی که دلش با خنکای یقین همراه است». این روایت نشان می‌دهد که یقین، اضطراب‌ها و ترس‌های قلب انسان را فرو می‌نشاند، و قلب او را آرام و خنک نگه می‌دارد. بنابراین می‌توان گفت که یقین، انسان را در برابر حمله‌های جلو شیطان و حمله‌های عقبِ او، ضد ضربه می‌کند. کسی که به صفت یقین مزیّن شده است، نگران آینده و مسائل آن نیست. دلشوره‌های آینده در انسانِ متدین، نشانه‌ی ضعف یقین در اوست. نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم): «خَیْرَ مَا أُلْقِیَ فِی الْقَلْبِ الْیَقِینُ؛ الیقین؛ بهترین چیزی که به قلب انسان القاء می‌شود، یقین است». بنابراین، یقین از سوی خداوند به قلب انسان نازل می‌شود. اینکه شهدای ما یک شبه، ره صد ساله را رفتند، تنها و تنها بواسطه‌ی یقین قلبی شان بود. وظیفه ما در دنیا آماده نمودن بستر دلمان، برای نزول یقین در آن است. «مَـنْ أَیْقَــنَ أَفْلَــحَ؛ هر که به یقین رسید، رستگار خواهد شد.» در اینجا اصلاً از عباراتِ احتمال مثل (لعلّ) استفاده نشده است. و این قطعیتِ کلام، نشان می‌دهد که یقین، عامل قطعی و حتمی سعادت انسان است. با یقین، قلبی قدرتمند و محکم، بساز! امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در وصیت خود به امام حسن (که در حقیقت انتقال عصاره‌ی تجربه، علم، ایمان، بصیرت و ... تمام عمرشان بود) می‌فرمایند: «أحْیِ قَلبَكَ بالمَوعِظَةِ و أمِتْهُ بالزَّهادَةِ وَ قَوِّهِ بِالْیَقینِ؛ قلبت (بخش انسانی) را با موعظه، احیاء کن، و آن را (بخش طبیعی) با زهد نابود نما، و بوسیله‌ی یقین، آن را قوی و محکم بگردان». انسان‌هایی که در فضاهای موعظه رفت و آمد نمی‌کنند، دل مرده و غمگین هستند. امّا کسانی که به دنبال موعظه هستند، دائماً قلب خود را با ابدیت و با ریشه‌های حقیقی‌شان (محمد و آل محمد صلوات الله علیهم اجمعین) پیوند داده و لحظه به لحظه بر میزان انس خود با غیب می‌افزایند. قطعِ ارتباط با مراکز موعظه، قلب را نابود می‌کند، بطوری که لحظه به لحظه از یاد آخرت و موطنِ بازگشت دورتر شده و حیاتِ انسانی‌اش را فراموش می‌کند. زهدِ در نعمات دنیایی، بخش طبیعیِ وجود انسان را از طغیان و غلبه باز داشته و سبب رشدِ بخشِ انسانی او می‌گردد. یقین؛ عاملِ اصلیِ قدرت گرفتنِ قلب می‌باشد. خالی از لطف نیست که بدانیم، یقین، حتی قلبِ ماهیچه‌ای و فیزیکی انسان را نیز آرام و قدرتمند می‌کند. زیرا سطح هیجانات و اضطراب‌های آن را کاهش می‌دهد، چه رسد به قلبِ انسانی. یقین جلوی فشارها، اضطراب‌ها، چشم و هم‌چشمی‌ها، احساسِ تحقیرها، احساس باختن‌ها، و ... را از انسان می‌گیرد. یقین، هرگز نمی‌گذارد از دین‌داری‌ات شرمسار و خجلت زده باشی. اکسیر عظیمی است که تو را به عزتِ ابدی خواهد رساند. آرام و شاد در دنیا ... و آرام و شاد در آخرت ... فراموش نکنیم که ما به غایتِ نهایی‌مان نخواهیم رسید، مگر با یقین؛ «بِالیَقینِ تُدرَكُ الغایَةُ القُصوى...؛ یقین؛ تو را از فتنه‌ها در امان می‌دارد!». اینکه می‌بینیم، گاه شخصی بعد از بیست سال، دینداری، با یک مسافرت، تغییر شغل، تغییر محل زندگی و ... تغییر مسیر داده و سبک دیگری را بر می‌گزیند؛ همه و همه به این دلیل است که شخص اساساً، از همان ابتدا، با یقین، به دینداری تن نداده است. یقین را به هر قلبی، نازل نکرده‌اند! رستگاران، اهل یقینند در میان میلیاردها انسان در روی زمین، انسان‌های کمی، به یقین رسیده و نفسشان اطمینان پیدا می‌کند.  چنین کسانی لحظه‌ای احساس پوچی نمی‌کنند، بلکه همیشه قدرتمند و با عزت به سمت هدف نهایی خود حرکت می‌کنند. اهل یقین رستگارانند! نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: «لاعِلمَ إِلاَّ بالنّیه؛ و لا عِبادَةَ الّا بِیَقینٍ؛ هیچ عملی نیست، مگر آنکه با نیتش سنجیده می‌شود، و هیچ عبادتی، مگر آنکه با یقین ارزش می‌یابد». علت اینکه عباداتِ ما، جلوی گناهانِ ما را نمی‌گیرد، و توانِ نورانی کردن قلب ما را ندارد، فقط و فقط عدم یقین ما در انجام عبادات می‌باشد. تنها عبادتی انسان را به فلاح (رستگاری) می‌رساند، که از روی یقین انجام شود. ذوق‌زدگی و شعف در هنگام عبادت، از علائم اهل یقین است، همانان که ایستادن روی سجاده‌ی عشق را خوشبختی می‌دانند. همانان که درک می‌کنند زیباترین لحظه‌ی عمرشان، لحظه‌های ملاقاتشان با الله در نماز است. همانان که همکلامی و رفت و آمد با چهارده معصوم در روز، سرمایه‌های مست‌کننده‌ی عمرشان است. همانان که خوبشان نیز از عبادات اهل شک، بیشتر می‌ارزد؛ «نومٌ علی الیقین، خیر من صلاه فی شک... ؛ چند دقیقه، خوابیدنِ با یقین، بسیار تأثیرگذارتر، رشددهنده‌تر و پربارتر از نمازگزاردن با شک و تردید است». یقین = تصدیق کسی از نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) پرسید؛ یا رسول الله، ایمان چیست؟ ایشان فرمودند: «اَلإخلاص». سپس سؤال کرد؛ یقین چیست؟ ایشان فرمودند: «التّصدیق». آیا ما اهل یقین هستیم؟ امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) اسلام را در یک جمله معنا کرده‌اند؛ «الإِسْلامُ هُوَ التَّسْلِیمُ، وَ التَّسْلِیمُ هُوَ الْیَقِینُ، وَ الْیَقِینُ هُوَ التَّصْدِیقُ، وَ التَّصْدِیقُ هُوَ الإِقْرارُ، وَ الإِقْرارُ هُوَ الأَداءُ وَ الأَداءُ هُوَ الْعَمَل؛ اسلام همان اطاعت محض است. و این اطاعت، همان نشانه‌ی یقین است. و یقین، تصدیقِ حق است و تصدیق؛ اعتراف و اقرار به زبان است. و اقرار، انسان را به اداء وادار می‌کند، و اداء همان عمل است». در اسلام از ما خواسته‌اند که حق را تصدیق کرده و به زبان و با صدای بلند اقرار کنیم. اقرار، قلب را قدرتمند می‌کند و به روح نشاط می‌بخشد. کمی اذان و اقامه‌ی نماز را با دقت بیشتری ادا کنیم، و بیندیشیم آیا این عبارات، از قلبِ ما بیرون می‌آید یا نه؟ اگر انسان، به چیزی اقرار کرد، باید آن را به عملِ خویش بکشاند. از انتظار امام زمان حرف زدن، کجا و به انتظار رسیدنِ در عمل، کجا؟! دعای فرج خواندنِ تنها، کجا و وقف امام زمان شدن، کجا؟! نشستن و دم از انتظار زدن کجا و خستگی و عرق ریختن برای امام زمان کجا؟! آیا با خودمان فکر کرده‌ایم، الان امام زمان از ما چه می‌خواهد؟! آیا فکر کرده‌ایم الان چه کاری از دست ما بر می‌آید که باید به خاطرش، کمی بقیه‌ی فعالیت هایمان را محدود کنیم؟! همین فکر کردن‌ها، برنامه‌ریزی کردن‌ها و دویدن‌ها برای رسیدن لحظه‌ی با شکوه ظهور، برخاسته از یقینِ منتظران است. ان شاءالله در جلسه آینده پیرامون، طلب رضایت الله، بحث خواهیم کرد.     مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی

به گزارش منتظران منجی «عج»، در جلسه 13«بحث غفلت » مورخ 93/11/7، استاد محمد شجاعی به ادامه بحث پرداختند که شرح آن در زیر می آید: طلب؛ شرط اول در رشد انسانی می‌دانیم که عالی‌ترین بخش وجود انسان، بخش فوق عقلانی اوست که مسئولیت تربیت نامحدود او (تشبّه به الله) را بر عهده دارد. «الله»، اِله بخش فوق عقلانی انسان بوده و معشوق و محبوب حقیقی او می‌باشد، به طوری که، کمالِ یک انسانِ حقیقی در تشبّه به این معشوق بوده و رسیدن به این کمال نیز جز با عشق به الله میسّر نمی‌گردد. انسان هرگز به کمال مطلق، شباهت نخواهد یافت مگر آنکه طالبِ رسیدن به این کمال باشد. تا طلبِ حقیقی، در وجود انسان شکل نگیرد، اساساً حرکتی نیز از سوی او آغاز نمی‌گردد. تنها کسی قادر به حرکت در چنین مسیری است که تصمیمِ حقیقی بر اجابتِ ندایِ بخش فوق عقلانی‌اش داشته و تخلق به اخلاق الله، غایت و آرزوی نهایی زندگی‌اش باشد. او دریافت هر اسم از اسماء اللهی را یک رشدِ بزرگ برای خود تلقی نموده و به دنبال کسب هر اسم، به دنبال دریافت اسماء بیشتر و بالاتری می‌باشد. چرا که یقین دارد، هر چه تشبّه او به الله بیشتر می‌شود، تقرّب او نیز به محبوب و معشوق حقیقی‌اش افزون‌تر می‌گردد. اگر فعالیت‌های فوق عقلانی در انسان، حقیقی و به دور از توهمات باشند، شخص روز به روز بیشتر طالب دریافت اسماء خداوند بوده و تلاش خود را برای رسیدن به این هدفِ بزرگ بیشتر و بیشتر خواهد نمود. شرافت حقیقی در نگاه او، بزرگ بودن در نگاه اهل آسمان است. او تمام مشکلات و خستگی‌ها را در آغوش می‌کشد تا پله‌پله از نردبان انسانیت بالات رفته و به الله و خانواده آسمانی‌اش لحظه به لحظه نزدیک‌تر گردد. نشانه‌های حرکت حقیقی و بدونِ غفلت غفلت ممکن است در هر کدام از شئونات وجودی انسان حادث گردد. از نمونه‌های غفلت در بخش حسی می‌توان به عدم رعایت تغذیه سالم، تنبلی در انجام تمارین ورزشی، عدم مراجعه به موقع به پزشک و ... اشاره کرد. عدم اهمیّت و توجه به مسائل خانوادگی و تنبلی در انجام مسئولیت‌های خانوادگی و یا اجتماعی نیز از موارد غفلت در امور طبیعی و حیوانی وجود انسان است. گاه غفلت‌های عقلی نیز به صورت عدم تمرکز و توجه برای یادگیری و آموزش های علمی دیده می‌شود. امّا خطرناک‌ترین نوعِ غفلت انسانها، غفلت از هدف خلقتشان می‌باشد. غفلت از ماهیت جنینیِ شان در رحم دنیا که باید به تولد سالم منجر گردد، در غیر این‌صورت، از سعادت ابدی محروم خواهند ماند. انسان‌ها برای استفاده از شرایط بهشت، ملزم به کسب چندین اسم به اسماء الهی اند تا بتوانند با باطنی انسانی و سالم به برزخ متولد گردند. انسان، بدون درک حقیقت «لا اله الا اله» هرگز به باطنِ سالمِ انسانی دست نخواهد یافت. به عبارت ساده‌تر می‌تواند گفت که اساساً انسان، جز با لا اله الا الله، معنایی نخواهد داشت. تنها یک انسان حقیقی دائماً در طلب الله و محبت و انس با او (لا اله الا الله) است. برای او ارتباط با آسمان، پرواز با آیه‌های قرآن و اوج گرفتن تا ملاقات خانواده آسمانی‌اش، جرعه‌های مستی‌آفرینی هستند که برای سرکشیدن‌شان، از هیچ تلاش و تحملی دریغ نمی‌کند. عشق او، روز به روز به الله بیشتر می‌شود. به طوری که خداوند رأس آرزوهایِ او را در آیه 24 سوره توبه، اینگونه اولویت بندی می‌نماید؛ 1- الله  2- خانواده آسمانی‌اش  3- جهاد در راه رسیدن به الله. او زندگی دنیا را تنها به خاطر لذت عاشقی‌اش با الله و خانواده آسمانی‌اش دوست دارد و از این لذت، به قدری سرشار است که از کنار دغدغه‌های دنیایی‌اش به آسانی می‌گذرد، تا قلبش برای هم‌آغوشیِ با غیب خالیِ خالیِ خالیِ باقی بماند. امام صادق (علیه‌السلام) ایمان حقیقی را اینگونه به تصویر می‌کشد؛ «لَا یُمْحِضُ رَجُلٌ الْإِیمَانَ بِاللَّهِ حَتَّى یَكُونَ اللَّهُ أَحَبَّ إِلَیْهِ مِنْ نَفْسِهِ وَ أَبِیهِ وَ أُمِّهِ وَ وُلْدِهِ وَ أَهْلِهِ وَ مَالِهِ مِنَ النَّاسِ كُلِّهِمْ‌؛ ایمان هیچ بنده‌ای خالص نمی‌گردد مگر آنکه خداوند در نزد او محبوب‌تر از جانش، پدر و مادر و فرزندان و اهلش و مالش و همه مردم باشد». مؤمن حقیقی، کسی است که حیات حیوانی و متعلقات آن (پدر ومادر، همسر، خانواده، ملیت، قومیت، مال، مسکن، تجارت، پست، مقام و ...) در نزد او محبوب‌تر از  الله و متعلقات نسانی نباشند. او از محدود شدن کمالاتِ بخش‌های پایینی‌اش هراسی ندارد، بلکه آنچه که او را می‌آزارد، محدودشدن ارتباطش با غیب است. او به خاطر دین از تمام دنیایش می‌گذرد و دائماً در حال دعوت به سوی الله است. تواصی به حق و صبر از خصوصیات ویژه اوست، چنین کسی حتماً در نگاه اهل آسمان، بزرگ و محبوب است؛ هشدار؛ ورود غیر الله به قلب ممنوع! قال الصادق (علیه السلام): «القَلبُ حَرَمُ اللّهِ؛ فَلا تُسكِن حَرَمَ اللّهِ غَیرَ اللّهِ؛ دل، حرم عشق به الله است، غیر از او را در قلبت ساکن مکن». مراقب باشیم که تمایلات و علاقه‌هایمان، رنگِ غیر الله را به خود نگیرند. قلب مؤمن، مأمن عشق بازی با الله است و تنها ورود تمایلاتی که رنگ و بوی الله را دارند به این حریمِ امن مجاز می‌باشند. منظور از عشق به الله، تنها علاقه به عبادت و خلوت نیست، بلکه تمام مظاهر و نشانه‌هایی را که بوی الله را دارند. در بر می‌گیرد. انتخاب‌های یک مؤمن حقیقی، تنها با محوریت الله صورت می‌گیرد. او هرگز دست به انتخابی نخواهد زد که میان او و الله فاصله بیندازد، خداوند در آیه 7 سوره کهف، ما را با یکی از آزمون‌های خود آشنا می‌کند:     «إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَی الْأَرْضِ زینَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَیُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً؛ ما آنچه که بر روی زمین وجود دارد، زینت داده‌ایم، تا شما را بیازماییم که کدام بهتر عمل می‌کنید. همه ما بارها در دوراهیِ مظاهر دنیا و مظاهر آخرت، آزموده‌ شده‌ایم. نحوه انتخاب ما در این دو راهی نشان می‌دهد که کدام گروه محبوب قلب ماست. لذت از رنگ خدا، بدون توجه به تحسین و یا توهین دیگران، علامتِ تأییدکننده ایمان است. همراهی با هر جمعی، نشانه وجود شرک در وجود انسان است، زیرا چنین کسی مبنای مشخصی در زندگی خود ندارد، پس ایمانش نیز حقیقی نمی‌باشد.   مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی «والحمدلله رب العالمین »

به گزارش منتظران منجی «عج»، در جلسه 12«بحث غفلت » مورخ 93/10/30، استاد محمد شجاعی به ادامه بحث پرداختند که شرح آن در زیر می آید: غفلت در دنیا= پشیمانی در ابدیت امیرالمؤمنین «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «أیُّها الناسُ غیرُ المَغفولِ عَنهُم، و التارِكونَ المَأخوذَ مِنهُم، مالی أراكُم عنِ اللّه ِ ذاهِبینَ ، و إلى غیرِهِ راغِبین؛ ای مردمی که از شما غفلت نمی‌شود اما شما چیزهایی را که از شما می‌خواهند ترک نموده‌اید (از آن‌ها غافل اید). شما را چه شده که در حال دور شدن از خدایید و به سوی غیر او رغبت دارید!.. این روایت از پدر آسمانیِ ما، بسیار کوتاه امّا فوق‌العاده پُر مغز و گرانمایه است. برای ادراک بهتر این فرمایش بلند، بهتر است به سراغ نسبت‌های دنیا با آخرت و رحم مادر با دنیا برویم. آموختیم که رابطه رحم مادر با دنیا درست مانند رابطه دنیا با آ[رت است. هدف نهایی از تشکیل نطفه در رحم مادر، تولدِ سالم یک نوزاد است. این نطفه تشکیل شده، موظف است پس از طی مراحلی در مدت زمانی معین، کاملاً متناسب و هماهنگ با شرایط زیستی دنیا به آن متولد گردد، ناراحتی و تعجب همگان زمانی برانگیخته خواهد شدکه این نوزاد، سالم به دنیا متولد نگردد. برای این نوزاد، غفلت، به معنای قطع حرکت صحیح در مسیر رشد جنینی‌اش به سمت تولد به دنیا بوده است، به طوری که او را از کسب شرایط زیستیِ لازم دنیا باز داشته است. هدف نهایی از زیستنِ در دنیا نیز، آماده شدن برای زندگی در شرایط زیستی آخرت است. اساساً هر آنچه که در این مسیر مانعِ آمادگیِ ما برای زندگی ابدی گردد، عاملی غفلت زا محسوب می‌گردد. عوامل غفلت‌زا می‌توانند در محدوده هر کدام از کمالات پنج‌گانه وجود انسان تعریف گردند؛ کمالات حسی، خیالی، وهمی، عقلی و یا حتی فوق‌عقلی. گاه کمالات فوق عقلی خود حجابی در مسیر حرکت انسان به سوی الله می‌گردند، به طوری که انسان ظاهراً مشغول امور مذهبی و مقدس شده، امّا باطن او به سمت تولد سالم حرکت نمی‌کند. در حرکت جنین از رحم مادر به سمت دنیا، ملاک تولد سالم، یک بدن سالم است. اما در حرکت انسان از دنیا به سوی آخرت، ملاک حرکت سالم، یک قلب سالم است. به گونه‌ای که تنها دارایی کاربردی در لحظه تولد انسان به آخرت قلب سلیم است. «إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ». قلب سلیم، قلبی است که کاملاً با شرایط زیستی آخرت سازگار باشد. امام صادق (علیه‌السلام) در توصیف قلب سلیم می‌فرمایند: «أَلَّذِى یَلْقَى‌ رَبَّهُ وَ لَیْسَ فِیهِ أَحَدٌ سِوَاهُ؛ قلبی که وقتی به ملاقات پروردگارش می‌شتابد، چیزی جز الله در آن وجود ندارد». (معشوقی جز او نداشته است). اساساً تمام احکام و قوانین دین و تمام ماجراهایی که در طول تاریخ به سر حاکمیت دین اتفاق افتاده است، دلیلی جز، گشودن راهی برای انسان‌ها در جهت کسب قلب سلیم نداشته است. تپش قلبی در سینه انسان‌ها که لا اله الا الله حاکم مطلق آن است. می‌دانیم که سؤالاتِ آخرتی، نه کتبی اند و نه شفاهی، بلکه جنس سؤالات آخرت تکوینی است، یعنی ساختارِ نفس ما، باید با سؤالات آخرت (شرایط زیستی آخرت) تطابق یافته باشد. درست همانگونه که نوزاد، با سلامتِ کاملِ بدن خود، به سؤالات دنیا پاسخ می‌دهد. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در ابتدای روایت اشاره به سؤالات آخرتی داشته و گوشزد می‌کند که شما اصلاً آن‌ها را جدی نگرفته‌اید، حال آنکه حتماً روزی مورد بازخواست قرار خواهید گرفت. و سپس به الله‌ی اشاره می‌کند، که هدف نهایی خلقت انسان‌ها، چیزی جز رسیدن به آغوش او نمی‌باشد، حال آنکه غالب شما، در حال دور شدن از او، و رغبت به غیر او می‌باشید. مهمترین سؤال روز قیامت، کیفیت ارتباط با امام زمان (علیه السلام) است. آیا برای پاسخ به این سؤال، فکر کرده و قدمی برداشته‌ایم؟ منفورترین انسان‌ها در نگاه الله امیرمؤمنان، علی (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «إنّ مِن أبغَضِ الرِّجالِ إلَى اللّهِ تعالى لَعَبدا وَكَلَهُ اللّهُ إلى نفسِهِ، جائرا عن قَصدِ السَّبیلِ، سائرا بغیرِ دَلیلٍ، إن دُعِیَ إلى حَرثِ الدُّنیا عَمِلَ، و إن دُعِیَ إلى حَرثِ الآخِرَةِ كَسِلَ. كَأَنَّ ما عَمِلَ لَهُ واجِبٌ عَلَیهِ، وكَأَنَّ ما وَنى فیهِ ساقِطٌ عَنهُ؛ مبغوض‌ترین انسان‌ها در نزد خداوند، بنده‌ای است که خداوند او را به حال خود واگذار کرده است، بدون مربی حرکت می‌کند، بی‌آنکه هدفی را دنبال کند. اگر به کار دنیا دعوت شود، عمل می‌کند و اگر به کار آخرتی فراخوانده شود، کسل است. گویی آنچه که برایش زحمت می‌کشد بر او واجب است و آنچه که در آن تنبلی می‌نماید از او ساقط». منفورترین انسان‌ها از نگاه الله، کسانی هستند که بی‌هدف و بی‌مربی در دنیا در حال حرکت اند. البته به چنین حرکتی، اساساً نمی‌توان لغت حرکت را اطلاق کرد، چرا که آنان اساساً مسیری را برای حرکت انتخاب نکرده‌اند و بدین سبب، به خود واگذار شده‌اند. بسیار بدیهی است که انسان برای آموختن هر مهارتی باید در نزد استاد فن زانو زده و با تمرین و تکرار در آن به مهارت برسد. امّا گروهی از انسان‌ها اساساً برای حرکت به سمت هدف نهایی خلقت، در خود احساس نیاز به مربی را نیافته و به دنبال استادی برای کسب مهارت‌های انسانی نمی‌گردند. و این عدم احساس نیاز، تنها به این دلیل است که آن‌ها خود را به عنوان یک انسان باور نکرده و حرکت در مسیر انسانی را جدی نگرفته‌اند. آنان برای کسب کمالات چهار بخش پایینی (حسی، خیالی، وهمی و عقلی) به سرعت آماده تلاش و عمل اند، امّا برای کسب قلب سلیم و حرکت به سمت آخرت سرشار از کسالت و تنبلی اند. به راحتی برای دنیا هزینه می‌کنند، اما به دلیل جدی نبودن در آخرت، از کم مصرف‌ترین اموالشان، برای آن می‌پردازند. آنان دنیا را به قدری جدی گرفته اند که فعالیت‌های دنیای برایشان چون واجبات الهی، غیر قابل اجتناب است. این ویژگی بارز سبک زندگی غیر الهی است که تا به این حد، کمالات دنیایی را در نگاه انسان واجب و ارزشمند جلوه می‌دهد. همین سبک زندگی، انسان را به سمتی سوق می‌دهد که واجبات الهی برای او اساساً مهم نبوده و گویی تکلیفی در قبال آن‌ها احساس نمی‌کند، در حالی که او تنها برای رسیدن به حقیقت «لا اله الا الله» خلق شده است. تصویر انسان پست در کلام امام رضا (علیه‌السلام) امام رضا (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «السَّفِلَةُ مَنْ کَانَ لَهُ شَیْ ءٌ یُلْهِیهِ عَنِ اللَّهِ تَعَالَى؛ انسان پست، کسی است که چیزی دارد که او را از الله غافل می‌کند». منظور از (شیء) در این روایت کمالات 5 گانه قوای انسان است. و آیا فحشایی بالاتر از این وجود دارد که انسان در نگاه امام رضا (علیه‌السلام)، پست باشد؟ در زندگی ما شئونات بسیاری وجود دارد که ما در طی روز از الله غافل می‌سازد. باید با شستشو در نهر استغفار (بخصوص قبل از خواب) از تمام این شئونات، به درگاه خداوند بازگشته و از او آمرزش بطلبیم. به خاطر روزی را که از دست دادیم، ساعاتی را که در دوری و غفلت از او سپری کردیم و ورودی‌هایی که نفس ما را به شلوغی کشاندند تا معشوق حقیقی‌مان را از یاد بردیم. پیامبر اسلام نیز روزی 70 مرتبه استغفار می‌کرد تا پرده‌ای نازک غفلت را از قلبش بزداید، آیا ما به استغفار نیازمند نیستیم؟ با اندکی تفکر شئوناتِ، غفلت‌زای زندگی خود را بشناسیم و آن‌ها را مدیریت کنیم!   مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی «والحمدلله رب العالمین»