ادامه شرح زیارتنامه حضرت معصومه (سلام الله علیها) «أتقرب إلی الله بحبّکم و البرائه من أعدائکم...» آموختیم که حبّ و برائت دوتا از عوامل اساسی در مسیر قرب به الله هستند. اساساً تمام قیمت و شرافت یک انسان به میزان قرب او به خداوند است. به طوری که وقتی پای قرب به میان می‌آید، هیچ ملاکِ خیرِ دیگری باقی نمی‌ماند. تمام اعمال صالح انسان، زیارات، عبادات، کسب علم و ... در او همه مقدمه‌ی رسیدن او به قُرب هستند و اگر به چنین هدفی خاتمه نیابند، قطعاً فاقد ارزش خواهند بود. دنیا برای همه انسان‌ها، مانند یک میدان مسابقه برای رسیدن به قرب است. در این میدان، گروهی خواهند باخت، و گروهی به نتیجه رسیده و به ربّ حقیقی خود مقرّب (شبیه) می‌گردند. رمز تقرّب به خداوند، در میزان شباهت انسان به اوست. هر چه انسان کمالات و صفات بیشتری را از خداوند دریافت کرده و در خود تجلی می‌دهد، به او شبیه‌تر و در نتیجه مقرب‌تر می‌گردد. بر تمام انسان‌ها، واجب است، تمام ارتباطات و فعالیت‌های خود را به گونه‌ای تنظیم کنند، که از لا به لای این امور، دائماً به سمت شباهت به الله و قرب به  او پیش بروند. فراموش نکنیم که اگر انواع فعالیت‌های ما در زندگی، به چنین نتیجه‌ای ختم نشوند، ما دائماً در حال سعی بیهوده بوده و ظاهری از دینداری به دوش می‌کشیم، بطوریکه به هیچ نتیجه و هدفی نائل می‌شویم. هر انسان، باید ساعت‌ها در خود اندیشیده و دائماً از خودش سؤال کند، آیا من در حال شبیه شدن به الله هستم یا نه؟ آیا سبک زندگی من (چه مذهبی، چه غیر مذهبی) مرا به سوی قرب پیش می‌برد یا نه؟... و بعد از این سؤالات، باید به دنبال تغییراتی در سبک زندگی‌اش باشد که موانع او در مسیرش به سمت قرب هستند. از سویی همه ما از زمان مرگ خود بی‌خبریم. حسرت عظیمی در انتظارمان خواهد بود، اگر چنین هدفی را جدی نگرفته و به ناگاه به زمان خاتمه زندگی‌مان نزدیک شویم. در آنصورت، دیگر زمانی برای جبران این خسارت نخواهیم داشت. باید روزها و ساعت‌ها برای بررسی میزان قرب خودمان خلوت کنیم... تا دیر نشده، معایب حرکتمان را یافته و آن را جبران کنیم. در جلسه گذشته آموختیم که عشق و برائت دو بال مؤمن برای رسیدن به قرب هستند. اگر واقعاً عاشق الله و اهل آسمان هستیم، باید از دشمنان الله و سبک زندگی آنان فاصله بگیریم تا بتوانیم مسیر قرب (شباهت) به الله را طی کنیم. «والتّسلیم إلی الله راضیاً به ...» قرب برای کسی حاصل می‌شود، که میان او و خداوند مشکلی وجود نداشته باشد، و کاملاً راضی و مطیع در برابر ربّ عظیم خود، تسلیم شود. ممکن نیست خداوند در ذهن کسی زیر سؤال باشد، اما او بتواند مسیر قرب را بپیماید. تنها کسی قادر به طیّ این مسیر است که با یقین و کامل به هدف، و بدون شک و تردید در مسیر گام بردارد. «اوحی الله تعالی إلی داود علیه السلام» «تریدُ و أرید، و انّما یکونُ ما أُرید، فأن سلّمت لما أرید، کفیتک ما ترید و إن لم تسلّم ما أرید أتبعک ما ترید ثمّ لا یکون الّا ما ارید...» تو چیزهایی را می‌خواهی، و من نیز چیزهایی را... ولی در آخر همان چیزی می‌شود که من می‌خواهم، اگر تو در برابر خواسته من تسلیم باشی، من خواسته‌های تو را کفایت خواهم کرد. و اگر در مقابل خواسته من تسلیم نباشی، تو را در تمام آرزوهایت به زحمت می‌اندازم، اما آخرش هم همان می‌شود که من می‌خواهم. تسلیم در برابر خواسته‌های الهی، نشانه‌ی اوج بلوغ و قوّت عقلی یک انسان است. این انسان، یقین دارد که الله او را بهتر از خودش می‌شناسد، بیشتر از خودش دوست دارد، از او بی‌نیاز است و او را برای تشبّه و تقرّب به خودش آفریده است. لذا براحتی در برابر او تسلیم شده و از سبک زندگی الهی برای رسیدن به قرب، با رضایت کامل پیروی می‌کنند. تسلیم، مانند یک کاتالیزور عمل کرده و انسان را با سرعتِ بیشتری به مقصد می‌رساند. امام باقر «علیه‌السلام» می‌فرمایند: «أحقّ من خَلَقَ الله و التّسلیم لما قضی الله، من عرَفَ الله...» سزاوارترین انسان در میان مخلوقات خداوند، برای تسلیم در برابر قضای خداوند کسی است که او را می‌شناسد. بنابراین ولایت، معرفت الله است که انسان را به تسلیم می‌رساند. اساساً عدم شناخت الله، علت اصلی تمام تنبلی‌ها و کسالت‌های انسانی است. کسی که به معرفت الله می‌رسد، آنقدر عاشق می‌شود که براحتی بر تمام خستگی‌ها و فشارها و کسالت‌هایش غلبه کرده و برای نزدیک‌تر شدن به معشوقش با رضایت کامل، از ربّ عظیم خود پیروی می‌کند. نبی اکرم «صلی‌الله‌علیه‌و آله و سلم» می‌فرمایند: «یا عبادالله، أنتم کالمرضی و رب العالمین کالطیب، فصّلاح المرضی، فی ما یعلمه الطیّب، و تدبیرهُ به، لا فی ما یشتهیه المریض، و یقتره، ألا فسلّموا لله أمره، تکونوا من الفائزین» ای بندگان خداوند، شما چونان مریض هستید و خداوند مانند طبیب. و صلاح مریض، در آن چیزی است که طبیب می‌داند و برایش تدبیر می‌کند، نه در آنچه مریض اشتها دارد و به خداوند پیشنهاد می‌دهد. تسلیم امر خدا باشید، تا رستگار شوید. از یک انسان تسلیم، هرگز کلمه‌‌ی «ای کاش» شنیده نمی‌شود. او هر اتفاق، حادثه، و ... را خیر محض از سوی خداوند می‌داند. لذا در تمام شرایط شاد و آرام است، چون یقین دارد که انتهای هر اتفاقی برای او حتماً به خیر منتهی می‌گردد. او تمام از دست دادن‌هایش را پس‌اندازی برای زندگی ابدی‌اش می‌داند، و هرگز به خاطر آنها غصه نمی‌خورد. پیامبر اکرم «صلی‌الله‌علیه‌و آله و سلم» می‌فرمایند: «لو تعلمون ما ذُخِرَ لکم، ما حزنتم علی ما ذویِ عنکم» شما اگر می‌دانستید که برای شما چه چیزهایی ذخیره شده، هرگز بخاطر آنچه که به شما نداده‌اند، غصه نمی‌خورید. تسلیم یعنی اینکه انسان می‌فهمد خدا با او چه کار می‌کند. لذا هرگز آرامشش را به خاطر آنچه که برایش پیش می‌آید، از دست نمی‌دهد. در ظلّ این وقار و آرامش است که انسان قادر است مسیر قرب را طی کند، در غیر اینصورت، حرکت او به نتیجه نخواهد رسید.   عاشقم بر لطف و بر قهرت به جدّ                             ای عجب، من عاشق این هر دو ضدّ هزاران بار ممنون به خاطر همه چیز ...    مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی   والحمدلله رب العالمین

شرح زیارت نامه حضرت معصومه «علیها‌السلام» «اتَقَرّبُ إلی الله بِحُبّکم و البَرائَه من أعدائِکُم...» در این جمله فوق‌العاده مهم، چند حرف بزرگ مستقر است: 1- هدف از زندگی، که قرب (سنخیت و شباهت) به الله است. که تعبیر پیامبر، تخلّق به اخلاق الهی است. شاید تصور این حقیقت، کار آسانی باشد، اما تصدیق آن کار سهی نیست. و مهمتر از تصدیق، وجودی شدن اسماء در نفس انسان است که مستلزم تلاش فراوان و ادراک بالای انسانی است. در گذشته آموختیم که چند نوع ارتباط، میان انسان و اسماء الهی وجود دارد. اولین ارتباط، ارتباطِ تصوری است. به این معنا که لفظ اسم را معنا کرده و قبرداشتی ذهنی از آن اسم پیدا می‌کنیم. ارتباط دوم، ارتباط تصدیقی است. یعنی شخص پس از ادراک معنای اسمی از اسما خداوند، به حقیقت آن یقین پیدا کرده و قلبش آن اسم را تصدیق می‌کند. به عنوان مثال حقیقتاً تصدیق می‌کند، که واقعاً خداوند کریم است، یعنی کرامت او را درک کرده و باور می‌کند. اما گاهی اسم در وجود انسان تثبیت می‌شود و جزء نفس انسان می‌گردد. مثلاً خودِ انسان مثل الله، کریم می‌شود، جواد می‌شود و ... و اسمی از اسماء الهی در وجود او تجلی می‌یابد، به این ارتباط که عالی‌ترین مرتبه ارتباط است، ارتباطِ وجودی گفته می‌شود. انسان به واسطه دریافت صفاِ معصومین (عناصر وجودی معصومین) نیز به آنها شبیه شده و یا در اصطلاح به قرب آنان می‌رسد، که در این صورت میان او و آن معصوم ارتباط وجودی برقرار می‌گردد. بطور کلی هدف از زندگی هر انسان در دنیا، رسیدن به قرب الهی است. و میزان قیمت و شرافت هر انسان نیز به تعداد اسمائی است که از الله در وجود او تجلی یافته است. انسان زیرک تمام سرمایه‌گذاری‌ها و جهت‌گیری‌های خودش را در دنیا، در جهت متخلق شدن به اخلاق الهی تنظیم می‌کند. فراموش نکنیم که تصور ذهنی این حقیقت، کار آسانی است، اما تصدیقِ قلبیِ آن، کارِ آسانی نیست. اساساً نوع انتخاب‌ها، ارتباط‌ها، افکار و رفتار یک انسان نشان می‌دهد که او این حقیقت (هدف نهایی خلقتش) را قلباً باور کرده است یا نه! هر نوع فعالیت انسان در زندگی، اگر به تشبّه او به الله منجر نشود، جهنمی بیش نیست، حتی اگر ظالمی نیک و پسندیده داشته باشند. به عنوان مثال اگر عبادات انسان، اعمال خیر و کثیر او و ... به جای نزدیک‌تر و شبیه‌تر شدنش به خدا، سبب عُجب و غرور او گردد، اساساً راهی جز به سوی دوزخ نخواهد برد. جایی که توان ایستادن و دفاع از حق را نداریم و حاضریم به خاطر خوشایند دیگران، نارضایتی الله را به جان بخریم، یعنی ما اساساً به تصدیق قلبی این حقیقت نرسیده‌ایم. کسی که قصد رسیدن به هدف حقیقی را دارد، باید در میان شدائدی که دائماً به او حمله می‌کنند ایستادگی کرده و طاقت بیاورد. کسی که تصمیم دارد در آخرت با حضرت معصومه «علیها‌السلام» محشور شود و با او قرار ملاقات می‌گذارد، می‌فهمد که باید عنصر وجودی او را دریافت کند تا به شباهت با او برسد. اگر در دنیا به رابطه وجودی (سنخیت) با حضرت معصومه «علیها‌السلام» نرسیم، در قیامت نیز به رفاقت با ایشان نمی‌رسیم. آیا ما که روبروی حضرت معصومه «علیها‌السلام» می‌ایستیم و ادعای تقرّب یافتن به سوی الله را داریم، حقیقتاً به سوی الله، در حرکتیم؟ آیا روز به روز به خداوند بیشتر شبیه می‌شویم؟ حرم حضرت معصومه «علیها‌السلام»، آشیانه اهل آسمان است و ما در محضر اهل آسمان، ادعای شباهت به الله را داریم، آیا این ادعای ما حقیقی و صادق است؟ محبت به اهل‌بیت، عظیم‌ترین سرمایه ما در حرکت به سوی الله است و ما این محبت را به اذن الله در دل خود داریم. باید هوشیار باشیم با تمام کسانی که اهلِ محبت خانواده آسمانی‌مان هستند، مدارا کنیم. تمام محبّان اهل بیت را دوست داریم و لغزش‌هایشان را نادیده بگیریم، باید تلاش کنیم محبت‌مان را به اهل بیت بیشتر کنیم، برای محبوب‌هایمان هزینه کنیم، از اموال‌مان، از آبرویمان، از جان و استعدادمان و ... هر چه بیشتر در راه محبوب‌هایمان خرج شویم، قیمتی‌تر خواهیم شد.   مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی والحمدلله رب العالمین 

از زیارت حضرت معصومه، تا انتظار لحظه پر تپش ظهور اسئل الله أن یرینا فیکم السرور و الفرج... می‌دانیم که قیمت هر انسان به نوع آرزوها، دغدغه‌ها، آرمان‌ها و اهداف اوست. نوع دغدغه‌های انسانی که به زیارت حضرت معصومه «سلام‌الله‌علیها» مشرف شده است نیز دقیقاً مطابق با مقامی است که خداوند برای ایشان وضع نموده است. مقام این بانوی گرانقدر، به قدری عظیم و والاست که به تنهایی قدرتِ شفاعتِ تمام اهل محشر را دارا می‌باشند. دغدغه رسیدن به لحظه شادی اهل‌بیت که همان لحظه فرج آخرین ذخیره آنان است، دغدغه یک انسان حقیقی است. اساساً دغدغه‌های این زیارت نامه، به قدری متعالی تنظیم شده‌اند که زائر را از سطوح پایین دنیایی به پروازهای بلند انسان می‌رسانند. زائران با چنین دغدغه‌هایی است که می‌توانند به گروه خانواده آسمانی خود پیوسته و شادیِ حقیقی خود را تنها در لحظه ظهور به انتظار بایستند. البته شرط اصلی چنین دغدغه‌هایی، صادق بودن در آنها می‌باشد. صدق در گفتار این زائران سبب می‌شود که حضرت معصومه «سلام‌الله علیها» نیز آنان را برای تحقق آرمانهایشان، یاری نموده و دعاهایشان را به مُهر «آمین» خود زینت دهند. زائری که حرم حضرت معصومه را آشیانه آل محمد می‌داند، نه تنها به ارتباط حقیقی با ایشان در حرم نائل می‌شود، بلکه با تک تک 14 معصوم، ارتباطی عینی و شهودی برقرار نموده و به چهره به چهره به هر کدام از آنها سلام گفته و آنان را در آغوش می‌کشد. فراموش نکنیم که تک تک این سلام‌ها و بوسه‌ها، جذبِ نفس انسان شده و به آن هیبتی بسیار زیبا بخشند. زیباترین و عالی‌ترین دعایی که انسان می‌تواند در حق معصومین روا دارد، همین فراز (اسئل الله أن یرینا فیکم السرور) تا زیارتنامه است. اما شرط این دعای متعالی، صدق در دعا می‌باشد. صدق در این دعا، حقیقتاً انسان را در زمره محمد و آلش جمع خواهد کرد، چرا که این انسان با سبک زندگی اهل‌بیت زندگی نموده و دغدغه‌های این گروه در تمام رگهایش جریان دارد. او در بهشت نیز غصه‌دارِ تنهایی و آوارگیِ امام زمانش است و به یقین در زمان ظهورش در رکاب او، رجعت خواهد نمود، چرا که او تمام عمرش را به دغدغه یاری امامش سپری کرده بودند نه به امید بهشت. از سبک زندگی الهی تا پیوستن به جمع محمد «صلی الله علیه و آله و سلم» و آل و أن یجمعنا و ایّاکم فی زمره جدّکم محمداً صلی الله علیه و آله و سلم برای پیوستن به جمع محمد و آلش، شرط اساسی، زیستن به سبک زندگی آنان است. باید به نحوی زندگی کنیم که خودمان، پیوستن‌مان به گروه اهل‌بیت را باور کنیم. کسی که سبک زندگی او، فرسنگها از قواعد و قوانین اهل‌بیت فاصله دارد، نمی‌تواند انتظار پیوستن به گروه پیامبر و آلش را در سر بپروراند. تنها سبک زندگی الهی است که می‌تواند انسان را در رمزه محمد و آلش جمع نماید. کسی که پیوستنِ خود را به این گروه باور نموده است، به راحتی به اطاعت از معصومین تن داده و به سادگی از اموال، استعداد، آبرو، اولاد و اهلش برای رسیدن به اهداف اهل‌بیت هزینه می‌کند. کسی که عاشق اهل‌بیت است به دنبال، بدست آوردنِ توجه مخصوص آنان، از هیچ تلاشی فروگذار نمی‌کند. او به دنبال باز نمودن جایی برای خود در این گروه، هر گونه خستگی را در آغوش می‌کشد. کسی می‌تواند این فراز از زیارت نامه را صادقانه به زبان آورد که عاشق ملحق شدن به این جمع باشد، و برای این منظور بی‌توقع بی‌حساب و بی‌چرتکه اندازی به این در و آن در بزند. تمام ارتباطات او (جمع‌ها، دوستان، مهمانی‌ها، سفرها و ...) در معیت اهل‌بیت صورت می‌گیرد. با ادعاها، شعاردادن‌ها و احساسات بی‌عمل، نمی‌توان به معیت با اهل‌بیت «علیهم‌السلام» رسید. همانگونه که از خیل یاران حسین تنها 72 نفر صادق بودند و بقیه امام زمانشان را ترک نمودند. تک تک فرازهای این زیارتنامه، یک هم‌آغوشی با آسمان را به دنبال دارد. بیاموزیم با هر کدام از آنها، تا آغوشِ آسمان پرواز کنیم...   مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی والحمدلله رب العالمین

روزهای تولد اهل بیت «علیهم السلام»؛ نمادی عینی و بزرگ از ایّام الله ایامِ تولد اهل بیت (علیهم السلام)به عنوان انسان‌های کامل و فرزندان آنان، ایامی بسیار بزرگ و مهم به شمار می‌روند. زیرا در چنین روزهایی خداوند در قالب انسان به طور کامل جلوه نموده و از آئینه‌ای تمام قد از جلوه‌های خویش برای مردم پرده‌برداری می‌نماید. قرآن کریم از چنین ایامی با عنوان ایّام الله یاد می‌کند: «... وَذَكِّرْهُمْ بِأَیَّامِ اللّهِ إِنَّ فِی ذَلِكَ لآیَاتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ؛ ... روزهای الهی را به یاد آنها بیاور که در آن نشانه‌هایی برای بسیار صبرکنندگان و بسیار شکرگزاران وجود دارد». (سوره ابراهیم/آیه 5) حضرت معصومه (سلام الله علیها) به قدری برجسته و بلندمرتبه اند که امام صادق (علیه السلام) در مورد ایشان فرمودند؛ «به شفاعت او همه‌ی شیعیانم به بهشت می‌روند». این روایت نشان می‌دهد که ایشان جلوه‌ی «کاملی» از خداوند تبارک و تعالی بوده و به اندازه‌ی تمامِ قیامت، قدرت شفاعت دارند. حال که ما چنین ثروت عظیمی را از خداوند به ارث برده‌ایم و ایشان را تمام و کمال در دیار خویش به امانت داریم، باید بکوشیم تا ایشان را به بلندای بزرگی و مقام حقیقی‌شان بشناسیم و به برقراری ارتباطی صحیح و سازنده با وجود مقدس‌شان موفق شویم. شرایط پرواز در زیارات و ملاقاتِ اهل بیت «علیهم السلام» ارتباط صحیح با اهل بیت (علیهم السلام)، مستلزم فعالیت بخش فوق عقلانی است. اگر این بخش در وجود ما فعال نباشد، زیارت اهل بیت (علیهم‌السلام) و فرزندان آنان و ارتباط با ایشان، رشدِ چندانی در ما ایجاد نخواهد کرد. زیرا مقصود پروردگار از این نوع ملاقات‌ها، پرواز انسان تا عالی‌ترین مقامات بوده و تنها محبت به اهل بیت (علیهم السلام)، و زیارتِ ظاهری آنان، ارزش والایی نخواهد داشت به عنوان مثال هدف خداوند از ملاقات ما با سیّدالشهداء، رسیدن به مقام محمود است که اگر جز این، هدفِ دیگری در میان بود، رسیدن به مقامِ محمود را جزءِ اهداف و آرزوهای انسان در زیارت عاشورا قرار نمی‌دادند. به این ترتیب، لیاقتِ حقیقیِ انسان از نگاه خداوند، همان مقام محمودیست که اهل بیت (علیهم السلام)، در نزد پروردگار دارند که اگر در قیامت، هر کدامِ از ما به این مقام دست نیابیم، به یقین به حسرتِ کشنده و عظیمی گرفتار خواهیم شد. زیارتنامه‌ها، در حقیقت ملاقات و گفتگویی دو نفره میان ما به عنوان یک انسان (نه زن، نه مرد) با یک انسان کامل که تجلی کامل خداوند است، می‌باشند. و تنها کسانی که بخش فوق عقلانی فعال داشته و به سمت کمالاتِ انسانی در حرکتند، می‌توانند به زیارتی حقیقی نایل آمده و از این زیارتنامه‌ها به اوج لذت و هم‌آغوشیِ با غیب دست یابند. بنابراین کسانی که بخش فوق عقلانی فعال ندارند، به سه دلیلِ زیر نمی‌توانند به یک زیارتِ حقیقبی مشرّف شده و برای پروازهایی بلند، بال بگشایند؛ 1- مقام اهل بیت (علیهم السلام) و فرزندان آنان بسیار برجسته است و جز یک باطن انسانی، قادر به درک آن نخواهد بود. 2- این ملاقات‌ها، در حقیقت، ملاقات یک عضو خانواده، با یک عضوی در مقام و مرتبه‌ای عظیم و شریف می‌باشند و تا انسان انتسابِ به این خانواده را درک نکرده و خود را به عضویت آن در نیاورده باشد، قادر به این ملاقات‌ها نخواهد بود. 3- خودِ اهل بیت «علیهم السلام» نیز در قلوبِ ما تصرّف نموده و تمایل به ارتباطات غیرانسانی و غیر بهشتی ندارند. لذا تنها کسانی که با آنان هم شأن و هم سنخ می‌باشند می‌توانند به گفتگویی انسانی و بهشتی با ایشان موفق شده و بدین وسیله تا آغوش الله پرواز نمایند. نگاهی کلی به زیارت نامه حضرت معصومه «سلام الله علیها» زیارت نامه حضرت معصومه «سلام الله علیها» مشتمل بر سه بخش زیر است؛ آغاز زیارت با ملاقات الله، خانواده آسمانی و هم‌آغوشی و سلام و ارتباط با آنان دغدغه‌ها، آرمان‌ها و آرزوهای زائر ترس‌ها، دلشوره‌ها و غصه‌ها زائر اینک به بررسی هر کدام از این بخش‌ها به طور مجزا، می‌پردازیم: بخش اول؛ هم آغوشی با غیب به سبب شأن بلند و مقام والای حضرت معصومه «سلام الله علیها» قبل از شروع زیارت‌نامه، باید سفری تا آغوش الله نموده و این ملاقات از پروردگار عالمیان آغاز می‌شود. به همین سبب در ابتدا با 34 مرتبه الله اکبر، 33 مرتبه سبحان الله و 33 مرتبه الحمدلله، قلبمان را برای این ملاقات آسمانی آماده می‌کنیم. بعد از هم‌آغوشی با الله، ملاقات با انبیاء عظام آغاز می‌شود. ملاقات با برجسته‌ترین انسان‌هایی که اگر انسان با هر کدام از آنها در بهشت محشور گردد، به شرافتِ عظیمی نایل آمده است؛ السَّلَامُ عَلَى آدَمَ صَفْوَةِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَى نُوحٍ نَبِیِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَى إِبْرَاهِیمَ خَلِیلِ اللَّهِ  السَّلَامُ عَلَى مُوسَى كَلِیمِ اللَّهِ  السَّلَامُ عَلَى عِیسَى رُوحِ اللَّهِ تا این قسمت زیارت‌نامه، ضمیر خطاب «عَلی» است. اما پیامبر اسلام را که اصل و ریشه‌ی تمام انسان‌ها و همچنین تمام انبیاء دیگر است با ضمیر علیک مورد خطاب قرار می‌دهیم؛ «السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا رَسُولَ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا خَیْرَ خَلْقِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا صَفِیَّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ خَاتَمَ النَّبِیِّینَ»   بدین ترتیب قبل از زیارت حضرت معصومه (سلام الله علیها) تمام غیب را در آغوش می‌کشیم و حالا نوبت به هم‌آغوشی با خانواده آسمانی‌مان می‌رسد؛ سلام: اسم اعظم خداوند بوده و از برجسته‌ترین اسماء الهی است، و این زیارت فرصتی است برای رسیدن به سِلم با الله، انبیاء، معصومین و تمام غیب و همه انسان‌های دیگر. اگر کسی نتواند در وجود خویش نسبت به غیب و انسان‌های دیگر به سلم برسد و در وجودش نسبت به کسی کوچکترین ناسلامتی وجود داشته باشد، به همان اندازه از خداوند دور خواهد بود. امام رضا (علیه السلام) می‌فرمایند؛ اگر کسی نسبت به یکی از محبّین و شیعیان ما کینه‌ای در دل داشته باشد، من او را نفرین می‌کنم. فراموش نکنیم که ما در دنیا کاری جز مبادرت بر سلامتی قلبمان نداریم. اینکه تلاش کنیم تا قلبمان را از آلودگی‌ها دور نگه داریم. با آلودگی قلب نمی‌توان اوج گرفت و در محضر الله آرام گرفت. سلامتیِ قلب، بال پروازِ ما به غیب است و بدون آن هیچ پروازی صورت نخواهد پذیرفت. باید سلامتی، بالاخره روزی در جان ما نفوذ کند. سلام به اهل آسمان و ارتباط با آنان، یکی از عوامل بسیار مؤثر در سلامتی قلب ماست. باید هر روز بصورت متداوم و جدی این ارتباط‌ها را برقرار نموده و قلباً با آنان ملاقات نماییم. خوب است بدانیم که قلب ما چونان کودکی است که باید آن را برای سخن گفتن با غیب تحت آموزش قرار دهیم تا آرام آرام لب به سخن با خانواده‌ی آسمانی‌اش بگشاید. زمانی که دیگر او اصل و ریشه‌اش را شناخت و با آنان انس گرفت دیگر به تلقین نیاز ندارد و خود به خود بارها و بارها در طول روز، هوایِ ارتباط با خانواده‌اش را کرده و به سوی آنها به پرواز در می‌آید. باید آنقدر تمرین کنیم، که «ذکر» خوراک قلبمان شود و آنقدر به این خوراک عادت کند که نتواند بدون آن روزگار بگذراند. بعد از تمام سلام‌ها و ارتباط‌ها با غیب، نوبت به سلام به خود حضرت معصومه (سلام الله علیها) می‌رسد؛ «السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا بِنْتَ فَاطِمَةَ وَ خَدِیجَةَ السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا بِنْتَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا بِنْتَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ» منظور از عبارت «دختر رسول خدا» انتساب بدنی و ژنتیکیِ حضرت معصومه سلام الله علیها به پیامبر نیست، بلکه این عبارت انتساب باطن و سرّ ایشان را به رسول خدا، حضرت خدیجه و ... می‌رساند. و هر کدام از این خطاب‌ها، شأنی از شئوناتِ عظیم این خانم جلیل القدر را می‌رساند. «السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا بِنْتَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا أُخْتَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا عَمَّةَ وَلِیِّ اللَّهِ» اتصال وراثتیِ همه سویه‌ی حضرت معصومه بر ائمه معصومین نیز، دلیلی بزرگ برای اعتراف به شرافتِ عظیم ایشان است. بعد از تمام این اعتراف‌ها به شرافت ایشان، مستقیماً خانم را با انتساب به پدرشان، مورد خطاب قرار می‌دهیم؛ «السَّلَامُ عَلَیْكِ یَا بِنْتَ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ» بخش دوم؛ آرمان‌ها، دغدغه ها و آرزوهای زائر می‌دانیم که قیمت هر انسان، نوع دغدغه‌ها و آرمان‌های او و یا نوع غم‌ها و شادی‌هایش مشخص می‌کنند. در زیارت نامه، با بالابردن سطح هدف‌ها و دغدغه‌های زائر، سعی در ارتقاء مقاماتِ انسانی او داشته و جهتی مشخص را برای ادامه‌ی مسیرِ انسانی او برایش ترسیم می‌نمایند. زائر در این بخش بعد از شهود تمام مقامات حضرت معصومه «سلام الله علیها» و ملاقات با ایشان، درخواست‌های انسانی‌اش را آغاز می‌کند و قول و قرارهایی میان یک عضو خانواده و عضوِ برتر آن منعقد می‌گردد؛ «عَرَّفَ اللَّهُ بَیْنَنَا وَ بَیْنَكُمْ فِی الْجَنَّةِ؛ خداوند ما و شما را در بهشت به همدیگر معرفی نماید». استفاده از قید «بهشت»، نشانه آن است که باطن «زیارت» اساساً چیزی جز بهشت نیست. آیا ملاقاتی که از الله آغاز شده و به حضرت معصومه (سلام الله علیها) ختم می‌گردد، می‌تواند باطن و نتیجه‌ای جز بهشت داشته باشند. اساساً آیا یک انسان با اعضای خانواده‌ی آسمانی‌اش در جایی جز بهشت می‌تواند قرار ملاقات تعیین کند؟ «وَ حَشَرَنَا فِی زُمْرَتِكُمْ؛ خداوند ما را در گروه‌ شما محشور نماید». این فراز نیز یکی از دلبستگی‌های بزرگِ شیعیانی است که با انتساب به خانواده‌ی حقیقی خود سرمست و شادند و هیچ غمی از غم‌های بخش‌های پایینی نمی‌تواند این سرمستی را از آنان بگیرد. چنین دلبستگی‌هایی مستلزم رسیدن به سطحی از معرفت و خودشناسی است که انسان به واسطه‌ی آن به عضویت در خانواده بزرگ محمد و آل محمد درآمده و محشور شدن و معیّت با آنان در دنیا و آخرت، دغدغه‌ی اصلی زندگی‌اش باشد. برای چنین کسی که خود را قبل از عضویت در هر جامعه‌ای (گیاهی، خیالی، وهمی و عقلی)،  به عضویت در جامعه‌ی انسان‌های حقیقی درآورده است هیچ ارتباط، انتخاب، مقام و گروهی مخرب و آسیب زننده نخواهد بود. این فرازها در حقیقت نوع هدف‌ها و دغدغه‌های یک انسان حقیقی و با شرافت را به ما می‌آموزند. اگر معیّت با اهل بیت (علیهم السلام)، هدفِ اصلیِ زندگی ما شد، ما نیز به همان میزان، مورد توجه و همّ اهل بیت بوده و همواره با آنان و یاری‌هایشان زندگی خواهیم کرد. علاوه بر این، همین انتساب به اهل بیت، زندگ ما را با شادی و آرامش قرین نموده و از هر احساس حقارتی، خالی خواهد نمود. باید هر روز چندبار در خیالمان مسیر لحظه‌ی تولدمان به برزخ، ملاقات با عزرائیل، لحظه حشر، ورودمان به بهشت و حوض کوثر را طی کنیم. خیالِ آلوده، نمی‌تواند چنین مسیرهایی را بپیماید. اگر در چنین سفرهایی موفق نیستم، باید تمرین‌های خیال پاک را به طور جدی آغاز نماییم... فراموش نکنیم که خیال انسان، دائماً به جایی سفر می‌کند که جزء دغدغه‌های قلب اوست. زائر آنچنان از قول و قرارهایی که با حضرت معصومه و خانواده آسمانی‌اش گذاشته سرمست و مشعوف می‌شود که از صمیم قلب و با معرفت برایشان درود می‌فرستد. این صلوات و درود واقعاً و حقیقتاً از وجود کسی بر می‌خیزد که خود را منتسب به آنان و متعلق به حزبشان می‌داند. فراموش نکنیم که صلوات قلبی، با معرفت و بلند بر محمد و آل او نفاق و آلودگی را از قلب انسان می‌زداید. «أَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ یُرِیَنَا فِیكُمُ السُّرُورَ وَ الْفَرَجَ؛ از خداوند می‌خواهم که شادی و فرجِ شما را به ما نشان بدهد». در این فراز ظهور «غرور» و «تعصب‌های انسانی» را که ناشی از حق‌گرایی است به وضوح می‌بینم. کسی می‌تواند اینگونه با تعصب از خداوند، شادیِ اهل بیت را طلب کند که 1400 سال مصیبت و آزار اهل بیت را فراموش نکرده و هنوز داغدار مصائب شان باشد. این فراز زیارتنامه، وظیفه‌ی رساندن ما را به آغوش امام زمان (علیه السلام) بر عهده دارد و حرکت به سوی برداشتن موانع ظهور را در ما القا می‌کند. و این در حقیقت ترسیم نقشه‌ی هدفِ زندگی برای هر کدام از ماست. پیام این فراز تنها یک جمله است؛ نهایتِ هدف هر انسان باید فرج امام زمانش باشد و انسان بدون امام زمان (علیه السلام) به هر عملی، حتی زیارت هم دست بزند، بی‌فایده خواهد بود. از این فراز باید وقف شدن در راه فرج آل محمد را آموخت. اگر بیاموزیم که در راه امام زمان (علیه السلام) وقت شویم، شرم خواهیم کرد از اینکه قلبمان گرفتار دغدغه‌ها و اهتماماتی جز او و اهداف او شوند. بخش سوم؛ ترس‌ها، دلشوره‌ها و غصه‌های زائر در این بخش با ترس‌ها و غم‌های یک انسان حقیقی آشنا می‌شویم که هر کدام این دلشوره ها و غصه‌ها آنقدر قیمتی اند که حجم عظیمی از شادی برای انسان رقم می‌زنند. در مجالی دیگر، پیرامونِ این بحث از زیارت نامه مفصّل صحبت خواهیم نمود. منتظر ادامه این بحث باشید... «والحمدالله رب العالمین»   مطالب بیشتر: پای درس استاد مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی