یکی از وظایف در حفظ ارتباط و پیوند دوستی «جویا شدن احوال یکدیگر» است. حتی اگر امکان ملاقات حضوری نبود، تا جایی که می توانید به گونه های مختلف بایدارتباط را حفظ کنید. اما مهمترین نوع حفظ ارتباط، زیارت و ملاقات یکدیگر است؛ پس باید ه بهانه های گوناگون به ملاقات یکدیگر برویم زیرا اسلام به این مسئله خیلی اهمیت می دهد. زیرا ملاقات، موجب حفظ سلامتی جسمی- روحی فرد و جامعه اسلامی می شود. از این رو، نباید گوشه­گیری کرد و اسلام هم آن را نمی پسندد. میزبان به خدا و اهل بیت نزدیک تر است  کسی که در برقراری دوستی پیشقدم می شود و فضای مهمانی را آماده می کند و ترسی از خرج کردن ندارد، به خدا و اهل بیت ع نزدیک تر  شده و خیر و برکت مادی و معنوی بیشتری نصیبش می­شود. اما این ها به شرطی است که این پیوندهای انسانی و ارتباطات، ملاقات و مهمانی ها در فضای پاک انجام شود و معصیت و گناهی در آن صورت نگیرد، یعنی دیدارها، صرفاً حال و هوای بهشتی داشته باشد و چاشنی گناه در آن وارد نشود. متاسفانه بعضی ها این اصرار را دارند که وقتی دورهم جمع می شوند یک معصیتی هم داشته باشند. اثر مثبت دیدارها و ارتباطات فوائد خوبی که ارتباطات اجتماعی دارد، این است که بسیاری از ضعف ها و اشتباهات را به خود فرد نشان می دهد و زمینه های خوبی برای رفع اشکالات و ضعف های روحی و بهتر شدن اخلاق در انسان ایجاد می­کند. اما هر چه انسان از این تعاملات دورتر باشد، شیطان بیشتر به او آسیب می رساند. تا وقتی که انسان در این جمع ها قرار نگیرد، متوجه ضعف های خود نمی شود و این تنهایی و بریدن از دیگران  آسیب های روحی و حتی جسمی بدی به انسان وارد می کند. بنابراین، در اسلام تاکید شده به بهانه های مختلف، افراد دور هم جمع شده و ارتباط داشته باشند.   تکلف و سختگیری های بی جا رابطه ها را تهدید می کند از عواملی ناگواری که جلسات مهمانی را خراب می کند، تکلف و سختگیری است. پس باید از تکلف دوری کرد؛ زیرا هدف فقط باید برقراری مجلسی باشد که خدا و اهل بیت (ع) آن را می پسندند. قطعا آن شخصی که بانی و میزان است از بزرگی روح و تقرب بیشتری برخوردار است. دلیل اینکه اسلام سفارش به گرفتن مجلس  دارد، حتی به بهانه چای خوردن، چون افراد از احوال هم به بهانه های مختلف باخبر می شوند و فرصت خوبی برای حل مشکلات خود پیدا می کنند. اینکه اسلام تاکید زیادی بر نماز جمعه دارد، این است که مسلمانان از حال همدیگر مطلع می شوند. حتی امام جمعه باید نمازگزاران را در جریان مسایل دنیای اسلام قرار دهد و این باعث می شود که مسلمانان؛ هوشیار، آسیب ناپذیر، قدرتمند و آماده باشند.   رابطه بیشتر با خدا موجب خروج از تنگ نظری است از آفات دوستی «منع خیررسانی» است. برخی افراد خیرشان به کسی نمی رسد و بیشتر دریافت کننده هستند تا پرداخت کننده؛ بیشتر جذب می کنند و ورودی دارند تا این که خروجی داشته باشند. ملاک ثروتندی معنوی به این است که انسان بیشتر بدهد و ببخشد تا بگیرد و دریافت کند. مثلا افراد ثروتمند نه تنها از دیگران «گدایی عاطفه» نمی کنند، بلکه عواطف خود را به دیگران می بخشند. حضرت علی (ع) می فرماید: «مَنْعُ خَیرِكَ یَدْعُو إِلى صُحْبَةِ غَیرِكَ = نرسیدن خیر تو به دیگران، باعث می شود دوستان و نزدیکات به غیر تو تمایل پیدا کنند».   خیرها به چند دسته تقسیم می شوند: واجب، مستحب، مباح. میزان عاطفه ای که اعضای یک خانواده باید به هم بدهند؛ مثل پدر نسبت به فرزندان، همسران نسبت به یکدیگر، باید بیش از دیگران باشد؛پس این گونه ابراز عاطفه واجب است؛ زیرا وقتی اعضای خانواده خیری دریافت نکنند، ممکن است افراد به کسانی غیر از اعضای خانواده تمایل پیدا کنند . منع داشتن در خیرات، یعنی فشار قبر داشتن، یعنی جائی که به خیر نیاز است، انسان درآنجا غایب باشد و به دیگران خیر رسانی نکند. کسی که از دیگران منع خیر می کند، در حقیقت خیر رااز خودش قطع می کند.   والدین نیاز عاطفی فرزندشان را قطع نکنند تأمین نیازهای عاطفی، معنوی و اقتصادی در خانواده لازم است. اگر اقتصاد اعضای خانواده تأمین نشود، ممکن است به قرض کردن، گدائی کردن و حتی به دزدی کردن بیافتند. بنابراین خیر را از کسی منع نکنیم. بویژه والدین نسبت به فرزندان نبایدکوتاهی داشته باشند؛ چون این کار باعث می شود طرف مقابل به کسی دیگری رجوع کند. پدر و مادر وظیفه دارند خیر عاطفی را نسبت به فرزندشان داشته باشند؛ حتی به اندازه کافی از نیازهای عاطفی لمسی نیز باید استفاده کنند. بعضی وقتها بچه ها منتظر هستند یک کلمه عاطفی را از پدر و مادرشان بشنوند؛ اما والدین دریغ می کنند. افرادی که روحیة حسادت دارند، علاوه بر این که خروجی های کمی دارند، هم زندگی دنیایی پرفشاری خواهند داشت، و هم مرگ  و آخرت سختی. از این رو انسان تا جایی که می تواند، بایدخروجی و خوبی در هر 5 بخش؛ مادی، گیاهی، حیوانی، عقلی و فوق عقلی داشته باشد. آدمی که از ماده تا فوق عقلش خیر رسانی دارد، خروجی دارد، دادن و بخشیدن دارد، دیگران از او استفاده می کنند و بهره مند می شوند، چنین کسی خیرات و برکات زیادی از الله و آسمان  می گیرد.

از دیگر آفاتی که در ارتباط با اعضای خانواده آسمانی ممکن است به وجود بیاید که فوق العاده خطرناک است، «مسخره کردن دیگران» است. وقتی گفته می­ شود این آفات در دوستی نباید به وجود بیاید، برای این است که بدانیم اینها در حقیقت درهای جهنمی هستند که ورودی شیطان و جهنم به روی انسان است. بعضی از گناهان یک در ورودی هستند؛ ولی بعضی از درها مثل «کینه» و «حسادت» و «سخن چینی» یک در نیست، بلکه دری هستند که از آن، دها و صدها در دیگر به روی انسان باز می شود؛ چون درکات هستند و تا طبقات جهنم پیش می روند و تأثیرگذاری شان از نظر "مدت" و "شدت" و "نوع عذاب" یکسان نیستند. بنابراین، مزاح و شوخی نباید به گونه ای باشد که در آن تیزی، تحقیر، سوزاندن و خدشه وارد کردن به شخصیت افراد باشد. امام صادق (ع) می فرماید: «لا یَطمَعَنَّ المُستَهزِئُ بِالنّاسِ فی صِدقِ المَوَدَّةِ؛ كسى كه مردم را به باد تمسخر مى‌گیرد، نباید به دوستى صادقانه [آنها] امید بندد». پس مزاح و شوخی کردن خوب است، ولی نه به شرط له شدن دیگران. همچنین کسی که خودبین است، نباید انتظار صداقت و وفاداری از او داشته باشیم. گاهی بداخلاقی در قالب تندی وگاهی در قالب شوخی است، یعنی با دست انداختن دیگران، زمینه خندیدن و تحقیر کردن آنان فراهم می شود. این کار حرام است؛ چون  نوعی درندگی، خشونت و تجاوز به حریم دیگران است. برای عشق ماندگار، همنشینی با خدا لازم است در ارتباطات اجتماعی، گناه به دو شکل صورت می گیرد: گاهی گناه در خود ارتباط اتفاق می افتد. یعنی شخص خدا را نادیده می گیرد و معصیت می کند. نتیجه این ارتباط به قطع آن منجر می شود و حتی در بیشتر موارد به دشمنی هم منجر می­شود. گاهی گناه در حق خود فرد است که در این صورت نیز، قطع ارتباط حاصل می­ شود.  اما در هر دو شکل ارتباط به دشمنی تبدیل می­شود؛ چون رضای خدا در آن نیست. افراد سخت گیر، بدببین و و بددل نسبت به هر کس، زمینه تنفر همان کس را ایجاد می کند که در آخر باعث از دست دادن همان فرد می شود. خیلی ها می خواهند در عشق شان موفق و خوشبخت باشند، ولی نمی دانند که از خدا باید بگذرند تا به آسایش و خوشبختی برسند. * اگر یک رابطه زمینی بی دردسر و عشق پایدار و پاک می خواهید که آفت هم به آن نخورد، باید معصیت را از ذهن تان بیرون بیاندازید. اگر کسی بخواهد کارهای حسی، وهمی، خیالی و عقلی اش درست در بیاید،  باید رابطه اش با فوق عقل درست باشد، یعنی اگر خدا، آسمان، غیب و هر معنویتی را به خاطر دیگران تعطیل کنیم، دنیای مان خراب می شود. * حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: «مَنِ ابْتاعَ آخِرَتَهُ بِدُنْیاهُ رَبِحَهُما، مَنْ ابْتاعَ آخِرَتَهُ بِدُنْیاهُ خَسِرَهُما= كسى كه آخرت خویش را در قبال دنیاى خود بخرد، هر دو را به دست آورده و هر كس آخرت خود را به دنیایش بفروشد، هر دو (آخرت و  دنیا) را باخته است». به محض اینکه قانون خدا را زیر پا بگذاریم؛ نحوه لباس، رعایت حجاب، مسائل عقیدتی، اخلاقی و اقتصادی و هر چیزی مثل سدی است که اگر سوراخی باز شود، کل آن را به هم می ریزد.  پس خانواده آسمانی مان را به خاطر خانواده زمینی فراموش نکنیم. وقتی امام زمان (علیه السلام) را به خاطر کارهای دنیای مان از یاد بردیم، از زندگی مان هیچ خیر نمی بینیم.

«ملول بودن»، ناشی از افسردگی بوده و موجب دورشدن اطرافیان از انسان می شود. گاهی شخص از چیزی یا کسی «دلزده و ملول» می شود، اما آن را اظهار نمی کند؛ اما اگر آن را اظهار کند؛ این آشکار کردن، موجب می شود که دیگران بگویند: «دوری و دوستی». حتی اگر شخص این حالت خود را اظهار نکند، هر چند هم که ممکن است آدم مهربانی باشد، اما چون از درون افسرده و پژمرده است، حس بدی را در اطرافیانش ایجاد کرده و دیگران را دل زده می کند و باز هم  موجب دوری اطرافیان از وی می شود. بنابراین، در هر دو صورت، باعث قطع دوستی و پیوند می شود. از این رو برای چنین افرادی نه هیچ برادری باقی می ماند و نه هیچ دوستی. حسود راحتی ندارد حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: «لا راحَةَ لِحَسودٍ، و لا مَوَدَّةَ لِمَلولٍ و لا مُرُوَّةَ لِكَذوبٍ= حسود را آسایش نیست، و ملول را دوستى و  دروغگو را مردانگى». شخص حسود هیچ وقت نمی تواند راحتی داشته باشد؛ چون اولین ضربه را به خودش که محرومی از آرامش است، می زند. او نمی داند با حسادت، خودش را نابود می کند. (جسم و روح) یکی از احمقانه ترین و بی نتیجه ترین کارها، حسادت است. یعنی شخص حسود به آنچه که می­ خواهد، نمی‌رسد ولی به آنچه که نمی خواهد، (اعم از عذاب، بدبختی و ....) می ­رسد. حسود روحش به طور همیشگی در فشار است، بدون آنکه نتیجه ای بگیرد؛ چون نمی تواند تحمل کند که اطرافیانش رشد می کنند. در ادامه حضرت فرمودند: «هیچ افسرده­دلی نیست که دوستی داشته باشد». یعنی آدم های افسرده دل و ملول، از ارتباط و دوستی با دیگران محروم هستند. همچنین حضرت می فرمایند: «قَلَّما تَنجَحُ حیلَةُ العَجولِ، أو تَدومُ مَوَدَّةُ المَلولِ= کمتر اتفاق می افتد که شخص شتاب زده نقشه هایش به نتیحه برسد یا مودّت آدم افسرده ادامه پیدا کند»؛ یعنی اکثر وقت ها افراد عجول، طرح و نقشه هایشان به اشتباه منجر می شود، چون کارها را خوب نمی بیند. همچنین شخص افسرده توان ادامه دوستی را ندارد؛ چون هدف و انگیزه ندارد. وقتی با این گونه افراد رفیق می شوید، باید بدانید که او در یک زمانی از شما می بُرد و کمتر اتفاق می افتد که دوستی با چنین فردی استمرار داشته باشد. هر ارتباطی با شخص افسرده ادامه پیدا نمی کند و قطع می شود. شیوه قطع کردن را امام صادق (علیه السلام) بیان کردند. دروغگو و افسرده قابل اعتماد نیستند امام صادق (علیه السلام) می ­فرمایند: «لا تُشاوِر أحمَقَ، و لا تَستَعِن بِكَذّابٍ، و لا تَثِق بِمَوَدَّةِ مَلولٍ فَإِنَّ المَلولَ أوثَقَ ما كُنتَ بِهِ خَذَلَكَ ، و أوصَلَ ما كُنتَ لَهُ قَطَعَك=  با هیچ احمقى مشورت مكن، از هیچ دروغگویى یارى مخواه و به دوستى هیچ افسرده دلى، اعتماد مكن؛ زیرا ... افسرده دل، زمانى كه بیشترین اتكا را به او داشته باشى، تو را وامى گذارد و هنگامى كه بیشترین پیوند را با او دارى، از تو مى بُرَد». انسان نادان چون هیچ ملاک و معیاری ندارد، همیشه کار را خراب می کند. از این رو نباید در هیچ کاری از او مشورت خواست. از هیچ دروغگوئی هم یاری نخواهید. چون ثبات شخصیتی ندارد. «کذّاب» بر وزن فعال؛ یعنی کسی که زیاد دروغ می گوید. گاهی وقت ها چنان دروغ گوئی های شخص پیچیده و زیاد می­ شود که خودش هم آن را باور می کند. دروغگو می ­تواند یک امر باطل را به دیگران تلقین کند تا آن را به عنوان یک امر حقیقی بپذیرند. بنابراین شخص کذاب، سراب را واقعی نشان می دهد. دروغگو با تکرار عمل و رفتارهایش، به مرور عقلانیتش را از دست می رود؛ یعنی امر غیرواقعی را درست گمان می کند و آن را به دیگران منتقل می کند. پس نمی توان از این افراد انتظار کمکی داشت. کسانی که ملول و افسرده هستند و مشکلات روانی دارند؛ ثبات روحی ندارند و در حال غرق شدن هستند. از این رو نمی ­توانند دوست خوبی باشند؛ چون زمانی که به او تکیه می­ کنیم، ناگهان همه چیز را رها می کند و انسان را تنها می گذارد. همچنین هنگامی که بیشترین پیوند را با او برقرار می کنید، یک باره می بُرد و رابطه را قطع می کند. بنابراین «ملالت و افسردگی» شادی و آرامش در دوستی را از بین می برد. عاقبت کینه توزی، تنهائی است آدمی که اهل «کینه» است، نمی­ تواند «مودت» داشته باشد مودت یعنی عشق و دوستی که همراه فداکاری و تلاش است. وقتی کسی اهل کینه شد، شاید به ظاهر با کسی رابطه صوری برقرار کند، اما مثل انسان «ملول» در لحظات نیاز، انسان رها می کند و کینه ی به دل­ گرفته را در بزنگاه نشان می دهد. فرد کینه توز در دراز مدت عزیزترین کسانش را از دست می دهد. مثلاً گاهی اوقات همسرش را دوست دارد، ولی بخاطر کینه توزی از خانواده همسرش، رابطه اش را با همسرش از دست می دهد. «کینه» انسان را از بسیاری از نعمت ها و موهبات محروم می کند و عامل بسته شدن درهای آسمان می­ شود. حضرت علی (علیه السلام) فرمودند: «لیسَ لحَقودٍ اُخُوّةٌ = آدم کینه توز نمی تواند برادری داشته باشد». کسی که خُلق کینه دارد، هر چه به او محبت کنند، فایده ای ندارد؛ چون این صفت نفسش است و این بیماری در او ثابت شده است. او دیگر مغفرت و آمرزش ندارد. چون به محض توبه، دوباره به آن خلق برمی گردد. البته اگر بخواهد درمان کند باید زیر نظر استاد و کارشناس باشد تا بتواند آن را از خود دورکند.

از آفات و موانع دوستی، «قیل و قال و جدال» است که در روایت از آن تعبیر به «مراء» شده است. امام رضا (ع) در فرمایش گهربارشان به حضرت عبدالعظیم الحسنی سفارش کردند: «به شعیانم بگو که «... وَ تَركِ الجِدالِ فیما لا یَعنیهِم...؛ ... و بحث و جدل هاى بیهوده را رها كنند». یعنی به همدیگر پرخاشگری نکنند یا علیه یکدیگر چیزی نگویند که موجب ناراحتی شود. حضرت در پایان روایت این گونه تهدید کردند که اگر کسی چنین رفتاری داشته باشد، من او را نفرین می کنم که خیر دنیا و آخرت را نبیند. حتی زمانی که انسان حق با اوست، به سفارش پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله) باید قیل و قال و جدال را ترک کرد. بسیاری از طلاق ها، فسادها، دعواهای خانوادگی، جرم های اجتماعی و حتی جنگ ها که موجب از بین رفتن جان ده ها و صدها انسان بی گناه می­شود، از بحث و کشمکش های بین انسان ها شروع می شود. افرادی که شخصیتاً اهل تنش و بحث کردن های بی جا هستند، حقارت نفس دارند. لذا بحثی را کش می دهند و به نتیجه پستی می رسند. اما انسان های پاک، حتی به مراء نزدیک هم نمی شوند؛ چون می دانند زمینه بحث و بگو و مگو برایشان فراهم شوند. بدی «مراء» فقط بخاطر بحث کردن نیست؛ بلکه از آثار بدی که برجای می گذارد این است که علاقه ها و عشق های بین خانواده ها، دوستان، و دیگران را از بین می برد. این شیوه بسیار خطرناک است. بنابراین انسان نباید نزدیک آن شود. آدم های بهشتی، خود به خود به سمت ارتباطاتی نمی روند که باب «درگیری  و جدال» باز شود؛ به عنوان مثال در انتخاب همسر وقتی می دانیم شخص مقابل بد اخلاق است، نباید به طرف او رفت.  در روایت هم بر آن تأکید شده که کسی که اهل دعوا و بدخلقی است، نباید او را انتخاب کرد؛ زیرا در این صورت است که جهنم برایش رقم می خورد. هر نوع پیوندی، شراکتی، رابطه دوستی یا حتی مسافرتی، اگر منجر به جر و بحث و غر و نق زدن بشود،  نباید شروع کرد. چون موجب سلب آرامش می شود و علاوه بر فشار قبر زیادی که دارد، سال ها گرفتاری در جهنم می آورد. لذا مومن باید از جر و بحث و ستیزه جوئی فرار کند. حتی نباید بویش را هم استشمام کرد. چون شیطان و شیاطین در نفس مان ما را به سمت گفتگو می برند. جدل و دعوا را می توان به خودشیفتگی و تکبر  انسان ربط داد. چون فرد در این حالت دوست دارد خودش را به نوعی نشان دهد و ثابت کند. در حالی که حضرت می فرماید: اگر طرف مقابل عذرخواهی کرد،حتی اگر دروغ باشد، بپذیرید. توجه داشته باشید اگر دروغ هم گفت نباید مچش را گرفت و به سراغش رفت و کار را به جر و بحث بکشانیم و اسرار او را فاش کنیم. زیرا این گونه اعمال، باعث تولید عذاب و جهنم های طولانی خواهد شد. مهمتر این که در قیامت برای انسان «دریدن و هاری» ایجاد می شود. علت این که نهی از خشونت شده آن است که این عمل در نفس انسان ذخیره می شود. انسان با خروجی های تیز و تندی که نسبت به دیگران دارد، باید ده ها و صدها سال جهنم را تحمل کند. هر یک بار عصبانیت برای انسان خیلی گران و سخت تمام می شود. اگر انسان کنترل بر خویش نداشته باشد، فشار قبر زیادی را باید تحمل کند. جهنم «خشونت و تندی» همان هاری و دریدن انسان در جهنم است. امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرمایند: «لا مَحَبَّةَ مَعَ المِراءِ؛ با بگو، مگو کردن، هیچ دوستی برایت نمی­ماند». انسان ها در ارتباطات مختلف مانند زن و شوهر، پدر یا مادر و فرزندی، روابط دوستی و .... رو در روی هم به مراء و قیل و قال می پردازند و هر کدام تقصیر را به گردن دیگری می اندازد، این خود موجب از بین رفتن علاقه و مبحت ها می شود. یعنی آن چیزی که ما بخاطرش ازدواج کردیم و تشکیل خانواده دادیم از بینی می رود.  باباز شدن روی افراد به یکدیگر، رابطه پدر و فرزندی یا مادر و فرزندی در اثر خودشیفتگی و حقارت نفس خراب می شود. پدر و مادر عاقل هیچ وقت با فرزندان به تندی صحبت نمی کنند و آنها را سرزنش نمی کنند؛ چون وقتی حرمت شکسته شود دیگر چیزی باقی نمی ماند که بخاطر آن بخواهند زندگی کنند. از شوخی بی جا بپرهیز که دوستی را از بین می برد از دیگر آفات دوستی، شوخی های بی موردی است که گاهیً در روابط دیده می شود. این ها زندگی های خشک با ضد محبت هستند. در زندگی باید شادی و شوخی و مزاح باشد، البته به ظرفیت افراد بستگی دارد؛ اما وقتی این مسئله از حد گذشت، به ضد محبت تبدیل می شود. لذا باید مراقب بود که انسان تسلط بر خویش را از دست ندهد. باید توجه داشت که ظرفیت افراد یکسان نیست. برخی همسرشان از شوخی های کلامی خوشش نمی آید و آزرده می شود. لذا باید در انتخاب کلمات ملاحظه کرد. همچنین برخی هم شوخی بدنی را دوست ندارند و به این مسئله خیلی حساس هستند. این شوخی را جز در موارد نادر که باعث ایجاد محبتی شود، نباید انجام داد. لذا خیلی خاص است و باید رعایت کرد که دشمنی ایجاد نشود. حضرت علی فرمودند: «إیّاكَ وَ السَّفَهَ؛ فَإِنَّهُ یوحِشُ الرِّفاقَ؛ از حماقت بپرهیز كه دوستان را به وحشت مى‌افكند». یعنی کارهای احمقانه انجام ندهید که باعث رهانیدن دوستانتان شود. اگر قرار باشد چنین اتفاق نیفتد، خود انسان باید مراقب باشد که گرفتارش نشود. گاهی وقت ها پیش می آید که انسان خودش زمینه را برای بی ادبی دیگران باز می گذارد و اجازه می دهد که رفتارهای احمقانه داشته باشند. حتی در روایت نقل شده که «خدا لعنت کند پدر و مادرهایی را که به فرزندانشان بیش از حد محبت می کنند و آنها اجازه پیدا می کنند که به حریم آنها وارد شوند و بی حرمتی کنند».. لذا باید مواظب بود این حریم ها شکسته نشود که دنیا و آخرت فرزندان تباه می شود. شرمنده کردن دیگران موجب جدایی می شود امام علی (علیه السلام) می فرماید: «إذَا احتَشَمَ المُؤمِنُ أخاهُ فَقَد فارَقَهُ؛ هرگاه شخص مؤمن، برادرش را خجالت دهد، از او جدا شده است». سعی کنیم اطرافیان مان را  شرمنده نکنیم. شرمندگی مصادیق مختلفی دارد. مانند؛ علم به اسرار دیگران و برملا کردن آن، بی پرده صحبت کردن، به رخ کشیدن عیوبشان و ... گاهی اوقات مصلحت بالاتری وجود دارد یا حق شرعی است که نیاز به گفتن است که آن بحث دیگری است؛ هر چند باز هم نیاز به احتیاط است که فتنه ای ایجاد نشود. شرمنده شدن دیگران، بسیار عمل خشنی است که موجب مفتضح شدن انسان در دنیا و قیامت می شود. مخصوصا اگر این عمل با لذت و در جمع همراه باشد که عواقب خطرناکی در پی خواهد داشت. بعنوان مثال؛ مادری که به خاطر منفعت خودش مرد خانواده را نزد بچه ها ضایع کند؛ هر فساد و جهنمی که در آینده گرفتار فرزندان می شود، برعهده مادر است. زیرا  او این وضع را ایجاد کرده است. همچنین پدری که در خانواده پیش بچه ها شخصیت مادر را ضایع کند، هر فسادی که از بچه ها سر ز بزند، بر عهده مرد است و خودش باید پاسخگو باشد. لذا مراقب باشیم در ارتباطات فردی و خانوادگی، مخصوصاً والدین بچه ها را بر علیه همدیگر نشورانند.  چون مفاسد آن به گردن کسی است که او شروع کرده است.  امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «مَنِ احتَشَمَ أخاهُ حَرُمَت وُ صلَتُهُ ، و مَنِ اغتَمَّهُ سَقَطَت حُرمَتُهُ؛ هر کس برادرش را خجالت دهد پیوند با او ناروا ست». آدم هایی که یک سره آبروی کسی را می برند و خجالت می دهند، حال دیگران را می گیرند؛ روابط با آنها حرام است؛ چون مانند کسی می مانند که قطع رحم کرده و رابطه ی رحمی را بریده است. گاهی اوقات تحقیر و سرزنش دیگران موجب ایجاد غم در دل دیگران می شود. مثلاً مادرشوهری که یکسره بر عروس سرکوفت می زند که تو شهرستانی هستی یا به رخ کشیدن کوتاهی قد، اعتیاد دیگران، زشتی صورت، یا بلندی قد، و.... این کلمات خیلی خطرناک هستند و باید مراقب بود.  چون نتیجه آن این است که حرمت ها ساقط می شود. عدالت و نسانیت به این است که انسان حریم ها را نگه دارد. گاهی اوقات مشکلات زیادی داریم که نباید آنها  را به خانه انتقال داد. کسی که از سکوت و مظلومیت دیگران سوء استفاده می کند جهنم های بسیاری را برای خود می خرد. پس نه کسی را خجالت دهیم و نه غمگینش کنیم. ناراحت کردن دیگران دو گونه است: گاهی اوقت بخاطر شرائط غمگین است؛ مثل اینکه حادثه سیاسی یا اجتماعی بدی در جامعه پیش آمده یا حقوقی از کسی گرفته شده و ... اما گاهی اوقات نفسانیت فرد در کار است؛ یعنی امر شخصی است و این خطرناک است. در این خصوص فرمایشی از امام صادق (علیه السلام) است که می فرمایند: «إذا قالَ الرَّجُلُ لِأَخیهِ المُؤمِنِ: اُفٍّ، خَرَجَ مِن وِلایَتِهِ؛ هرگاه شخص به برادر مؤمنش اُف بگوید، از [حریم] دوستى اش بیرون مى رود». همان طور که قرآن راجع به حقوق والدین دستور می دهد: «فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ؛ به پدر و مادر خود اف نگوئید». (سوره اسراء/ آیه23) این همان تعبیر عامیانه «اه» است؛ یعنی چیزی که نشان دهنده «من خوشم نیامد» یا یک «عکس العمل بد» است. این حدیث تذکر می دهد که نسبت به برادر مومن هم نباید حرفی کمتر از «اف» گفت؛ چون «المُؤمِنُ أعظَمَ حُرمَه مِنَ الکَعبة؛ مؤمن حرمتش از کعبه هم بالاتر است». همچنین به تعبیر قرآن مؤمنین برادر یکدیگرند: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» (سوره حجرات/آیه 10) متأسفانه ما فقط می شنویم ولی نمی فهمیم این کلمات چه معنایی دارند. اگر به برادر مومن اف گفته شود، نتیجه اش خروج از ولایت و دوستی است که در افق بالاتر خروج از ولایت خدا است. پس در رفتارهایمان نسبت به دیگران تند صحبت نکنیم، خشن حرف نزنیم، نسبت به یکدیگر پرخاشگر و بی ادب نباشیم. اگر اختلافی هم باشد با شیرینی آن را حل کنیم. بیاندیشیم؛ آیا حرمت دوستان و مومنین را رعایت می کنیم؟ آیا رفتارمان با دیگران به این شکل است؟؟