به گزارش منتظران منجی «عج»، در جلسه 412 «خانواده آسمانی » مورخ 94/10/24 ، استاد محمد شجاعی به ادامه بحث پرداختند که شرح آن در زیر می آید:   نشانه‌های حریم دوستی از نگاه امام صادق (علیه‌السلام) در جلسه‌ی گذشته طبق روایت امام صادق (علیه‌السلام)، آموختیم که روابط دوستی، دارای حدود و اندازه‌ای است، همان‌گونه که همه چیز در عالم از اندازه‌ی مشخصی پیروی می‌کنند. هر ارتباطی بر نفس، تأثیرگذار است، درست مانند اینکه بعد از خوردن چیزی، بدن ما از موادِ دریافت شده، تأثیر گرفته و بر طبق آن رشد می‌کند. اگر فرمول‌ها و روابط ارتباط سالم و الهی شناخته شده و رعایت شود، حتماً از ارتباطات خود نهایت لذت و خیر را دریافت کرده و به رشد می‌رسد. در روایتی از امام صادق (علیه‌السلام) که در جلسه‌ی قبل بررسی شد، تا حدودی، نشانه‌های یک شخصِ مورد اعتماد برای یک رابطه‌ی دوستی را برایمان به تصویر کشیدند. که چند نمونه از آن را در جلسه‌ی گذشته شرح داده شد. عدم دورویی و چاپلوسی فرد، اولین نشانه دوستی است. از موفقیت‌های ما همان‌قدر لذت ببرد که از موفقیت‌های خودش، و از سختی‌ها و مشکلاتِ ما همانقدر احساس سختی کند که از مشکلات و مصائب خود ادراک می‌کند، دومین علامت رابطه‌ی دوستی است. این ویژگی، درک قاعده‌ی هو أنت بوده، و از اصلی‌ترین و مهم‌ترین ویژگی‌هائی است که یک دوست را برای ما، قابل اعتماد می‌سازد. البته باید توجه داشته باشیم که «خیر» همان چیزهاییست که ما را به سوی الله نزدیک می‌کند، و «شرّ» همان چیزی است که ما را از تشبّه و تقرب به الله باز می‌دارد. دوست حقیقی کسی است که خیر و شر را از دریچه‌ی حقیقی دیده و آن را تنها با مقیاس‌های دنیایی، مقایسه نکند. گاهی، نعمتی ظاهراً از نگاه دیگران، یک نعمت و یا یک موفقیت محسوب می‌شود، امّا اگر همین نعمت، سبب دور شدن فرد از الله شود، در حقیقت شرّی بزرگ برای زندگی او محسوب می‌شود. و یا گاهی یک مصیبت، ظاهراً از نگاه دیگران، مشکل و سختی محسوب می‌شود، امّا همین مشکل، سبب نزدیک شدن و تقرب انسان به الله می‌گردد، پس در حقیقت این مشکل، خیری عظیم برای او بوده است. خوشحالی انسان در مصیبت‌های دیگران، حاکی از یک بیماری وحشتناک و خطرناک در نفس  انسان است. باید به دنبال، راه درمان باشیم. نشانه سوم؛ تداوم رابطه‌ی دوستی در زمانی که به ثروت و یا موقعیتی رسید. نشانه چهارم؛ هرکاری که از دست او بر می‌آید، در زمان نیاز دوستش، دریغ نکند. نشانه‌ی پنجم که بقیه‌ی نشانه‌ها را در خود جمع کرده است، این است که؛ دوستش را در زمان گرفتاری‌ها، رها نکند... گاهی انسان، در هنگام گرفتاری‌ها و مشغله‌ی اطرافیانش، کاملاً غافل و مشغول خودش می‌باشد. به عنوان مثال عدم همکاری‌های همسران، در زمان مشغله‌هایِ همسرشان ... عدم درک فرزندان از شرایط سخت والدین، از نمونه‌های این رها کردن‌ها هستند. سرور یک جمع کسی است که به دیگران توجه و خدمت بیشتری می‌کند و حواسش بیشتر به اطرافیانش می‌باشد. رها نکردن در گرفتاری‌ها، صرفاً شامل زمان‌های مصیبت و سختی نیست؛ بلکه توجه انسان به رفع نیازهای اعضای خانواده، اعضای فامیل، دوستان و ... نشان‌دهنده‌ی عدم رها کردنِ آنان است. یک دوست خوب و یک رفیق الهی، کسی است که منتظر اعلام نیاز اطرافیانش نمی‌ماند، بلکه دائماً رصد کرده و نیازهای دیگران را کشف کرده و رفع می‌کند، نه اینکه با خودخواهیِ تمام، سعی کند از دیگران، حداکثر استفاده را برده و خودش نسبت به دیگران بی‌اعتنا باشد. چنین کسی هرگز به دنبال اثباتِ خودش و بزرگ جلوه کردن در نگاه دیگران نیست، تا به بهای له کردن دیگران، به مقاصد خود برسد. او دائماً به وسیله‌ی یاری و امداد دیگران، سعی در جلب توجه اهل آسمان داشته و از هر شرایط خیر و شری که برای خود و دیگران اتفاق می‌افتد، حداکثرِ نور را جذب کرده و رشد می‌کند. گذشته‌ی رفیقت را به رخ نکش! امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «لا تَطْعَنُوا فى‌ عُیُوبِ مَنْ اقْبَلَ الَیْكُمْ بِمَوَدَّتِهِ وَ لا تُوقِفُوهُ عَلى‌ سَیِّئَةٍ یَخْضَعُ لَها فَانَّها لَیْسَتْ مِنْ اخْلاقِ رَسُولِ اللَّهِ؛ به عیب‌های کسی که به دوستی شما، روی آورده، طعنه نزنید، به به خاطر گناهی که مرتکب می‌شود، از دوستی خودت، او را باز مدار (قهر نکن)، که این، از اخلاق پیامبر و دوستانش نمی‌باشد». طعنه زدن به دیگران و عزیزان به خاطر اشتباهات شان، در اثر حملاتِ شیطان از عقب بوجود می‌آید. زیرا شخص با تکرار عیوب دیگران در ذهن خودش، آنها را در ذهن خویش ثبت کرده و نگه می‌دارد و گاهاً در شرایط مهیا شده، بصورت طعنه، به زبان می‌آورد. فراموش نکنیم، که از نظر رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم)، بدترین بدترین بدترین انسان‌ها، کسی است که نه عذر دیگران را نمی‌پذیرد. طعنه زدن به همسر، فرزندان و ... از مصادیق این روایت است. باید بیاموزیم؛ همانگونه با دیگران رفتار کنیم که دوست داریم، خدا با ما رفتار کند.   «والحمدلله رب العالمین» 

به گزارش منتظران منجی «عج»، در جلسه 410 «خانواده آسمانی » مورخ 94/10/17 ، استاد محمد شجاعی به ادامه بحث پرداختند که شرح آن در زیر می آید:   باور یگانگی من و مؤمنان دیگر در جلسه گذشته با فرمایشی از امام صادق (علیه‌السلام)، پیرامون حقوق مؤمنین آشنا شدیم. در آخر این روایت، امام صادق، علت وجوبِ این حقوق‌ها را با این جمله بیان می‌فرمایند؛ که تو از او هستی و او از توست... ریشه‌ی مشترکی الهی در وجود مؤمنان، سبب وجوبِ حقوق برادری میان آنان شده است، بطوری‌که هیچ یک از آنان نباید یکدیگر را از خود جدا دانسته و هم دیگر را از هم بدانند. این یگانگی طوری است که مؤمنان خیر همدیگر را خیر خود دانسته و شر همدیگر را شرّ‌برای خود می‌دانند. بنابراین در میان مؤمنان، کلمه‌ای به نام غریبگی، معنایی ندارد. در امت اسلامی، همه از هم بوده و غریبه‌ای وجود ندارد. و همه‌ی مؤمنان باید تلاش کنند، تا به این باور برسند. باور به یگانگیِ مؤمنان، تمام درهای جهنم را به روی انسان می‌بندد، زیرا در هر ارتباطش، دیگران را خودش، دانسته و به گونه‌ای با آنان رفتار می‌کند، دوست دارد با او رفتار کنند. مهارت دلجویی و عذرخواهی از مؤمنان امام صادق (علیه‌السلام) در ادامه‌ی فرمایش‌شان؛ حقوق دیگری را ذکر می‌فرماید: «فَإِنْ كَانَ عَلَیْكَ عَاتِباً فَلَا تُفَارِقْهُ حَتّى تَسِلَّ سَخِیمَتَهُ؛ پس اگر دوستت از دست تو ناراحت شد، و تو را توبیخ مرد، از او جدا مشو، تا از او عذرخواهی کرده و آرامَش کنی» هرگز نباید اجازه بدهیم،‌ دلخوری‌های میان ما و مؤمنان، طولانی شده و به کینه بیانجامد. حتی اگر به گله‌گذاری و صحبت‌های دلخورانه هم کشید، بهتر است از آنکه به کینه و قطع ارتباط بینجامد. نگه داشتن دلخوری‌ها و کینه‌ها، گاه با یک اتفاق ساده،‌ یک ارتباط چند ساله را، خاتمه داده و قطع می‌کند. البته انسان‌های زیرک و قدرتمند به سلاح تغافل و تجاهل مجهزاند. و اشتباهات دیگران را براحتی در درون خود ذوب کرده و اصلاً آن را در خود نگه نمی‌دارند. لذا چنین افرادی اساساً حتی نیاز به گله‌گذاری نیز ندارند، چون براحتی از کنار خطاهای دیگران عبور می‌کنند، بی‌آنکه لکه‌ی سیاهی از آنان، قلب‌شان را آلوده نماید. این دسته از افراد، انسان‌هایی بزرگی هستند، که خودشان را به بلندای ابدیت دیده و برای رسیدن به معیّتِ اهل بیت زندگی کرده و تلاش می‌نمایند. لذا اساساً حیف می‌دانند که حتی چند دقیقه، قلب خود را به آلودگی‌های رفتاری دیگران، درگیر و آلوده نمایند. به همین دلیل، براحتی در برخورد با اشتباهات و ظلم‌های دیگران، نور جذب کرده و قلبشان را برای ارتباط با اهل آسمان، «رها و خالی و سبک» نگه می‌دارند. آنان، با استمداد از اسم مبدّل خداوند، قادرند از میان ارتباطاتِ آلوده، نورانیت دریافت کرده و به نفس خود، وسعت و قدرت می‌بخشند. تجهیزِ این افراد به اسم مبدّل، سبب می‌شود به محض تولد به برزخ، تمام آتش‌ها، اژدها، مارها و عقرب‌های جهنم و ... تبدیل به انوار و نعمات بهشتی گردد. بنابراین آنچه که سبب نجاتِ انسان از آتش جهنم می‌گردد، تعداد اسم‌هایی از خداوند است که در او فعال شده است، خصوصاً اسم شریف "مبدّل". در عالم برزخ، شرایط زیستی، بی‌نهایت با دنیا متفاوت است و آنچه که انسان را آماده‌ی استفاده از آن شرایطِ زیستیِ عظیم می‌نماید، دارایی‌هایی است که او از دنیا با خود، متولد کرده است. بنابراین، اختلاف‌ها و تنش‌ها، میادینی برای جذب نور و قدرت گرفتنِ انسان‌ها هستند، البته به شرطی که انسان با زیرکی، آتش‌های این میادین را رد کرده و با استمداد از آسمان، بر نورانیت و قدرتِ خویش بیفزاید. انسان‌های بزرگ، به سببِ اتصال دایمی‌شان به اهل آسمان، و جذب عاطفه از آنان، براحتی به دیگران عاطفه می‌بخشند، بی‌آنکه توقع جبران داشته باشند. چنین کسانی، دائماً از قلب خودشان محافظت می‌کنند تا نکند از سوی کسی دچار سیاهی و آلودگی گردد، چرا که می‌دانند تنها ثروتِ لازم برای ارتباط با اهل آسمان یک قلب خالی و رها از اتصالاتِ زمینی است. از همین رو، براحتی قلبِ خود را ورطه‌ی اشتباهات دیگران رهانیده و آن را به مبدأ آرامش و شادی خود پیوند می‌زنند. هر وابستگی در قلبِ ما به زمین و اهلِ آن، مانع ارتباط ما با غیب می‌گردد. رفت و آمد انسان با غیب، زمانی برقرار می‌گردد، که قلبش،‌خالی خالی خالی باشد. شکر بخاطر خیراتی که به مؤمنان می‌رسد «و إن أصابَُه خَیرٌ، فَحَمدُلِله؛ تا به او خیری رسید، خدا را شکر کن» اگر کسی می‌خواهد باطن خودش را محک بزند، باید ببیند در صورتی که به برادران مؤمنش خیری می‌رسد، قلباً خوشحال می‌شود یا نه ... خصوصاً در زمانی خودش از آن نعمت خاص محروم است. کسی که به خاطر رسیدن نعمتی به دیگری، غصه‌دار شده و یا حسادت می‌ورزد، حتماً باید برای اصطلاح باطنش به پا خواسته و تلاش کند، زیرا چنین حالتی، تنها از یک باطن بیمار، صادر می‌شود. در مواقعی که اطرافیان ما به موفقیت‌هایی می‌رسند که ما از آن محرومیم؛ احتمال دو عکس‌العمل از ما، وجود دارد؛ در حالت اول، ما خوشحال شده و به سرعت خداوند را به خاطر موفقیت او شکر می‌کنیم؛ در این صورت ما،‌ توانسته‌ایم از صحنه‌ی موفقیتِ دیگران، نور جذب کرده و رشد کنیم. این نور جذب شده، ارزشمندتری از موفقیتی است که به او رسیده است و قیمت این الحمدلله، با هیچ معیاری، قابل اندازه‌گیری نیست. علاوه بر این نور، او عشق و رضایت اهلِ آسمان را که عظیم‌ترین سرمایه‌ی عالم است، جذب می‌کند. در حالت دوم، ما ناراحت شده و حسادتمان به موفقیت و موقعیت او تحریک می‌شود، در این‌صورت، ما از صحنه‌ی موفقیتتِ او نار جذب کرده و روز به روز ضعیف‌تر می‌شویم. و یا اینکه اگر اتفاق ناخوشایندی برای کسی بیفتد و ما از آن خوشحال شویم. باطن بسیار خطرناکی داریم و باید برای درمانش اقدام کنیم. اگر انسان باور کند، که دیگران، عینِ خودِ او هستند، یقین دارد که هر خیری به دیگران برسد، در حقیقت به او رسیده است. او می‌داند تا زمانی که دستانش به دعا برای دیگران بلند باشد، در حقیقت، این خودِ‌ اوست، که در حال دریافتِ‌ رحمت و عشق خداوند، و اهل آسمان است. چنین کسی، دائماً از ظهوراتِ الله در پیرامون خود شاد است و از آن لذت می‌برد. لذا از تمام خیراتی که برای دیگران حادث می‌شود، خوشحال شده و حمد خداوند را بر زبان می‌آورد. فراموش نکنیم که؛ دیدن نقاط منفی دیگران و بزرگ کردن این نکات و یا بازگو کردن آن، نشانه‌ی روح بسیار کوچک ماست، باید برایش فکری کنیم... راستی! خوب است این سؤال را از خودمان بپرسیم؛ من شخصیتاً چطور انسانی هستم؟ آیا با شادی‌های دیگران، شاد و شاکر می‌شویم؟ آیا با ناراحتی‌های آنان غمگین می‌شویم؟ یا اینکه دقیقاً واکنش عکسِ این واکنش در ما تولید می‌شود؟ رازداری‌های دیگران، مخصوصاً در زمانی که آنان به دشمنی با ما برخاسته اند، نیز از نشانه‌های بزرگی روح ماست، و اگر این حالت در ما نیست، از ضعف نفس ما ناشی شده و باید به دنبال چاره باشیم.

به گزارش منتظران منجی «عج»، در جلسه ۴۰8 «خانواده آسمانی » مورخ ۹۴/۱۰/10 ، استاد محمد شجاعی به ادامه بحث پرداختند که شرح آن در زیر می آید:   حقوق مؤمنین در قبال یکدیگر از نگاه امام صادق (علیه‌السلام) در جلسه‌ی گذشته با روایتی از امام صادق (علیه‌السلام) با مضمون زیر آشنا شدیم، که در این مجال به ادامه‌ی شرح آن خواهیم پرداخت. امام صادق (علیه السلام) می فرماید: «حق مسلمان بر مسلمان دیگر آن است که: سیر نباشد درحالیکه برادر مسلمانش گرسنه است، و سیراب نباشد در حالیکه او تشنه است، و پوشیده نباشد در حالی که برادرش عریان است...» و چقدر حق مسلمان بر مسلمان دیگر، عظیم است!!! برای برادر مسلمانت، آن چه را بپسند که برای خودت می‌پسندی، و اگر نیازمند شدی، از او کمک بخواه، و اگر از تو کمک خواست،‌ تو نیز به او عطا کن. به سبب نیکی کردنِ به او، افسرده‌اش مکن، و او نیز همین‌طور ... پشتیبان او باش، که او نیز پشتیبان توست. هرگاه غایب بود، منافع او را حفظ کن، و اگر حاضر بود به زیارتش برو. و او را بزرگ بدار و تکریمش کن. زیرا او از توست، و تو از اویی!!! *گاه انسان‌ها، عزت نفس را با نخوت و تکبر اشتباه می‌گیرند. حتی گاهاً‌ از دریافت کمک از والدین خود نیز اِبا می‌کنند تا نکند زیر دینِ دیگران قرار بگیرند. این توهم، ریشه در نخوت و تکبر انسان دارد، که البته او آن را با نام «عزت نفس» توجیه کرده و خود را از محبت‌ها، حمایت‌ها و پیوندهای عاطفیِ مؤمنان دیگر، محروم می‌سازد. *حمایت دیگران در مشکلات، از وظایفِ ما در حق دیگران است. خصوصاً در زمانی که آن‌ها به سبب مشکلی، از حفظِ منافع خود و یا انجام وظایف خود،‌ عاجز شده‌اند. گاه همسران، برای حفظ آرامش، باید پاره‌ای از مسئولیت‌های یکدیگر را پذیرفته و به انجام رسانند. و این همکاری در زمان‌هایی که برای هر کدام از آنان مشکلی و یا بیماری پیش می‌آید، محکم‌تر و قطعی‌تر رخ می‌نماید. پوشش دهیِ همکاران در مواقع بحران، نسبت به وظایفِ همکار دیگر، نمونه‌ای از این نوع حمایت‌ها و ادای حقوق ما می‌باشد. *زیارت مؤمنین، خیراتِ بسیار کثیری دارد که سبب رشد نفس آنان و قدرت گرفتن در مسیر حرکتشان به سوی الله می‌باشد. وقتی چندین نفر از مؤمنان، حول محور الله، و با ریشه‌های آسمانی مشترک، و با محبت و علاقه‌ی به یکدیگر در یک مجلس جمع می‌شوند، نه تنها احساس تنهایی نمی‌کنند؛ بلکه در خلالِ این ملاقات‌ها، قادرند با یکدیگر انس گرفته،‌ هم کلام شده و بسیاری از مشکلات همدیگر را گره‌گشایی نمایند. «محبت و علاقه‌ی مؤمنان» براساس حبِّ الله، عنصر اصلی اجتماعاتِ‌ مؤمنین است، و همین عنصرِ معجزه کننده است که قابلیت رشد نفوسِ آنان را دارد. اگر اجتماع مؤمنان، فاقد محبت، همدلی و احساس برادری باشد، نه تنها در نگاه اهل آسمان ارزشمند نیست؛ بلکه تأثیری در آرامشِ جان آنان نخواهد داشت. اجتماع مؤمنان باید به گونه‌ای باشد، که آنان در کنار یکدیگر احساس آرامش و قوت قلب نمایند. چگونه رفتار کنیم تا بزرگ به نظر رسیم! هر چه انسان مهربان‌تر شده و دامنه‌ی خیرات او، طیفِ بیشتری از انسان‌ها را در بر گیرد، در نگاه اهل آسمان عزیزتر شده و به سعادتِ ابدی نزدیک‌تر می‌شود. کسانی که قادر به مهرورزی، و الفت گرفتنِ با دیگران نیستند، هیچ خیری در وجودشان، نبوده و در نگاه اهل آسمان نیز،‌ ارزشمند نخواهند بود. کمی دقت کنیم؛ ما چه طور شخصیت‌هایی داریم؟ آیا باطن ما، برای دیگران دائماً‌در طلب خیر است؟ یا خودمان، ذاتاً آتش گیرنده و برهم زننده‌ی اجتماع مؤمنین و جداکننده‌ی قلوب آنها هستیم؟ آیا عکس العمل‌های دیگران، به سرعت آرامش ما را به هم ریخته و باطن‌مان را به آتش می‌کشد یا اینکه راحت از کنار آتش‌هایی که دیگران با پا می‌کنند، می‌گذریم؟ *دیدن کمالات دیگران، سبب می‌شود که آنان در نظر او بزرگ شوند. تنها در این صورت است که انسان توانِ تکریم دیدن را پیدا می‌کند. برعکس کسانی که دائماً‌ دنبال عیب‌ها و ضعف‌های دیگران هستند، اصلاً توانِ‌دیدن بزرگی‌ها دیگران و اهمیّت دادن به آنان را ندارند. چنین کسانی نفسِ وسیعی ندارند. و فشارهای زیادی را در نفس خود به همراه دارند. 

جملات ناب دراین جلسه : یکی از موضوعاتی که در روابط دوستی مهم است، رعایت حقوق یکدیگر است. تا آنجائی که می توانیم در دوستی­ها نباید کوتاهی کنیم، که ممکن است به شکل های مختلف بخل، تنبلی و بی حوصلگی بوجود ­آید و همچنین حامی و پشتیبان هم در فرمان برداری از پروردگار باشیم. به گزارش منتظران منجی «عج»، در جلسه 406 «خانواده آسمانی » مورخ 94/10/03 ، استاد محمد شجاعی به ادامه بحث پرداختند که شرح آن در زیر می آید:   نُه حق از حقوق هم‌نشینان، در کلام حضرت سجاد (علیه‌السلام) امام سجاد (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «مّا حَقُّ الصّاحِبِ فَأَن تَصحَبَهُ بِالفَضلِ ما وَجَدتَ إلَیهِ سَبیلاً، وإلّا فَلا أقَلَّ مِنَ الإِنصافِ. وأن تُكرِمَهُ كَما یُكرِمُكَ، وتَحفَظَهُ كَما یَحفَظُكَ، ولا یَسبِقَكَ فیما بَینَكَ وبَینَهُ إلى مَكرُمَةٍ، فَإِن سَبَقَكَ كافَأتَهُ. ولا تُقَصِّرَ بِهِ عَمّا یَستَحِقُّ مِنَ المَوَدَّةِ ؛ تُلزِمَ نَفسَكَ نَصیحَتَهُ، وحِیاطَتَهُ، و مُعاضَدَتَهُ عَلى طاعَةِ رَبِّهِ، ومَعونَتَهُ عَلى نَفسِهِ فیما لا یَهُمُّ بِهِ مِن مَعصِیَةِ رَبِّهِ، ثُمَّ تَكونَ عَلَیهِ رَحمَةً، ولا تَكونَ عَلَیهِ عَذابا؛ و اما حق هم صحبت تو (کسی که با تو مصاحبت دارد، آن است که «هر چه می‌توانی» در حقش خوبی کرده و با او با فضل رفتار کنی، البته اگر می‌توانی!! و اگر شرایطش را نداری، با او با انصاف رفتار کن. و او را مورد اکرام قرار بده، همانگونه که به تو احترام می گذارد. و از او مراقبت کن، همانگونه که او تو را حفظ می‌کند، و مراقب باش تا او در هیچ بزرگواری از تو پیشی نگیرد. و اگر از تو سبقت گرفت، برایش جبران کن (خودت را به او برسان). و در خدمت به اهل مودت خود، کوتاهی مکن. و خودت را ملزم بدان به هم صحبتی، حمایت و پشتیبانی او در فرمانبرداری از پروردگارش. و به گونه‌ای یاری‌اش کن که ضعف‌هایش او را به قصدِ انجام گناه، نکشاند و سپس برای او مایه‌ی رحمت باش، نه مایه‌ی عذاب». با مصاحبانت با فضل رفتار کن «حق» یعنی آنچه که از ما در مورد آن سؤال می‌شود. پس فراموش نکنیم که در هر روایتی با کلمه‌ی (حق) روبرو شدیم، نشان­دهنده‌ی یک سؤال از سؤالات قیامتیِ ما بوده و ما در قبال آن مسئول خواهیم بود. «صاحب» به معنای کسی است که با ما هم‌صحبتی و همراهی دارد، اعم از والدین، همسر و فرزندان، دوستان، همراهان و ... . «انصاف» از ریشه‌ی «نصف» می‌آید. (نصف به نصف، نیم به نیم ...) کلمه‌ی انصاف، در حقیقت به این معناست که انسان هر چه را برای خودش دوست دارد، برای مصاحبانش هم دوست بدارد، و هر چه را برای خود نمی‌پسندد، برای او نیز ناپسند بدارد. انصاف، در نظر گرفتنِ کاملِ حق طرفین است. امّا امام سجاد (علیه‌السلام) در این روایت از ما رعایت انصاف را در حق مصاحبانمان نمی‌خواهد؛ بلکه ما را به فضل در برابر آنان توصیه می‌کند، به طوری که حقی بالاتر از خودمان برای آن­ها قائل باشیم. به عنوان مثال وظایف سنگین‌تر را ما بر عهده بگیریم، تلاش بیشتر از سوی ما هزینه شود، سنگ زیرین در روابط دوستی، ما باشیم و ... البته تمامِ این رفتارها در صورتی است که ما توان و قدرتِ تلاش بیشتر و یا هزینه بیشتر را داشته باشیم. «ما وَجَدتَ إلَیهِ سَبیلاً» یعنی اگر می‌توانیم، اگر راهی دارد، اگر قادر هستیم و ... وقتی توانایی ما (در مال، یا در قدرت جسمی و روحی و ...) نسبت به دوستان و مصاحبانمان، توانایی بیشتری داریم، برای تشبّه به الله، باید صفت کریم او را جذب کنیم. انصاف در زمانی، ارجح است که انسان از لحاظ شرایط مالی و توان جسمی و ... با دیگران برابر و یا پایین‌تر از آنان باشد. برای جذب صفت کرامت، و رشد انسانی، باید با فضل با دیگران رفتار نماییم. نفع این رفتار، اول از همه، به خودمان می‌رسد، چون در حرکت به سوی الله، به سرعت رشد کرده و قدرت خواهیم گرفت. باید بیاموزیم، طرفِ حسابِ ما برای رفتارهای کریمانه، فقط خداوند است. هیچ کدام از فضل و کرم‌های انسان، در نگاه خداوند گم نخواهد شد؛ بلکه به وسعتِ الله، پاداش دریافت خواهیم کرد. بنابراین آموختیم که رفتار سرشار از فضل، و در عین حال بدون توقع جبران، از حقوق مصاحبان و همراهانِ زندگی ما می‌شود. فراموش نکنیم که باید دائماً مراقب باشیم که در روابطمان با بقیه‌ی همراهانمان، بدهکارِ خوبی‌هایشان نباشیم؛ بلکه تمام سعی‌مان را بکنیم که همیشه شخص اول در مهرورزی‌ها، یاری‌ها، هزینه‌ها و ... بوده و نسبت به دیگران از تلاش بیشتری برخوردار باشیم. حفظ اکرام و احترام مصاحبان؛ اکرام و حفظ احترام، از حقوق مؤکّد همراهان و مصاحبان ماست. بطوری­که هر چه مدت و عمق این روابط طولانی‌تر و بیشتر می‌گردد، حفظ احترام نیز واجب‌تر و مؤکّدتر می‌گردد. موشکافانه‌ باید مراقبت کنیم که صمیمیت ما با کسی، مانعِ رعایتِ احترام و اکرام ویژه‌ی او نشده و زبان ما را به انواع حرف‌ها و شوخی‌های نامربوط باز نکند.  محافظت و مراقبت از مصاحبان؛ محافظت و مراقبت از دوستان در تمام شرایط و احوال بر ما واجب است، بطوری که آنان با وجود ما احساسِ بی‌پناهی، بی‌یاوری، تنهایی و ... نکنند. گاهی اوقات دوستان انسان، بواسطه‌ی مراقبت‌های ویژه‌ی خود در زمان‌های سختی، شکست، اضطرار و ... مانع وقوع بسیاری از فجایع در زندگی او می‌شوند. و اساساً شرطِ ماندگاریِ بسیاری از دوستی‌ها و رفاقت‌ها، همین مراقبت‌ها و محافظت‌های کریمانه و صادقانه بوده است. برنده‌ی مسابقه‌ی نیکی‌ها باش پیشی گرفتن در کرامت‌ها، یکی دیگر از حقوق مصاحبان و همراهان ماست. باید سعی کنیم، همیشه دَهش‌ها، گذشت‌ها، عفوها، خرج کردن‌ها، هدیه خریدن‌ها، و ... از سوی ما بیشتر از افراد خانواده ما، همسایگانِ ما، دوستانِ ما، همراهان ما و ... باشد. باید تمرین کنیم؛ که بیشترین خاصیت را برای دیگران داشته باشیم. یاد بگیریم برای دیگران سرشار از رحمت باشیم. باید سبقت گرفتن در خوبی­ها، عادت ما شود. و این روح فدارکاری را می‌طلبد، باید خودخواهی‌هایمان را رها کرده و در میدان بزرگواری‌ها، بر دیگران پیشی بگیریم. نیکی‌های مصاحبانت را بهتر جبران کن... اهل جبران باش در مواقعی که همراه تو در نیکی، از تو سبقت می‌گیرد. در چنین مواقعی باید به نحو احسن، نیکیِ او را جبران کنی، تا از او عقب نمانی. بعضی از افراد، برای عقب نماندن از دیگران، نیکی‌های دیگران را رد می‌کنند. به عنوان مثال از کسی هدیه نمی‌پذیرند، به در مهمانی‌ها شرکت نمی‌کنند و ... راه الفت دیگران را به سوی خود می‌بندد، تا نکند، مجبور به جبرانِ نیکی‌های آنان شوند. در روایات، به این گونه افراد اینگونه اشاره شده است: «لا یُرَدّ الإحسان إلّا الحِمار؛ محبت را دفع نمی‌کند، مگر الاغ ...» باید محبت دیگران را با آغوش باز بپذیریم، و در نهایت وسع‌مان نیز جبران کنیم.  از هیچ خدمتی در حقشان کوتاهی نکن. کوتاهی نکنید، در خدمت به همراهان  خود، بُخل، تنبلی، بی‌حوصلگی، حسادت و ... ریشه‌های کوتاهیِ انسان در حق دیگران است. مراقب باشیم تا از هیچ کاری که از دستمان بر می‌آید، کوتاهی نکنیم. در اطاعت الله، یاری‌شان کن خودمان را ملزم کنیم، به حمایت و پشتیبانی همراهانمان در اطاعت از الله. گاهی اوقات لازم است دستِ دوستان و همراهانمان را گرفته و از افتادن نجاتشان دهیم. گاه یک هزینه‌ی ساده در تهیه‌ی یک کتاب مناسب یک سی دی اخلاقی و ... می‌تواند حیاتِ نسلِ یک دوست از دوستان ما را نجات دهد. پس باید خود را ملزم به حمایت آنان در مسیر حرکت به سوی الله نماییم.  نگذار به معصیت خدا دچار شود نگذاریم، که او به فکر معصیت خدا بیفتد. باید کاری کنیم که شرایط انجام گناه برای عزیزان و همراهانمان به حداقلِ ممکن برسد. نباید دوستانمان را در حالت ضعف رها کنیم تا فکر گناه بر آنان چیره شود. گاه آماده کردن یک بستر مناسب شغلی، حمایت‌های روانی، حمایت‌های مالی، حمایت‌های معرفتی و علمیِ ما می‌تواند زمینه‌ی گناه را برای انسان نابود کند.  برای مصاحبانت، مایه‌ی رحمت باش، نه مایه‌ی عذاب مایه‌ی عذاب همراهانمان نباشیم. بدترین انسان‌ها کسانی هستند که دیگران، آنان را تحمل می‌کنند. باید همه‌ی تلاشمان را هزینه کنیم، تا مایه‌ی رحمتِ دیگران باشیم نه مایه‌ی عذابشان. البته فراموش نکنیم که؛ تحمل بدی‌های دیگران، فضار قبر را از انسان دور کرده و بر وسعتِ نفس انسان می‌افزاید. سعی کنیم که تنش‌های دیگران را تحمل کنیم. اما خودمان برای دیگران، مایه‌ی عذاب و تنش نباشیم. تحمل بدی‌ها، سختی‌ها، مشکلات، مصائب و .... نفس انسان را باز و وسیع کرده، بر سطح رشد انسانی او و میزان تشبه او به الله می‌افزاید. اما اگر دیگران مجبور به تحمل ما شوند، به همان میزان، نفس ما دچار عذاب، گرفتگی، و تنگی شده و از رشد آخرتی باز می‌ماند.     «وَالحَمدُلِلهِ رَبِّ العَالمین»