www.montazer.ir
شنبه 6 ژوئن 2026
مؤسسه فرهنگی هنری خیریه
اعمال و دعاى روز مباهله
مباهله پیامبر با (ص)مسیحیان نجران، در روز بیست وچهارم ذی الحجّه سال دهم هجری اتفاق افتاد. پیامبر (ص)طی نامه ای ساکنان مسیحی نجران را به آیین اسلام دعوت کرد. مردم نجران که حاضر به پذیرفتن اسلام نبودند نمایندگان خود را به مدینه فرستادند و پیامبر (ص)آنان را به امر خدا به مباهله دعوت کرد.
کیفیت مباهله به این گونه است که افرادی که درباره مسئله مذهبی مهمی گفتگو دارند در یک جا جمع شوند و به درگاه خدا تضرّع کنند و از او بخواهند که دروغ گو را رسوا سازد و مجازات کند.
روز بیست و چهارم بنابر اَشْهر روزى است که مُباهَلَه کرد رسول خدا صَلَّى اللَّهِ عَلِیهِ وَاله با نصاراى نجران و پیش از آنکه خواست مُباهله کند عبا بر دُوش مبارک گرفت و حضرت امیرالمؤ منین و فاطمه و حَسَن و حسین عَلیهمُ السلام را داخل در زیر عبا نمود و گفت پروردگارا هر پیغمبرى را اهل بیتى بوده است که مخصوص ترین خلق بوده اند به او خداوندا اینها اهل بیت منند پس از ایشان برطرف کن شک و گناه را و پاک کن ایشان را پاک کردنى پس جبرئیل نازل شد و آیه تطهیر در شاءن ایشان آورد پس حضرت رسول صَلَّى اللَّهِ عَلِیهِ وَ اله آن چهار بزرگوار را بیرون برد از براى مباهله چون نگاه نصارى بر ایشان افتاد و حقّیت آن حضرت و آثار نزول عذاب مشاهده کردند جُراءَت مُباهله ننمودند واستدعاى مصالحه و قبول جزیه نمودند و در این روز نیز حضرت امیرالمؤ منین علیه السلام در حال رکوع انگشترى خود را به سائل داد و آیه اِنَّما وَلِیکمُ اللّهُ در شانش نازل شد و بالجمله این روز روز شریفى است و در آن چند عمل وارد است :
اوّل : غسل
دوّم : روزه
سوّم : دو رکعت نماز و آن مثل روز عید غدیر است در وقت و کیفیت و ثواب و آیة الکرسى که در نماز مباهله است تا هُمْ فیها خالِدُونَ است
چهارم : خواندن دعاى مباهله که شبیه به دعاى سحرهاى ماه رمضان است و شیخ و سید هر دو نقل کرده اند لکن مابین روایات آن دو بزرگوار اختلاف کثیر است و من اختیار مى کنم روایت شیخ را در مصباح فرموده دعاء روز مباهله روایت شده با فضیلت آن از حضرت صادق علیه السلام مى گویى :
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ بَهاَّئِک بِاَبْهاهُ وَکلُّ بَهاَّئِک بَهِىُّ
خدایا از تو خواهم از درخشنده ترین مراتب درخشندگیت و همه مراتب آن درخشنده است
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِبَهاَّئِک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ جَلالِک
خدایا از تو خواهم به تمام مراتب درخشندگیت خدایا از تو خواهم از باشوکت ترین مراتب
بِاَجَلِّهِ وَکلُّ جَلالِک جَلیلٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِجَلالِک کلِّهِ
جلالت و تمام مراتب جلال تو شوکتمند است خدایا از تو خواهم به همه مراتب جلالت
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ جَمالِک بِاَجْمَلِهِ وَکلُّ جَمالِک جَمیلٌ اَللّهُمَّ
خدایا از تو خواهم از زیباترین مراتب جمال تو و همه مراتب جمالت زیباست خدایا
اِنّى اَسْئَلُک بِجَمالِک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَدْعُوک کما اَمَرْتَنى فَاسْتَجِبْ
از تو خواهم به همه مراتب جمالت خدایا تو را خوانم چنانچه دستورم دادى پس دعایم را به اجابت رسان
لى کما وَعَدْتَنى اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ عَظَمَتِک بِاَعْظَمِها وَکلُّ
چنانچه وعده ام دادى خدایا از تو خواهم از بزرگترین مراتب عظمتت و همه
عَظَمَتِک عَظَیمَةٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِعَظَمَتِک کلِّها اَللّهُمَّ اِنّى اَسَئَلُک
مراتب آن بزرگ است خدایا از تو خواهم به همه عظمتت خدایا از تو خواهم
مِنْ نُورِک بِاَنْوَرِهِ وَکلُّ نُورِک نَیرٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِنُورِک کلِّهِ
از تابنده ترین مراتب روشنیت و همه مراتب آن تابنده است خدایا از تو خواهم به تمام مراتب روشنیت
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ رَحْمَتِک بِاَوْسَعِها وَکلُّ رَحْمَتِک واسِعَةٌ
خدایا از تو خواهم از وسیع ترین مراتب رحمتت و همه رحمت تو وسیع است
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِرَحْمَتِک کلِّها اَللّهُمَّ اِنّى اَدْعُوک کما اَمَرْتَنى
خدایا از تو خواهم به همه مراتب رحمتت خدایا تو را مى خوانم همچنانکه دستورم دادى
فَاسْتَجِبْ لى کما وَعَدْتَنى اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ کمالِک بِاَکمَلِهِ
پس اجابت کن دعایم را چنانچه وعده فرمودى خدایا از تو خواهم از کاملترین مراتب کمالت
وَکلُّ کمالِک کامِلٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِکمالِک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى
و تمام مراتب آن کامل است خدایا از تو خواهم به تمام مراتب کمالت خدایا از تو
اَسْئَلُک مِنْ کلِماتِک بِاَتَمِّها وَکلُّ کلِماتِک تاَّمَّةٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک
خواهم از تمامترین کلمات و سخنانت و تمام کلماتت تام و تمام است خدایا از تو خواهم
بِکلِماتِک کلِّهَا اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ اَسْماَّئِک بِاَکبَرِها وَکلُّ
به کلماتت همگى خدایا از تو خواهم به بزرگترین نامهایت و همه
اَسْماَّئِک کبیرَةٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِاَسْماَّئِک کلِّها اَللّهُمَّ اِنّى اَدْعُوک
نامهایت بزرگ است خدایا از تو خواهم به نامهایت همگى خدایا من تو را مى خوانم
کما اَمَرْتَنى فَاسْتَجِبْ لى کما وَعَدْتَنى اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ
چنانچه به من دستور دادى پس به اجابت رسان دعایم را چنانچه وعده ام فرمودى خدایا از تو خواهم به
عِزَّتِک باَعَزِّها وَکلُّ عِزَّتِک عَزیزَةٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِعِزَّتِک کلِّها
عزیزترین مراتب عزتت و همه مراتب تو عزیز است خدایا از تو خواهم به همه مراتب عزتت
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ مَشِیتِک بِاَمْضاها وَکلُّ مَشِیتِک ماضِیةٌ
خدایا از تو خواهم به گذراترین اراده و خواستت و همه مراتب اراده تو گذراست
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِمَشِیتِک کلِّها اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِقُدْرَتِک الَّتىِ
خدایا از تو خواهم به تمام مراتب اراده و خواستت خدایا از تو خواهم بدان قدرتت که بوسیله آن بر همه چیز
اسْتَطَلْتَ بِها عَلى کلِّشَىْءٍ وَکلُّ قُدْرَتِک مُسْتَطیلَةٌ اَللّهُمَّ اِنّى
برترى گرفتى گرچه تمام مراتب قدرتت برترى گیرنده است خدایا از تو
اَسْئَلُک بِقُدْرَتِک کلِّها اَللّهُمَّ اِنّى اَدْعُوک کما اَمَرْتَنى فَاسْتَجِبْ لى
خواهم به تمام مراتب قدرتت خدایا من تو را خوانم چنانچه دستورم دادى تو هم اجابتم کن چنانچه
کما وَعَدْتَنى اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ عِلْمِک بِاَنْفَذِهِ وَکلُّ عِلْمِک نافِذٌ
وعده فرمودى خدایا از تو خواهم از نافذترین مراتب دانشت با این که تمام مراتب دانشت نافذ است
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِعِلْمِک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ قَوْلِک بِاَرْضاهُ
خدایا از تو خواهم به مراتب دانشت همگى خدایا از تو خواهم از پسندیده ترین گفتارت
وَکلُّ قَوْلِک رَضِىُّ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِقَوْلِک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک
و تمام گفتار تو پسندیده است خدایا از تو خواهم به همه گفتارت خدایا از تو خواهم
مِنْ مَساَّئِلِک بِاَحَبِّهاَّ وَکلُّها اِلَیک حَبیبَةٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِمَساَّئِلِک
به محبوبترین چیزى که از تو درخواست شده و همه آنها پیش تو محبوب است خدایا از تو خواهم به تمام آنچه از تو
کلِّها اَللّهُمَّ اِنّى اَدْعُوک کما اَمَرْتَنى فَاسْتَجِبْ لى کما وَعَدْتَنى
درخواست شده خدایا من تو را خوانم چنانچه دستورم دادى پس اجابتم کن چنانچه وعده ام فرمودى
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ شَرَفِک بِاَشْرَفِهِ وَکلُّ شَرَفِک شَریفٌ اَللّهُمَّ
خدایا از تو خواهم به شریفترین مراتب شرفت و تمامى مراتب شرف تو شریف است خدایا
اِنّى اَسْئَلُک بِشَرَفِک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ سُلْطانِک بِاَدْوَمِهِ
از تو خواهم به مراتب شرفت همگى خدایا از تو خواهم به حق بادوامترین مراتب سلطنتت
وَکلُّ سُلطانِک داَّئِمٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِسُلْطانِک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى
و تمام مراتب آن دائمى است خدایا از تو خواهم به مراتب سلطنتت همگى خدایا از تو
اَسْئَلُک مِنْ مُلْکک بِاَفْخَرِهِ وَکلُّ مُلْکک فاخِرٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک
خواهم به گرانمایه ترین مراتب فرمانرواییت و تمام مراتب فرمانرواییت گرانمایه است خدایا از تو خواهم
بِمُلْکک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَدْعُوک کما اَمَرْتَنى فَاسْتَجِبْ لى کما
به تمام مراتب فرمانرواییت خدایا من تو را خوانم چنانچه دستورم دادى پس اجابتم کن چنانچه
وَعَدْتَنى اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ عَلاَّئِک بِاَعْلا هُ وَکلُّ عَلاَّئِک ع الٍ
وعده ام فرمودى خدایا از تو خواهم به والاترین مراتب بلندیت و تمام مراتب بلندى تو والا است
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِعَلاَّئِک کلِّهِ اَللّ- هُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ ای اتِک
خدایا از تو خواهم به والاترین مراتب بلندیت همگى خدایا از تو خواهم به
بِاَعْجَبِها وَکلُّ ایاتِک عَجیبَةٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِایاتِک کلِّها اَللّهُمَّ
شگفت ترین آیات و نشانه هایت و همه آیات تو شگفت است خدایا از تو خواهم به آیاتت همگى خدایا
اِنّى اَسْئَلُک مِنْ مَنِّک بِاَقْدَمِهِ وَکلُّ مَنِّک قَدیمٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک
از تو خواهم به قدیمترین نعمتت و همه نعمتهایت قدیم است خدایا از تو خواهم
بِمَنِّک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَدْعُوک کما اَمَرْتَنى فَاسْتَجِبْ لى کما
به همه اقسام نعمتت خدایا من تو را خوانم چنانچه دستورم دادى پس اجابت کن دعایم را چنانچه
وَعَدْتَنى اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِما اَنْتَ فیهِ مِنَ الشُّؤُنِ وَالْجَبَرُوتِ
وعده فرمودى خدایا و من از تو خواهم به آنچه تو در آنى از مقامات و قدرت و عظمتت
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِکلِّ شَاءْنٍ وَکلِّ جَبَرُوتٍ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِما
خدایا از تو خواهم به حق هر مقام و هر قدرت و عظمتى که دارى خدایا و من از تو خواهم بدانچه
تُجیبُنى بِهِ حینَ اَسْئَلُک یا اَللّهُ یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ اَسْئَلُک بِبَهآءِ لا اِلهَ
اجابتم کنى بدان هنگامى که تورا خوانم اى خدا اى که معبودى جز تو نیست از تو خواهم به درخشندگى (یا ارجمندى ) کلمه
اِلاّ اَنْتَ یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ اَسْئَلُک بِجَلالِ لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ یا لا اِلهَ اِلاّ
((لااله الا انت )) اى که نیست معبودى جز تو از تو خواهم به جلال و شوکت کلمه ((لا اله الا انت )) اى که معبودى جز تو نیست
اَنْتَ اَسْئَلُک بِلا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ اَللّهُمَّ اِنّى اَدْعُوک کما اَمَرْتَنى
از تو خواهم به کلمه ((لااله الاانت )) خدایا تو را خوانم چنانچه دستورم دادى پس اجابت کن دعایم را
فَاسْتَجِبْ لى کما وَعَدْتَنى اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ رِزْقِک باَعَمِّهِ
چنانچه وعده ام فرمودى خدایا از تو خواهم از عمومى ترین اقسام روزیت
وَکلُّ رِزْقِک عآمُّ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِرِزْقِک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک
و تمام اقسام روزى تو عمومى است خدایا از تو خواهم به تمام اقسام روزى تو خدایا از تو خواهم
مِنْ عَطآئِک بِاَهْنَاِهِ وَکلُّ عَطآئِک هَنیئٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِعَطآئِک
از گواراترین عطایاى تو و تمام عطاهایت گوارا است خدایا از تو خواهم به تمام عطایایت
کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ خَیرِک باَعْجَلِهِ وَکلُّ خَیرِک عاجِلٌ اَللّهُمَّ
خدایا از تو خواهم به فورى ترین خیر و نیکیت و تمام نیکیهاى تو فورى است خدایا
اِنّى اَسْئَلُک بِخَیرِک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک مِنْ فَضْلِک بِاَفْضَلِهِ وَکلُّ
از تو خواهم به تمام نیکیهایت خدایا از تو خواهم به فزونترین فضل تو و همه
فَضْلِک فاضِلٌ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُک بِفَضْلِک کلِّهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَدْعُوک
فضل تو فزون است خدایا از تو خواهم به فضل تو همگى خدایا تو را خوانم
کما اَمَرْتَنى فَاسْتَجِبْ لى کما وَعَدْتَنى اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ
چنانچه دستورم دادى پس اجابتم کن چنانچه وعده ام فرمودى خدایا درود فرست بر محمد
وَ الِ مُحَمَّدٍ وَابْعَثْنى عَلَى الاِْیمانِ بِک وَالتَّصْدیقِ بِرَسُولِک عَلَیهِ
و آل محمد و برانگیز مرا با داشتن ایمان به خودت و تصدیق به رسولت - که درود بر او
وَ الِهِ السَّلامُ وَالْوِلایةِ لِعَلِىِّ بْنِ اَبیطالِبٍ وَالْبَرائَةِ مِنْ عَدُوِّهِ
و آلش باد - و ولایت على بن ابیطالب و بیزارى از دشمنش
وَالاْیتِمامِ بِالاْئِمَّةِ مِنْ الِ مُحَمَّدٍ عَلَیهِمُ السَّلامُ فَاِنّى قَدْ رَضیتُ
و اقتدا به امامان از آل محمد علیهم السلام زیرا که من خوشنودم
بِذلِک یا رَبِّ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ عَبْدِک وَرَسُولِک فِى الاْوَّلینَ
بدین اى پروردگار من خدایا درود فرست بر محمد بنده و رسولت در زمره اولین
وَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ فِى الاْخِرینَ وَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ فِى الْمَلاَءِ
و درود فرست بر محمد در زمره آخرین و درود فرست بر محمد در عالم
الاْعْلى وَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ فِى الْمُرْسَلینَ اَللّهُمَّ اَعْطِ مُحَمَّدا
بالا و درود فرست بر محمد در زمره مرسلین خدایا عطا کن به محمد مقام
الْوَسیلَةَ وَالشَّرَفَ وَالْفَضیلَةَ وَالدَّرَجَةَ الْکبیرَةَ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى
وسیله و شرف و فضیلت و درجه بزرگ را خدایا درود فرست بر
مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ وَقَنِّعْنى بِما رَزَقْتَنى وَبارِک لى فیما اتَیتَنى
محمد و آل محمد و قانع کن مرا بدانچه روزیم کرده اى و برکت ده به من در آنچه به من داده اى
وَاحْفَظْنى فى غَیبَتى وَکلِّ غائِبٍ هُوَ لى اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ
و نگهدارى کن مرا در غیبتم و هر غائبى که مربوط به من است خدایا درود فرست بر محمد
وَ الِ مُحَمَّدٍ وَابْعَثْنى عَلىَ الاِْیمانِ بِک وَالتَّصْدیقِ بِرَسُولِک اَللّهُمَّ
و آل محمد و برانگیزم بر ایمان به خودت و تصدیق به رسولت خدایا
صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ وَاَسْئَلُک خَیرَ الْخَیرِ رِضْوانَک وَالْجَنَّةَ
درود فرست بر محمد و آل محمد و از تو خواهم خوبترین خوبها را که خوشنودى تو و بهشت باشد
وَاَعُوذُ بِک مِنْ شَرِّ الشَرِّ سَخَطِک وَالنّارِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ
و پناه برم به تو از بدترین بدها که خشم تو و آتش دوزخ باشد خدایا درود فرست بر محمد
وَ الِ مُحَمَّدٍ وَاحْفَظْنى مِنْ کلِّ مُصیبَةٍ وَمِنْ کلِّ بَلِیةٍ وَمِنْ کلِّ عُقُوبَةٍ
و آل محمد و محافظت کن مرا از هر پیش آمد ناگوار و از هر گرفتارى و از هر شکنجه
وَمِنْ کلِّ فِتْنَةٍ وَمِنْ کلِّ بَلاَّءٍ وَمِنْ کلِّ شَرٍّ وَمِنْ کلِّ مَکرُوهٍ وَمِنْ کلِّ
و از هر فتنه و از هر بلاء و از هر بدى و از هر ناراحتى و از هر مصیبت و از هر
مُصیبَةٍ وَمِنْ کلِّ افَةٍ نَزَلَتْ اَوْ تَنْزِلُ مِنَ السَّمآءِ اِلَى الاْرْضِ فى هذِهِ
آفتى که نازل شده یا بعد از این از آسمان بزمین نازل شود در این
السّاعَةِ وَفى هذِهِ اللّیلَةِ وَفى هذَا الْیومِ وَفى هذَا الشَّهْرِ وَفى هذِهِ
ساعت و در این شب و در این روز و در این ماه و در این
السَّنَةِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ وَاقْسِمْ لى مِنْ کلِّ سُرُورٍ
سال خدایا درود فرست بر محمد و آل محمد و نصیبم کن از هر شادى
وَمِنْ کلِّ بَهْجَةٍ وَمِنْ کلِّ اسْتِقامَةٍ وَمِنْ کلِّ فَرَجٍ وَمِنْ کلِّ عافِیةٍ وَمِنْ
و از هر خوشحالى و از هر پایدارى و از هر گشایشى و از هر تندرستى و از
کلِّ سَلامَةٍ وَمِنْ کلِّ کرامَةٍ وَمِنْ کلِّ رِزْقٍ واسِعٍ حَلالٍ طَیبٍ وَمِنْ
هر سلامتى و از هر کرامت و از هر روزى فراخ حلال پاکى و از
کلِّ نِعْمَةٍ وِمَنْ کلِّ سَعَةٍ نَزَلَتْ اَوْ تَنْزِلُ مِنَ السَّمآءِ اِلَى الاْرْضِ فى
هر نعمتى و از هر وسعتى که نازل شده یا بعد از این نازل شود از آسمان به زمین در
هذِهِ السّاعَةِ وَفى هذِهِ اللّیلَةِ وَفى هذَا الْیوْمِ وَفى هذَا الشَّهْرِ وَفى
این ساعت و در این شب و در این روز و در این ماه و در
هذِهِ السَّنَةِ اَللّهُمَّ اِنْ کانَتْ ذُنُوبى قَدْ اَخْلَقَتْ وَجْهى عِنْدَک وَحالَتْ
این سال خدایا اگر چنانچه گناهانم شرمنده کرده است چهره ام را پیش تو و حائل شد
بَینى وَبَینَک وَغَیرَتْ حالى عِنْدَک فَاِنّى اَسْئَلُک بِنُورِ وَجْهِک الَّذى
میان من و تو و حالم را پیش تو تغییر داده پس از تو خواهم به حق نور ذاتت که
لا یطْفَأُ وَبِوجْهِ مُحَمَّدٍ حَبیبِک الْمُصْطَفى وَبِوجْهِ وَلِیک عَلِىٍّ
خاموش نشود و به آبروى محمد مصطفى حبیب تو و به آبروى ولى تو على
الْمُرْتَضى وَبِحَقِّ اَوْلِیآئِک الِّذینَ انْتَجَبْتَهُمْ اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّدٍ
مرتضى و به حق اولیائت که برگزیدى آنها را که درود فرستى بر محمد
وَ الِ مُحَمَّدٍ وَاَنْ تَغْفِرَ لى ما مَضى مِنْ ذُنُوبى وَاَنْ تَعْصِمَنى فیما
و آل محمد و بیامرزى برایم گذشته هاى از گناهانم را و نگاهم دارى در
بَقِىَ مِنْ عُمْرى وَاَعُوذُ بِک اللّهُمَّ اَنْ اَعُودَ فى شَىْءٍ مِنْ مَعاصیک
آینده عمرم و پناه مى برم به تو خدایا از اینکه بازگردم به یکى از گناهان و نافرمانیهایت
اَبَداً مااَبْقَیتَنى حَتّى تَتَوَفّانى وَاَنَا لَک مُطیعٌ وَاَنْتَ عَنّى راضٍ وَاَنْ
هرگز تا زنده ام (یعنى ) تا آنگاه که مرا بمیرانى و من فرمانبردار تو باشم و تو از من خوشنود باشى و
تَخْتِمَ لى عَمَلى بِاَحْسَنِهِ وَتَجْعَلَ لى ثَوابَهُ الْجَنَّةَ وَاَنْ تَفْعَلَ بى ما
به انجام رسانى عمل مرا به نیکوترین آن و پاداش آنرا برایم بهشت مقرر دارى و انجام دهى درباره من آنچه را
اَنْتَ اَهْلُهُ یا اَهْلَ التَّقْوى وَیا اَهْلَ الْمَغْفِرَةِ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ
تو شایسته آنى اى اهل تقوى و اى شایسته آمرزش درود فرست بر محمد و آل
مُحَمَّدٍ وَارْحَمْنى بِرَحْمَتِک یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ
محمد و رحم کن به من به رحمت خویش اى مهربانترین مهربانان
پنجم : بخواند دعایى که شیخ وَ سَید روایت کرده اند بعد از دو رکعت نماز و هفتاد مرتبه استغفار و اوّل آن اَلْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ العالَمینَ است و شایسته است در این روز تصدّق بر فقراء به جهت تَاءسّى به مولاى هر مؤ من و مؤ منه امیر المؤ منین علیه السلام و زیارت کردن آن حضرت و انسب خواندن زیارت جامعه است .
روز بیست و پنجم روز شریفى است و روزى است که هَل اَتى در حقّ اهل بیت نازل شده به جهت آنکه سه روز روزه گرفتند و افطار خود را به مسکین و یتیم و اسیر دادند و به آب افطار نمودند و شایسته است که شیعیان اهل بیت عَلیهمُ السلام در این ایام خصوص در شب بیست و پنجم تاءسّى به موالى خود نمایند در تصدّق به مساکین و ایتام و سعى در اطعام ایشان و این روز را روزه بدارند و چون بعض علماء این روز را روز مباهله مى دانند مناسب است زیارت جامعه و دعاء مباهله را نیز در این روز بخوانند روز آخر ذى الحجه که آخر سال عرب است سید در اقبال موافق یک روایت ذکر کرده که دو رکعت نماز کند در هر رکعت حمد یک مرتبه و ده مرتبه قُل هُواللّهُ اَحَدٌ ده مرتبه آیة الکرسى بخواند و بعد از نماز بگوید:
اَللّهُمَّ ما عَمِلْتُ فى
خدایا آنچه انجام دادم در
هذِهِ السَّنَةِ مِنْ عَمَلٍ نَهَیتَنى عَنْهُ وَلَمْ تَرْضَهُ وَنَسیتُهُ وَلَمْ تَنْسَهُ
این سال از اعمالى که مرا از آن نهى فرمودى و راضى بدان نبودى و من آنرا فراموش کردم ولى تو فراموشش نکردى
وَدَعَوْتَنى اِلَى التَّوْبَةِ بَعْدَ اجْتِرائى عَلَیک اَللّهُمَّ فَاِنّى اَسْتَغْفِرُک مِنْهُ
و مرا به بازگشت بسویت خواندى پس از دلیرى کردنم بر تو خدایا من از آن اعمال آمرزش مى طلبم
فَاغْفِر لى وَما عَمِلْتُ مِنْ عَمَلٍ یقَرِّبُنى اِلَیک فَاقْبَلْهُ مِنّى وَلا تَقْطَعْ
پس بیامرز آنها را و هر عملى که انجام دادم از اعمالى که مرا به تو نزدیک گرداند پس آنرا از من قبول کن و قطع مکن
رَجآئى مِنْک یاکریمُ
امیدم را از خودت اى بزرگوار
پس چون گفت این را شیطان گوید واى برمن هرچه من تَعَب کشیدم در حق او در این سال همه را خراب کرد به این کلمات و شهادت دهد سال گذشته براى او که سال خود را به خیر ختم نمود.
کلیدواژه ها:
www.montazeranmonji.ir/node/3734
ذخیره آدرس لینک بر روی دستگاه
اشتراک گذاری مطلب
دانلود عکس مطلب
پیام غدیر
مهمترین اصل در قرآن و دین ،و ولایت است.
موفق ترین انسانها کسای هستند که با متخصص کار میکنند.
هر چقدر کار شما تخصصی تر باشد،معصوم در آن اظهار نظر بیشتر میکند، در نتیجه قدرت و سرعت و سبقت و سلامت شما بیشتر خواهد شد
کلیدواژه ها:
www.montazeranmonji.ir/node/3714
ذخیره آدرس لینک بر روی دستگاه
اشتراک گذاری مطلب
دانلود عکس مطلب
دعای عرفه: نگاه دقیق و خارج از حجاب عادت به اشیاء(3)
به هر چیزی که نگاه می کنید چهره خدارا می بینید
کلیدواژه ها:
www.montazeranmonji.ir/node/3673
ذخیره آدرس لینک بر روی دستگاه
اشتراک گذاری مطلب
دانلود عکس مطلب
دعای عرفه: نگاه دقیق و خارج از حجاب عادت به اشیاء(2)
باید یاد بگیرید که وقتی به اشیاء نگاه می کنید هیچکدامشان برای خودشان نیستند .
یک شی همیشه حالت سکون یا حالت حرکت خود را حفظ میکند مگر اینکه از بیرون بهش نیرویی وارد شود .
کلیدواژه ها:
www.montazeranmonji.ir/node/3672
ذخیره آدرس لینک بر روی دستگاه
اشتراک گذاری مطلب
دانلود عکس مطلب
دعای عرفه: نگاه دقیق و خارج از حجاب عادت به اشیاء(1)
یکی از قوائد و فرمولهایی که در دعای عرفه ما بهش می رسیم نگاه دقیق اشیاء می باشد.
کلیدواژه ها:
www.montazeranmonji.ir/node/3671
ذخیره آدرس لینک بر روی دستگاه
اشتراک گذاری مطلب
دانلود عکس مطلب
لبیک اللهمّ لبیک، لبیک لا شریک لک لبیک
ویژه عُشّاق
با عرض تبریک عید سعید قربان، روز امتحان عشق و مودّت و معیّت انسان با معبود و معشوقش الله، مطلب زیر را که برگرفته از مباحث خانواده آسمانی استاد شجاعی میباشد، تقدیم حضورتان مینماییم.
معیت یک تعریف حقیقی دارد یعنی با او بودن، همراه او بودن، شما را با او بشناسند و او را با شما بشناسند. معیت یعنی عشق، دغدغه، دوست داشتن، دلدادگی، وابستگی، بیخوابی، خستگی، تعطیلی نداشتن، فکر کردن، نقشه ریختن، عملیاتی شدن.
معیّت با اهلبیت «علیهمالسلام»
«معیّت» به معنای در کنار هم بودن، برای هم بودن، به یکدیگر تعلق داشتن، و مودّت یکدیگر را در دل داشتن است. شکل معیّت در دنیا با معیت در آخرت متفاوت است. تنها مودّت به اهلبیت در دنیا به معیّت با اهلبیت در قیامت منجر میشود. بدون اهلبیت تصمیم نگرفتن، در فرازهای مختلف زندگی با اذن و اجازه و رضایت آنان وارد صحنه شدن (ازدواج، انتخاب رشته، انتخاب شغل، انتخاب رفیق، سفر، مسکن، لباس و ...)، برای تحقق اهداف اهلبیت حرکت کردن، از علامتهای مودّت و معیّت در یک زندگی یک مؤمن است. معیّت، همان سبک زندگی همراه با اهلبیت است.
همانگونه که در یک خانواده، همه اعضاء با هم و به خاطر هم تصمیم میگیرند و با میلِ همدیگر دست به انتخاب میزنند کسانی که خود را جزئی از خانواده آسمانیشان میدانند نیز قطعاً در تمام انتخابها، ارتباطات، افکار و رفتارشان با نظر اهلبیت تصمیمگیری مینمایند. به دنبال چنین معیّتی در دنیا، معیّت با اهل بیت در آخرت برای انسان حاصل میشود. این مژده، بشارت بسیار بزرگی است که قلب انسان را از عزت، آرامش و شادی سرشار میکند. بنابراین اگر حقیقت محبّت در مودّت اهلبیت در قلب ما رسوخ کرده باشد، به طوری که سبک زندگیمان بر اساس آنان تنظیم گردد، ما حتماً در برزخ و قیامت با آنان و در کنارشان خواهیم بود.
فقط قرب به اهلبیت که همان سنخیت و شباهت با آنهاست میتواند انسان را در مسیر حرکت به سوی الله پیش ببرد. به عنوان مثال، تنها برقراری یک رابطه عاطفی میان شاگرد و استاد، نمیتواند موجب دریافتِ کمالاتِ استاد توسط شاگرد شود. حتی فرزندان یک پیامبر و یا یک امام نیز، بدون حرکتِ قدم به قدم در معیّت با آنان و تنها به واسطه عاطفه فرزندی به مقامات آنان دست نخواهند یافت.
نبی اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) میفرمایند:«من أحبّ قوماً علی اعمالهم، حُشِر یوم القیامه فی زمرتهم، فحوسبَ بحسابهم، و إن لم یعمل أعمالهم= هر کس، گروهی را به خاطر اعمالش دوست بدارد، روز قیامت در همان گروه محشور خواهد شد و با حساب همان گروه نیز محاسبه میگردد، هر چند اَعمالِ آنها را انجام نداده است.»
ظاهر متدیّن، بدون حبّ قلبی، اساساً تأثیری در ساختار نفس انسان ندارد. اساساً انسان در قیامت با گروهی محشور میشود که به سبک زندگی آنان علاقه داشته است.
انسان تا زمانی که زنده است این معیت را با محبوبهایش دارد. باید ببیند در طول روز چند بار با محبوبهای شایسته و چند بار با محبوبهای ناشایست ارتباط داشته است؟ انگیزههای او برای انتخابها، ارتباطات، رفتارها و افکارشکدام محبتهاست؟ کسی که معیت در دنیا نداشته باشد در آخرت هم معیت ندارد. کسی که با محبوبش همراه نیست، معیت معنا ندارد.
آیا ما واقعا معیت داریم یا خیر؟ آیا ما خاصیتی برای خانواده آسمانیمان داریم یا نه؟ وقتی که صبح بیدار میشویم ولی هیچ کارمان با امام زمان «علیهالسلام» هماهنگ نیست، معیت نداریم.
اصحاب عاشورا هرچیز داشتند با خودشان آورده بودند که فدای حضرت اباعبدالله (علیهالسلام) کنند جان و سلامتیشان را آوردند و برای هر نوع بلایی آماده شدند.
معیت یک تعریف حقیقی دارد یعنی با او بودن، همراه او بودن، شما را با او بشناسند و او را با شما بشناسند. معیت یعنی عشق، دغدغه، دوست داشتن، دلدادگی، وابستگی، بیخوابی، خستگی، تعطیلی نداشتن، فکر کردن، نقشه ریختن، عملیاتی شدن.
اگر کسی در دنیا بهخاطر خدا و امام زمان، مادرش فاطمه زهرا (علیهماالسلام) و خانواده آسمانیاش اذیت شود، معیت دارد.
معیت یک امر تعارفی نیست. یک امر حقیقی است. معیت در دل است. اول باید دغدغه و سوز ایجاد شود. قلب باید بسوزد و باید دغدغه داشته باشید تا وقت بگذارید و هزینه کنید و شب بیدار بمانید و از سختیهای راه و ملامتهای دیگران نترسید. معیت باید در زندگی ما نمود داشته باشد. کسی را که دوست داری، برای استمرار رفاقت باید هزینه کنید.
قاعده اصلی و مهم در معیّت آن است که اگر قلب انسان، عاشق کسی، چیزی و یا کمالی شود، به این معنا که حبِّ واقعی آن در دلش وارد گردد، حشر او نیز با معشوقش خواهد بود.
انسانی که حقیقتاً محبّت غیب را در دل دارد، حتماً با محبوب هایش محشور خواهد شد. وقتی سخن از معیّت به میان میآید «أن یَجعَلَنِی مَعَکُم فِی الدُّنیا وَ الأخِرَة».
سخن آخر اینکه:
فراموش نکنیم که معیّت باید ابتدا در دنیا به وجود بیاید و بعد در آخرت، زیرا دنیا مزرعه آخرت است. این یک قاعده ریاضی است؛ نمیتوان در دنیا عاشقِ چیزهای دیگری بود امّا در آخرت با محبوبهایی غیر از آنها محشور شد.
تنها زمانی ولایتِ معصوم، انسانها را به هدف خواهد رساند، که آنان سایه به سایه و قدم به قدم در معیّت اهلبیت حرکت نموده و تمام قواعد سبک زندگی خود را از آنان دریافت نمایند. با چنین حرکتی، قطعاً از ولایت معصوم بهره برده و به رشد انسانی خواهد رسید.
اگر کسی این لیاقت را داشته باشد که صادقانه معیّت اهلبیت در دنیا و آخرت را از خداوند بخواهد، حتماً به اجابت نیز خواهد رسید. باید قلباً عاشق این مقام باشیم و در امتحان این عشق نیز موفق شویم.
برگرفته از مباحث خانواده آسمانی، استاد محمد شجاعی
لینک قربانی دام برای عید قربان
پرسش. 201: چرا به حضرت ابراهیم خلیل الله می گویند؟
قربانی نماد مبارزه با تعلقات نفسانی
عید سعید قربان آزمونی بزرگ
کلیدواژه ها:
www.montazeranmonji.ir/node/3665
ذخیره آدرس لینک بر روی دستگاه
اشتراک گذاری مطلب
دانلود عکس مطلب
عرفه؛ بهترین فرصت خودشناسی و امام شناسی
در عرفه کسی درک درستی پیدا میکند که روحش، جانش با خلیفۀ الله پیوند برقرار کند؛ با آن خلیفه ای که الان در بین من و شماست، آن خلیفه ای که الان ما در محضر او هستیم یعنی وجود مقدس آقا امام زمان (علیه السلام).
آآنچه پیش رو دارید گزیده ای از سخنان استاد محمّد شجاعی می باشد که به مناسبت روز عرفه ایراد شده است.
عظمت عرفه در بخشیده شدن محرومان شب قدر
عرفه روز بسیار باعظمت و شریفی است که به تنهایی در برابر همه فضیلت های سال خودنمایی می کند. امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فِی شَهْرِ رَمَضانَ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ اِلی قابِلٍ اِلاَّ اَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ؛ کسی که در ماه رمضان بخشیده نشود، تا سال آینده بخشیده نمی شود، مگر اینکه [روز] عرفه را درک کند». سرّ بخشش و مغفرت این روز، معرفت است که بدون آن اتفاق نمی افتد و این رمز مهمی است که اگر قرار است کسی از جهنم نجات پیدا کند باید معرفت کسب کند. لذا این مسئله حکایت از عظمت این روز می کند که به تنهایی خودش را در مقابل همه ایّام الهی نشان می دهد.
عرفه بزرگترین رحم و فرصت زمانی برای ایجاد تحّول درونی است؛ چون انسان به هدف خلقتش نزدیک می شود. در واقع وقتی انسان با خود حقیقی اش آشنا می شود، الله را هم می تواند بشناسد، بدون فهم خودش نمی تواند معرفت عمیقی از الله تبارک و تعالی یا اصول و فروع دین داشته باشد. آن گنج حقیقی انسان همان نفس و نفخه ای که خداوند تبارک و تعالی به او عطا کرده که معرفت او کلید همه معرفت هاست. چنانکه امیرالمومنین علی (علیه السلام) فرمودند:«مَعرِفَۀُ النَّفس أنفَعُ المَعارِف؛ پرسودترین معرفتها شناخت نفس است» و معرفت نفس معرفتی است که اگر حاصل نشود سایر شناختها به داد انسان نمی رسد.
در قاعده «رابطه دنیا با آخرت مثل رابطه رحم مادر با دنیاست»، اتفاقی که برای جنین در رحم مادر می افتد تحول و تکاملی است که هرگز در دنیا امکان پذیر نیست. فقط رحم است که آن قدرت فوق العاده را دارد که یک نطفه کوچک را تبدیل به یک انسان کامل کند. در حالیکه دنیا هرگز این توان را ندارد؛ چون فعلیت آن خیلی زیاد است.
دنیا هم نسبت به نفس ما رحم است. جنین از رحم مادر وفات پیدا می کند و به دنیا متولد می شود، نفس ما هم از رحم دنیا وفات پیدا می کند و به برزخ متولد می شود. لذا دنیا فرصتی است که محصولش جاودانگی و آخرت هست.
امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) فرمودند: «بَقیَۀُ العُمر لا قیمَۀَ لَها قَد یُدرَکُ بِها ما فات و یُحیی بِها ما مات؛ برای بقیه عمر نمی توان قیمت گذاشت تمام آنچه که از دست یک انسان رفته و هر چیزی که مرده را می شود با آن زنده کرد و به دست آورد». ولی با این حال افراد در نوع انتخاب ها، ارتباطها، رفتارها و افکارشان گاهی وقتها چنان اشتباه می کنند که قدرت رحم دنیا نمی تواند آنها را بسازد و در حالی وارد برزخ می شوند که سالم نیستند و این شروع یک زندگی بسیار غم انگیز و حسرت انگیز است که نمیتوانیم عمق این حسرت و غم را امروز درک کنیم.
خداوند تبارک و تعالی در دنیا فرصت های مختلفی پیش روی ما قرار داده که انسان بتواند در آنها پاک شود؛ چون او مهربان است و دوست ندارد کسی به دوزخ کشیده شود. از جمله این فرصت های زمانی است، مانند ماه رجب، ماه شعبان، ماه مبارک رمضان و.. که هر کدام از این ماه ها فضاهایی هستند که تأثیرگذاری اش در نفس فوق العاده قدرتمند است. یکی از بزرگترین فرصت های زمانی، شب و روز عرفه است که می تواند همه محرومان قساوت مند در ماه مبارک رمضان را اصلاح کند و فلسفه این روز یادآور فلسفه اصلی خلقت انسان است.
منظور از این ارتباط مستقیم عرفه با خلقت انسان چیست؟
قرآن کریم می فرماید: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ» از امام صادق (علیه السلام) پرسیدند که منظور از «لِیَعرفُون» چیست. فرمودند: یعنی معرفت». یعنی عبادت مستلزم معرفتی است که می تواند انسان را به بصیرت، شناخت و معرفت برساند.
آن مسئله ی که شایسته ترین چیز برای شناختن است، خود انسان است. چنانکه طبق فرمایش مولا امیرالمومنین (علیه السلام) که فرمودند:«فَإنَّ الجاهِلَ مَعرِفَۀَ نَفسِهِ جاهِلٌ بِکُلِّ شَیء؛ کسی که نسبت به معرفت نفسش جاهل باشد در واقع به همه امور جهل دارد». لذا اگر کسی نفس را نشناخت هیچ چیز را نشناخته نه الله را و نه هیچ چیز دیگر را. هر علمی که انسان یاد بگیرد به ضررش تمام می شود. وقتی خودش را نمی شناسد شما تفسیر بخوانی، عرفان بخوانی، فلسفه بخوانی، و... هر علم دنیایی را یاد بگیری، وقتی که محور علوم دستت نیست همه جز تاریکی و ضلالت و عمر تلف کردن کار دیگری نمی تواند بکنند. در واقع خودش می شود یک بت و مشغله برای اینکه از خودت غافل شوی و به خودت توجه نکنی که اساساً برای چه به دنیا آمدی و هدف از خلقت تو چیست. ما باید در عرفه به این برسیم در غیر این صورت صرف اینکه چند ساعتی برویم دعای عرفهای بخوانیم در هر جا مکه باشد یا منی باشد یا عرفات باشد یا هر جای دیگر، مشکلی را حل نمی کند.
حقیقت عرفه در گرو شناخت امام
توحید بدون ولایت یک امر موهومی است. همانطور که الله بدون ولیّ و مظهر قابل شناخت نیست، چطور می توان به مطلق دست پیدا کرد بدون شناخت مظهرش! و چطور کسی که خودش را نشناخته می تواند امامش را بشناسد.
اینجاست که اگر کسی هیچ ارتباطی با ولی الله نداشت در واقع گمشده است. کسی که نمی داند نسبتش در این عالم با ولی الله چیست! اصلاً خودی را که مناسب با این ولی الله است، گم کرده و هنوز پیدایش نکرده است.
در حدیث آمده: «مَن ماتَ وَ لَم یَعرَف اِمامَ زَمانِهِ ماتَ مَیتَۀً جاهِلِیَۀ؛ هر کس بمیرد ولی امام زمان را نشناسد به مرگ جاهلیت از دنیا م یرود». هر درجه ای می خواهد داشته باشد وقتی که نمی داند امام زمانش کیست، و فقط بدانیم امام زمان ما، فرزند حجۀ ابن الحسن العسکری (علیه السلام) است. این را هم دشمنان ما می دانند.
حسین زمان ما به تعبیر امام علی (علیه السلام) طرد شده آواره تنها و یگانه است و هنوز مشغول یار جمع کردن است. برای اینکه بتواند قیام خودش را انجام بدهد. او منتظر است که لشکریانی به او بپیوندند و از طرفی همان کاری که امام حسین کرد را انجام می دهد؛ یعنی چراغ را خاموش می کند و به هر کس می گوید هر کس نمی خواهد بیاید از اینجا دور شود.
یک عده از این تاریکی اوضاع دارند استفاده می کنند از امام زمان شان به بهانه های انواع شهوت های عقلی، شهوت های وهمی، خیالی و حسی جدا می شوند یا درس دارند، می خواهند متخصص بشوند که حتی فرصت جنگ و جبهه و جهاد هم نداشتند و ندارند یا زن و بچه دارند یا به شکم و شهوت و چیزهای دیگر باید برسند فرصتی برای حضرت ندارند.
امّا برخی خودشان را به قرارگاه حضرت رساندند، در چادر حضرت نشستند و منتظرند. عده دیگری هم خودشان را با شمشیر زدن و تلاش به چادر حضرت می رسانند. این سه گروه است. اینجاست که تو باید وضعیت خودت را روشن کنی که الان در کدام یک از این گروه ها قرار داری.
ارزش عرفه به این است که بدانی در کجا هستی و مختصات خودت را بشناسی. آیا در حال نزدیک شدن به چادر حضرت هستی و یا با انواع مشغله ها دور می شوی و غفلت زده هستی.
فضیلت زائران امام حسین (ع) در عرفه
امام صادق (علیه السلام) می فرماید: «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى یَبْدَأُ النَّظَرَ إِلَى زُوَّارِ قَبْرِ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ عَشِیَّةَ عَرَفَةَ قَبْلَ أَهْلِ عَرَفَاتٍ...؛ خداوند تعالی در روزعرفه به زائرهای امام حسین بیشتر از اهل عرفات توجه می کند...».
چرا خداوند در روز عرفه قبل از اینکه به اهل عرفات نگاه کند به زائرین سیدالشهداء توجه دارد؟ چون کاملترین ظهور الله در مظاهر خودش است و الله مظهری کاملتر از معصوم ندارد و اساساً تنها راه انحصاری شناخت الله به معنای حقیقی و عبادت الله به معنای حقیقی «معرفت الإمام» است. بدون معرفت امام کسی به الله راه پیدا نمی کند. بدون معرفت خلیفه و مَثَل اعلی کسی به ظاهر و مقام غیبت راه پیدا نمی کند و کسی می تواند در عرفه حضور داشته باشد و به معرفت برسد که از کاملترین مظهر الله یعنی معصوم و ولی الله الأعظم غفلت نکند. بنابراین در عرفه کسی درک درستی پیدا می کند که روحش، جانش با خلیفۀ الله پیوند برقرار کند؛ با آن خلیفه ای که الان در بین من و شماست، آن خلیفه ای که الان ما در محضر او هستیم یعنی وجود مقدس آقا امام زمان (علیه السلام).
بنابراین چه کسی از عرفه بیشترین بهره برداری را می کند و چه کسی در زائرها حسینی تر است! کسی که مهدوی باشد. یعنی کسی زائر امام حسین نمی شود مگر اینکه زائر امام زمان (علیه السلام) باشد. چون خداوند در عرفه به زائران امام حسین نگاه می کند الان ما زائر امام حسین (علیه السلام) هستیم یا نیستیم؟ اگر پیوند با منتقمش داریم زائر امام حسین (علیه السلام) هستیم و اگر زائر امام حسین (علیه السلام) هستیم که خداوند اول به تو نگاه می کند در بخشش و رحمت و مغفرت و عطایش.
گالری تصاویر
کلیدواژه ها:
www.montazeranmonji.ir/node/3663
ذخیره آدرس لینک بر روی دستگاه
اشتراک گذاری مطلب
دانلود عکس مطلب
شاخصه های اخلاقی امام رضا (علیه السلام) از منظر روایت
با توجه به اینکه امامان و رهبران دینی در جامعه بشری، از نظر علم و عمل اسوه هستند، لذا، مسائل مطرح شده در باره آن بزرگواران از نظر جنبههای اخلاقی هدایت گر بوده و میتواند به عنوان نمونه کامل همه ارزشهای انسانی و سرشت عالی اخلاق و فضایل انسانی ارائه شود، چرا که عرضه نمونه، برترین وسیله برای ترتیب و اصلاح بشر در همه ابعاد اخلاقی میباشد.
معصوم(ع) اسوه و نمونه کامل همه نیکیهاست که در دل های مردم اثر میگذارد و سیره ایشان سیره تربیت عملی انسان است. امام علیبن موسیالرضا(ع) که یکی از معصومین و امام هشتم شیعیان میباشد، شاخصی از شاخصههای هدایت و رستگاری است که زندگی و سیره پربارش راهنما بوده و نمونه برجسته در اخلاق و رفتار محسوب میشود: لذا، در این روایت، سعی شده، فرازهایی از اخلاق فردی و اجتماعی این امام همام ذکر شود.
«عن إبراهیم بن العبّاس: مارَأَیتُ أبَا الحَسَنِ الرِّضا علیه السلام جَفا أحَدا بِكَلِمَةٍ قَطُّ، ولا رَأَیتُهُ قَطَعَ عَلى أحَدٍ كَلامَهُ حَتّى یَفرُغَ مِنهُ، وما رَدَّ أحَدا عَن حاجَةٍ یَقدِرُ عَلَیها، ولا مَدَّ رِجلَهُ بَینَ یَدَی جَلیسٍ لَهُ قَطُّ، ولَا اتَّكَأَ بَینَ یَدَی جَلیسٍ لَهُ قَطُّ، ولا رَأَیتُهُ شَتَمَ أحَدا مِن مَوالیهِ ومَمالیكِهِ قَطُّ، ولا رَأَیتُهُ تَفَلَ، ولا رَأَیتُهُ یُقَهقِهُ فی ضِحكِهِ قَطُّ، بَل كانَ ضِحكُهُ التَّبَسُّمَ. وكانَ إذا خَلا ونَصَبَ مائِدَتَهُ أجلَسَ مَعَهُ عَلى مائِدَتِهِ مَمالیكَهُ ومَوالِیَهُ حَتَّى البَوّابَ و السّائِسَ. وكانَ علیه السلام قَلیلَ النَّومِ بِاللَّیلِ كَثیرَ السَّهَرِ، یُحیی أكثَرَ لَیالیهِ مِن أوَّلِها إلَى الصُّبحِ، وكانَ كَثیرَ الصِّیامِ، فَلا یَفوتُهُ صِیامُ ثَلاثَةِ أیّامٍ فِی الشَّهرِ، ویَقولُ: ذلِكَ صَومُ الدَّهرِ. وكانَ علیه السلام كَثیرَ المَعروفِ وَالصَّدَقَةِ فِی السِّرِّ، وأكثَرُ ذلِكَ یَكونُ مِنهُ فِی اللَّیالی المُظلِمَةِ، فَمَن زَعَمَ أنَّهُ رَأى مِثلَهُ فی فَضلِهِ فَلا تُصَدِّق».
از ابراهیم بن عبّاس نقل شده، که گفته است:
* هرگز ندیدم كه امام رضا علیه السلام با سخنى بر كسى درشتى كند
* ندیدم كه سخن كسى را قطع كند تا وقتى كه گوینده از كلام، فارغ گردد
* هیچ كس را در نیازى كه توان بر آوردنش را داشت ، پس نمى زد و هرگز در حضور كسى، پاى خود را دراز نمى كرد و در برابر هم نشینش تكیه نمى داد
* ندیدم كه به یكى از وابستگان یا غلامانش دشنام دهد.
* ندیدم كه آب دهان بیندازد.
*هرگز ندیدم كه در خنده خود، قهقهه كند و خنده اش لبخندى بیش نبود.
* هر گاه تنها مى شد و سفره گسترده مى گشت، وابستگان و غلامان، حتّى دربان و مهترِ اسبان را نیز بر سر سفره مى نشاند.
* در شب، كم خواب و بیدارى اش فراوان بود. بیشتر شب ها را تا صبح، زنده مى داشت و فراوان روزه مى گرفت و در سه روز از ماه، روزه را از دست نمى داد و مى فرمود: «این، روزه روزگار است» .
* فراوان احسان مى كرد و پنهانى صدقه مى داد و بیشتر آن در شب هاى تاریك بود.
* هر كه گمان كرد نظیر ایشان را در فضیلت دیده است، باور مكن. (1)
پی نوشت:
1- شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج 2، ص 184، ح7.
کلیدواژه ها:
www.montazeranmonji.ir/node/3473
ذخیره آدرس لینک بر روی دستگاه
اشتراک گذاری مطلب
دانلود عکس مطلب
فرا رسیدن عید صیام مبارک باد
محورهای اصلی خطبه عید فطر امام علی علیه السلام
در طبیعت، آن درخت و گیاه و گلی شادابتر است كه ریشه های آن سالمتر و قوی تر باشد. در ساختمان سازی نیز پایه ها و ستونها در استحكام و پایداری و دوام ساختمان حرف اول را می زند...
عید صیام آمد و ماه صیام رفت // لطف تمام آمد و فیض تمام رفت
شد عید فطر و لطف خدا باز تازه شد // گرد غم گناه زجان عوام رفت (1)
در طبیعت، آن درخت و گیاه و گلی شادابتر است كه ریشه های آن سالمتر و قوی تر باشد. در ساختمان سازی نیز پایه ها و ستونها در استحكام و پایداری و دوام ساختمان حرف اول را می زند.
همین طور در شادی و طراوت انسان، آن شادی پایدارتر و زیباتر است كه از ریشه های روحی و معنوی سالمی برخوردار باشد. از این رو در فرهنگ ژرف و ریشه دار اسلام آن گاه عید و شادی اعلام شده است كه انسان ریشه های روحی و معنوی و فكری خود را از آفات حفظ نموده، در پاكیزگی و سلامت و تقویت آن تلاش کند. مثلاً در حج بعد از پوشیدن احرام، 24 چیز (2) بر انسان حرام می شود. رمز پوشیدن احرام این است كه خدایا لباس گناه را كنار گذاشتم، و رمز طواف این است كه بعد از این جز خدا دور كسی دیگر نباید چرخید و... تا می رسد به رمی جمرات كه حاجی با آن شیطان را از خود دور می سازد و حلق كه فكر گناه را از اندیشه خود بیرون می كند، تا دیگر ریشه معنویات آلوده نگردد، و با قربانی هوس را ـ كه خشكاننده ریشه های معنویت است ـ به مسلخ می برد. آنگاه خداوند به حاجی می گوید تو الان می توانی عید داشته باشی و شادی كنی، چرا كه به فطرت خویش برگشتی و رگها و ریشه های معنوی خویش را ترمیم نمودی.
همین طور در ماه مبارك رمضان، بعد از یك ماه خودسازی، تقویت و سالم سازی روح و قلب به عنوان ریشه و اساس معنویات از طریق روزه و قرآن و دعا و شب بیداریها، مخصوصاً در شبهای قدر، انسان حق دارد اوّلین روز ماه شوال را عید گرفته و شاد باشد؛ البته این عید مخصوص كسانی خواهد بود كه واقعاً درونسازی نموده، ریشه های معنویات را استحكام بخشیده باشند.
علی علیه السلام فرمودند: «اِنََّما هُوَ عیدٌ لِمَنْ قَبِلَ اللهُ صِیامَهُ وَ شَكَرَ قِیامَهُ؛ (3) این عید، فقط عید كسی است كه خدا روزه اش را پذیرفته و نمازش را ستوده است.»
قبولی نماز و روزه، یعنی اینكه نماز در عمق روح انسان راه یافته باشد، و نیت روزه ژرفای قلبش را جلا داده باشد. آنگاه به عنوان قاعده كلّی فرمود: «وَ كُلُّ یوْمٍ لایعْصَی اللهُ فیهِ فَهُوَ عِیدٌ؛ و هر روز كه خدا نافرمانی نشود، عید است.» چرا كه روح آلوده نشده، و در نتیجه، شادابی و طراوت ریشه دار است، نه تصنّعی و ظاهری كه متأسّفانه امروز رسم بر این شده است كه خیلیها با درون آلوده و روحی از ریشة فاسد شده، با تبسم و لبخند ظاهری می خواهند اظهار شادی و نشاط نمایند.
در نماز عید فطر به خواندن سوره هایی توصیه شده است كه سالم سازی درون و تزكیه روح در آن سخت مورد توجّه قرار گرفته است. در ركعت اوّل، توصیه شده است كه سوره اعلی خوانده شود كه در آن به نكات مهمی برای سازندگی انسان اشاره شده است، از جمله خداوند می فرماید: «قَدْ اَفْلَحَ مَنْ تَزَكّی»؛ «به یقین كسی كه پاكی جست، [و درون خود را تزكیه كرد] رستگار شد (4).»
تزكیه چنان كه راغب گفته به معنای نموّ و رشد دادن نفس با خیرات است (5) و سپس این واژه به معنای تطهیر و پاك كردن نیز آمده است، شاید به این مناسبت كه پاكسازی از آلودگیها و سالم سازی ریشه ها سبب رشد و نموّ است، و در این آیه ممكن است هر دو موردنظر باشد (6) .
در ركعت دوّم نماز عید توصیه شده است كه سورة شمس خوانده شود، كه در این سوره تأكید بر خودسازی و سالم سازی درون با بیشترین تأكید ممكن مطرح شده است. خداوند در این سوره بعد از 11 قسم (7) می فرماید: «قَدْ اَفْلَحَ مَنْ زَكّیها»؛ (8) «به راستی هركس نفس خویش را پاك و تزكیه كرد، رستگار شده است.» و همین طور در خطبه هایی كه از معصومین علیهم السلام در روز عید فطر و یا عید قربان نقل شده است، بر مسئله تزكیه و سالم سازی درون و تقویت ریشه های معنوی تكیه شده است كه از جمله آنها خطبه های امیرمؤمنان علیه السلام در ایام عید است.
آنچه پیش رو دارید نگاهی است به خطبه اوّل امیرمؤمنان علیه السلام در یكی از روزهای عیدفطر، كه محورهای اصلی آن با توجّه به مقدّمه پیش گفته، مورد اشاره قرار می گیرد.
محورهای خطبه اوّل عیدفطر
این خطبه در منابع روایی ما از جمله «من لایحضره الفقیه» با اسناد مرحوم صدوق از امیرمؤمنان علی علیه السلام نقل شده است (9) . در این خطبه بخشهای مختلفی مورد اشاره قرار گرفته كه اهمّ آنها از این قرار است.
الف: اقرار به توحید
توحید ریشه تمام مسائل دینی است؛ هم اصول دین بر پایه توحید استوار است و هم فروع آن، و همین طور اخلاق و خودسازی در پرتو توحید معنی می یابد. نه تنها تشریع كه نظام تكوین نیز بر اساس توحید استوار شده و حدوث و بقای آن بستگی تام به ذات خدای یگانه دارد. انسانی كه در پی سازندگی است و با روزه ماه مبارك رمضان آن را آغاز و در عیدفطر جشن خودسازی می گیرد، برای ماندگاری شادی خویش و شادابی و طراوت آن باید توحید و ریشه آن را در وجود خویش محكم نماید.
علی علیه السلام توحید را با تمام ابعادش مورد اشاره قرار می دهد، در مورد توحید ذاتی می فرماید: «وَ نَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ الّا اللهُ وَحْدَهُ لاشَریكَ لَهُ؛ و شهادت می دهیم كه معبودی جز خدای یگانه ای كه شریك ندارد، نیست (10) .» و همین طور به توحید در خالقیت «خَلَقَ الْسَّمواتِ»، توحید در مالكیت «لَهُ ما فِی الْسَّمواتِ وَ ما فِی اْلاَرْضِ»، توحید در استعانت و كمك خواستن «هُوَ اَهْلُهُ وَ نَسْتَعِینُهُ»، و بارها به توحید ذاتی اشاره می كند.
ب: ستایش و حمد خدا
یقیناً در هستی هرچه مورد ستایش قرار می گیرد، برگشت به خداوند دارد؛ چرا كه همه نعمتها و زیبائیها و كمالات از اوست. شاعر چه زیبا گفته است:
در جهان چون حُسن یوسف كس ندید // حُسن آن دارد كه یوسف آفرید
علی علیه السلام در این خطبه به روزه داران و كسانی كه جشن عید برپا كرده اند تعلیم می دهد كه ستایش و حمد الهی را فراموش نكنند؛ اگر موفق به خودسازی و روزه داری شدند، و اگر عبادت و شب زنده داری نمودند، باید ستایشگر توفیق الهی و عنایت او باشند؛ آن حضرت، ستایش الهی را در ابعاد مختلف مطرح نموده است:
1. ستایش در برابر خلقت آسمانها و زمین و به وجودآوردن شب و روز، و تاریكیها و روشنی كه منبع نعمتهای بی شماری برای بشریت است: «اَلْحَمْدُ لِلّهِ اْلَّذِی خَلَقَ اْلْسَمواتِ وَ اْلْاَرْضَ وَ جَعَلَ اْلْظُّلُماتِ وَ اْلْنُّورَ ؛ ستایش مخصوص خدائی است كه آسمانها و زمین را آفرید و تاریكیها و نور را قرار داد.»
2. ستایش به خاطر مالكیت هستی «وَ الْحَمْدُ لِلّهِ اْلَّذِی لَهُ ما فِی الْسَّمواتِ وَ ما فِی اْلاَرْضِ؛ ستایش مخصوص خدائی است كه آنچه در آسمانها و زمین است، از اوست.»
3. ستایش به خاطر علم بی منتهای الهی: «وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی الآخِرَةِ وَ هُوَ الْحَكِیمُ الْخَبِیرُ یعْلَمُ ما یلِجُ فِی الْاَرْضِ وَ ما یخْرُجُ مِنها وَ ما ینْزِلُ مِنْ الْسَّماءِ وَ ما یعْرُجُ فِیها؛ (11) و برای اوست حمد در آخرت و اوست حكیم بسیار دانا؛ می داند آنچه را در زمین فرو می رود، و آنچه را كه از آن خارج می شود و آنچه از آسمان نازل می شود و یا به آسمان عروج می كند.»
مطرح كردن علم فراگیر الهی می تواند در تربیت و سازندگی انسان نقش مهمّی داشته باشد. اگر كسی بداند كه خداوند از تفكّر و اندیشه او و از پنهان ترین مكانها آگاهی دارد، نسبت به رفتار و اعمال خویش بیشتر مواظبت می كند، و بر كنترل خویش می افزاید.
به خاطر همین برد تربیتی و سازندگی است كه حضرت در بخش دیگر خطبه مجدّداً این مسئله را گوشزد نموده و می فرماید: «یعْلَمُ ما تُخْفِی الْنُفُوسُ وَ ما تَجِنُّ الْبِحارُ وَ ما تَواری مِنهُ ظُلْمَةٌ وَ لا تَغِیبُ عَنْهُ غائِبَةٌ؛ (12) خدا می داند آنچه نفسها [و دلها] مخفی نموده است و آنچه زیر دریاهاست و آنچه را تاریكی از او مستور نموده است. و هیچ پنهانی از او پوشیده و پنهان نیست.»
4. ستایش بخاطر نگهداری آسمانها و زمین: «وَالْحَمْدُ لِلّهِ الْذِی یمْسِكُ الْسَّماءَ اَنْ تَقَعَ عَلَی الْاَرْضِ اِلّا بِأِذْنِهِ؛ و ستایش برای خدائی است كه آسمان را از سقوط بر زمین [با جاذبه] نگهداشته است مگر اجازه [الهی برسقوط] باشد (13) .»
5. ستایش به این جهت كه در درگاه الهی نا امیدی و یأس وجود ندارد: «وَالْحَمْدُ لِلّهِ الَّذی لا مَقْنُوطٌ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لا مَخْلُوٌّ مِنْ نِعْمَتِهِ وَ لا مُؤیسٌ مِنْ رَوْحِهِ؛ و ستایش برای خدائی است كه ناامیدی از رحمت او وجود ندارد، و نه تهیدستی از نعمت او و نه مأیوسی از روح و رحمت او.»
باز بودن در رحمت الهی و اینكه كسی حق ندارد از این درگاه نا امید شود، خود در بالندگی و نشاط پایدار انسان سخت مؤثر است. و در عید و روز شادی باید امیدواری به رحمت خدا و نعمتهای او تقویت شود، تا خوشحالیها دائمی و پایدار گردد. و در یك كلام حمد و ستایش جامع الهی را این گونه بیان می دارد:
«وَ نَحْمَدُهُ كَما حَمِدَ نَفْسَهُ وَ كَما اَهْلُهُ؛ و خدا را ستایش می نمائیم آنچنان كه خودش را ستایش نموده است و چنان كه او سزاوار آن است (14) .»
ج: شهادت بر رسالت
امیرمؤمنان در فراز دیگری از خطبه خود، ضمن شهادت بر رسالت پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله، به خدمات فراوان و تلاش پیگیر آن حضرت اشاره کرده و فرمود: «وَ نَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ نَبِیهُ وَ رَسُولُهُ اِلی خَلْقِهِ وَ اَمِینُهُ عَلی وَحْیهِ وَ اَنَّهُ قَدْ بَلَّغَ رِسالاتِ رَبِّهِ وَ جاهَدَ فی اللهِ الحائِدینَ عنه العادِلینَ بِهِ؛ شهادت می دهیم كه براستی محمد بنده و نبی و فرستاده خداست به سوی خلقش و امین وحی اوست. و براستی رسالت پروردگارش را رساند و در راه خدا با رویگردانان و كناره گیران از او جهاد نمود (15) .»
د: توصیه به تقوا
فلسفه و حكمت وجوب روزه این است كه روزه داران به تقوا برسند «یا اَیهَا الَّذینَ آمَنوُا كُتِبَ عَلَیكُمُ الصِیامُ کَما کُتِبَ عَلی الَّذینَ مِنْ قَبلِکُمْ لََعَلَّكُمْ تَتَّقونَ (16)»؛ «ای کسانی که ایمان آورده اید، روزه بر شما نوشته شد (واجب شد) همان گونه که بر مردمان قبل از شما نوشته شده بود؛ شاید پرهیزگار شوید.»
تقوا مهمترین عامل در پاكیزگی درون انسان و رشد و شكوفایی ریشه های معنوی است، به این جهت در روز عید هم برای استمرار نشاط درونی، داشتن تقوا مورد تأكید قرار می گیرد.
«اُوْصِیكُمْ بِتَقْوَی اللهِ الَّذی لاتَبْرَحُ مِنْهُ نِعْمَةٌ...؛ شما را به تقوای خدایی كه نعمتش به آخر نرسد، توصیه می كنم (17) .» خداوند نیز در قرآن كریم بارها مردم را به تقوا توصیه نموده است. «اّلَّذی رَغَّبَ فِی الْتَّقْوی وَ زهَّدَ فِی الْدُّنیا وَ حَذَّرَ المَعاصِی؛ خدائی كه به تقوا تشویق نموده، به زهد در دنیا سفارش نموده، و از گناهان برحذر داشته است.»
مهم ترین نقش تقوا نگهداری از گناهان است؛ چنان كه حضرت بعد از نام بردن برخی گناهان می فرماید: «عَصَمنا اللهُ وَاِیاكُمْ بِالتَّقوی؛ خداوند ما و شما را به [وسیله] تقوا حفظ نماید (18) .»
ه. وصف دنیا
یقیناً برای پاكیزگی درون و تقویت ریشه های معنوی و استمرار نشاط واقعی، شناخت دنیا و نحوه برخورد انسان با آن لازم است. لذا علی علیه السلام می فرماید: «وَ الدُّنیا دارٌ كَتَبَ اللهُ لَها الفَناءَ وَ لِاَهلِها مِنها الجَلاءَ فأكثَرُهُمْ ینْوی بَقائَها (19) ؛ دنیا خانه ایست كه خدا برای آن فنا را مقرر کرده است و برای ساكنان آن كوچیدن از آن را، [با این حال] اكثرشان قصد ماندن در دنیا را دارند.»
سفارشهای حضرت در برخورد با دنیا از این قرار است:
1. حالت كوچ از دنیا داشته باشید. «فَارتَحِلُوا مِنها»
2. به كم قانع باشید. «وَ لا تَطْلُبوا مِنها أَكْثَرَ مِن الْقَلیلِ؛ بیشتر از اندك از آن نجوئید.»
3. بیش از اندازه نخواهید. «وَ لاتَسْأَلوا مِنها فَوْقَ الكَفافِ؛ بیش از حد كفایت از آن درخواست نكنید.»
4. مانند مرفهین بی درد رفتار نكنید. «وَ لاتَمُدُّنَّ اَعْینَكُمْ مِنها اِلی ما مُتِّعَ المُترِفُونَ بِهِ؛ چشمهایتان را از دنیا به سوی آنچه كه خوشگذرانها به وسیله آن بهره داده شده اند، نورزید.»
5. دنیا را ساده بگیرید. «وَ اسْتَهِینوا بِها؛ دنیا را سبك بشمارید.»
6. دنیا را وطن قرار ندهید. «وَ لاتُوَطِّنوها»
7. از رنج دنیا استقبال كنید. «وَ اَضِرُّوا بِاَنْفُسِكُمْ فیها؛ بدنهایتان را در دنیا به سختی بیندازید.»
8. از تجملات و خوشگذرانی دوری كنید. «وَ اِیاكُمْ وَالْتَّنَعُّم؛ از خوشگذرانی و نازپروردگی دوری كنید.»
9. از سرگرمی و لهویات و بیهودگی دوری كنید. «وَ التَّلَهّی وَالفاكِهاتِ...»
10. قبل از مرگ توبه كنید. «اَلا اَفَلا تائِبٌ مِنْ خَطِیئَتِهِ قَبْلَ یوْمِ مَنِیتِهِ؛ آیا توبه كننده ای از خطا نیست كه قبل از مردنش توبه كند.»
11. دنیا جای عمل و كشت است. «اَلا عامِلٌ لِنَفْسِهِ قَبْلَ یوْمِ بُؤْسِهِ وَ فَقْرِهِ؛ آیا عمل كننده [خیر] برای خود قبل از روز سختی و نداریش نیست؟» (20)
و. عید و وظایف ما
در بخشهای پایانی خطبه، حضرت باصراحت اعلام می دارد كه امروز عید است و عید به معنای تمام شدن مسئولیت و آغاز شادیهای بی ریشه و پایه نیست؛ بلكه آغاز مسئولیت و حفظ ریشه ها و پایه ها برای دوام نشاط و شادابی واقعی و ریشه دار است؛ از این رو فرمود:
«اَلا اِنَّ هذا الْیوْمَ یوْمٌ جَعَلَهُ اللهُ لَكُمْ عِیداً وَ جَعَلَكُمْ لَهُ اَهْلاً؛ بیدار باشید براستی امروز روزی است كه خدا آن را برای شما عید قرار داده است و شما را اهل آن قرار داده است (21) .» حال كه عید است چه باید كرد؟ آیا با تمام شدن ماه مبارك رمضان، سازندگی و خودسازی تمام شد و یا همچنان باید ادامه یابد؟ امیرمؤمنان بر این عقیده است كه درون سازی و تقویت ریشه های معنوی لحظه ای قطع نمی شود؛ حتی در روز عید، چرا كه نشاط واقعی بستگی به سلامت روحی و معنوی انسان دارد، لذا فرمود این امور را فراموش نكنید:
1. یاد خدا
آن حضرت فرمودند: «فَاذْكُروا اللهَ یذْكُرُكُمْ؛ پس خدا را یاد كنید [تا] خدا شما را یاد كند.» این همان است كه قرآن كریم می فرماید: «فَاذْكُرونِی اَذْكُرْكُمْ؛ پس مرا یاد كنید، شما را یاد می كنم (22) .»
از مرحوم علامه طباطبائی نقل شده است كه از او پرسیدند: چگونه به این مقام علمی و عملی رسیدید؟ فرمود: خدا می فرماید: «مرا یاد كنید، شما را یاد می كنم.»
2. دعا و درخواست حاجت
«وَادْعُوهُ یسْتَجِبْ لَكُمْ؛ خدا را بخوانید [و درخواست حاجت كنید] برای شما اجابت می كند.»
3. فطریه
«وَاَدُّوا فِطْرَتَكُمْ فَاِنَّها سُنَّةُ نَبِیكُمْ وَ فَرِیضَةٌ واجِبَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ؛ و فطریه خود را ادا كنید، زیرا آن سنت پیغمبرشما و فریضه واجب شده از طرف پروردگار شما است.»
4. اطاعت اوامر خدا
ماه رمضان ماه تمرین برای اطاعت امر خداوند است. این یك ماه تمرین باید باعث اطاعت همیشگی از امر خدای متعال گردد؛ از این رو می فرماید:
«وَ اَطِیعُوا اللهَ فِیما فَرَضَ عَلَیكُمْ وَ اَمَرَكُمْ بِهِ؛ خدا را در آنچه بر شما واجب كرده و امر فرموده اطاعت كنید.» سپس حضرت نمونه هایی از اوامر الهی را مثال می زند، مانند برپاداشتن نماز «مِنْ اِقامِ الْصَّلوةِ»؛ پرداخت زكات «وَ اِیتاءِ الْزَّكوةِ»؛ حج خانه خدا «وَ حِجَّ البَیتِ»؛ [گرفتن] روزه رمضان «وَ صَوْمِ شَهْرِ رَمَضانَ»؛ امر به معروف نمودن و نهی نمودن از منكر «وَالاَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ الْنَّهْی عَنِ الْمُنْكَرِ»؛ و نیكی كردن به زنان و كنیزان و بردگان خود «وَالاِحْسانِ اِلی نِسائِكُمْ وَ... (23) »
5. پذیرش نواهی خدا
اطاعت، دو بُعدی و دوشاخه ای است؛ هم باید دستورات و اوامر الهی اطاعت شود و هم نواهی او. به این معنا كه از ارتكاب آنچه خدا نهی فرموده خودداری شود.
«وَ اَطِیعُوا اللهَ فِیما نَهاكُمْ عَنْهُ؛ خدا را در آنچه شما را از آن نهی كرده است، اطاعت كنید.»
و از میان اموری كه نهی شده است، به برخی از آنها كه جنبه حیاتی دارد اشاره می كند.
یك. تهمت خلاف عفت زدن [و آبروی مردم را بردن] «مِنْ قَذْفِ المُحْصَنَةِ؛ از تهمت زنا زدن به انسان پاک.»
دو. انجام فاحشه و تن به هرزگی دادن «وَ اِتْیانِ الْفاحِشَةِ»
سه. شراب خواری كه امّ الفساد و كلید بازشدن بسیاری از گناهان شمرده می شود. «وَ شُرْبِ الْخَمْرِ»
و امّا در مسائل اقتصادی، حضرت به كم فروشی اشاره می كند كه باید ترك شود. «وَ بَخْسِ الْمِكْیالِ وَ نَقْصِ الْمِیزانِ؛ [از اموری كه نهی شده است] كم فروشی در پیمانه و نقص [و خیانت در] ترازو است.»
و در مسائل قضائی و دادگاهی از شهادت ناحق نامبرده است. «وَ شَهادَةِ الزُّورِ؛ و از شهادت دروغ [بپرهیزید].»
و در مسائل جنگ و جهاد، از فرار سخن به میان آورده است. «وَ الْفَرار مِنَ الزَّحْفِ؛ فرار كردن از جبهه.» (24)
راستی اگر توحید در درون جان انسان جا گرفت، و انسان باور كرد كه ریز و درشت تفكرات و رفتارهای او از دید الهی و علم او مخفی نیست، و باور كرد كه تمام ستایشها مخصوص خداوند است و مالك همه هستی اوست، و بر آن شد كه تقوا را پیشه خود سازد و نسبت به دنیا بی توجه و زاهدانه برخورد كند، و اوامر خدا را از خواندن نماز، انجام حج و روزه، و امر نمودن به معروف و نهی نمودن از منكر و... اطاعت نموده و نواهی او را عمل كرد، و دور تهمت و اعتیاد و فاحشه و كم فروشی و گران فروشی خط كشید، و در مسائل قضائی صادقانه برخورد كرد و از دروغ ونیرنگ و خلاف پرهیز كرد و از جهاد كه عزت جامعه است هیچگاه عقب نشینی و فرار نكرد، برای همیشه عید خواهد داشت و دائماً شاداب و بانشاط خواهد بود. عید فطر به همین جهت به عنوان عید اعلام شده كه جامعه تلاش كند با عمل به دستورات الهی همیشة سال را عید داشته باشد.
عید است و بود قبله جانم كویت // كردم طلب هلال از ابرویت
یك ماه ستاره ریختم با یادت // ای مهر بده عیدی من از رویت (25)
پی نوشت :
1) اصول مداحی، ناصری نژاد، انتشارات نصایح، ششم، 1383، ج1، ص672.
2) مناسك حج، امام خمینی رحمه الله ، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ص 131- 159.
3) نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، ص732، حكمت 428.
4) اعلی/ 14.
5) راغب اصفهانی، المفردات، تهران، دفتر نشر الكتاب، دوم، ص213.
6) تفسیر نمونه، ناصر مكارم شیرازی، تهران، دارالكتب الاسلامیه، ج 27، ص47.
7) مبلّغان عزیز موارد قسم را برای مردم بیان فرمایند.
8) شمس/ 9.
9) من لایحضره الفقیه، ابی جعفر الصدوق، محمد بن علی بن الحسین، تحقیق از شیخ محمدجواد الفقیه، بیروت، دارالاضواء، چاپ سوم، 1413 ه ـ 1992 م، ج1، ص 436 ـ 438. خطبه چنین است: A الحمدلله الذی خلق السموات و الارض و جعل الظلمات والنور ثم الذین کفروا بربهم یعدلون لانشرک بالله شیئا ولا نتخذ من دونه ولیا، والحمدلله الذی له ما فی السموات وما فی الارض وله الحمد فی الدنیا والآخره وهو الحکیم الخبیر یعلم مایلج فی الارض ومایخرج منها وما ینزل من السماء وما یعرج فیها وهو الرحیم الغفور کذلک الله لا اله الا هو الیه المصیر، والحمد لله الذی یمسک السماء أن تقع علی الارض الا باذنه ان الله بالناس لرؤوف رحیم، اللهم ارحمنا برحمتک و أعممنا بمغفرتک إنک انت العلی الکبیر، والحمد لله الذی لامقنوط من رحمته ولا مخلو من نعمته ولا مؤیس من روحه ولا مستنکف عن عبادته، بکلمته قامت السموات السبع، واستقرت الارض المهاد، و ثبتت الجبال الرواسی، و جرت الریاح اللواقح، وسار فی جوالسماء السحاب، وقامت علی حدودها البحار و هو اله لها وقاهر، یذل له المتعززون، ویتضائل له المتکبرون، ویدین له طوعا وکرها العالمون نحمده کما حمد نفسه و کما هو اهله و نستعینه و نستغفره و نستهدیه، و نشهد أن لا اله الا الله وحده لا شریک له یعلم ماتخفی النفوس، وما تجن البحار، وما تواری منه ظلمة ولا تغیب عنه غاثبة، وما تسقط من ورقة من شجرة ولا حبة فی ظلمة الا یعلمها لااله الا هو ولا رطب ولا یابس الا فی کتاب مبین، و یعلم ما یعمل العاملون و ای مجری یجرون والی ای منقلب ینقلبون و نستهدی الله بالهدی و نشهد ان محمدا عبده و نبیه و رسوله الی خلقه و امینه علی وحیه و انه قد بلغ رسالات ربه وجاهد فی الله الحائدین عنه العادلین به، و عبدالله حتی اتاه الیقین صلی الله علی محمد و آله، اوصیکم عباد الله بتقوی الله الذی لاتبرح منه نعمة ولا تنفد منه رحمة ولا تستغنی العباد عنه ولا یجزی انعمه اعمال العاملین، الذی رعب فی التقوی و زهد فی الدنیا و حذر المعاصی و تعزز بالبقاء و ذلل خلقه بالموت والفناء، والموت غایة المخلوقین، و سبیل العالمین، و معقود بنواصی الباقین لایعجزه اباق الهاربین و عند حلوله یأسر اهل الهوی، یهدم کل لذة ویزیل کل نعمة و یقطع کل بهجة والدنیا دار کتب الله لها الفناء و لاهلها منها الجلاء، فاکثرهم ینوی بقائها و یعظم بناءها، و هی حلوه خضره قد عجلت للطالب والتبست بقلب الناظر و یضنی ذوالثروة الضعیف و یحتویها الخائف الوجل فارتحلوا منها یرحمکم الله باحسن مابحضرتکم، ولا تطلبوا منها اکثر من القلیل، ولا تسئلوا منها فوق الکفاف وارضوا منها بالیسیر، ولا تمدن اعینکم منها الی ما متع المترفون به، واستهینوابها ولا توطنوها واضروا بانفسکم فیها، و ایاکم والنعم والتلهی والفاکهات فان فی ذلک غفلة واغترار، الا ان الدنیا قدتنکرت و ادبرت واحلولت و اذنت بوداع الا و ان الاخره قد رحلت فاقبلت و اشرفت و اذنت باطلاع، الا و ان المضمار الیوم والسباق غدا الا و ان السبقة الجنة والغایة النار، الا افلا تائب من خطیئته قبل یوم منیته، الا عامل لنفسه قبل یوم بؤسه و فقره، جعلنا الله وایاکم ممن یخافه و یرجو ثوابه، الا ان هذا الیوم یوم جعله الله لکم عیدا و جعلکم له اهلا فاذکروا الله یذکرکم وادعوه یستجب لکم وادوا فطرتکم فانها سنة نبیکم و فریضة واجبة من ربکم، فلیؤدها کل امرئ، منکم عنه و عن عیاله کلهم ذکرهم وانثاهم و صغیرهم و کبیرهم و حرهم و مملوکهم، عن کل انسان منهم صاعا من بر او صاعا من تمر اوصاعا من شعیر، و اطیعوا لله فیما فرض الله علیکم و امرکم به من اقام الصلاه و ایتاء الزکاه و حج البیت و صوم شهر رمضان والامر بالمعروف والنهی عن المنکر والاحسان الی نسائکم و ماملکت ایمانکم، و اطیعوا الله فیما نهاکم عنه من قذف المحصنه و اتیان الفاحشه و شرب الخمر و بخس المکیال و نقص المیزان و شهادة الزور والفرار من الزحف، عصمنا الله و ایاکم بالتقوی و جعل الاخره خیرا لنا و لکم من الاولی؛ ان احسن الحدیث و ابلغ موعظة المتقین کتاب الله العزیز الحکیم اعوذ بالله من الشیطان الرجیم. (بسم الله الرحمن الرحیم قل هو الله احد الله الصمد لو یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد)
10) همان، ص 436.
11) همان، ص 436 ـ 437
12) همان، ص437.
13) همان.
14) همان.
15) همان، ص437.
16) بقره/183.
17) من لایحضره الفقیه، ج1، ص437.
18) همان، ص438.
19) همان، ص437.
20) همان، ص437.
21) همان، ص438.
22) بقره/152.
23) من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 438.
24) همان، ص438.
25) اصول مداحی، همان، ص 672.
منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره 72 .
سید جواد حسینی
بازدیدها: 81 مرتبه
مجموعه مربوطه امام علی (ع) واقعه غدیر خم
سایر مطالب این مجموعه: « مناظره امام علی(ع) با معاویه
نوشتن نظر
پیام *پیام خود را وارد کنید... نام * ایمیل * آدرس وب سایت
بازگشت به بالا
(ح) تمام حقوق این سایت برای موسسه فرهنگی موعود محفوظ میباشد.
بالای صفحه
کلیدواژه ها:
www.montazeranmonji.ir/node/2978
ذخیره آدرس لینک بر روی دستگاه
اشتراک گذاری مطلب
دانلود عکس مطلب
نگاهی به عید سعید فطر
عيد فطر، ندبه دلتنگی در فراق امام عصر عج
به فرموده امام محمد باقر علیه السلام٬ آرزوی تحقق وعده الهی و استقرار حكومت جهانی عدل مهدوی ٬ بهترین پاداش و عیدی است كه باید در روز عید فطر از خداوند متعال ٬ آن را درخواست نمود.
گروه آیین و اندیشه فرهنگ نیوز- مصطفی امیری: مهم ترین آداب بیرون آمدن از مهمان سراى الهى در ماه رمضان ٬ در عید فطر ٬ آشكار می شود كه روزه دار به خویش بنگرد و در واپسین لحظه هاى این ماه ٬ خود را ارزیابى كند كه تا چه اندازه به هدف این مهمانى الهى نزدیك شده است؟ آیا احساس می كند كه به یك دگرگونى معنوى دست یافته است ٬ یا در همان نقطه اى مانده كه در آغاز ماه رمضان ٬ بوده است؟
عید فطر ٬ روز پاداش
این عید، عید اسلامی «فطر »است كه عید همگان و عید عموم طبقات و افراد است؛ اَسئَلُكَ بِحَقِّ هذَا الیومِ الَّذِی جَعَلتَهُ لِلْمُسلِمینَ عیداً، عیدی كه خدا آن را برای همه مسلمانان قرار داده و همه را در آن شریك فرموده است.
تشریفات مادّی، تقدیم هدایا و تحفههای گرانبها ـ چنانچه پیش از اسلام در اعیاد رسم بود ـ در این عید مرسوم نیست .زیردستان موظّف به دیدار زمامداران نیستند و كارگر و كارفرما، افسر و سرباز، فقیر و غنی، همه اقشار و طبقات باید در صف بندگی خدا و دعا و عبادت برادرانه بایستند.
در روز «عید فطر »همه مسلمانان در سراسر جهان، غرق احساس افتخار بوده و سربلند و سرافرازند كه ماه مبارك رمضان را با توفیق به پایان رسانده و از بركات معنوی و تربیتی آن مستفیض شدهاند. و خدا را شكر مینمایند كه یكی از بزرگترین كلاسهای تربیتی اسلام را در طی یك ماه گذرانده و از درسهایی كه در آنها داده شده، به اندازه استعداد و آمادگی خود استفاده كرده.
در این روز، مسلمانان از یك جهاد حسّاس و خطرناك، فاتحانه و پیروزمندانه باز میگردند. این جهاد، جهاد با نفس، جهاد با امیال و غرایز حیوانی و لذایذ نفسانی است .بازداشتن نفس از كامگیریهای شهوانی، نگهداری نفس از خوردن غذاهای لذیذ و نوشیدنیهای شیرین و خوشگوار، خودداری از چشم چرانی و هوسهای شیطانی، از دروغ، غیبت، خشم و غضب، بدخویی و ترشرویی، تكبّر و جاهطلبی و دوری از هر معصیت و گناه دیگر در این میدان جهاد، فتح و پیروزی است.
عید فطر، روز اول ماه شوال است .این روز از مهم ترین اعیاد مسلمانان است که در کشورهای اسلامی، معمولاً با تعطیلات رسمی همراه است .در این روز، روزه حرام است و مسلمانان، نماز عید برگزار می کنند. پرداخت زکات فطره در این روز بر مسلمانان واجب است.
شایسته است در آخرین جمعه ماه رمضان ٬ دعای وداع با ماه رمضان ٬ را زمزمه کنید و خویشتن را برای وداع با ماه مهمانی خدا ٬ مهیا سازید. جابر بن عبد لله انصاری ٬ از پیامبر اکرم ٬ چنین نقل می کند:
دخلت على رسول الله صلى الله علیه و آله فی آخر جمعة من شهر رمضان، فلما بصر بی، قال لی: «یا جابر، هذا آخر جمعة من شهر رمضان، فودعه و قل: اللهم لا تجعله آخر العهد من صیامنا إیاه، فإن جعلته فاجعلنی مرحوما، و لا تجعلنی محروما. فإنه من قال ذلك ظفر بإحدى الحسنیین، إما ببلوغ شهر رمضان من قابل و إما بغفران الله و رحمته». [1]
در آخرین جمعه ماه رمضان، خدمت پیامبر خدا رسیدم .چون مرا دید، به من فرمود «:اى جابر ! این آخرین جمعه ماه رمضان است .با آن خداحافظى كن و بگو ":خداوندا !آن را آخرین روزه دارى ما در این ماه قرار مده، و اگر چنین قرار دادى، مرا آمرزیده قرار بده و محرومم مگردان!". هر كس چنین بگوید، به یكى از دو نیكى میرسد :یا به ماه رمضان آینده میرسد، یا به آمرزش و رحمت الهی، نایل میشود».
آداب و اعمال روز عید فطر
تکبیر بعد از نماز صبح
پس از نماز صبح، تكبیراتى كه در شب عید پس از نماز مغرب و عشاء خواندید، را مجددا تکرار کنید:
«اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ وَ لِلَّهُ الْحَمْدُ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى مَا هَدَانَا وَ لَهُ الشُّكْرُ عَلَى مَا أَوْلَانَا».
از امام صادق، نقل شده است:
«إن فی الفطر تكبیرا».قلت: متى؟قال: «فی المغرب لیلة الفطر، و العشاء، و صلاة الفجر، و صلاة العید ثم ینقطع، و هو قول الله تعالى: «و لتكملوا العدة و لتكبروا الله على ما هداكم» [2] و التكبیر أن یقول:الله أكبر الله أكبر الله أكبر، لا إله إلا الله و الله أكبر، و لله الحمد على ما هدانا، و له الشكر على ما أولانا». [3]
«در عید فطر، تكبیر است». گفتم: كى؟ فرمود: «درنماز مغرب شب عید فطر و نماز عشا و نماز صبح و نماز عید فطر. سپس قطع میشود. و این، همان كلام الهی است كه: «شما را به كمال برسانید و خدا را بر اینكه هدایتتان كرده، تكبیر بگویید». و تكبیر، آن است كه بگوید: الله أكبر، الله أكبر، الله أكبر، لا إله إلا الله والله أكبر، ولله الحمد على ما هدانا، و له الشكر على ما أولانا.
و شایسته است که مومنین، بعد از طلوع آفتاب عید فطر برای اقامه نماز عید از منزل، خارج شوند. از امام صادق نقل شده است:
كان رسول الله صلى الله علیه و آله یخرج بعد طلوع الشمس. [4]
پیامبر خدا ٬ پس از طلوع خورشید ٬ برای نماز عید ٬ بیرون می رفت.
افطار قبل از نماز عید فطر
روزه٬ در عید فطر٬ حرام است. در روز عید فطر٬ مستحب است انسان قبل از نماز عید فطر به چیز شیرینی همچون خرما و کشمش٬ انجیر٬ عسل و ... روزه خود را باز کند. «شیخ مفید» نیز فرموده است: مستحب است مقدار کمى از تربت سیدالشهدا٬ امام حسین علیه السلام٬ را تناول نماید که شفاى هر دردى است. [5] همچنین زکات فطره را به فقیر بپردازد و یا کنار بگذارد و آنگاه رهسپار نماز عید فطر شود. از امام باقر نقل شده است:
كان أمیرالمؤمنین علیه السلام لا یأكل یوم الأضحى شیئا حتى یأكل من اضحیته، و لا یخرج یوم الفطر حتى یطعم و یؤدی الفطرة، ثم قال علیه السلام: و كذلك نحن. [6]
«امیرمؤمنان علیه السلام روز عید قربان، چیزى نمی خورد تا آن كه از قربانى خود بخورد و روز عید فطر، بیرون نمی رفت، مگر آن كه چیزى بخورد و زكات فطره را بپردازد». سپس فرمود: «ما نیز چنین می کنیم».
و نیز در منابع حدیثی اهل سنت نیز نقل شده است:
كان النبی صلى الله علیه و آله لا یخرج یوم الفطر حتى یطعم، و لا یطعم یوم الأضحى حتى یصلی. [7]
روز عید فطر ٬ پیامبر صلى لله علیه و آله براى نماز بیرون نمی رفت ٬ تا آن كه چیزى می خورد و روز عید قربان ٬ چیزى نمی خورد ٬ تا آن كه نماز عید را می خواند.
بنابراین ٬ مومنین باید در عید فطر ٬ بعد از طلوع آفتاب ٬ افطار كنند و زكات فطره را هم بپردازند یا جدا نمایند و بعد ٬ نماز عید را بخوانند.
غسل و پوشیدن لباس نیکو
شایسته است در هنگام اجتماع عظیم مسلمین در روز عید فطر، انسان بهترین لباس و زینت را بر تن داشته باشد و خویشتن را به بهترین عطر، خوشبو نماید. از امام صادق نقل شده است:
«ینبغی لمن خرج إلى العید أن یلبس أحسن ثیابه، و یتطیب بأحسن طیبه».و قال فی قول الله عز و جل: «یا بنی آدم خذوا زینتكم عند كل مسجد و كلوا و اشربوا و لا تسرفوا إنه لا یحب المسرفین»، قال: «ذلك فی العیدین و الجمعة». [8]
«كسى كه براى نماز عید بیرون می رود ٬ سزاوار است بهترین جامه هایش را بپوشد و خود را با بهترین عطر ٬ خوشبو سازد». و درباره آیه « اى فرزندان آدم! زینت خود را در هر سجده گاه با خود بردارید و بخورید و بنوشید و اسراف نكنید ٬ كه او اسرافكاران را دوست نمی دارد» فرمود: « این٬ در روز عید فطر و عید قربان و جمعه است »
و نیز شایسته است ٬ که غسل نماید و وقت آن به فرموده «شیخ طوسى» بعد از طلوع فجر است تا قبل از زمان بجا آوردن نماز عید فطر. [9]
پرداخت زکات فطره قبل از نماز عید فطر
پیش از نماز عید فطر، انسان باید زکات فطره را جدا سازد .اگر دسترسى به فقیر و مستحق شرعی، دارد بپردازد و الاّ کنار بگذارد، براى هر نفر یک صاع (حدود سه کیلو ) از گندم یا موادّ غذایى دیگر که در آن شهر غذاى غالب مردم محسوب مى شود، باید پرداخت گردد. از امام صادق، نقل شده است:
«إن أخرجتها قبل الظهر فهی فطرة، و إن أخرجتها بعد الظهر فهی صدقة و لا یجزیك».قلت: فاصلی الفجر و أعزلها فتمكث یوما، أو بعض یوم آخر، ثم أتصدق بها.قال: «لا بأس هی فطرة إذا أخرجتها قبل الصلاة». [10]
«اگر فطریه را پیش از ظهر روز عید [از امول] جدا كنید و بپردازید، زكات فطره محسوب میشود و اگر بعد از ظهر بپردازید، صدقه است و زکات فطره محسوب نمیشود». (روای می گوید)گفتم: پس، نماز صبح را میخوانم و فطریه را كنار میگذارم. پس، یك روز، یا تا بخشى از روز دیگر، (فطریه در نزد من) میماند. سپس آن را میدهم. امام فرمود: «اشكالى ندارد. اگر فطریه را قبل از نماز جدا كرده باشى، زکات فطره محسوب میشود.
زكات فطره ٬ مكمل و تمام كننده روزه است؛ همان گونه كه درود و صلوات بر پیامبر اسلام صلى لله علیه و آله مكمل و تمام كننده نماز است .
إن من تمام الصوم إعطاء الزكاة یعنی الفطرة كما أن الصلاة على النبی صلى الله علیه و آله من تمام الصلاة؛ لأنه من صام و لم یؤد الزكاة فلا صوم له إذا تركها متعمدا، و لا صلاة له إذا ترك الصلاة على النبی صلى الله علیه و آله، إن الله عز و جل قد بدأ بها قبل الصلاة، قال: «قد أفلح من تزكى و ذكر اسم ربه فصلى». [11]
از كمال روزه ٬ پرداخت زكات (یعنى فطریه) است، همان گونه كه صلوات بر پیامبر صلى لله علیه و آله از كمال نماز است؛ چرا كه هر كس روزه بدارد٬ اما زكات نپردازد اگر به عمد ترك كرده باشد٬ براى او روزه اى نیست٬ و نیز كسى كه صلوات بر پیامبر صلى لله علیه و آله را ترك كند٬ نمازى براى او نیست. خداى متعال٬ پیش از نماز٬ زكات را گفته است؛ فرموده است: « رستگار شد كسى كه زكات داد و نام پروردگارش را یاد كرد ٬ و نماز خواند».
در روایتی از امام صادق، حکمت پرداخت زکات فطره، ایمنی از مرگ، شمرده شده است. در کتاب کافی مرحوم کلینی نقل شده است که امام صادق علیه السلام خطاب به یکی از اصحاب چنین فرمود:
«اذهب فأعط عن عیالنا الفطرة، و أعط عن الرقیق و اجمعهم، و لا تدع منهم أحدا؛ فإنك إن تركت منهم إنسانا تخوفت علیه الفوت».قلت: و ما الفوت؟ قال: «الموت». [12]
«برو و از سوى خانواده ما٬ فطریه بپرداز و از سوى بردگان هم بپرداز و همه را حساب كن و كسى از آنان را وا مگذار؛ چرا كه اگر یكى از آنان را واگذارى٬ از فوت او بیمناكم». گفتم: فوت چیست؟ فرمود: «مردن».
فواید پرداخت فطره چیست؟
«زكات فطره» به اتفاق شیعه و اهل سنت، واجب است و در احادیث اسلامی دینى براى آن، فلسفه و فواید متعددى برشمرده است كه مهمترین آنها عبارت است از:
1. زكات فطره مكمل و تمام كننده روزه است؛ همان گونه كه درود و صلوات بر پیامبر اسلام صلى لله علیه و آله مكمل و تمام كننده نماز است. [13]
2. باعث قبولى روزه ماه مبارك رمضان می گردد. [14]
3. موجب حفظ انسان از مرگ در آن سال می شود. [15]
4. باعث سلامتى جسم و پاكسازى روح از رزایل اخلاقى است. [16]
5. مكمل و تمام كننده زكات مال است. [17]
دعا هنگام خروج از منزل
از خادم امام رضا نقل شده است که ایشان هنگام خروج برای نماز عید فطر، در کنار درب منزل ایستادند و چنین فرمودند:
الله أكبر، الله أكبر، الله أكبر (الله أكبر) على ما هدانا، الله أكبر على ما رزقنا من بهیمة الأنعام، و الحمد لله على ما أبلانا نرفع بها أصواتنا. [18]
لله أكبر ٬ لله أكبر ٬ لله أكبر ٬ لله أكبر بر آن كه هدایتمان كرد. لله أكبر بر آن كه ما را از چارپایان ٬ روزى داد. خدا را سپاس بر آن كه ما را آزمود. صداهایمان را به این ذكر بلند می کنیم.
پیوسته تکبیر گفتن
بنابر نقل کتب حدیثی اسلامی، در سیره معصومین چنین ذکر شده است از لحظه خروج از منزل تا مصلی، پیوسته تکبیر، می گفتند.
إن رسول الله صلى الله علیه و آله كان یكبر یوم الفطر من حین یخرج من بیته حتى یأتی المصلى. [19]
پیامبر خدا در روز عید فطر ٬ از لحظه اى كه از خانه اش بیرون آمد تا وقتى به مصلی می رسید ٬ پیوسته تكبیر می گفت.
آداب نماز عید فطر
در نخستین روز ماه شوال٬که «عید فطر» است٬ پس از یک ماه عبادت و روزه٬ به شکرانه این توفیق حضور در مهمانی خدا٬ نماز باید خواند. نماز عید فطر٬ در هنگام حضور امام معصوم مثل نماز جمعه٬ واجب است و اما در هنگام عصر غیبت امام عصر٬ انفرادى خواندن آن٬ مستحب است. پس چون روز عید فطر٬ شود٬ مستحب است پس از طلوع خورشید٬ غسل كرده٬ پاكیزه ترین جامه هایتان را بپوشید٬ لباس را به خوشبوترین عطر٬ معطر نمائید و براى نماز عید به محل تجمع مردم در شهر بروید.
وقت نماز عید فطر٬ از اول آفتاب روز عید٬ تا ظهر است ولى بهتر است که درآغاز روز٬ پس از بلند شدن آفتاب بخوانند.
مسافرت قبل ازنماز عید فطر٬ شایسته نیست
نماز عید فطر، فضیلت و ثواب بسیار ذکر شده است به گونه ای که شایسته است، اگر انسان قصد سفر دارد، ابتدا نماز عید فطر را بخواند و آنگاه مسافرت کند. از امام صادق، نقل شده است:
إذا أردت الشخوص فی یوم عید، فانفجر الصبح و أنت بالبلد، فلا تخرج حتى تشهد ذلك العید. [20]
هرگاه روز عید قصد سفر دارى، اگر صبح دمید و تو در شهر بودى، بیرون مرو تا آن كه در [مراسم] آن عید، حضور یابى.
همه خانواده در نماز عید، شرکت کنند
شایسته است تمام اهل خانواده و فرزندان در نماز عیدین، شرکت کنند. چرا که خداوند، نظر رحمت خویش را در عید فطر و قربان، گسترانیده است. از پیامبر اکرم، نقل شده است:
إن الله تعالى یطلع فی العیدین إلى الأرض، فابرزوا من المنازل تلحقكم الرحمة. [21]
خداوند متعال در روز عید فطر و عید قربان، به زمین با عنایت می نگرد. پس، از خانه ها بیرون آیید تا رحمت به شما برسد.
كان رسول الله صلى الله علیه و آله لا یكاد یدع أحدا من أهله یوم عید إلا أخرجه. [22]
پیامبراکرم، روزعید،هیچ یك از خانواده اش را وانمى نهاد،مگر آنكه او را از منزل بیرون مى برد.
كان رسول الله صلى الله علیه و آله یأمر بناته و نساءه أن یخرجن فی العیدین. [23]
پیامبر خدا به دختران و همسرانش دستور مى داد كه روز عید [براى نماز] بیرون بروند.
نماز عید را در زیر آسمان، بخوانید
نماز عیدین (عید فطر و عید قربان) شایسته است در خانه و مکان های مسقف، خوانده نشود. بلکه زیر آسمان، نماز اقامه شود و پیشانی بر زمین، گذاشته شود. از امام صادق نقل شده است:
لا یصلى فی العیدین فی السقائف و لا فی البیوت؛ فإن رسول الله صلى الله علیه و آله كان یخرج فیها حتى یبرز لافق السماء، و یضع جبهته على الأرض. [24]
در عید فطر و عید قربان٬ نماز٬ زیر سایه بان ها و در خانه ها خوانده نمی شود؛ چرا كه پیامبر خدا در آن روزها بیرون می رفت تا برابر افق هاى آسمان قرار بگیرد ٬ و پیشانی اش را بر زمین می گذاشت.
عن أبی عبد الله عن أبیه علیهما السلام أنه كان إذا خرج یوم الفطر و الأضحى أبى أن یؤتى بطنفسة یصلی علیها، یقول: «هذا یوم كان رسول الله صلى الله علیه و آله یخرج فیه حتى یبرز لافاق السماء، ثم یضع جبهته على الأرض». [25]
از امام صادق علیه السلام ٬ درباره پدرش علیه السلام روایت شده كه چون روز عید فطر و عید قربان بیرون می رفت ٬ نمی گذاشت زیراندازى را كه روى آن نماز می خواند ٬ بیاورند و می فرمود: «امروز٬ روزى است كه پیامبر خدا بیرون می رفت تا در برابر آفاق آسمان قرار بگیرد». سپس پیشانی اش را بر زمین می نهاد.
نماز عید در خانه و مسجد سقف دار، خوانده نشود
از امام صادق، نقل شده است که بهتر و شایسته است که نماز عید، در خانه و مسجد مسقف، خوانده نشود بلکه در زمین باز و زیر آسمان، اقامه شود. از امام صادق نقل شده است:
لا ینبغی أن تصلى صلاة العیدین فی مسجد مسقف، و لا فی بیت، إنما تصلى فی الصحراء أو فی مكان بارز. [26]
سزاوار نیست كه نماز عید فطر و عید قربان، در مسجد سقفدار خوانده شود و نه در خانه؛ بلكه در صحرا یا جاى باز خوانده می شود.
کراهت روزه تا سه روز پس از عید فطر
در برخی روایات توصیه شده است که تا سه روز پس از عید فطر، از روزه گرفتن خودداری شود. از امام صادق علیه السلام نقل شده است:
لا صِیامَ بَعْدَ الاَْضْحی ثَلاثَةَ اَیّامٍ وَلا بَعْدَ الْفِطْرِ ثَلاثَةَ اَیّامٍ اِنَّها اَیّامُ اَکْلٍ وَ شُرْبٍ. [27]
تا سه روز پس از عید قربان و عید فطر، روزه داشتن روا نیست .این روز،سه روزهای خوردن و آشامیدن است.
نماز عید فطر
نماز عید فطر، دو ركعت است كه در ركعت اول، بعد از خواندن سوره حمد وسوره "اعلی"، باید "پنج تكبیر" بگوید و بعد از هر تكبیر یك قنوت بخواند و بعد از قنوت پنجم، تكبیر "ششم" را بگوید و بـه ركـوع رود و دو سـجده بجا آورد و برخیزد
و در ركعت دوم،بعد از خواندن سوره حمد و سوره "غاشیه" و یا سوره "والشمس"،"چهار تكبیر" بگوید و بعد از هر تكبیر، قنوت بخواند و تكبیر "پنجم" را بگوید و به ركوع رود وبعد از ركوع، دو سجده كند وتشهد بخواند و نماز را سلام دهد.
در قنوت نماز عید فطر، بهتر است ایـن دعـا را بـخوانند:
اللَّهُمَّ أَهْلَ الْكِبْرِیاءِ وَ الْعَظَمَةِ وَ أَهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَرُوتِ وَ أَهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ وَ أَهْلَ التَّقْوَى وَ الْمَغْفِرَةِ أَسْأَلُكَ بِحَقِّ هَذَا الْیوْمِ الَّذِی جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمِینَ عِیداً وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهِ عَلَیهِ وَ آلِهِ ذُخْراً وَ شَرَفاً وَ مَزِیداً أَنْ تُصَلِّی عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُدْخِلَنِی فِی كُلِّ خَیرٍ أَدْخَلْتَ فِیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُخْرِجَنِی مِنْ كُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ صَلَوَاتُكَ عَلَیهِ وَ عَلَیهِمْ أَجْمَعِینَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ خَیرَ مَا سَأَلَكَ مِنْهُ عِبَادُكَ الصَّالِحُونَ وَ أَعُوذُ بِكَ فِیهِ مِمَّا اسْتَعَاذَ مِنْهُ عِبَادُكَ الصَّالِحُونَ.
در نماز عید هم مثل نمازهاى دیگر، مأموم باید غیر از حمد و سوره چیزهاى دیگر نماز را خودش بخواند.
و بعد از نماز،سلام تسبیح حضرت زهرا (س) را بخواند و بعد از نماز عید، دعاهاى بسیار وارد شده است و شاید بهترین آنها دعاى چهل و ششم صحیفه سجادیه، باشد.
مستحب است که نماز عید در زیر آسمان و بر روى زمین بدون فرش و بوریا واقع شود و وقتی انسان، برگردد ازمصلى و محل نماز عید فطر،از غیر آن راهی که رفته بود، برگردد همانطور نقل شده است که پیامبر چنین میکرد. و نیز در زمان غیبت امام عصر،مستحب است بعد از نماز عید فطر،دو خطبه بـخـوانـند.
عید فطر ٬ صحنه ای از قیامت
از آثار تربیتى و سازنده نماز عید فطر ٬ آنست که در آن اجتماع و حضور ٬ نیازمندانه در مصلاى بى سقف ٬ انسان ٬ به یاد خدا ٬ قیامت و نیازمندى خویش به رحمت الهى می افتد و صحنه قیامت در نظرها مجسم می شود. یادآورى قیامت در آن روز ٬ سفارش امیر المؤمنین (ع) است. در روایت است که امام على (ع) در روز فطر در خطبه اى که خواند ٬ این روز را ٬ "أشبه بیوم قیامكم" ٬ معرفی و خطاب به مردم ٬ فرمودند:
أیها الناس٬ إن یومكم هذا یوم یثاب فیه المحسنون ویخسر فیه المبطلون٬ وهو أشبه بیوم قیامكم٬ فاذكروا بخروجكم من منازلكم إلى مصلاكم خروجكم من الأجداث إلى ربكم٬ واذكروا بوقوفكم فی مصلاكم وقوفكم بین یدی ربكم٬ واذكروا برجوعكم إلى منازلكم رجوعكم إلى منازلكم فی الجنة. [28]
اى مردم! این روز شما٬ روزى است که نیکان ٬ پاداش می گیرند. در این روز٬ بدکاران٬ زیان می کنند. این روز٬ شبیه ترین روز به قیامت٬ شماست. با بیرون آمدن تان از خانه ها به طرف مصلی٬ بیرون آمدن تان از قبرها را٬ به یادآورید. با توقف خود در مصلی و انتظار نماز٬ توقف در حضور خدا را در صحنه قیامت٬ به خاطر آورید. و با بازگشت خود به خانه ها٬ بازگشت تان را به خانه هاى خود در بهشت یا جهنم را٬ به یاد آورید.
مهم ترین آداب بیرون آمدن از میهمان سراى الهى در ماه رمضان٬ در عید فطر آشكار می شود كه روزه دار به خویش بنگرد و در واپسین لحظه هاى این ماه٬ خود را ارزیابى كند كه تا چه اندازه به هدف این میهمانى الهى نزدیك شده است؟ آیا احساس می كند كه به یك دگرگونى معنوى دست یافته است٬ یا در همان نقطه اى مانده كه در آغاز ماه رمضان٬ بوده است؟
زیرا این روز٬ از سویى سبب شادى و سرور است٬ چراکه هر مسلمانى از انجام وظیفه الهى خوشحال و مسرور است. ولى از سویى چون روز دریافت جوائز و پاداش الهى است٬ انسان در حالت خوف و دلهره به سر مى برد از این که نمى داند اعمال یک ماهه انسان٬ تا چه اندازه مورد قبول قرار گرفته است؟ از اینرو٬ امام حسن مجتبی٬ در شگفت می ماند که چگونه انسان هنگام دریافت اجر خویش٬ به جای عبادت و انجام اعمال عید فطر٬ در بازی و سرگرمی٬ سپری می کند در حالیکه هنوز نامه اعمال خویش را در روز عید فطر٬ دریافت نکرده است و در حالت خوف و رجاء٬ به سر می برد.
نظر الحسن بن علی علیهما السلام إلى الناس فی یوم فطر یلعبون و یضحكون. فقال لأصحابه و التفت إلیهم: « إن لله عز و جل خلق شهر رمضان مضمارا لخلقه یستبقون فیه بطاعته إلى رضوانه٬ فسبق فیه قوم ففازوا و تخلف آخرون فخابوا ٬ فالعجب كل العجب من الضاحك اللاعب فی الیوم الذی یثاب فیه المحسنون ٬ و یخیب فیه المقصرون ٬ و ایم لله لو كشف الغطاء لشغل محسن بإحسانه ٬ و مسی ء بإساءته». [29]
امام مجتبى (ع) روز عید فطر ٬ به عده اى برخورد کردند که (به جای انجام اعمال و آداب عید فطر) ٬ به خنده ٬ بازى و سرگرمی ٬ مشغول بودند. به همراهان خویش ٬ فرمود: خداوند ٬ رمضان را ٬ میدانى براى مسابقه و دستیابى به رحمت و رضوان خویش قرار داده بود ٬که عده اى پیش تاخته و بردند ٬ عده اى هم عقب مانده و باختند. تعجب از آنکه در این روز پاداش ٬ به خنده و بازى ٬ مشغول است ٬ در روزى كه نیكوكاران پاداش می یابند و كوتاهی كنندگان ٬ ناكام می شوند. به خدا سوگند ٬ اگر پرده كنار رود ٬ نیكوكار سرگرم نیكوكارى خود خواهد شد و بدكار ٬ گرفتار بدكارى خویش.
عید فطر، ندبه دلتنگی در فراق امام عصر
از برجستهترین و به یاد ماندنیترین ساعات روز عید فطر، لحظاتی است كه منتظران راستین ظهور حضرت ولیعصر (عجل الله تعالی فرجه) آرزوی دیدار آن حضرت را كرده و در فراقش با دلی مملو از امید اشك حسرت میریزند. از این رو، در اعمال و آداب عید فطر، مستحب است كه دعای ندبه،خوانده شود.
و امنن علینا برضاه، وهب لنا رأفته و رحمته و دعاءه و خیره ما ننال به سعة من رحمتك و فوزا من عندك، و اجعل صلاتنا به مقبولة و ذنوبنا به مغفورة و دعاءنا به مستجابا، و اجعل أرزاقنا به مبسوطة و همومنا به مكفیة و حوائجنا به مقضیة، و اقبل تقربنا إلیك، و انظر إلینا نظرة رحیمة نستكمل بها الكرامة عندك، ثم لا تصرفها عنا بجودك، و اسقنا من حوض جده صلى الله علیه و آله بكأسه و بیده ریا رویا هنیئا سائغا لا ظمأ بعده یا أرحم الراحمین. [30]
(ای خدای بزرگ)، به سبب امام عصر، نمازمان را پذیرفته، گناهانمان را آمرزیده، و دعاهایمان را اجابت شده قرار بده؛ و به سبب امام عصر، روزى هاى ما را گشاده و اندوه هاى ما را كفایت شده و نیازهاى ما را برآورده قرار بده؛ و تقرب جویى ما را به درگاهت بپذیر و با نگاه رحمت بار، بر ما بنگر تا با آن، به كرامت كامل در پیشگاهت نایل آییم، سپس به جود خود، آن نگاه پر مهر را از ما بر نگردان؛ و ما را از حوض جدش صلى الله علیه و آله با جام او و با دست او سیراب كن، سیرابى كامل و گوارا، كه پس از آن، هیچ تشنگى اى نباشد، اى مهربانترین مهربانان!».
آری چنین است، در هنگام اجتماع عظیم مسلیمن، در فراق امام غائب از نظر، باید گریست و ندبه ها فریاد کرد. چگونه است اقامه نماز عید در غیاب امام؟ چگونه است نماز بدون امام؟ چرا که در هر عید، غم و اندوه اهل بیت، تجدید میشود. از امام صادق نقل شده است:
مَا مِنْ عِیدٍ لِلْمُسْلِمِینَ -أَضْحًى وَ لَا فِطْرٍ إِلَّا وَ هُوَ یجَدِّدُ لآِلِ مُحَمَّدٍ فِیهِ حُزْناً قُلْتُ وَ لِمَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُمْ یرَوْنَ حَقَّهُمْ فِی یدِ غَیرِهِمْ. [31]
هیچ عید قربان و عید فطری برای مسلمانان نیست جز آنکه در آن روز غم و اندوده آل محمد علیهم السلام تازه می شود. عرض کردم: چرا؟ فرمودند: زیرا حق اهل بلیت غصب شده است و دولت کریمه عدل الهی مستقر نشده است.
عارف وارسته حاج میرزا جواد آقا ملكی تبریزی٬ استاد امام خمینی٬ در این مورد در كتاب ارزشمند المراقبات٬ می نویسد: بر مؤمن راستین شایسته است امروزه غیبت آن حضرت و غصب حكومت آن حضرت توسط دشمنان٬ سختی حال شیعیان و رعایای او را در دست كافران و فاجران بنگرد و ببیند كه به آنان از قتل نفوس و هتك آبرو و غصب اموال و بدی حال و مقام خواری و ابتذال چه می رسد بایستی خوشحالی او به اندوه زیاد و خنده او به گریه و عید او به مامتم مبدل گردد و به خواندن دعای ندبه بسان زن بچه مرده ای بگرید و فرج او را از خدا بخواهد... باری چون خواستی برای نماز عید بیرون روی كه با امامی نمازگزاری یا خودت امام جماعت شوی برتو است كه از مصیبتی كه برای غیبت امام خودت بر تو وارد شده است غافل نباشی٬ زیرا نماز عید حق خاص اوست و آن از مقامات معروفه اوست.
آری چنین است که باید٬ طبق روایات٬ در اعمال عید فطر٬ برای ظهور امام عصر٬ دعا کرد و در فراق دولت کریمه امام عصر٬ چنین سرود:
اللهم إنا نرغب إلیك فی دولة كریمة تعز بها الإسلام و أهله ٬ و تذل بها النفاق و أهله ٬ وتجعلنا فیها من الدعاة إلى طاعتك والقادة إلى سبیلك ٬ و ترزقنا بها كرامة الدنیا و الآخرة ٬ اللهم ما أنكرنا من حق فعرفناه و ما قصرنا عنه فبلغناه. [32]
[1] بحارالأنوار: 98/ 172/ 1
[2] سوره البقرة- آیه 185
[3] بحار الأنوار: 91/ 116/ 2
[4] بحار الأنوار: 90/ 371/ 23
[5] مسارالشیعه،صفحه 31
[6] بحار الأنوار: 90/ 372/ 25
[7] سنن الترمذی: 2/ 426/ 542
[8] بحار الأنوار: 90/ 373/ 27
[9] مصباح المتهجّد،صفحه 653
[10] الإقبال: 1/ 465
[11] من لا یحضره الفقیه: 2/ 183/ 2085
[12] بحار الأنوار: 47/ 54/ 90
[13] من لایحضره الفقیه، ج 2، ص 183
[14] همان، ص 183
[15] كافى، ج 4، ص 174
[16] مستدرك وسائل الشیعه، ج 7، ص 137
[17] وسائل الشیعه، ج 9، ص 318
[18] الكافی: 1/ 489/ 7
[19] سنن الدارقطنی: 2/ 44/ 6
[20] بحار الأنوار: 83/ 115/ 30
[21] كنز العمال: 8/ 548/ 24104
[22] كنز العمال: 7/ 88/ 18096
[23] كنز العمال: 7/ 88/ 18098
[24] بحارالأنوار: 90/ 374/ 27
[25] من لا یحضره الفقیه: 1/ 508/ 1468
[26] من لا یحضره الفقیه: 1/ 508/ 1467
[27] وسایل الشیعه،ج10،ص519
[28] تنبیه الخواطر: 2/ 157
[29] من لایحضره الفقیه: 2/ 174
[30] بحارالأنوار: 102/ 104
[31] کافی، ج 4، ص 169
[32] بحارالأنوار: ج 91 ص 6
کلیدواژه ها:
www.montazeranmonji.ir/node/2977
ذخیره آدرس لینک بر روی دستگاه
اشتراک گذاری مطلب
دانلود عکس مطلب
- همه
- بیان استاد
- قلم استاد
آثار استاد
خبرنامه سایت منتظران منجی
Stay informed on our latest news!
