کلاس خانواده آسمانی  (16:00-17:00) و شرح زیارت جامعه کبیره (بعد از نماز مغرب و عشاء)  5 شنبه 96/10/14 در حسینیه قرائت قرآن (اثنی عشری) برگزار می گردد. آدرس:  شهرری، خیابان قم، انتهای خیابان آستانه، محوطه پارکینگ حرم، حسینیه قرائت قرآن (أثنی عشری) آرشیو مباحث خانواده آسمانی و شرح زیارت جامعه کبیره

«بد زبانی» از یکسو موجب می‌شود که انسان نتواند معرفت اهل بیت(علیهم السلام) را کسب کند، و از سوی دیگر، برای کسی که کسب معرفت کرده، باعث سلب معرفت می‌شود. گاهی زبان هرز می‌شود؛ دل هرز می‌شود؛ بعد یک دفعه می‌بینی شخص، زحمات چندین ساله اش از بین می رود و واقعاً سقوط می‌کند. زبان موجب آسیب‌های جسمی، روحی و دینی می‌شود و نیز ابدیت انسان را به خطر می‌اندازد. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) می‌فرماید: «زَلّةُ اللّسانِ أنكى‏ مِن إصابَةِ السِّنانِ= لغزش زبان کاری تر از اصابت سر نیزه است». نزدیک به همین مضمون حضرت می‌فرمایند: «زَلّةُ اللِّسانِ أشَدُّ مِن جَرحِ السِّنانِ = لغزش زبان بدتر از زخم سر نیزه است». یکی از دلایلی که افراد در عالم قبر و برزخ و آخرت گرفتار نیش‌های مار و اژدها می‌شوند، این بوده که با تیزی و تندی زبان شان دیگران را می‌گزیدند و شخصیت و آبروی دیگران را به خطر می‌انداختند و روح دیگران را جریحه‌دار می‌کردند. در واقع انسان در آخرت تجسم اعمال خودش را می‌بیند که به این شکل درآمده است. اگر کسی در روابط پدر و مادر یا روابط همسران و با دیگران زبانش را مراقبت نکند و چیزی بگوید که دیگران را آتش بزند و نابود کند، در آخرت، همین اعمال برای خودش مجسم می‌شود و خودش را می‌گزد. علت این که اکثر انسانها پس از مرگ، آرزو می‌کنند که ای کاش در دنیا لال بودند و زبانی برای گفتن نداشتند، همین خصوصیت نابود کنندگی زبان آن ها است. همچنین حضرت فرمودند: «زَلّةُ اللِّسانِ أشَدُّ هَلاكٍ= بدترین هلاکت، لغزش زبان است». گاهی پدر و مادر با یک حرف، فرزندشان را سالها به عقب می‌اندازند یا نابود می‌کنند؛ بطوری که منجر به تباهی دنیا و آخرت فرزند می‌شود. همچنین در روابط دوستانه، گاهی با یک حرف نادرست، یک عشق و دوستی پایدار 20 یا 30 ساله نابود می‌شود. با نیت خوب، گذشته ات را جبران کن گاهی رفتارهایی وجود دارد که انسان را تاریک می‌کند و عقب می‌اندازد و مانع رشد و تعالی معنوی‌اش می‌شود. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) از این رفتارها پناه به خدا می‌برد و می‌فرماید: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی رَمَزَاتِ الاْلحَاظِ، وَسَقَطَاتِ الاْلْفَاظِ، وَ شَهَوَاتِ الْجَنَانِ، وَهَفَوَاتِ اللِّسَانِ = اى خدا! بیامرز مرا براى هر اشاره‌ی كنایه آمیزی را كه با گوشه چشم كردم و هر سخن نابجایی را كه از دهانم بیرون جسته است و نیز خواهش‌هاى دل و لغزش‌هاى زبانم را». این پناه بردن حضرت به خدا برای این مسائل، یعنی اینها می‌تواند هم دنیای ما را خراب کند و هم آخرت ما را. تمام دارایی انسان قلب اوست. بخشی از سلامت یا بیماری قلب هم ناشی از زبان است. پس انسان باید مراقب باشد که گرفتار هرزگی زبان نشود زیرا این موجب هرزگی و بیهودگی دل  می‌شود. به قول مرحوم ملا احمد نراقی که می گوید: «این دل است یا شارع عام است این؟» می‌گوید این دل است که تو داری، یا ۴ راه است که همه می‌آیند و از آن رد می‌شوند و می‌روند. وقتی همه چیز به فکر و ذهن تو خطور می‌کند، پاکی‌اش را از دست می‌دهد و شخص آرامش ندارد. در اینجاست که شیطان حمله‌های خود را از راست، چپ، جلو و عقب شروع می‌کند. انسان برای جلوگیری از این آفت‌ها باید مقابله با شیطان را از دلش شروع کند و با کنترل، دلش را مشغول به زیبایی‌ها، نورانیت‌ها و خوبی‌ها کند. گاهی شخصی از نظر شخصیتی آدمی است که لیاقت دیدن خواب‌های خوب را دارد، لیاقت کشف دارد؛ لیاقت ارتباطات و حضور قلب خوب سر نماز را دارد، اما چون زبانش هرزه‌گویی و بیهوده‌گویی دارد؛ از این پروازها و توفیقات محروم می‌شود. انسان اگر به بخش‌های فوق عقلانی‌اش نرسد و آن را تغذیه نکند تا دائماً آرمان‌ها، انگیزه‌ها، اهداف، کارها، لذت‌های فوق عقلانی خوبی داشته باشد، دیگر در آن بخش پروازی نخواهد داشت. نفس به گونه‌ای است که اگر شما 20 یا 30 سال گناه و آلودگی داشته باشید، می‌توانید با نیت پاک همراه با صداقت، آن گناه‌ها را نابود کنید و از بین ببرید. قرآن کریم هم در یکی از شیرین‌ترین و امیدبخش‌ترین آیاتش می‌فرماید:« إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئَاتِ= محققا خوبی‌ها، بدی‌ها را از میان مى‌‏برد». یعنی همه بدی هایش، تبدیل به خوبی می‌شود. در روایت داریم: «نِیَّةُ المُؤمنِ خَیرٌ مِن عَمَلِهِ= نیت مؤمن از عملش بالاتر است». به این دلیل، نیت خوب رویش می‌کند که صدق دارد. صدق هم یعنی اگر بتواند، حتماً این کار را می‌کند. مثلاً می‌گوید من اگر پول داشتم به گرفتارها کمک می‌کردم، کار خیر برای امام زمان می‌کردم. چنین فردی طبق فرمایش حضرت، در روز قیامت خداوند برای او پرونده‌ای باز می‌کند که پر از اعمال صالح است. اعمالی که او انجام نداده است. پس نیت‌های خوب مؤمن هم می‌تواند گناهانش را ذوب کند. این طور نیست که حتماً عمل خیری را در بیرون انجام بدهد. نه؛ همین که نیت کار خیر را بکند، حسنه برایش می‌نویسند. از طرفی هم روح نورانیتی تولید می‌کند که گناهانش را از بین می‌برد؛ اما شهوت قلب، تمام روح و وجود انسان را تاریک و بی‌خاصیت می‌کند. گاهی انسان لیاقت سربازی و خدمت در لشکر امام زمان را از دست می‌دهد؛ فقط به این خاطر که نمی‌تواند زبانش را  کنترل کند. حضرت امیر در آخرین فراز این دعا می‌فرماید:« لغزش‌های زبان را بر من ببخش». چون لغزش‌های زبان، باعث جنایت انسان می‌شود و انسان را بدبخت می‌کند. تیزی زبان موجب سلب نعمت از انسان می شود  نبی اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) می‌فرمایند:«فِتْنَة اللِّسَانِ أَشَدُّ مِنْ ضَرْبِ السَّیْفِ =فتنه‌ی زبان سخت‌تر از ضرب شمشیر است». زبان نعمت‌های بزرگی را از انسان  سلب می‌کند. مثلاً گاهی انسان از شدت وحشت، تنهایی و فشار مصیبتی که به او وارد آمده، دست به کار ناشایستی می‌زند. در این جا نباید او را سرزنش کرد. اما بعضی افراد سرزنش می‌کنند و حرفی را به همسرشان، پدر یا مادرشان می‌زنند و اعتراض می‌کنند که چرا چنین اتفاقی یا مصیبتی پیش آمده؟ شما به جای این که به او قدرت، صبر و امید بدهید، سرزنشش می‌کنید یا حرف‌های نیشدار و کنایه دار می‌زنید. چون او الان به شما احتیاج دارد و نباید او را از خودتان برانید. یا مثلاً شخصی با ماشین تصادف کرده، بهتر است با انتخاب کلمات خوب، به او آرامش بدهید. بگو: ان شاءالله دفع بلا می‌شود. صدقه است. خدا را شکر که بدتر از این نشد. فدای سرت. حضرت می‌فرماید: «رب کلمة سلبت نعمته= چه بسیار کلمه‌ای که سلب می‌کند نعمت را از انسان». یعنی یک زبان هرز و بد، نعمت‌های زیادی را از انسان سلب می‌کند. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) فرمودند: « کم من دم سفکه فم= چه بسیار خون‌هایی که زبان و گفتار، باعث ریخته شدن آن می‌باشد». یعنی با شمشیر خون نریخته، بلکه با زبان ریخته است. مثلاً در  محیط خانه، زن چیزی می‌گوید که مرد عصبانی می‌شود؛ یا مرد چیزی می‌گوید و زن عصبانی می‌شود؛ یا بچه چیزی می‌گوید بعد می‌بینید که پدر فرزندش یا همسرش را می‌کشد. حضرت همچنین می‌فرمایند: «فاخزن لسانك كما تحزن ذهبك و ورقك فربّ كلمة سلبت نعمة و جلبت نقمة = زبانت را همچون طلا و نقره حفظ کن، زیرا بسیار شده که یک کلمه، نعمتی را از انسان سلب کرده و بلایی را فراهم ساخته است». خارج شدن کلمه بد و تیز و تند، گاهی سبب می‌شود  که شخص توفیق‌ها را از دست‌بدهد و یا آرامش از او سلب شود؛ زندگی‌های زناشویی به هم ریخته می‌شود؛ جایگاهی که یک شخص نزد پدر و مادرش دارد، از او گرفته می‌شود؛ جایگاهی که نزد همسرش دارد، از او گرفته می‌شود و خیلی از موارد دیگر که باعث سلب نعمت‌های بزرگی از انسان می‌شود. بد زبانی حتی سلامت جسم را از انسان می‌گیرد. پس زبان را محافظت کن که نعمت‌های زیادی را از تو نگیرد. در فرمایش دیگری از حضرت آمده: «البلاء موکل بالمنطق= بلا موکل به زبان است». اگر می‌خواهید با خانواده همسرتان راجع به بچه‌ات یا هر کس دیگری حرف بزنید، خیلی مراعات کنید. زبانتان را آزاد نگذارید. هر چه دلت خواست از دهنت گذشت، نگو. زبان/سخن چینی/عاقبت بخیری

اگر کسی دنبال رشد و فضیلت و ساخته شدن است، باید از راه سکوت و ذکر وارد شود. نگوید چرا من با وجود این که استاد خوبی دارم، درس می خوانم و تلاش می کنم، کارهای عبادی ام را هم انجام می دهم، چرا رشد خوبی ندارم؟ چون در جایی ریزش داری و آن «پرحرفی» است. پرحرفی فقط در حرف منفی نیست. حرف مثبت و معمولی هم می تواند باشد. انسان با پرحرفی سقوط می کند. حرف های منفی اش که وحشتناک تر هستند. چون انسان را نابود می کند و به جایی می رساند که شیطان هم دیگر او را نمی پذیرد.   برگرفته از بحث «خانواده آسمانی جلسه 482»

بسیاری از آسیب‌های بدنی و تهدیدهایی که به انسان می‌شود، به خاطر زبان درازی یا بدزبانی است. اگر انسان در هر موقعیتی زبانش را حفظ کند، تا حدود زیادی از این آسیب‌ها در امان می‌ماند. در حالی که با زبان خوش می‌تواند همه چیز را حفظ کند. مهمتر از همه چیز، دین است که مربوط به ابدیت و آخرت انسان است. تحصیل و ارتقای آن، به حفظ و درست به کار بردن زبان بستگی دارد و نابودی‌اش هم به عدم حفظ زبان است. این دو کلمه را خوب دقت کنید: وقتی می‌گوییم: «ارتقا» و «رشد آخرتی» که به حفظ و درست به کار بردن زبان بستگی دارد، یعنی گاهی انسان باید سکوت کند. چون با سکوتش می‌تواند آخرتش را حفظ کند و گاهی هم با درست به کار بردن زبان می‌تواند جهنم‌ها را خاموش و بهشت و قرب الی الله را تحصیل کند. برکت زبان مثل سفینه‌ی فضایی می‌ماند که ما را با سرعت نور به قرب الی الله می‌رساند و نیز به همان میزان می‌تواند ما را از خداوند دور کند. تحصیل قلب سالم در گرو حفظ زبان است نبی اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) می‌فرمایند: «سَلامَةُ الإنسانِ فی حِفظِ اللِّسانِ= سلامت انسان در حفظ زبانش است». این سلامت، همه ابعاد سلامت را در بر می­‌گیرد، یعنی هم سلامت جسم و هم سلامت روح و هم سلامت دین. این که در مورد آخرت خداوند می‌فرماید: «یوم لا ینفع مال و لا بنون الا من اتی الله بقلب سلیم= روزی که نه مال و نه فرزندان و نه هیچ چیز دیگری به درد نمی‌خورد، مگر قلب سالم»، یعنی سهم عمده‌ی قلب سلیم، «زبان» است. با حفظ زبان، سلامت قلب به دست می‌آید. یعنی اگر قلب مریض باشد، می‌توان آن را اصلاح کرد. اما اگر قلب هم سالم باشد، بدزبانی به آن آسیب می‌رساند. کلمات خوب و بد در جسم و روح انسان تاثیرگذارند؛ چه مکتوب و چه ملفوظ «وجود کتبی و وجود لفظی» هر دو تاثیرگذار هستند. مثلا گاهی شما دعا را می‌نویسید و همراه‌تان نگه می‌دارید. این دعا تاثیر خاص خودش را دارد. این وجود کتبی است. گاهی هم آن کلمات را به زبان می‌آورید. این وجود لفظی است که این هم تاثیر خودش را دارد. الفاظ بار و نتیجه دارند. وجود لفظی اثر دارد. مگر می‌شود یک چیزی وجود داشته باشد و اثر نداشته باشد. آدم بدزبان، متوجه نیست که به سلول‌های عصبی، مغزی، قلبی، استخوانی و پوستی خودش آسیب می‌زند. وقتی پدر یا مادر خانواده دائماً کلمات منفی به کار ببرند و نق و غر بزنند، به خودشان یا به هر کس دیگر توهین و بددهنی کنند، علاوه بر این که فضا را آلوده می‌کنند، روح و بدن و حتی سلول‌های بدن خود را نیز، نابود می‌کنند. درحالی که متوجه نیستند چه می‌کنند. پس وقتی صحبت از حفظ زبان می‌شود، باید توجه کنیم که مطلق حفظ را می‌گوییم. حفظ زبان یعنی حفظ همه چیز، و عدم حفظ آن، یعنی نابودی همه چیز. حفظ بدن از کنترل زبان دو نوع است: نگه داشتن از حرف های رکیک و کلمات معصیت بار مثل غیبت، تهمت، فحش، آزار و سرزنش، متلک، تمسخر و .... که به جسم انسان آسیب و صدمه می‌زند و دوم این که حفظ بدن از دیگران است. خیلی وقتها انسان با زبانش حرفی می‌زند که بزرگتر یا قدرت مافوق یا حتی پایین دستی ممکن است قصد بدن انسان را کند و آسیب بزند. اینها خیلی مهم است. پس حفظ، همه اقسام حفظ را شامل می‌شود: هم قلب را می‌گیرد هم بدن و هم دین را شامل می شود. بالاترین فضیلت، سکوت و حفظ زبان است یکی از ارکان رشد معنوی سکوت است. یعنی انسان اگر بخواهد رشد و قدرت پیدا کند و به قرب برسد و تشبه به اهل بیت علیهم‌السلام حاصل کند، لازم نیست کارهای خیلی زیاد و سختی را انجام بدهد؛ بلکه کافیست که فقط زبانش را حفظ و کنترل کند. هر چه به فکرش آمد، بیان نکند. با سکوت، زبانش را نگه دارد. این خیلی مهم است. امیرالمومنین علی (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «حِفظُ اللِّسانِ و بَذلُ الإحسانِ مِن أفضَلِ فَضائلِ الإنسانِ= حفظ زبان و بذل محبت از بالاترین فضیلت های انسان است»، اگر به دنبال رشد معنوی و ارتباط با غیب هستیم، باید در حفظ زبان تلاش کنیم. پیامبر اکرم بزرگترین مانع ارتباط با غیب را در زیاد حرف زدن دانسته و می‌فرماید: «لو لاتکثیر فی کلام= اگر شما زیاد حرف نمی‌زدید»، تاکید می‌فرماید که اگر زیاد حرف نمی‌زدید، هر چه که من می‌دیدم، شما هم می‌دیدید. این یعنی حفظ زبان در مکاشفه و رشد معنوی تا حد ارتباط با غیب اثرگذار است. یعنی در میزان و نحوه‌ی ارتباط ما با خانواده آسمانی و اهل غیب تاثیر دارد. صمت و جوع و سحر و خلوت و ذکری به دوام       ناتمامان جهان کند این پنج تمام یعنی کسی که می‌خواهد کامل بشود و به اوج برسد، به پنج چیز نیاز دارد: سکوت، گرسنگی (البته گرسنگی معقول و با برنامه و نه منفی)، سحر (یعنی بیداری و خلوت که باز مربوط به سکوت است)، ذکر دائم و پنجم حفظ زبان. تعجب نکنید که فلان کس که اهل گناه بود، چطور رشد کرد و ارتقا و جهش معنوی پیدا کرد؟ خانم یا آقایی که 20سال گناه و فحشا داشته، چطور توانسته این همه جرم و جنایت و گرفتاری را از خودش دور کند و به نورانیت برسد؟ سکوت و خلوت است که  باعث می‌شود انسان بتواند گذشته خود را جبران و بازسازی کند و به پرواز و رشد و غیب برسد. پس اگر کسی دنبال رشد و فضیلت و ساخته شدن است، باید از راه سکوت و ذکر وارد شود. نگوید چرا من با وجود این که استاد خوبی دارم، درس می‌خوانم و تلاش می‌کنم، کارهای عبادی‌ام را هم انجام می‌دهم، چرا رشد خوبی ندارم؟ چون در جایی ریزش داری و آن «پرحرفی» است. پرحرفی فقط در حرف منفی نیست. حرف مثبت و معمولی هم می‌تواند باشد. انسان با پرحرفی سقوط می‌کند. حرف‌های منفی‌اش که وحشتناک تر هستند. چون انسان را نابود می‌کند و به جایی می‌رساند که شیطان هم دیگر او را نمی‌پذیرد. «حفظ زبان» عیب ها را می پوشاند  یکی دیگر از خیرات و برکات حفظ زبان، پوشیده شدن عیوب انسان است. امیرالمومنین می‌فرماید: «مَن حَفِظَ لِسانَهُ سَتَرَ اللّه ُ عَورَتَهُ = کسی که زبانش را حفظ کند، خداوند عیب‌هایش را می‌پوشاند». زبان دو جنبه مثبت و منفی دارد که حضرت در این کلام به جنبه مثبت آن اشاره می‌کند. جنبه منفی آن این است که بدزبانی، آبروی انسان را می‌برد. عیب‌ها را به دیگران نشان می‌دهد؛ اما در جنبه مثبتش، زبان نمی‌گذارد آبرویت برود. این که انسان می‌تواند علیه کسی حرفی بزند، ولی جلوی زبانش را می‌گیرد، نتیجه‌اش این می‌شود که چون پشت سر کسی حرف نزده، خدا هم آبروی او را نگه می‌دارد. جایی که در خطر رسوایی و فاجعه قرار گرفته باشد، خداوند حفظش می‌کند. حفظ زبان نوعی احترام به خویش است حضرت می‌فرماید: «مَن حَفِظَ لِسانَهُ أكرَمَ نَفسَهُ= هر کس زبانش را حفظ بکند، به خودش احترام گذاشته است». زبان وقتی که پر حرف شد، حتی اگر حرف بد هم نباشد، انسان را ضایع، بی‌قیمت و بی‌ارزش می‌کند. در اختلافات خانوادگی اگر عروس و مادرشوهر یا خانواده شوهر و داماد و خانواده همسر، زبان‌شان را حفظ کنند و مقابله به مثل نکنند و چیزی نگویند، تمام جهنم‌ها می‌سوزد و از بین می‌رود و بهشت روزی انسان می‌شود. همه‌ی هنر انسان همین است که زبانش را حفظ کند. به این می‌گویند «عقلانیت». امام صادق (علیه‌السلام) در نجات انسان بر حفظ زبان می‌فرماید: «نَجاةُ المؤمنِ فی حِفظِ لِسانِهِ= نجات مؤمن در حفظ لسانش است». در اینجا حفظ زبان جنبه‌ی معنوی و ایمانی و دینی پیدا کرده است. مؤمن یعنی انسان و هر انسانی خارج از این دایره ایمانی، فاسق است. قرآن فرمود: «أَفَمَنْ كَانَ مُؤْمِنًا كَمَنْ كَانَ فَاسِقًا لَا یَسْتَوُونَ[1]= آیا كسى كه مؤمن است چون كسى است كه نافرمان است‏؟ اینها یكسان نیستند». اگر کسی بخواهد انسانیت و باطن انسانی داشته باشد و شکلش شبیه انسان باشد و به صورت انسان محشور شود، باید بتواند زبانش را حفظ کند. این هم نیاز به خودسازی، رعایت اخلاق و معنویت دارد. حفظ زبان یک قاعده است. آدمی که قادر به حفظ زبانش نیست، هرچقدر هم رشد کند، با زبان سقوط می‌کند. هر چقدر زحمت بکشد، زحماتش هدر می‌رود و  چیزی برایش نمی‌ماند. حفظ زبان معادل کل عمل است نبی اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) می‌فرمایند: «ما عَمِلَ مَن لَم یَحفَظْ لِسانَهُ = اصلاً عمل نکرده کسی که زبانش را حفظ نکند»، یعنی کسی که نماز شب می‌خواند و اعمال صالح دارد، اما با یک کلمه همه‌ی عبادتش هدر می‌رود. با یک کلمه گاهی انسان ریا می‌کند و اعمالش هدر می‌رود. گاهی هم «سمعه» می‌کند که نوع دیگری از ریا است. یعنی به گوش کسی می‌رساند که مثلا دیشب نماز شب خوانده یا فلان عمل خیر را انجام داده. این فرد نه تنها عمل نکرده، بلکه مرتکب فسادی هم شده. این کار خیلی خطرناک است. پس طبق فرمایش پیامبر (صلی الله علیه و آله)، کسی که زبانش را حفظ نمی‌کند، مثل این است که عمل نکرده. یعنی زبان، اعمال و کارهای خیر انسان را از بین می برد. مثلا خانمی که در خانه زحمت می‌کشد، فداکاری می‌کند،‌ کار خوب می‌کند، بعد که همسرش می‌آید، با نیش زدن و غر زدن تمام زحماتش را هدر می‌دهد. گاهی فقط در حد هدر دادن نیست، بلکه آتش زدن است. یا آقائی که از صبح تا شب کلی زحمت کشیده و تلاش کرده. همین که به خانه می‌آید، با کلامی که از دهنش در می‌آید، تمام زحماتش هدر می‌رود. پس دقت کنید کجا اعمال مان، نماز شب‌ها، صدقات، جبهه رفتن‌ها، گریه کردن‌ها، عبادت‌ها و کارهای خیر و راهپیمایی های چند صد کیلومتری اربعین و زیارت ائمه، مکه و مدینه رفتن و... نابود می‌شود! گرنه با خود مرده داری ای پسر              پس چرا گندیده ای پا تا به سر قرآن در مورد چنین افرادی می‌فرماید: «لا یُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ[2]= و خدا با آنها سخن نمی‌گوید» خدا اصلا با او حرف نمی‌زند در روز قیامت. اگر آبروی مسلمانی را بردید و غیبت کردید، تهمتی زدید، خبرچینی کردید. خدا می‌گوید نمی‌خواهمت. شیطان هم می‌گوید نمی‌خواهمت. حالا ببینید این چقدر فاجعه به بار می‌آورد. هر چقدر هم عبادت انجام بدهید، مداحی کنید، تدریس کنید، کار خیر انجام بدهید، به فقرا برسید و... شخصیتاً حذف می‌شوید. پس دقت کنید کلام چه کار می‌کند با انسان. اگر کسی زبانش را حفظ نکند هیچ و پوچ است. بخش مهمی از خودسازی، ریاضت، کار معنوی و عرفانی تمرین بر حفظ زبان است. [1] . سوره سجده/آیه 18. [2] . سوره آل عمران/آیه 77.