از پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم پرسیدند: صلواتی که قرآن می گوید، کدام است. فرمودند: صلواتی که قرآن می گوید: دو نشانه دارد: 1) صداهایتان را در صلواتِ بر من بلند کنید. بعد پرسیدند: فایده ی صلوات بلند چیست؟ فرمودند: «صلوات با صدای بلند نفاق، دورویی و دورنگی را از مابین شما بیرون می برد».  2) صلواتی که بر من می فرستید، «ابتر» یعنی بدون دنباله نباشد. گفتند صلوات ابتر کدام است؟ فرمودند: «درود بر پیغمبر باشد و درود بر آلش نباشد. صلوات ابتر را نه من می پسندم و نه خدا اجری بابتش می دهد».   برگرفته از سخنرانی استاد نیکنام، آبان 96

کربلا روز فوران عشق و محبت به حق تعالی است. بدون عشق به خدا کربلا غیرممکن بود و اصلا چیزی جز عشق نمی‌توانست کربلا را به وجود بیاورد. به همین دلیل هر ناراحتی برای امام حسین علیه‌السلام و اصحاب باوفایش قابل تحمل است. نه تنها احساس ناراحتی نمی‌کردند، بلکه احساس شادی و سرور هم می‌کردند. این همان حسی است که زینب سلام الله علیها فرمود: «ما رایت الا جمیلا= چیزی جز زیبایی ندیدم». وقتی امیرالمؤمنین علیه‌السلام در راه صفین به زمین کربلا رسید، مدتی در آن جا توقف کردند و فرمودند: «این زمین محل کشته شدگان عاشق است». کلمه ای که حضرت درباره ی اصحاب عاشورا به کار برد، واژه «عشاق» است. متاسفانه در بیان حوادث عاشورا کمتر مسئله‌ای که مورد توجه قرار می‌گیرد، «عشق» حضرت و اصحاب اوست. این عشق به قدری بود که امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: «إنَّ أَصْحَابَ جَدِّىَ الْحُسَیِنْ لَمْ یَجِدُوا ألَمَ مَسِّ الْحَدِیْدِ = یاران فداکار جدم حسین علیه‌السلام در زیر ضربات شمشیر و نیزه دشمن احساس درد نمی‌کردند». هیچ کدام درد شمشیری احساس نمی‌کردند. این حقیقت واقعه‌ی کربلاست. این حقیقت نیز در دوران دفاع مقدس هم بسیار دیده می‌شد. در جبهه عزیزانی که زخمی می‌شدند، تیر و ترکش می‌خوردند، دست و‏ پایشان قطع می‌شد، اما هیچ آه و ناله‌ای نداشتند و در مستی خودشان ذکر می‌گفتند. بعضی‌ها آنقدر مست بودند که با همان حالت ذکر گرفتن به شهادت می‌رسیدند. بنابراین، علت این که جانفشانی و فداکاری برای اصحاب عاشورا کار سخت نبود، این است که عاشق بودند. این طور نبوده که بخواهند بر خودشان غلبه کنند و بگویند حالا برای رضای خدا این کار را انجام می‌دهیم. اصلا این طور نبوده. با میل و رغبت آمده بودند تا آنچه را که دارند به خدا اهداء کنند. مادر وهب مسیحی یک نمونه از این دست بود که وقتی سر پسرش را بریدند و جلوی پایش انداختند، خودش با شجاعت سر پسرش را برداشت و جلوی دشمن پرت کرد و گفت «ما چیزی که در راه خدا داده‌ایم، پس نمی‌گیریم». تردید، شک، تزلزل، ترس، دلهره، اضطراب و این که حتی باید بر میل‌های دنیوی خودشان غلبه کنند اصلا وجود نداشت. همه به یقینی رسیده بودند که می‌خواستند با خوشحالی هر چه دارند، فدای دین و امام حسین علیه‌السلام کنند. برای خدا و اهل بیت عاشقانه انفاق کنیم آنچه می‌خواهیم برای خدا هدیه کنیم، باید با شادی و خوش دلی و اطمینان باشد، نه با منت، ترس و تزلزل. یعنی باید عاشقانه انفاق کنیم. اگر بخواهید در راه امام زمان (علیه‌السلام) از مال  و عمرتان بگذرید، باید با عشق باشد. این طور نباشد که بگوئید وقت ندارم‏، کار دارم‏، درس دارم، دیگران هستند. آنها انجام دهند. هرکس باید به وظیفه خود عمل کند. من کسانی را می شناسم که گفتند ما خواب امام زمان را دیدیم که حضرت به ما گفته من تنها هستم. اما باز هم یک ساعت وقت برای برطرف کردن موانع ظهور حضرت نمی گذارند. ما باید از اصحاب سیدالشهداء یاد بگیریم. از زهیر یاد بگیریم که وقتی با امام حسین (علیه‌السلام) ملاقات کرد، همه اموالش را با شادی به نام همسرش کرد و و خداحافظی کرد. همسرش هم به او گفت: من خودم هم هستم و می آیم و آمد. این خیلی مهم است که داستان کربلا داستان فداکاری عاشقانه بود، نه عاقلانه. یعنی من نباید چرتکه بیندازم و بگویم چون امام حسین نوه‌ی پیغمبر و پسر فاطمه‌ی زهرا و امیرالمومنین است حالا مجبورم یاریش کنم. این طور نبود. امام حسین همه کسانی که به او تردید داشتند را شب عاشورا رد کرد و گفت: بیعتم را از شما برداشتم. تنها کسانی در عاشورا ماندند که عاشق بودند، یعنی دوست داشتند فدای خدا و امام حسین شوند. درسی که از عاشورا می‌توان گرفت، این است که مثل اصحاب عاشورا عاشق خدا و امام زمان باشیم و در راه خدا و دفاع از دین و امام زمان علیه‌السلام ثابت قدم بمانیم. متزلزل، ترسو و بزدل نباشیم. مثلا اگر بخواهی کمک مالی بکنی یا از اعتباریات اجتماعی یا از کارهای فکری، علمی و توانایی های تخصصی ات استفاده کنی، از اصحاب عاشورا یاد بگیر و بدون چرتکه انداختن و محاسبات عقلی، عاشقانه خرج کن. خدا اله ماست و ما شهادت می‌دهیم: «لا اله الا الله». یعنی من معشوقی جز الله ندارم. برای این معشوق، گذشتن از چهار بخش (جمادی، گیاهی، حیوانی و عقلی) باید با عشق باشد. اما بعضی آدم‌ها حتی دو رکعت نمازی که می‌خوانند؛ یا حجابشان را رعایت می‌کنند؛ یا‌ روزه‌ای که می‌گیرند؛‌ با سختی و مشقت و بی‌میلی انجام می‌دهند، نه از روی عشق و محبت به خدا. این که شهادت می‌دهم معشوقی جز الله ندارم «اشهد ان لا اله الا الله» یعنی همه کارهایم و استعدادهایم را به پای خدا می‌ریزم. در این صورت رشد حاصل خواهد شد. قرار نیست همیشه جنگ باشد و جان بدهیم. بلکه قرار است ما هر کاری می‌کنیم به پای خدا بریزیم. اگر به عشق خدا زن‌داری، شوهرداری و بچه‌داری می‌کنیم، کینه‌ای در دل  نمی‌ماند. چون پای عشق در میان است. «خود»ی  وسط نیست که کینه بگیرد و غصه بخورد یا به کشمکش و دعوا بکشاند. خداوند هم در قرآن همیشه عاشقانه سخن می‌گوید. «ان الله لا یحب/ ان الله یحب» دوست ندارم/ دوست دارم. همین اصل برایمان کافی است. وقتی خدا می‌گوید دوست ندارم، یعنی معشوقت این را نمی‌پسندد و این ختم کلام است. «ان الله یحب»، یعنی معشوقت دوست دارد. پس خدا می‌پسندد. توجه کنید که چقدر عاشقانه و زیباست. اما متاسفانه با این که گاهی می‌دانیم خدا چیزی را گفته و واجب هم کرده، باز زیر بار نمی‌رویم. چرا؟ چون عشقی در میان نیست. مؤمن نمی تواند دشمن خدا و رسول را دوست بدارد امکان ندارد کسی ایمان به خداوند و روز قیامت بیاورد، ولی دشمن خدا و رسول را دوست بدارد. حتی این دشمن خدا می تواند پدر، پسر، برادر یا عشیره باشد. امکان ندارد مؤمن چنین کسانی که دشمن خدا هستند را دوست بدارد. «لَا تَجِدُ قَوْمًا یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ یُوَادُّونَ یُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِیرَتَهُمْ أُولَئِكَ كَتَبَ فِی قُلُوبِهِمُ الْإِیمَانَ[1]= قومى را نیابى كه به خدا و روز بازپسین ایمان داشته باشند [و] كسانى را كه با خدا و رسولش مخالفت كرده‏ اند هر چند پدرانشان یا پسرانشان یا برادرانشان یا عشیره آنان باشند دوست بدارند در دل اینهاست كه [خدا] ایمان را نوشته». «کَتَبَ» در این آیه، از کتابت و نوشتن نیست، قلمش هم از جنس این قلم‌ها نیست، بلکه به معنی ایجاد است. یعنی در شخصیت چنین آدمی که آیه معرفی می‌کند، «ایمان» خاصی ایجاد می‌شود. عمر هر کدام از ما به اندازه عمر خداست. تا خدا هست، ما هم هستیم یکی از چیزهایی که به انسان خیلی قدرت می‌دهد، حس جاودانگی است. اگر کسی بخواهد سرعت و قدرتش را در حرکت به سمت خانواده آسمانی و غیب بیشتر کند، در چینش معشوق‌ها و ابدیتش باید دائماً به این فکر کند که «من جاودانه هستم». در بهشت جاودانه، انتهایی وجود ندارد. اگر کسی هم می‌خواهد دلش آرام شود و رمز شادی و آرامش را پیدا کند، باید از خدا به شادی و آرامش برسد. حتی اگر روابط زناشویی، خواهر و برادری، پدر و مادر و فرزندی و دوستی بر پای محبت نباشد و افراد یاد نگیرند که فدای هم بشوند و نسبت به هم مودت داشته باشند، رابطه‌ها بادوام و پایدار نمی‌ماند. یعنی علامت عشق‌ورزی برای خدا این است که نگاه ما ابدی باشد، نه موقتی. برخی مؤمنین یا زوج‌های مؤمن به یکدیگر می‌گویند که تو را ابدی دوست دارم.   در ارتباط با خدا که معشوق اصلی ماست، باید دائماً به این فکر کنیم که چگونه به او عشق بورزیم؟ من برای معشوقم چه کاری می‌توانم بکنم؟ یا حتی برای امام حسین چه کاری می‌توانم بکنم؟ برای امام زمانم چگونه می‌توانم هزینه کنم و خودم را هزینه کنم؟ استادمان تعریف می‌کرد یک پیرزنی بود که گیوه می‌دوخت. وضع مالی‌اش هم خوب نبود. سبزی‌هایی که دور می‌ریختند، می‌رفت جمع می‌کرد، می‌شست و می‌کوبید و آبش را می‌گرفت و می‌خورد. از درست کردن گیوه و کفش، پولی ذخیره می‌کرد برای زیارت. اما چون نمی‌توانست به زیارت برود. به کسی پول می‌داد و می‌گفت تو را به خدا به جای من کربلا و امام رضا برو. سپس استاد ما می‌فرمود: ایشان از دنیا رفت و به خواب یکی از بزرگان آمد. به او گفتند: چه خبر؟ گفته بود: من به محض این که از دنیا رفتم، حضرت زهرا با عجله آمد و دستم را گرفت و گفت تو بیا پیش خودم. چه کسی در حزب خداست؟ خداوند حزب الله را این گونه معرفی می‌کند: « أُولَئِكَ حِزْبُ اللَّهِ =آنان حزب خدا هستند». حزب الله یعنی کسی که برای خدا عاشقانه هزینه می‌کند و هزینه می‌شود. رمز خرج کردن عاشقانه، رسیدن به رضایت است.  وقتی با معصوم رفیق باشی، معصوم هم با تو رفیق می‌شود. ناراحتی و غم و غصه ما باید عدم رضایت خدا و اهل بیت علیهم‌السلام باشد. اما اگر وقتی که مریض شدی، طلاق گرفتی، پولت را بردند، تصادف کردی، ناراحت شدی، نشانه‌ی انس نداشتن است که هنوز عشق آسمانی نداری. «حزب الله» یعنی کسی که وقتی مصیبتی به او می‌رسد، می‌گوید: ما از خداییم. «الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِیبَةٌ قَالُواْ إِنَّا لِلّهِ= کسانى که چون مصیبتى بر آنها وارد شود گویند: همانا ما از آن خداییم». اگر ایستادیم و با خدا چون و چرا کردیم که چرا این طور شد؟ چرا این اتفاق افتاد؟ یعنی تو عاشق نیستی. تو اصلا خودت را نشناخته ای تا بتوانی صادقانه بگوئی: «اشهد ان لا اله الا الله= من شهادت می‌دهم که معشوقی جز الله ندارم». تنها حزب الله است که رستگار می شود در پایان آیه خداوند می‌فرماید: «أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ = آگاه باشید همانا حزب خدا رستگارند».  «رستگاری» یعنی ترجیح عشق خدا و خانواده آسمانی به هر چیزی. این دلدادگی است، این وقف شدن است، این هزینه شدن است، این هزینه کردنِ عاشقانه، منجر به رستگاری انسان می‌شود. رمزش را خدا به ما می‌گوید: کسانی رستگارند که عشق شان به خدا بی‌شرط و شروط باشد، آدم‌هایی که نق و غر ندارند، در فراز و نشیب زندگی و حوادثی که برایشان اتفاق می‌افتد، با خدا و اهل بیت درگیر نمی‌شوند و اعتراض نمی‌کنند. به چنین افرادی «حزب الله» می‌گویند و اینها سرانجام رستگار می‌شوند. افراد یا فاسقند که به سمت جهنم می‌روند، یا مؤمن اند. حد وسط دیگر نیست. مؤمن کسی است که سه معشوق را در رأس همه عشق هایش قرار می‌دهد: «الله، اهل بیت و جهاد در راه خدا». ساده از این مباحث رد نشوید. وقتی می‌گویم در خودتان یک نگاهی بیندازید، ببینید داستان معشوق‌های شما چگونه است. به این کلمات عادت نکنید که به سادگی از آن رد شوید. چون بعدا حسرتش را می کشید. «مال و فرزند» شما را از مسیر خدا غافل نکند خداوند می‌فرماید:‌ «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لاتُلْهِکُمْ أَمْوالُکُمْ وَ لاأَوْلادُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْخاسِرُونَ[2] = ای کسانی که ایمان آورده اید! اموال و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نکند! و کسانی که چنین کنند، زیانکارانند!».  «اموالکم= اموالتان»، یعنی همان شغل، تجارت، خانه و مساکن. و «ولا اولادکم» یعنی بچه‌هایتان شما را از یاد خدا غافل نکند که هر کس چنین کند، خاسر است. اصل سرمایه شان را از دست می‌دهند. بچه‌ات را عاشقانه دوست داشته باش، اشکالی هم ندارد. خداوند عشق‌های دنیایی را انکار نمی‌کند. ولی مواظب باش که اینها تو را  از معشوق اصلی غافل نکند. ما چقدر آدم‌هائی داریم که به خاطر بچه‌هایشان از ابدیت و آخرت شان می‌گذرند. جامعه امروز ما دچار فرزندسالاری‌های جهنمی شده که پدر و مادرها خودشان را درگیر آنها کرده‌اند. در حالی که حضرت علی علیه‌السلام می‌فرماید: «لا تَجعَلَنَّ أكثَرَ شُغُلِكَ بأهلِكَ و وَلَدِكَ فإن یَكُن أهلُكَ و وَلَدُكَ أولیاءَ اللّهِ، فإنَّ اللّه َ لا یُضِیعُ أولیاءهُ، و إن یَكُونوا أعداءَ اللّه ِ فما هَمُّكَ و شُغُلُكَ بأعداءِ اللّهِ= بیشتر اوقات خود را صرف زن و فرزند خویش مكن؛ زیرا اگر آنان دوست خدا باشند، خداوند دوستانش را وا نمى‌گذارد و اگر دشمن خدا باشند، چرا باید همّ و غمت رسیدگى به دشمنان خدا باشد». اگر خانواده‌ات می‌خواهند مسیر خدا را نروند، چرا تو آخرت خودت را فدای آنها می‌کنی؟ آدمی که به سمت جهنم‌ می‌رود، تو را هم به سمت جهنم می‌کشاند. پس چرا وقت و عمرت را برای او می‌گذاری. وقتی عاشق باشی، حساب و کتابی در کار نیست وقتی عاشق باشی، حساب و کتابی در کار نیست. برای عاشق‌ها هیچ حساب و کتابی نیست. عاشق کسی است که همه چیزش را به پای خدا می‌ریزد. همه چیزش را انفاق می‌کند و به سود ۷۰۰ برابری که خداوعده داده ایمان دارد. خداوند می‌فرماید: «وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ فَیَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنی‏ إِلی‏ أَجَلٍ قَریبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَکُنْ مِنَ الصَّالِحینَ= از آنچه به شما روزی داده‌ایم انفاق کنید، پیش از آنکه مرگ یکی از شما فرا رسد و بگوید: «پروردگارا! چرا (مرگ) مرا مدت کمی به تأخیر نینداختی تا (در راه خدا) صدقه دهم و از صالحان باشم». ممکن است انفاق شما مال یا وقت یا سلامتی یا اعتبار و آبرو یا علم یا معنویت باشد. پس هر چه که به شما داده اند را به پای خدا بریزید. ‌خدا می‌گوید خودم به شما دادم تا ۷۰۰ برابر جبران کنم. پس چرا ندهیم؟ زمانی که مرگ فرا می‌رسد، به خدا می‌گوییم: «اگر به من فرصت بدهی صدقه می‌دهم و از صالحین خواهم بود». خوب، چرا الان که زنده‌ایم و وقت هم داریم، به پای خدا عاشقانه نریزیم. وقتی که از دنیا رفتیم، دیگر فایده‌ای ندارد. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) قنات یا باغ و هرچه که به دست می‌آورد، احیا می‌کرد. راوی می‌گوید علی در همان حال خستگی و عرق ریختن می‌گفت «قلم و کاغذ بیاورید تا من این را برای فقرا وقف کنم». ولی ما این طور نیستیم. انفاق‌های عاشقانه نداریم. باید دائما به نفس‌مان غلبه کنیم. در حالی که خداوند از انفاقی که می‌کنیم، یک تا ۷۰۰ برابر آن را به ما برمی‌گرداند، اما باز ما تزلزل و تردید داریم. چون عاشق نیستیم. عاشق شو ورنه روزی کار جهان سرآید/ ناخوانده نقش مقصود، از کارگاه هستی. خوش به حال کسی که وقتی می‌‌‌خواهد بمیرد، به زندگی‌اش که نگاه می‌کند، ببیند که همه کارهایش عاشقانه و برای خدا و اهل بیت بوده است. مرگش هم فرا برسد، خدا اجازه نمی‌دهد که فرشته‌های نکیر و منکر بالای سر او بیایند. می‌گوید این دوست و رفیق ماست. بشیر و مبشر به سراغش بروند و با احترام به بهشت پیش خودم بیاورند.   امامت/امام حسین/عاشورا [1] . سوره مجادله/آیه 22. [2] . سوره منافقون/آیه 9.

در شرح زیارت جامعه کبیره، بعد از «اَلسَّلامُ عَلَیْكُم یا اَهْلَ بَیْتِ النُّبُوَّةِ وَ مَوْضِعَ الرِّسالَةِ» رسیدیم به فقره «وَ مُخْتَلَفَ الْمَلائِكَةِ= و محلّ رفت و آمد فرشتگان». قبل از توضیح این فقره باید بدانیم «وَ مُخْتَلَفَ الْمَلائِكَةِ» به چه معناست؟ در کتاب لغت «مختلف» از ریشه «خَلف» که به باب افتعال رفته، به  «محل رفت و آمد و جانشینی» ترجمه شده و چون «مُختلَف» در زبان عربی اسم مکان است، در نتیجه تعبیر «مختلف الملائکه» می شود: ایشان محل رفت و آمد دائمی ملائکه هستند. در مورد جانشینی، خداوند در آیه 30 سوره بقره می‌فرماید: «إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلیفَةً= همانا من در زمین می خواهم یک جانشین برای خودم قرار بدهم». جانشینی یعنی کسی می رود و شخص دیگری جانشین او می شود. این رفت و آمدی که دائماً اتفاق می افتد، «مُختَلَف» می گویند، یعنی مکان جانشینی و لازمه ی این جانشینی «رفت و آمد» است. وقتی خطاب به معصوم می گوییم: «مُختَلَف الملائکه» یعنی فرشتگان دائماً به محضر معصومین علیهم السلام می آیند و از آنها اجازه می گیرند برای انجام مأموریت هایشان در سراسر نظام خلقت. این صحنه ی پرعظمتی است که قرآن هم از آن این گونه بیان می کند: «تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْر= فرشتگان و «روح» که خود فرشته با عظمتی است، در آن شب به اذن پروردگارشان برای (تقدیر) هر کاری نازل می شوند»، یعنی همه ملائکه و روح در مورد همه امور نظام خلقت به محضر مقدس امام معصوم نازل می شوند. «من کل امر» یعنی قرار است در ماسوی الله هر اتفاقی بیفتد، فرقی هم نمی کند چه چیزی باشد، در محضر امام اتفاق بیافتد. آنان هستند که همه این امور را تدبیر می کند. فرشته کیست؟ و مامور به انجام چه کاری هستند؟ وقتی می گوییم معصومین محل آمد و رفت فرشتگان هستند، سوال می شود که فرشته کیست؟ چند دسته هستند؟ چه نوع کارهایی را انجام می دهند؟ نحوه آمدن و نزولشان به زمین به چه شکل است؟ در لغت عربی از فرشته به ملک (م، ل، ک) تعبیر می شود با اصطلاحات مختلف (مالک) (مَلِک) (مَلَک) (ملائکه). مثلا وقتی می گوییم کسی مِلک دارد، یعنی صاحب آن مِلک و زمین است. در حقیقت مال اوست. پادشاه را هم «مَلِک» می گویند؛ چون اختیار دارد. مثلا اختیار جنگ و صلح و اختیارهای دیگری  که خیلی زیاد هستند. یعنی دستش از هر جهت باز است.   به فرشته هم «مَلَک» می گویند که جمعش «ملائکه» می شود، یعنی کسی که قدرت دارد و می تواند در خیلی از امور تصرف کند و نسبت به تصرفاتی که در نظام خلقت انجام می دهد مالکیت دارد و صاحب قدرت است. ملائکه قوای عالم هستند. در سیر نزول عوالم گفته شد که وقتی از الله به پایین می آئیم، اول عالم جبروت است و سپس عالم ملکوت  که این عالم هم به اسم مَلَک است؛ سپس عالم ناسوت است که می شود همان عالم دنیا. امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ان الله عزوجل خلق ملکه علی مثال ملکوته و اسس ملکوته علی مثال جبروته، لیستدل بملکه علی ملکوته و بملکوته علی جبروته = خداوند عزوجل مُلکش را یعنی عالم مُلک را از نمونه ی ملکوتش خلق کرده و ملکوت را براساس جبروت تأسیس کرده است». تمام این عوالم با قدرت اداره می شوند. وقتی صحبت از اداره می شود، صفت ‌« رب العالمین» خدا به میان می آید. این صفت جایگاه والائی دارد. اگر کسی معنای حقیقی آن را بفهمد، از نمازش واقعاً لذت می برد. «رب العالمین» تدبیرکننده امور عالم است رب در «رب العالمین» یعنی مالکِ تدبیرکننده. مالکی که مجموعه ی نظام خلقت (جبروت، ملکوت و ناسوت) را اداره و تدبیر می کند. اگر توجه به تدبیر همه ی نظام خلقت اعم از اتم، الکترون، نوترون، پروتون داشته باشید متوجه می شوید که خداوند چگونه همه عوالم را تدبیر می کند. یعنی تدبیر تک تک چرخش ها و حرکت ها، ترکیب ها، تجزیه ها، وصل و فصل ها و هر چیزی که فکر کنید با اوست. به عنوان مثال، شما سیب را ‌ ببینید که چقدر تدبیر در آن به کار رفته تا به شکل یک میوه درآمده. ما فقط مصرف کننده ایم. نمی فهمیم چه کسی این کار را کرده و دقت هم نمی کنیم. در حالی که به ما امر شده که «والینظرالانسان الی طعامه= انسان باید به طعامش نظر کند». این «نظر» یعنی توجه خاص. تمام این قدرت ها، ربوبیت ها و تدبیرهایی که خداوند می کند، توسط فرشتگان صورت می گیرد، یعنی وسیله و اعمال این تدبیرها فرشتگان هستند. چون فرشتگان قوای عالم و قدرت های الهی هستند که خداوند به وسیله ی آنها در نظام خلقت، تغییرات ایجاد می کند. محرِک اجسام در عالم دنیا فرشته ها هستند در عالم، تحولات و تغییرات زیادی وجود دارد که شما آنها را می بینید، یعنی نظام خلقت دائماً در حال تغییر و تحول و حرکت است. در طبیعت دنیا قانونی حاکم است که در قوانین فیزیکی به آن  «قانون اینرسی یا لختی» می گویند که هر ماده یا جسمی حالت سکون خودش را حفظ می کند، مگر این که از خارج به آن  نیرو وارد شود. همچنین هر شیئی حرکت مستقیم الخط خودش را حفظ می کند، مگر این که به آن نیرویی وارد شود و آن را از مسیر اصلی اش منحرف کند. در غیر این صورت، این حرکت تا بی نهایت ادامه خواهد یافت. پس طبق قانون اینرسی، هر شیئی حالت حرکت خودش را دائماً ادامه می دهد، مگر اینکه از بیرون به آن نیرو وارد شود. یا هر شیء ای حالت سکون خودش را حفظ می کند مگر این که به آن نیرو وارد شود. در نظام خلقت، اجسام ساکن نیستند و محال است که هیچ نیروئی به آن وارد نشود. مثلا آهن های یک ساختمان را در نظر بگیرید که در گچ و خاک و آجر ساختمان قرار گرفته اند. ظاهراً ساکن است، اما چند سال بعد می بینی آن آهن ها از درون شروع به پوسیدگی کردند که در اصطلاح صنعتی به آن می گویند:کروژن؛ یعنی خوردگی فلزات؛ یعنی نیروئی به آن وارد شده که باعث خرابی و پوسیدگی آن می شود.  پس تمام حرکت هایی که در ماده اتفاق می افتد، چیزی است که خود ماده ندارد، یعنی ماده از آن جهت که ماده است و جسم است، چیزی از خود ندارد که از سکون دربیاید، بلکه از خارج نیروئی به آن وارد می شود تا حرکت کند. نام این نیرو را در فیزیک انرژی می گویند و در زبان عربی به آن «قوه» می گویند و اصطلاحی که خالق این مجموعه به کار برده، لفظ «مَلَک» است. یعنی دائماً موجودات باشعوری همچون فرشته ها در حال ایجاد تغییرات در عالم ماده هستند. کره زمین ماده است. از تعدادی زیادی از عناصر تشکیل شده است. خیلی با عظمت است. اما این کره زمین در نظام خلقت مثل سوزن در کل فضا می ماند. خدا امام را رحمت کند که می گفت: «منظومه شمسی اگر گم شود، فقط جبرئیل می تواند پیدایش کند». حالا ما باید این زمین با این عظمت و به شکل منظم و ریاضی و دقیق که همه چیز در آن قابل محاسبه است را بفهمیم چه کسی اداره می کند. اگر بخواهیم خدا را خیلی ساده اثبات کنیم باید گفت: همه جا پر از خداست. اصلاً خدا قابل شک نیست. اگر کسی در خدا شک کرد، او آدم توهم زده ای است. یک صورت توهمی از خدا در ذهنش است که به هست و نیست آن شک می کند. و گرنه خدا خودش را از در و دیوار نشان می دهد. با صدهزار جلوه برون آمدی که من                                                با صدهزار دیده تماشا کنم تو را خدا اساساً قابل شک و تردید نیست. اگر کسی تردید کرد، یعنی خدای توهمی را  انکار می کند نه خدای حقیقی را. این کره زمین، کهکشان و نظام خلقت را قدرت و نیرو اداره می کند‌ و آن کسانی که اینها را تدبیر می کنند، فرشته ها هستند. خدا در خلقتش جلوه تکراری ندارد اصلاً خدا به هیچ وجه در جلوه هایش کار تکراری انجام نمی دهد. هر چه خلق کرده بدیع، جدید و نو و منحصر به فرد است. همانطور که دو بند انگشت را یک جور خلق نکرده، قیافه دو نفر را در میان این ۷ یا ۸ میلیارد آدم، یک شکل قرار نداده، حتی هیچ دو قلویی نیستند که به رغم مشابهت های عجیب شان، با هم فرقی نداشته باشند. حتی دو اتم را یک جور نزده، هر چند اتمها شبیه هم هستند. مثل آدم ها، مثل میوه ها که خاصیت شان یکی است. اما شخصیت شان یکی نیست. هر چیزی در این نظام، دارای کد و شناسنامه و شخصیت مجزا هستند. فرض بفرمائید شما این بذر را برمی دارید و در زمین می کارید، اما همین که در زمین قرار می دهید، چون گفتیم هر شیء ای حرکت خودش را نگه می دارد، مگر این که به آن نیرو وارد شود، این کار فرشته است که آن را ببرد در درون خاک و شروع به شکافتن آن کند. دانه ی شما دوتا شکاف می خورد. چه کسی می تواند دانه را بشکافد؟ «إنّ الله فالق الحب والنوی= الله دانه را می شکافد». شکاف هسته و دانه کار خداست. به وسیله ی فرشته هایش دانه را می شکافد. دانه شروع به رشد می کند و سپس ریشه می گیرد و پایین می رود که به اندازه چند میلیارد ریشه از این دانه در می آید. از طرف دیگر هم می شکفد و از خاک بیرون می آید تا این که تبدیل به گل یا درخت می شود. همه اینها  توسط فرشته انجام می شود. یعنی فرشته می نشیند تک به تک اینها را اتم به اتم به همدیگر می بافد. مثل خانم ها که کاموای باز را می گیرند و شروع به بافتن می کنند بعد می بینید برای خودش یک پالتو بافته. فرشته هم همین کار را می کند و انواع و اقسام گل ها، میوه ها  و رنگ های زیبا تولید می کند. همه این ها انسان را به حیرت در می آورند. آب برای خودش یک حیرت دارد.  «وجعلنا من الماء کل شیئ حی= حیات هر شیء ای به آب است». این به چه معناست که هر شی برای زنده بودنش به آب نیاز دارد؟ اینکه در سوره واقعه آیه می فرماید: «افرأیتم ما تحرثون؟ أأنتم تزرعونه أم نحن زارعون؟= آیا این دانه ای را که کاشتید دیدید؟ آیا شما آن را به درخت و برگ و گل تبدیل می کنید یا ما؟». یک بار از خودتان سوال کردید چه کسی این درخت را درآورده؟ چه کسی این برگ را درآورده؟ چه کسی این چمن را درآورد؟ خودش که طبق قانون فیزیک نمی تواند خود به خود کاری بکند. بعضی ها معتقدند که این نیرویی که به ماده وارد می شود، طبیعت است. می پرسیم «طبیعیت به چه معناست؟». آنها همین مخلوق منظم و باشعور را طبیعت می گویند. قانون طبیعت را چه کسی گذاشته؟ چه کسی طبیعت را به این شکل درآورده؟ ما به آن شعور حاکم بر طبیعت  می گوییم الله. الله یعنی شعور، قدرت، علم، و حیات حاکم بر همه اشیاء.  چه کسی می تواند در این شک کند؟ تنها  کسی که واقعاً دیوانه باشد، می گوید «من به خدا شک دارم». هنوز هیچ بشری نتوانسته بگوید من یک دانه از مخلوقات خدا، یک اتم، یک الکترون، یک نوترون یا پروتون را شناختم. آدم باید واقعاً قلبش را نگه دارد.  ما خیلی زمخت و پوست کلفتیم. آنهایی که قرآن را می خواندند و بیهوش می شدند و به شدت گریه می کردند و به وجد می آمدند، علتش این بود که می فهمیدند و فکر می کردند. اصول دین/ امامت/زیارت/جامعه کبیره

از امام صادق (علیه السلام) نقل است که خداوند حیوانات را از خُلق انسان آفریده است. یعنی انسان زمانی تعادل دارد که انسان باشد. تعادل هم زمانی است که سه عشق در رأس سایر عشق های انسان باشد: عشق به «الله، اهل بیت و جهاد در راه خدا». اگر این سه عشق بر قلب انسان حاکم باشد، باطن انسانی دارد. اما به محض این که یکی از این سه عشق یا هر سه جابجا شد یا در رتبه های بعدی نیازهای انسان قرار گرفت، فرد از حالت انسانی در می آید که اصطلاح قرآنی آن «فسق» نامیده می شود. «فسق» یعنی انسان از حالت طبیعی خارج شده و انواع و اقسام صورت های حیوانات را پیدا می کند. مثلا بعضی ها مار هستند، بعضی ها عقرب اند، بعضی ها گرگ، بعضی ها خوک و بعضی ها سگ اند. در روایت نقل است علت این که بعضی ها روباه محشور می شوند، این است که آدم های کلک بازی هستند، حقه بازند و در زندگی شان خدعه دارند. دائما بر سر دیگران کلاه می گذارند.  علت این که انسان خوک محشور می شود، این است که بی حیا و بی غیرت هستند و غیرت ناموسی ندارد. بعضی ها هم به صورت سگ و گرگ محشور می شوند. چون درندگی دارند. بعضی ها هم صورت میمون پیدا می کنند، چون لجبازند. پس صراط مستقیم، آن حالتی است که انسان دارای باطن انسانی باشد. این مسئله، خیلی حساس و مهم است. چون شکل انسانی از دست می رود.   قسمتی از شرح زیارت جامعه کبیره جلسه 31