مثلاً لطف یک خانم خانه همیشه شامل حال بچه‌ها و شوهرش می‌شود. همیشه چای، شربت و غذا آماده می‌کند؛ اما یک موقع خاص این چای، چای دیگریست و مثلا همسرش می‌گوید این چای خیلی به موقع بود؛ یا این غذا خیلی به موقع بود. یا مرد خانه خیلی وقت‌ها خرید می‌کند و می‌آید؛ ولی در یک موقع خاصی برای زن معنای دیگری دارد. الله تبارک و تعالی همیشه حُسنِ حال دارد و خوشحال است. برای همین است که در دعا از او می‌خواهیم:«اللهم غیر سوء حالنا بحسن حالک=خدایا! بدی حال مرا با خوبی حال خودت دگرگون کن». گاهی در یک زمان بخصوصی یک کار کوچک خیلی می‌گیرد و این حسن حال خداوند، بیشتر از زمان های دیگر شامل حال انسان می گردد. چه وقت یک کار خیر کوچک اثرگذار است؟ خیلی از افراد بوده‌اند که کارهای بزرگی کرده‌اند؛ ولی در لحظات خاصی یک کار کوچک که به جا و درست انجام شده، توانسته خیلی از آدمها را خوشحال کند. برای همین هیچ وقت انسان نباید این ها را ندید بگیرد و کوچک بشمارد. در جلسه قبل روایتی از امام صادق علیه‌السلام بیان کردیم که شخصی درباره علامت قبولی یک عمل یا شخص سوال کرد و حضرت پاسخ دادند که علامت قبولی یک عمل آن است که درست سر جای خودش قرار بگیرد. علامت اینکه خدا خیر یک نفر یا خود یک نفر را قبول می‌کند، این است که این خیر درست و به جا خرج شده باشد. مثلاً میلیاردها تومان برای امام حسین هزینه می‌شود؛ اما مقدار کمی از آن به جا است. بیشترین مقدار بی جا هزینه می‌شود و اسراف است. حضرت ثواب را هم ممکن است به طرف بدهد. چون بالاخره او یک کاری کرده؛ ولی این کجا و قبول شدن و پذیرفته شدن عمل او کجا؟ یک بنده خدایی می‌گفت، یک حسینیه داریم، خیلی شیک و عالی در یک جای خیلی خوب. گفتم چه می‌کنید در آنجا؟ گفت، فقط ده روز اول محرم عزاداری می‌کنیم؛ اما در طول سال درش بسته است. یعنی هیچ خاصیتی ندارد. بعضی مساجد هم همین طور هستند. مساجدی داریم شیک، عالی، خیلی هزینه های زیادی برایشان شده، چهار نفر یک دفعه داغ شده اند و این مساجد را بنا کرده اند. برای اثرگذاری بیشتر باید روی اهمِ کارها وقت گذاشت آدم زیرک اگر بخواهد کارش قبول شود، نه تنها باید کارش مهم باشد، بلکه باید اهم باشد. یعنی وقت نداریم که فقط به کارهای مهم بپردازیم. باید وقتمان را روی کارهای اهم بگذاریم. مقام معظم رهبری فرمود کار فرهنگی در کشور خیلی می‌شود؛ ولی اصلاً اثری برای مردم ندارد. آنقدر کارهای فرهنگی داریم که میلیاردها تومان هم برایش هزینه می‌شود. می‌بینیم که این همه مجلات، روزنامه‌ها، شب نامه‌ها، کلاس ها و جلسات هست، اما هیچ فایده ی اثر گذاری برای مردم ندارند. ما چقدر فعالیت های مذهبی داریم که اثر خوبی ندارند؛ بلکه بعضا ضد مذهب هم می‌شوند. ما در بخش های «حسی، خیالی، وهمی، عقلی و فوق عقلی» تلفات زیاد داریم. پس اگر کار حسی می‌خواهیم بکنیم، به جا، کارهای خیالی به جا، وهمی به جا، کارهای عقلی و فوق عقلی هم باید به جا باشد. مثلاً یک فرد بی‌سلیقه برای شادی روح پدر و مادرش مثلاً دو کیلو خرما بگیرد و سر قبرشان پخش کند. خیلی ها این خرما را نمی خورند و این اسراف است. اگر می خواهی خوراکی برای میت خیرات کنی؛ یک کیلو را ببر بده به یک خانواده که  شکم سیر بخورند. چون بعضی ها در موطن حس هستند و هزینه ها و خیرهایشان حسی، بعضی ها خیالی، بعضی ها وهمی و بعضی ها هزینه های عقلی می کنند. بعضی ها که در موطن فوق عقل هستند، خیرهای فوق عقلی می‌کنند که هر کدام درجاتی دارند. آنقدر شام و ناهار دادن ها و سفره هایی که می‌افتد و کتاب هایی که چاپ می شود، قرآن هایی که چاپ می شوند، مجالس و روضه هایی که برگزار می شوند، دعاهای توسل، دعاهای کمیل، دعاهای ندبه، آنقدر تلفات دارند که نگو. ما بعد از انقلاب، بیش از هر زمان دیگری، به مردم مذهب خوراندیم. در همه شبکه های تلویزیون دارد مذهب داده می شود. نماز جمعه ها، مساجد، موقعیت ها و مناسبت ها، همه جا، مذهب به مردم می دهند. ولی می‌بینیم از نظر آمار طلاق، رتبه چهارم دنیا را داریم. این مذهب اگر قرار باشد اثر بگذارد، طلاق نباید باشد. چون حضرت فرمود، هرجا ایمان باشد، عشق به همسر بالا می رود. محال است اگر مذهب به معنای واقعی داده شود، طلاق اتفاق بیفتد. پس این مذهب هایی که دریافت کرده ایم که خیلی هم دریافت می کنیم، سر جای خودش نمی نشیند. این خطبه، این سخنرانی، این هیئت، این عزاداری و این سینه زدن، بر سرجایش نمی‌نشیند. چون اگر سر جایش می نشست، تولید شادی و آرامش می‌کرد. بنابراین، هر فعالیت مذهبی هم به درد نمی خورد. انجمن اسلامی و هیئت و موسسات فرهنگی زیادی داریم، وقتی محصول کار را نگاه می‌کنی، می بینی که هیچ قدرتی، نورانیتی، تحول و حرکتی ایجاد نمی‌کند. حال کسی با دقت، می آید روی تاثیرگذاری سرمایه گذاری می کند. «یکی مرد جنگی به از صد هزار» و نتایج خوبی هم می‌گیرد. دعا و کمک خواستن از خدا در انجام کارهای خیر گاهی کارهای خیر انسان، علیه خودش تمام می شود. از این رو باید دعا و توسل کنیم و از خدا بخواهیم، خدایا نگذار استعدادم، عمرم، پولم، سرمایه ام، ذهنم، هوشم علیه من بشوند. خدایا اعمال خیر من را علیه من تمام نکن. در دعای بعد از زیارت ائمه می‌گوییم: خدایا یک قلب پاک بده، عقل کامل بده؛ ولی اینها علیه من نشوند. آدم باید از کارهای خوبش خیلی بترسد. باید بیش از آنکه از گناهش می‌ترسد، از خوبی ها، از خیرات و خدمات و زحماتش بترسد. نمی‌دانیم روزی‌مان کجاست. نمی‌دانیم چه جوری باید زندگی کنیم. اما تسلیم بودن خیلی خوب است. راضی بودن خیلی خوب است. شاکر بودن خیلی خوب است. برای همین هم آدم به توسل و دعا خیلی احتیاج دارد. تعقیب نماز عشاء، یکی از زیباترین تعقیبات نماز است. «اللَّهُمَّ إِنَّهُ لَیْسَ لِی عِلْمٌ بِمَوْضِعِ رِزْقِی، وَ إِنَّمَا أَطْلُبُهُ بِخَطَرَاتٍ تَخْطُرُ عَلَى قَلْبِی، فَأَجُولُ فِی طَلَبِهِ الْبُلْدَانَ، فَأَنَا فِیمَا أَنَا طَالِبٌ كَالْحَیْرَانِ، لا أَدْرِی أَ فِی سَهْلٍ هُوَ أَمْ فِی جَبَلٍ، أَمْ فِی أَرْضٍ أَمْ فِی سَمَاءٍ= خدایا من نمی دانم روزی ام در کجاست، و آن را تنها بر پایه گمان هایی که بر خاطرم می گذرد می جویم، و از این رو در جستجوی آن شهرها را زیر پا می‌گذارم. پس در آنچه که خواهان آنم، همچون حیرت زدگانم. نمی دانم آیا در دشت است یا در کوه؟ در زمین است یا در آسمان؟» خدایا من نمی‌دانم رزق من کجاست. خدایا مسبب آن تویی. خدایا یک جای خوب ما را ببر. ما وقتی نداریم، سرمایه ای هم نداریم، عمر ما، جوانی ما، آنچه که هست، حداقل های ما را تو برکت بده. بعد از آن جمله قشنگی دارد:« وَ لا تُعَنِّنِی بِطَلَبِ مَا لَمْ تُقَدِّرْ لِی فِیهِ رِزْقاً فَإِنَّكَ غَنِیٌّ عَنْ عَذَابِی [عَنَائِی ] ، وَ أَنَا فَقِیرٌ إِلَى رَحْمَتِكَ = و با طلب آنچه برایم در آن روزی مقدر نکرده ای، به زحمتم میفکن، چرا که تو از آزردن من بی نیازی، و من به رحمتت نیازمندم». دیدید به خیلی ها می گویند، خوش به حالش. چقدر آدم موفقی است. در حالی که خدا اصلاً او را نپذیرفته است. خداوند در قرآن راجع به حضرت مریم سلام‌الله‌علیها می‌فرماید:« فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ = پس پروردگارش وى [=مریم] را با حسن قبول پذیرا شد.» خدا مریم را قبول کرد. یک موقع هایی آدم می‌گوید قبول باشد؛ یک موقعی باید گفت خدا آدم را قبول کند. این شک همیشه با ما هست که ما این همه تلاش می‌کنیم؛ اما نمی‌دانیم واقعاً امام زمان ما را قبول می‌کند یا نه. ما خیلی آدم موفق تر و بهتر و بزرگ تر از خودمان دیده ایم که قبول نشده اند. یک دفعه آدم می‌ترسد که اگر آن‌ها قبول نشدند، ما چه کنیم؟ این ترس، به حق و به جا است. گریه حق است. ذلت حق است. التماس حق است. دلشوره داشتن حق است. توسل حق است. ولی ناامید بودن حق نیست. مهم این است که ما بالاخره قبول می شویم یا نه. از مدینه چند هزار نفر با امام حسین علیه‌السلام تا کربلا آمدند؛ اما قبول نشدند. عده ای با ابن سعد به جنگ امام حسین آمدند؛ اما ده ها نفرشان برای یاری امام حسین علیه‌السلام قبول می شوند. حتی در لشکر عمر سعد قبولی بوده. پس آدم باید همیشه برای عاقبت به خیری خودش دعا کند.   ع ل 164

تمام جلوه های الله تبارک و تعالی که متجلی می‌شود تا به ماده برسد، جلوه‌های ریاضی است و اندازه، عدد، رقم و حد و حدود دارد. اگر شما به رشته های مختلف علوم توجه کرده باشید، همیشه به عدد و اندازه می رسند. هیچ رشته ای نیست که شما در آن عدد و فرمول و قاعده و ریاضیات نداشته باشید. این عدد و اندازه ها در اتمها، پروتون ها، نوترون ها، الکترون ها و کوارک ها و پایین تر از کوارک ها دیده می‌شود. وقتی که خداوند در قرآن می فرماید «شما هر کاری انجام بدهید، پیش ما حساب شده است» یعنی دقیقاً مشخص است که هر کاری چقدر قیمت دارد.  سیر علوم مختلف از ابتدای خلقت تا الان و این که چه کسی انجام بدهد، چه زمانی انجام بدهد، برای کی انجام بدهد، کجا انجام بدهد، تمام اینها حساب می شود. به طور مثال، ما 20 سال یا 30 سال پیش، علمی به نام «نانو» نداشتیم. چند سال دیگر نانو هم یک علم کهنه و قدیمی خواهد شد و بشر قادر خواهد بود به علم ریزتر از آن دست پیدا کند. همانطور که از کوچکترین ذرات گرفته تا بزرگترین آنها، همه دارای اندازه و عدد هستند، وارد عالم برزخ که می‌شویم آنجا هم همین اعداد و اندازه ها وجود دارد. به همین دلیل مهمترین شب سال، شب اندازه و شب قدر است.  هر عملی در لحظه در نفس انسان محاسبه می‌شود هر کاری ریز و درشت، کوچک و بزرگ، پنهان و آشکار که شما بکنید، همه اش در نیت و عمل تان حساب شده است. نه این که بنشینند چرتکه بیاندازند و بعداً حساب کنند که چه کار کردیم و صورت حساب بدهند؛ بلکه خداوند سیستم را طوری خلق کرده که تمامش در لحظه حساب می‌شود و در نفست قرار می‌گیرد. در لحظه در نفست حساب می‌شود. یعنی وقتی شما داری کار شر یا خیری را انجام می‌دهی، همان لحظه در خودت حساب می‌شود و همان لحظه هم جوابش را می‌دهند. همان لحظه عملی را که انجام می دهی، حتی نیتی را که کردی، می بینی. همین که عمل در نیت رفت، به نفس تبدیل شد. طبق قاعده «اتحاد عقل و عاقل و معقول» همان جا تو با نیتت یکی می شوی.  جنین در رحم مادر هر کاری می‌کند، همان لحظه شکل می‌گیرد. این که بعداً جزایش را می‌بیند، برای این است که فعلاً در رحم است و رحم گنجایش ندارد. بعداً که متولد می شود تمام کرده های خودش را در دنیا می بیند. و گرنه جزا همین الان هست. اینکه تو رغبت داری به لیلة الرغائب و احیا؛ یعنی قطعاً جایی کاری کرده ای که اجازه داری، احیاء بیایی. بالاخره در محاسبات الهی اینقدر بوده که صدایت کنند و کارت دعوت برایت بفرستند و تو هم بتوانی اجابت کنی. اینکه از عبادت، تلاوت قرآن لذت نبریم و قرآن شراب ما نباشد، به خاطر این است که محاسبات آن قبلاً انجام شده و طبق آن محاسبات داریم جزا می‌بینیم.  قرآن می‌فرماید: «كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِینَةٌ = هر كسى در گرو دستاورد خویش است.» یعنی همین الان در گرو هستی. برای همین ما وقتی به آخرت متولد می‌شویم، فقط شکل های باطنی خودمان را می بینیم وگرنه جزا همین الان هم دارد داده می شود. همه اش در همین جا در نفس ما محاسبه می‌شود؛ نه اینکه بعداً در گرو باشد. «رهینهٌ» یعنی الان، نه بعداً. مرحوم ملا احمد گفت:  گر نه با خود مرده داری ای پسر پس چرا گندیده ای پا تا به سر تو اگر با خودت مرده نداری، پس الان باید پرواز کنی، جوان باشی، قوی باشی، به غیب بزنی. این که نمی توانی به غیب بزنی، یعنی جزایش را داری می بینی. این که خواب خوب نمی توانی ببینی؛ پرواز نداری؛ انبساط نداری؛ با قرآن مست نمی‌شوی؛ نمی‌توانی روی سجاده پرواز داشته باشی و از سجاده فرار می کنی؛ اینکه تمرکز سر نماز نداری؛ انس و رفت و آمد با غیب نداری؛ معنی اش این است که همه جزاها را دارند به ما می دهند. همین الان ما داریم جزا می‌بینیم. عملکرد و جزا نقدِ نقد است و اصلاً ما نسیه نداریم. معروف، یعنی بدی بکنی، جزایش را می‌بینی و خوبی هم بکنی، جزایش را می بینی. همین الان جزایش در نفس انسان ظاهر می‌شود.  همه این محاسبات به دست خالق هستی است الله همیشه در حال جلوه و در حال ظهور و در حال خلق است. الله بی نهایت ظهور دارد و محاسبات همه آنها را که در طول میلیاردها میلیارد سال یا بی نهایت سالی که جلوه کرده، دارد. همه را خلق می کند و بیرون می فرستد و در یک لحظه جمع شان می‌کند. در قرآن هم می گوید، اگر بخواهیم، یک لحظه شما را جمع می کنیم. «و یأتی بخلق جدید = و یک خلق جدید می آورد.» الله اول ندارد. خدایی که اول داشته باشد اصلاً خدا نیست. اگر کسی آغازی برای خدا در نظر گرفت، این خدا مخلوق است، یعنی اول نبوده و بعد به وجود آمده، یعنی محدود. اللهی که محدود و مخلوق است، به درد نمی خورد. الله ازلی و ابدی است. جمع این دو را اصطلاحاً سرمد می گویند. الله سرمدی است، یعنی نه اول دارد و نه آخر. « الْحَمْدُ لِلَّهِ الْأَوَّلِ بِلَا أَوَّلٍ کانَ قَبْلَهُ، وَ الْآخِرِ بِلَا آخِرٍ یکونُ بَعْدَهُ = حمد خدایی را که اول همه آثار هستی اوست و قبل از او اوّلی نبوده، و آخر است بی ‏آنکه پس از او آخری باشد.»  الله بدیع است. بدیع یعنی تفکر ندارد. چون تفکر مال موجود ضعیف است. گیر می کند، گرفتار می شود، مجهول دارد، حالا باید فکر کند تا چیزی را حل کند. خداوند فکر نمی کند و بدیع است. یعنی تمام طرح و نقشه ها را در یک لحظه ایجاد می‌کند. « بَدِیعُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا یَقُولُ لَهُ كُنْ فَیَكُون  = [او] پدید آورنده آسمانها و زمین [است] و چون به كارى اراده فرماید فقط مى‏ گوید [موجود] باش پس [فورا موجود] مى ‏شود.»  برگرفته از سلسله مباحث «احسان» جلسه 22