از صدر اسلام تا الآن، طلبه ها و روحانیت، سخت ترین نوع زندگی را داشته اند. طلاب در فشار سخت اقتصادی و عسرت به سر می برند. یک طلبه هیچ چشم انداز روشن اقتصادی ندارد. در زمان های قدیم متدینین و خانواده های مرفه بچه هایشان را برای تحصیل علوم دینی می فرستادند. آن ها به برکت دین می رفتند و نیاز مادی نداشتند. ولی تنها چیزی که آنها را نگه می داشت، عشق به دین و معارف الهی و اهل بیت (علیهم السلام) بود. این عشق، مقاومت ایجاد می کند. اگر کسی فرصت داشته باشد و زندگی پر زحمت علما را مطالعه کند، می بیند که هیچ کس به اندازه ی آن ها بر گردن مردم حق ندارد و هیچ عاملی به اندازه ی روحانیت در بقا و توسعه ی دین مؤثر نبوده است. برکت روحانیت از برکت زیارت و علاقه به اهل بیت (علیهم السلام) گرفته شده است. معمولاً حوزه های علمیه در کنار حرم های امام زاده ها و ائمه (علیهم السلام) تشکیل شده اند که از نور آن ها منور شوند. آثار زیارت ائمه (ع)، در زمان حیات و ممات شان یکسان است تمام آثاری که در زیارت ائمه (علیهم السلام) هنگام حیات شان داریم، مثل بزرگداشت فضیلت ها، الگوگیری، خط گیری و ... در زیارت قبور آن ها هم هست. خداوند تبارک وتعالی امر کرده اند، که در زمان حیات پیامبر و ائمه (علیهم السلام) به زیارت شان بروید و ایشان را ملاقات کنید. رسم بوده که در زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با عشق، به زیارت ایشان می رفتند. یعنی وقتی به زیارت پیامبر می رفتند، از در خانه ایشان را می بوسیدند تا خود پیامبر و بر سر آب وضوی پیامبر دعوا می کردند. هم چنین از ایشان لباس، عمامه و ...  به عنوان تبرک می گرفتند. در مورد اهل بیت (علیهم السلام) هم همین طور بوده، یعنی مردم با عشق فراوان به زیارت شان می رفتند. شما شنیده اید که جمعیت مشتاق ایرانی برای استقبال و زیارت امام رضا (علیه السلام) که از مسیر مدینه وارد ایران شده و از نیشابور عبور کردند، حضور داشتند. این در زمان حیات شان بود. اما خداوند تبارک و تعالی به این هم راضی نیست، بلکه فرموده: اگر ایشان از دنیا رفتند، باید به زیارت قبورشان هم بروید. چون تمام آثاری که ما در حیات آنان داریم، در زیارت قبور آنان هم داریم. امام، ممات و حیاتش فرقی ندارد. فرقی نمی کند که امام زنده باشد یا از دنیا رفته باشد. همیشه حی و حاضر است. در زیارت نامه می خوانیم: «أَشْهَدُ أَنَّكَ تَشْهَدُ مَقَامِی وَ تَسْمَعُ كَلاَمِی = شهادت مى‌دهم كه تو شاهد موقعیت من هستى و سخن مرا مى‌شنوى.» همان طور که حضور خودمان را در محضر امام می فهمیم ، احاطه ی امام را نسبت به خودمان نیز، می فهمیم. این فطری است و همه ی انسان ها این را می فهمند. با مرگ امام، جهان از محضرش خارج نمی شود.  همان طور که در زمان حیات احاطه داشته، در زمان ارتحال و نبودن بدن شان در این دنیا، هم چنان این تسلط و احاطه وجود دارد. هیچ کس این احساس را ندارد که به زیارت قبر امامی که مرده است، می رود. بلکه همه احساس شان این است که به زیارت یک امام حی و زنده می رود که می شنود، می فهمد، می بیند، جواب می دهد، تأثیر می گذارد، شفا می دهد و مشکلات را حل می کند. در میان اهل سنت کتاب های متعددی درباره ی آداب زیارت پیامبر، استشفاء،  تبرک و توسل نوشته شده است. اگر از وهابیون که این ها را شرک می دانند بگذریم، عامه ی اهل تسنن و علمای آن ها، فلسفه و فرهنگ زیارت، استشفاء، تبرک و توسل را قبول دارند. قطع ارتباط با خدا و ائمه(ع)، باعث سقط شدن در رحم دنیا می شود «صله رحم» موجب برکات فراوان و قطع آن باعث می شود که انسان در رحم دنیا سقط شود. برای همین است که خداوند در قرآن می فرماید:«وَ الَّذِینَ‌ یَنْقُضُونَ‌ عَهْدَ اللَّهِ‌ مِنْ‌ بَعْدِ مِیثَاقِهِ‌ وَ یَقْطَعُونَ‌ مَا أَمَرَ اللَّهُ‌ بِهِ‌ أَنْ‌ یُوصَلَ‌  وَ یُفْسِدُونَ‌ فِی‌ الْأَرْضِ‌ أُولئِکَ‌ لَهُمُ‌ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ‌ سُوءُ الدَّارِ[1]= آن ها که عهد الهی را پس از محکم کردن می‌شکنند، و پیوندهایی را که خدا دستور به برقراری آن داده قطع می‌کنند، و در روی زمین فساد می‌نمایند، لعنت و بدی و مجازات سرای آخرت، برای آن هاست.» خداوند تبارک و تعالی ما را مأمور کرده که در همه ی زمان ها با خدا و اهل بیت (علیهم السلام) ارتباط داشته باشیم. علتش این است که امام یعنی رحم ما و ارتباط با امام یعنی ورود در رحمی که انسان در آن رحم، به سمت آخرت در حرکت است و ابدیتش شکل می گیرد. به محض این که رابطه ی انسان با امام قطع شود، سقط جنین شده است. چون  ارتباطش با عامل هدایت کننده به سمت ابدیت، قطع می شود. عهدی به عهده ی شیعیان و دوستان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و امامان (علیهم السلام) هست که باید به آن وفا کند. یکی از شرایط خوب به عهد وفا کردن، زیارت قبور ائمه (علیهم السلام) است. امام رضا (علیه السلام) می فرمایند: «إِنَّ لِكُلِّ إِمَامٍ عَهْداً فِی عُنُقِ أَوْلِیَائِهِ وَ شِیعَتِهِ وَ إِنَّ مِنْ تَمَامِ اَلْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَ حُسْنِ اَلْأَدَاءِ زِیَارَةَ قُبُورِهِمْ فَمَنْ زَارَهُمْ رَغْبَةً فِی زِیَارَتِهِمْ وَ تَصْدِیقاً بِمَا رَغِبُوا فِیهِ كَانَ أَئِمَّتُهُمْ شُفَعَاءَهُمْ یَوْمَ اَلْقِیَامَةِ [2]= هر امامی را بر گردن هواداران و پیروانش عهد و پیمانی است و از جمله شرایط وفای کامل به عهد و انجام شایسته آن، زیارت قبرهای آنان است. پس هر کس از روی علاقه به زیارت و با پذیرش آن چه آنان علاقه‌مند به آنند، مزار آنان را زیارت کند، آن پیشوایان در روز قیامت، شفیع آنان خواهند بود.»                               افراد سودجو و شهوت ران به اسم عرفان و توحید، می خواهند دست انسان را از اهل بیت، جدا کنند و بگویند: خدا کافی است. عشق خدا، عشق حقیقی است و عشق ائمه مجازی است و شما باید یک سره با خدا صحبت کنید. این توطئه است و باید بدانیم که تحت هیچ عنوانی و در هیچ مرحله ای از مراحل رشد عرفانی، از پیوند و توسل به اهل بیت (علیهم السلام)، بی نیاز نیستیم. ما موظف هستیم به نحو خاصی با اهل بیت (علیهم السلام) و امام زاده ها و قبور آن ها ارتباط داشته باشیم. این مستحبی نیست، بلکه واجب است. چون به پیوند با آن ها امر شده ایم. خود حضرت فرمودند: شما مأمور هستید که با ما پیوند و ارتباط داشته باشید. اگر با امام، پیوند نداشته باشیم، اساساً ساقط هستیم. در زمان حیات شان مأمور به پیوند با آن ها هستیم و در زمان بعد از ارتحال شان  هم مأمور هستیم، ارتباط و اتصال مان را با حضرات حفظ کنیم و ادامه دهیم. این نگاه باید از ما دور شود که زیارت ائمه (علیهم السلام) و امام زاده ها  یک جنبه ی مستحبی دارد. این وفای به عهد نیست، بلکه گسستن عهد است. ما موظف هستیم که هر چه بیشتر، با ائمه و اهل بیت و امام زاده ها و قبور آن ها ارتباط داشته باشیم. معنای شفاعت چیست؟ شفاعت به معنای جفت شدن است. کسی که در دنیا با امامش جفت شود و تصدیق کند آن چه را که امامش تصدیق کرده و رد کند آن چه را که امامش رد کرده، در همین جا شفاعتش صورت می گیرد. گاهی ما توسلاً و تبرکاً به زیارت می رویم و می گوییم: امام است. آدم مقدسی بوده و ضریح را می بوسیم و می آییم. اما کاری با خود حضرت نداریم و ارتباطی با ایشان برقرار نمی کنیم. چیزهایی که حضرت آن را تصدیق کرده، قبول نداریم و چیزهایی که حضرت قبولش ندارد، می پذیریم. حضرت می فرماید: وقتی به زیارت می روی،  باید هم عقیده امام باشید. یعنی آن چه امام نسبت به آن میل و رغبت داشته و تصدیق کرده، تصدیق کنی و آن چه امام قبول نداشته، شما هم قبول نداشته باشید. این شرط زیارت است. اگر شخص چنین وضعیتی داشته باشد و زیارت برود، ائمه (علیهم السلام) حتماً در روز قیامت شفیع او می شوند. هر شفاعتی که در آخرت می شود، معلول شفاعتی است که در دنیا صورت گرفته است. اگر کسی نتواند در اینجا با آنان جفت شود، در آن جا هم جفت شدنش، امکان پذیر نیست. برای همین است که حضرت می فرماید: شما باید در روز قیامت، دست تان را به ما برسانید. اگر قرار است روز قیامت دست مان را به دست حضرت برسانیم، باید این جا دست در دست حضرت بگذاریم و از اول با آن ها رفیق باشیم و پیوند برقرار کنیم. علت این همه سفارش برای زیارت قبر این است که جدا از آن عشق و علاقه ای که به معیت با حضرت در زمان حیات هست، در زمان مماتش هم هست. یعنی وقتی حضرت نیست، باز هم ما دوست داریم پیش حضرت باشیم و شبیه او شویم و با ایشان معیت داشته باشیم. اصل زیارت، برای تجدید میثاق و عهد است   از قدیم در همه ی فرهنگ ها بوده که چه در زمان حیات و چه در زمان ممات به زیارت، بروند. زیارت، یک تجدید میثاق وعهد در امامت و ولایت با کسی است که به زیارتش می رویم. این عهد یعنی این که من در راه شما هستم و رجوع و بازگشت به شما خواهم داشت. در زمان حیات شان وقتی که زنده هستند، به ملاقات شان می رویم. یعنی به ملاقات اصل، ریشه، وطن و پدر حقیقی خودمان می رویم. یعنی آن کسی که قرار است، من مثل او شوم. آن کسی که من در شباهت به او، به آرامش می رسم. وقتی هم که از دنیا می روند و سر قبور آن ها می رویم، تجدید میثاق می کنیم. یعنی همان عهد را تجدید می کنیم. جملات زیبا و شورانگیزی در زیارت نامه هست. می خوانیم:«بِسْمِ اَللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ  فِی سَبِیلِ اَللَّهِ وَ عَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اَللَّهِ = به نام خدا، و برای خدا، و در راه خدا، و برای ملت رسول خدا». با این جملات تمام حرف هایت را می زنی! می گویی: من پای کار هستم و در راه شما هستم و از شما جدا نمی شوم. در زیارت وداع امام حسین (علیه السلام) می گوییم:«و لا جَعَلَ اللّهَ آخِرَ اَلعَهدِ منی لزیارَتکُم = و خدا زیارت شما را آخرین زیارت از سوی من قرار ندهد.» در زیارت امام رضا این طوری می خوانیم:«رَزَقَنِیَ اللَّهُ الْعَوْدَ ثُمَّ الْعَوْدَ ثُمَّ الْعَوْدَ = خدا روزی من کند، بازگشت و سپس بازگشت و سپس بازگشت.» سر مزار رفتن، یعنی این که باطن ما، با باطن او پیوند دارد و سر عهد و پیمانی که بستیم، هستیم. بنابراین، وقتی حضرت رضا (علیه السلام) می خواهد زیارت اهل قبور را مطرح کند، از عهد شروع می کند. آن عهد، عهدی است که در روز اول بستیم و این آیه قرآن را شاهد می آورد که:« وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى [3]= و آن ها را بر خودشان گواه ساخت، که آیا من پروردگار شما نیستم؟ همه گفتند: بله، ما گواهی دهیم.» یعنی این که باطن من با باطن حضرت، پیوند دارد. حضرت اصل و حقیقت و ریشه ی من است. بین من و او یک پیوند باطنی و حقیقی برقرار است. این را ما باید درک کنیم که حضرات تعدادی شخصیت تاریخی مقدس نبودند که در یک زمان آمده اند و بعد هم از دنیا رفته اند و حالا ما هم آن ها را دوست داریم و به آن ها علاقه داریم. مثل قهرمان ملی یا مثل علاقه ای که به افراد دیگر داریم. من از نظر بدنی، بچه ی پدر و مادرم هستم؛ اما از نظر شخصیت انسانی و حقیقی، پدر و مادر من اهل بیت (علیهم السلام) هستند. حضرات از نظر نظام خلقتی، ریشه و اصل ما هستند و بیش از پدر و مادر، نسبت به ما اصلیت دارند. من باید بدانم که ریشه ی من پیامبر (صلی الله علیه  وآله و سلم) و حضرت زهرا (سلام الله) و امیرالمؤمنین (علیه السلام) است. پدر و مادر بدنی ما از نظر ساختار بدنی، ریشه ی ما هستند و بدن ما از آن ها تشکیل شده است. اما روح و نفخه ای که در آن بدن آمده و به آن تعلق گرفته از اهل بیت (علیهم السلام) است. این همان نفخه ی الهی است. از نظر شخصیت انسانی و حقیقی، من مال اهل بیت (علیهم السلام) هستم. برای همین است که ما بدون استثناء، به سمت آن ها کشش داریم و نمی توانیم آن ها را دوست نداشته باشیم. کفار هم همین طور هستند و به ایشان علاقه و کشش دارند و گاهی علاقه شان را نشان می دهند. به خصوص آن هایی که جاهل قاصر هستند. ما در بین رزمنده ها جوانان زیادی داشتیم که در آمریکا و اروپا مستقر بودند و درس می خواندند و کسی هم با آنها کاری نداشت. ولی خودشان آمدند و جنگ کردند و به مقام شهادت هم رسیدند. این عشق است که افراد را در این راه نگه می دارد. همان طوری که زیارت در زمان حیات و رحلت امام، تجدید عهد و میثاق با امام است، زیارت مزار شهید هم تجدید میثاق با اهداف شهداست. به قول شهید مطهری، گریه بر شهید، شرکت در حماسه ی شهید است[4]. بزرگداشت شهدا، آمدن پیکر شهید در اجتماع و دفن کردن آن در دانشگاه و کوه و جاهای دیگر، اثر خاص خودش را می گذارد و انسان هایی را جذب می کند. زیارت،  به انسان آرامش می دهد «حُبُ الوَطَنِ مِنَ الایمَان[5] = حب وطن، از ایمان است.» امام و معصوم، وطن من است و من با بازگشت به امام، یعنی پیوند با حقیقت خودم، آرامش پیدا می کنم. عهد یعنی انسان یک پیوند باطنی با حقیقت خودش برقرار کند. پیوند آن است که طبق قواعدی که خداوند تبارک و تعالی تعریف کرده، هر جزئی به اصل خودش بر گردد. خداوند در قرآن کریم فرموده:«إِنَّ إِلَیْنا إِیابَهُمْ / ثُمَّ إِنَّ عَلَیْنا حِسابَهُمْ[6] = البته باز گشت آن ها به سوی ماست. آن گاه حساب شان بر ما خواهد بود.» در آیه ی دیگر می فرماید: «إِلَیْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِیعًا[7] = بازگشت شما همه، به سوی او خواهد بود ». همچنین در جامعه ی کبیره به حضرات معصومین می گوییم:«همه ی مردم به سوی شما بازگشت پیدا می کنند.» اصل و ریشه ی همه مردم شما هستید. هر کس به تناسب ساختاری که تشکیل داده و به تناسب ساختار وجودی که با شما برای خودش ایجاد کرده و رعایت این امانت، به سوی شما بر می گردد و با شما ملاقات می کند. علت دیدن حضرت علی (علیه السلام)، هنگام مرگ چیست؟ امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرموده اند: «مَن یَمُت یَرَنی[8] =هر کس بمیرد مرا می بیند.» علت این که همه ی افراد بدون استثناء کافر یا مسلمان، اولین فرد، امیرالمؤمنین (علیه السلام)را در هنگام مرگ می بینند، این است که بدانند چقدر شبیه او شده اند. حقیقت انسان که شبیه امام است، از اصل امام بوده و امام در او دمیده است. وقتی انسان می خواهد از این دنیا برود، حقیقت خودش را می بیند! اما همان امیرالمؤمنینی را می بیند که از عینک وجودی خودش به او نگاه می کند. میزان در روز قیامت، حضرت علی (علیه السلام) است و بسته به این است که چقدر به ایشان یعنی اصل خودش، شباهت داشته باشد. در زیارت نامه ی ایشان می خوانیم: «اَلسَلامُ عَلَیکَ یا مِیزانِ الَاعمَال = سلام بر تو ای میزان اعمال.» خداوند در قرآن فرموده:«والْوَزْنُ یَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِینُهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ = و حقا روز محشر، روز سنجیدن اعمال است. پس آنان که در آن میزان حق، وزین و نیکوکار بودند، البته رستگار خواهند بود.» (اعراف/8) همچنین در روایتی، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرموده اند: «عَلِیٌّ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ یَدُورُ حَیْثُمَا دَارَ = [9]=  علی با حقّ است و حق با علی. هر کجا علی باشد، حق هم آن جاست.» پس همه چیز با حق که علی است سنجیده می شود و ایشان اصل و ریشه ی همه ی ماست.» ما به حقیقت خودمان، بازگشت می کنیم. «وَ إیابُ الْخَلْقِ إلَیْكُمْ، وَ حِسابُهُم عَلَیْكُمْ = بازگشت مردم در قیامت، به سوى شماست و رسیدگى به پرونده ی آنان، برعهده ی شماست. » موقع به خطر افتادن دین و ولایت، زیارت کارخودش را می کند  وقتی که اصل دین و اصل امامت و ولایت به خطر می افتد، این تجدید میثاق ها و زیارت ها کار خودشان را می کنند. یعنی شخص، منتظر است که جایی امامش به او فرمان دهد. در سال 57 که در ایران کربلا درست شد، معلوم شد که امام امت که حسین زمان ما بود، تنها نیست. کسانی که ظاهراً تحت ولایت شاه بودند و پای تلویزیون و سینما و این طرف و آن طرف بودند، ولی مجالس روضه و دیدن علما هم می رفتند و در زیارت ها  تجدید عهد می کردند، وقتی دیدند که اصل دین و ولایت  و امامت در خطر است، حاضر نشدند پا روی عهدشان بگذارند. درست است که شاید یک سابقه گناه آلوده هم داشته باشند، اما پای کار و سر عهدشان ایستادند و مبارزه کردند. وجلوی گلوله ایستادند. شوخی بردار نبود، دفاع از دین شان و مسئله امامت و ولایت بود. بعد که جنگ کردستان پیش آمد، باز همه پای کار ایستادند. وقتی اصل به خطر می افتد، زیارت و تجدید میثاق ها کار خودش را می کند. اما در بعضی ها ضعیف و در بعضی ها، قوی است. ولی به هر حال کار خودش را انجام می دهد. مسئله این است که انسان با چه توانی  به زیارت برود. ممکن است  در مسائل روزمره ی زندگی، مقداری از امام دوری و فسق و فجور کند، اما اصل را هیچ وقت از دست نمی دهد و ارتباطش با امام هست. البته افرادی هم بودند که به زیارت قبور اهل بیت (علیهم السلام) می رفتند و موقعی که دین شان به خطر افتاد، هیچ تکانی نخوردند. خیلی از آنها موقع انقلاب، رفتند و در گوشه ای خزیدند. خواندن زیارت نامه، باید همراه با ادب باشد  نباید از روی عادت، زیارت نامه بخوانیم؛ بلکه باید حرف های مان را به طور جدی بزنیم. جملاتی که بین ما رد و بدل می شود، حرف حسابی است که با بزرگان می زنیم. پس باید ادب داشته باشیم و اول به نیابت امام زمان زیارت کنیم و بعد خودمان. باید حواس مان جمع باشد که زیارت، یک ملاقات خصوصی و حضوری است. فکر نکنیم در حرم  هزاران نفر هستند و شلوغ است. حواسمان  باشد که خانم فاطمه معصومه (سلام الله علیها) جلوی ما می نشیند و با ما حرف می زند و فقط به ما گوش می دهد. اولیای خدا می گویند: ما امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را دیده ایم که وقتی به زیارت حضرت معصومه (سلام الله علیها) می آمدند، خم می شدند و سنگ پایین ضریح را می بوسیدند. شخصیت ایشان خیلی بزرگ است. وقتی به زیارت حضرت معصومه می رویم، این طور پیوند برقرار می کنیم و می گوییم: « السَّلامُ عَلَیْكِ یَا بِنْتَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلامُ عَلَیْكِ یَا أُخْتَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلامُ عَلَیْكِ یَا عَمَّةَ وَلِیِّ اللَّهِ = سلام بر تو اى دختر ولىّ خدا، سلام بر تو اى خواهر ولىّ خدا، سلام بر تو اى عمّه ولىّ خدا.» همچنین می خوانیم: « یَا فَاطِمَهُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّهِ فَإِنَّ لَکِ عِنْدَ اللهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ =  اى فاطمه! درباره ی بهشت، برایم شفاعت کن! به درستى که براى تو نزد خدا مقامى از مقامات بلند است.»   هر بار که به زیارت می رویم، زیارت ما را در نظر دارند و جبران آن را برخودشان، واجب می دانند. اواخر زیارت حضرت معصومه (سلام الله علیها) می گوییم: ما تابع کسی هستیم که پیامبر آورده و قبولش داریم. راضی به رضای او هستیم. این تجدید میثاق است. «السَّلامُ عَلَیْکِ عَرَّفَ اللهِ بَیْنَنَا وَ بَیْنَکُمْ فِی الْجَنَّهِ = سلام بر تو، خدا بین ما و شما در بهشت، شناسایى برقرار کند.» ما به هم معرفی می شویم و در مهمانی های تان شرکت می کنیم. دختر فاطمه ی زهرا، دختر رسول الله! من آمده ام خدمت شما، من به شما علاقه دارم و شما را قبول دارم. «وَ حَشَرَنَا فِی زُمْرَتِکُمْ وَ أَوْرَدَنَا حَوْضَ نَبِیِّکُمْ = و در گروه تان محشورمان کند و بر حوض پیامبرتان، واردمان نماید.» ان شاالله روز قیامت بگویند: گروه حضرت معصومه (سلام الله علیها)، گروه حضرت عبدالعظیم (علیه السلام)، گروه امام رضایی ها و گروه حسینی ها بیایند. الآن ما این ها را نمی فهمیم. اما در روز قیامت که افراد براساس شخصیت رهبرانشان، دسته بندی می شوند، می فهمیم. یعنی همان که در قرآن داریم:« یَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ= روزی که هر کس را با امامش فرا می خوانیم». آن محشر کبری و 50 هزار ساله ای که زمینش از آتش است و همه لرزه به تن شان می افتد، وقتی به شما بگویند: شما جزء دسته ی حسین هستی،  برو در دسته ی ایشان قرار بگیر. این خیلی حرف است. «وَ سَقَانَا بِکَأْسِ جَدِّکُمْ مِنْ یَدِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ صَلَوَاتُ اللهِ عَلَیْکُمْ = و به ما با جام جدّتان، از دست على بن ابى طالب، بنوشاند. درودهاى خدا بر شما باد.» ببینید متن زیارت چقدر عالی تنظیم شده که امام علی بیاید از آن حوض، آب در دهان ما بگذارد. زیارت باید مانع انجام گناه شود به هر کسی اجازه ی زیارت نمی دهند. وقتی به ما اذن دادند که زیارت کنیم، باید حواس مان باشد که اذن داده اند تا با یک آدم برجسته، رو در رو حرف های مان را بزنیم. وقتی انسان به زیارت می رود، با یک بزرگی قرارداد می بندد و می گوید: من پای کار می مانم. بعد هم که به مجلس گناه دعوت می شود، باید بگوید: نه؛ من با امام رضا (علیه السلام) قرار گذاشته ام که با ایشان محشور شوم. کنار حوض کوثر با او باشم و او شفاعتم کند و همسایه اش باشم. دیگر این جا، جای من نیست. تجدید میثاق باعث می شود، وقتی که طبیعت گرایی و دنیا و شهوات هجوم می آورند، بگویم: من این کاره نیستم و عهد هایی با عزیزانم بسته ام و نمی توانم به مجالس فسق و فجور بروم و نمی توانم گناه کنم. نمی توانم با اراذل و اوباش و کسانی که با خدا قهر هستند، باشم. مادر من، فاطمه ی زهراست. با مادرم یک قرار دارم. شما سیدالشهداء را نگاه کنید. وقتی «هِیهَات مِنَ الذِلَه» می گوید؛ یعنی من فرزند علی و فاطمه هستم و زیر بار ذلت نمی روم. اصل ما نیز فاطمه ی زهرا (سلام الله علیها) و امیرالمؤمنین (علیه السلام) است. وقتی انسان با آن ها عهد می بندد، باید خودش را در انتساب به اهل بیت (علیهم السلام) و بزرگ ببیند و وقتی گناه به او عرضه می شود، همین که یاد عهدش بیفتد و یادش باشد که به کجا وابستگی دارد، می گوید: نه مأموریت من، روی زمین این نیست. ما ز بالاییم و بالا می رویم. ما را خداوند برای این کارها روی زمین نفرستاده است. از ما انتظارهایی دارد. دوشنبه ها و پنجشنبه ها نامه ی اعمال من، پیش امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) می رود و ایشان آن را می خواند و من می خواهم شرمنده و خجالت زده نشوم. من نمی توانم، پدرم را ناراحت کنم. این خیلی مهم است که حضرت  او را می بیند و نامه ی اعمالش را می خواند. اگر توجه به این داشته باشیم، خیلی مهم است. امام زاده ها باید مورد احترام باشند همه ی امام زاده ها و آن هایی که شجره نامه دارند و از نظر شخصیتی مورد تأیید هستند و ائمه خودشان تأییدشان  کرده اند و گفته اند که این پسر من و نوه ی من است، شخصیت های بزرگی هستند و انتساب به امام دارند و از آن ها نور گرفته اند و خیلی شرافت دارند. امام زاده ها شخصیت هایی هستند که برجستگی های زیادی دارند. اولیای  خدا هستند که کار از دست شان بر می آید و شفیع و قدرتمند هستند و توسل به آن ها برای ما، خیلی کار می کند. شما ببینید حضرت علی اکبر (علیه السلام) یک امام زاده است. اگر زنده می ماندند، جای امام سجاد (علیه السلام) بودند. باید به امام زاده ها براساس میزان تقوایی که دارند و میزان ارتباطی که با اهل بیت (علیهم السلام) دارند و میزان شهادت و گواهی که بزرگان در مورد عظمت و شأن آن ها به ما دادخ اند، باید به آن ها توسل پیدا کنیم. ما الآن به زیارت شیخ صدوق هم می رویم و به ایشان توسل پیدا می کنیم. ایشان امام زاده نیستند، ولی به دعای امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) متولد شده اند و پیش خدا وجیه هستند و شخصیت بزرگی دارند. بعد ازسالهای طولانی که بدن شان را کشف می کنند، می بینند که سالم و نورانی است. معلوم است قدرت روحی خیلی زیاد است که اجازه نمی دهد عوامل طبیعی روی بدن، اثر بگذارد. طهارت روح، آن قدر زیاد است که بدن، سالم می ماند.   [1] قرآن کریم / سوره ی رعد / آیه ی 25 [2] میزان الحکمه جلد 5 صفحه ی 2282 به نقل از بحارالانوار [3] قرآن کریم / سوره ی اعراف / آیه ی 172 [4] مجموعه آثار شهید مطهری . ج24، ص: 466 [5] منبعی یافت نشد. [6] قرآن کریم /سوره ی غاشیه/ آیه ی 25 و 26  [7]قرآن کریم /سوره ی  یونس/ آیه ی 4 [8] امالى شیخ مفید رحمه الله / 3، امالى شیخ طوسى رحمه الله 2 / 238، بحار الانوار 6 / 178 و 39 / 239 [9] الأمالی (للصدوق)، ص 89؛ الجمل، ص 81؛ الأمالی (للطوسی)، ص 548؛ ظ م - 33

پیامبر ما رحمۀ للعالمین است. هیچ کس عطوف­تر و مهربان تر از رسول خدا به مردم نیست؛ اما بیشترین احادیث پیغمبر در باب لعن است. «لعن» بخش مهمی از ایمان است. لعن یعنی دور باد. شخصی که در اسلامش لعن ندارد؛ مثل کسی است که همه چیز را می‌خورد. وقتی که می خواهی بدنت سالم و قوی باشد، هر چیزی را نمی خوری و می گویی میل ندارم. یعنی دور کردن و فاصله گرفتن از آنچه که مضر است. بیشترین لعن و برائت در خود قرآن است. وقتی می گویی «مرگ بر آمریکا» یعنی «قُلْ یا أَیُّهَا الْكافِرُون، لا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ= بگو ای کافران! هرگز آنچه که شما عبادت می کنید، من نمی پرستم»، یعنی من فقط «إِیَّاكَ نَعْبُدُ= من فقط تو را عبادت می کنم». در حالی­که شما حیوانیت و شیطان را عبادت می کنید. کسی که برائت از دشمن نداشته باشد، در واقع خائن به همه مردم است. مگر می شود با مردم دوست باشیم، اما اعلام مرگ و برائت از دشمن مردم نکنیم. قرآن دسته بندی های مختلفی از انواع مردم دارد؛ بعضی ها کافرند، بعضی ها منافق و مشرک، برخی هم مردم عادی که جاهل و مستضعف اند. مؤمن در مسیر خود به سوی الله، با موانع زیادی روبروست. او باید نسبت به مستضعفان آگاه باشد، ولی نسبت به کافر نه. مؤمن درگیر است با کسانی که در جبهه خودی هستند، اما منافق تظاهر می کند به این که ایمان دارد. «وَ إِذا قِیلَ لَهُمْ آمِنُوا كَما آمَنَ النَّاسُ قالُوا أَ نُؤْمِنُ كَما آمَنَ السُّفَهاءُ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ وَ لكِنْ لا یَعْلَمُونَ= و چون به ایشان گفته می شود مانند مردم ایمان بیاورید، می گویند: آیا مانند سفیهان ایمان بیاوریم؟ آگاه باش که خود ایشان سفیه اند اما نمی­ دانند» ( بقره/آیه 13) این که قرآن می فرماید: اینها خودشان سفیه و احمق هستند، یعنی خودشان را نمی شناسند. این گروه منافقین هستند. گروه دوم، کفار هستند. یعنی کسی است که حق را می­ پوشاند. این کفار هم به سه دسته تقسیم می­ شوند: دسته اول کسانی هستند که دنبال قدرت اند که به آنها طاغوت می گویند. قدرتمندان، سلاطین، سلطه جهانی، استکبار جهانی، صهیونیسم جهانی، امپریالیزم جهانی، اینها طاغوت ها هستند. دسته دوم؛ پولدارها و ثروتمند هستند که به آنان «ملأ» می­ گویند. دست های پشت صحنه ی سرمایه ­داری جهانی، پولدارها، سرمایه­ دارهای یک جامعه که همیشه کمترین تولید را برای جامعه دارند و بیشترین توقع و انتظار و غُر و نق را دارند. به تعبیر علی (علیه السلام) در جامعه، کفاری که فقط با ثروت کار می کنند، به آنها «ملأ» می گویند و این ها در دنیا کم نیستند؛ مثل صهیونیستها. دسته سوم کفاری که به آنها «مترف» می گویند. اینها لذت­طلب هستند. گروه های به اصطلاح هنری که اهل بزن و برقص و موسیقی ها و فسادهای آن چنانی هستند. به این ها که فسادهای جنسی و اخلاقی را رواج می­ دهند، «مترف»گفته می­ شود. جنگ اصلی مسلمانان و مؤمنین با این سه گروه است که دشمن اصلی می ­باشند. «عدو» یعنی کسی که تجاوز به حریم می کند. یعنی اجازه نمی دهد تو آرمان ها را نگه داری و انسان­ها را هدایت کنی تا به سعادت شان برسند، و از همه مهمتر با پدر اصلی و خانواده اصلی شان آشنا شوند. فعالان فرهنگی وظیفه آماده سازی حکومت جهانی را دارند وقتی فعالان فرهنگی وظیفه خود را نسبت به مردم درست انجام دهند و مردم اسلام ناب را بشناسند، دیگر با حکومت های ضعیف نمی توانند کنار بیایند. پس این فعالان فرهنگی هستند که باید تیر آخر را بزنند و زمینه حکومت حضرت مهدی علیه السلام را فراهم کنند. وقتی انسان خودش را بشناسد، انتظار از خود و زندگی ­اش ببیشتر ­شده و به خود می‌گوید: این زندگی حیوانی به درد من نمی ­خورد؛ تا به حال خیلی سطح پایین و نازل زندگی کرده ام. من از زندگی فقط یک همسر می­ دیدم و چند بچه و خانه و زندگی و مادر یا پدر شدن و یا ماشین داشتن و تجارت؛ و چند رکعت نماز هم کنارش می خواندم؛ آن هم نمازی که بخش حیوانیت را بیشتر تثبیت می کرد. نکته خیلی مهم این که مفهوم عدالت و ظلم در انسان ­شناسی با هم فرق می کند. امام خمینی (رحمه الله علیه) می ­گوید: «دولت اسلامی اگر به فکر ایجاد حکومت جهانی اسلام نباشد، خائن و خطرساز است؛ هر چند که به مردم خدمت کند». یعنی در بخش­های پایینی (حسی، خیالی، وهمی و عقلی) خدمت کند. اگر مسئولی مانع رسیدن مردم به پدر آسمانی و امام زمان­­ش باشد، خیانت کرده است، حتی اگر مسجد بسازد، و سایر خدمات را بدهد و برای مردم رفاه فراهم کند. اسلام خدمات رفاهی، بدون کار برای امام زمان علیه السلام را  کافی نمی داند، چون حق مردم این است که به امام زمان­شان برسند؛ حق مردم این است که امام زمان را داشته باشند. لذا وقتی مردم اسلام ناب را شناختند، دیگر با حکومت­های ضعیف­شان نمی ­توانند کنار بیایند. لازم نیست ما برویم بجنگیم و فحش بدهیم به این و آن و دعوا و درگیری راه بیاندازیم. وقتی کار فرهنگی خوب برای مردم در هر جای دنیا که باشند انجام شود، مردم قدر آن را می دانند. پس اصلاً نیازی به جنگ نظامی نداریم؛ هر چند که از نظر نظامی باید آماده باشیم. خیلی از توده های مردم کفار، افراد مستضعفی هستند. ما نباید نسبت به آنان کینه داشته باشیم. قرآن فقط کینه یک گروه را می ­پذیرد که در دل داشته باشیم؛ آن­هایی که اتمام حجت با آن­ها شده و ائمه کفر هستند. قرآن درمورد آنان می فرماید: «فَقاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ= پس با امامان کفر بجنگید». (توبه/آیه 12) یعنی باید با کسانی که تمام هویت خودشان را در مخالفت با دین و الله می بینند، باید مبارزه کرد. اما با کسانی همچون علمای وهابی یا کشیش­ های مسیحی، درجایی که باب گفتگو باز است، نباید جنگید. حتی باید برخوردهای تند آنان علیه شیعه و اسلام را تحمل کرد. زیرا برخی از آنان با چند برخورد درست و علمی توسط علمای ما شیعه شده اند. وقتی زبان گفتگو باز است، جنگ چیست. فحش و توهین چه معنایی دارد. با صحبت و گفتگو می توان خیلی از افراد را به اسلام دعوت کرد. این روزها شاهد آن هستیم که بسیاری از پیروان مذاهب دیگر به اسلام روی می آورند. نباید با این ها خشن، بی­ ادبانه و برخلاف اخلاق اسلامی برخورد کرد؛ بلکه باید آن­ها را دوست داشت و به آنها فرصت داد تا با خودحقیقی شان آشنا شوند. وظیفه­ ما این است که خودمان را جهادی بار بیاوریم. یک لشکر فرهنگی شویم و در دل دشمن نفوذ کنیم. یعنی مهمترین راهی که شما می­ توانید ایتام جهان را با اهل بیت آشنا کنید، این است که در دل آن­ها نفوذ کنید و اسلام را تبلیغ کنید؛ از طریق اینترنت با آنان ارتباط بگیرید و نفوذ کنید، کار ترجمه قوی کنید، فیلم قوی، کلیپ قوی یا یک کار قوی که تأثیرگذار باشد. حتی با یک آهنگ مناسب می­ توان انسانیت انسان را تحریک کرد و خیلی ­ها را مسلمان کرد. از طرفی مهمترین راهی که نباید کار به خشونت برسد، تقویت بسیج و بسیجیان است. این خود تقویت نظامی است، اما آن مسئله مهم و تیر آخر را باید فرهنگ و اهل فرهنگ بزنند که باید تیر فرهنگی را شلیک کنند. آن­ها باید انقلاب و فرهنگ را صادر کنند. بنابراین کار دست مبلغان و نویسنده­هاست، دست طلاب است، دست اهل فرهنگ است، دست اهل زبان است، دست اهل هنر و شعر است. اینها باید کار را انجام بدهند و آن تحول اساسی را ایجاد کنند که در این مسئله ما خیلی ضعیف هستیم. پس ما عاشق مردم هستیم، اما باید مردم را به بلندای ابدیت دوست­ داشته باشیم و فقط دنیا و رفاه را برایشان نخواهیم، بهشت را هم بخواهیم. خدمت به مردم، موجب رضایت الهی است از نظر خدای تبارک و تعالی مسئله «مردم» فوق ­العاده مهم است و جایگاه بسیار باعظمتی دارد. چون نظام خلقت، یک نظام حق است و به خاطر مردم است. خداوند عزیزترین بندگانش؛ یعنی انبیاء و اهل بیت (علیهم السلام) را برای هدایت مردم قرار داده است. «مردم» مثل خود حقیقی­مان، عزیز هستند. هیچ وقت نباید چیزی را فقط برای خود بخواهید. اگر کسی جدای از مردم چیزی بخواهد یا داشته باشد، این نشانه ی «خودخواهی» است. باید سعادت، کمال، معرفت و... هر چه که نصیب مان می شود برای مردم هم خواست. معصوم علیه السلام فرمود:«آنچه که برای خود می خواهی، برای دیگران هم بخواه؛ و آنچه که برای خودت نمی پسندی، برای دیگران هم نپسند». پس ما باید مردم را مثل جان دوست داشته باشیم. اینکه مادرمان فاطمه زهرا (سلام الله علیها)، زینب کبری (سلام الله علیها) و خاندان اهل بیت (علیهم السلام) آن همه مصائب دیدند، و اساساً در طول تاریخ، تعداد مراجع و علمایی که کشته شدند، به ویژه در انقلاب اسلامی، روحانیون و طلابی که کشته شدند، بیش از سایر رزمندگان اسلام بودند. این ها به آن دلیل است که افق اسلام همان این آیه است که میفرماید:«وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِینَ= و خواستیم بر كسانى كه در آن سرزمین فرو دست‏ شده بودند، منت نهیم و آنان را پیشوایان [مردم] گردانیم و ایشان را وارث [زمین] كنیم». ( قصص/آیه 5) این همان آرمان الهی و مهدوی است که در مسیر انجام وظائف باید با مردم و برای مردم باشد. شخصی به امام صادق (علیه السلام) عرض کرد: آقا مگر می­ شود مؤمنی ولایت شما را قبول داشته باشد، ولی فاسق باشد و گناه هم بکند؟ حضرت فرمود: تو چه می دانی شاید او موفق به توبه شد و تو به انحراف کشیده شدی؛ و شاید خدا او را بیامرزد و تو را نیامرزد و بعد داستان «سحره» را می گوید. سحره، داستان حیرت ­انگیزی است که حضرت موسی (علیه السلام) کاری کرد که آن­ها را به خودشان برگرداند. یک خود جدیدی را از آنها به خودشان نشان داد و انقلابی در آنها اتفاق افتاد. «سحره» ساحرانی بودند که تا چند دقیقه پیش می گفتند که ای فرعون! ما را مقرب درگاه خودت قرار بده، گفتند: «آمَنَّا بِرَبِّ هارُونَ وَ مُوسى‏= به پروردگار هارون و موسی ایمان آوردیم» (طه/ 70). بلافاصله فرعون تهدید کرد که شما را به صلیب می کشم و دست و پایتان را به خلاف قطع می کنم. گفتند هر کاری که می خواهی با ما انجام بده. تو هر کاری با ما بکنی در همین دنیاست و تحمل آن آسان است. وقتی که انسان به شهود و به واقعیت می رسد، قدرتش از منهای بی نهایت تا مثبت بی نهایت تغییر می کند. این در لحظه اتفاق می افتد و این ارزش کار برای مردم است. در اسلام ما یک امت واحد داریم. جالب است که کلمه امت از «ام» می آید، یعنی ما فرزندان یک حقیقت و یک اصل هستیم و کشوری تقسیم ­بندی نشده است. ما باید مردم را صمیمانه دوستشان داشته باشیم. چون همه بندگان خدا هستند. همه روح الهی دارند، فرزندان اهل بیت هستند. تقسیم ­بندی های اقلیمی هیچ ارزشی در روابط انسانی ندارد. کسی که برایش لبنان، غزه، فلسطین، افغانستان و ... مهم نیست. اصلاً انسان نیست، یعنی خودش را واقعاً نمی شناسد. این به هیچ وجه دارای روح انسانی نیست، حتی اگر ادعا کند انسان و مسلمان است. حضرت علی (علیه السلام) به مالک توصیه می کند: مالک مردم یا در دین با تو برادر هستند و یا در خلق با تو شریک هستند. به مردم احترام بگذار». حقوق مردم را به او تذکر می داد. پس ما باید از چشم خداوند تبارک و تعالی به مردم نگاه کنیم و از چشم الله، آنها را دوست داشته باشیم. خداوند نمی خواهد هیچ کدام از بندگانش به جهنم بروند: «وَ لا یَرْضى‏ لِعِبادِهِ الْكُفْرَ= خداوند راضی نیست هیچ کدام از بندگانش کافر بشوند» (سوره زمر/آیه7) او دوست ندارد هیچ کدام از بندگانش به جهنم بروند. رمز برتری انسان بر سایر موجودات این است که او «کون جامع» است، یعنی هستی جامع. با وجود اینکه انسان هم شئون گیاهی دارد؛ هم شئون حیوانی دارد؛ هم شئون عقلی دارد و هم شئون الهی، در بین اینها باید به شئون الهی­ اش بیشتر احترام بگذارد و آن شأن را بیشتر رشد دهد و بزرگ کند. این اختیاری است که خدا به بشر داده است. پس مردم فوق ­العاده مهم و با ارزش هستند. یکی از شیعیان امیرالمومنین (علیه السلام) به حضرت گفت: آقا ما آماده ایم: جانمان در خدمت شماست، بیایید قیام کنیم. حضرت فرمودند: آیا شما باهم این طور هستید که وقتی نیاز دارید، دست کنید در جیب همدیگر و پول بردارید؟ گفت: نه. فرمود: پس شما هنوز به آن رشد شیعی نرسیده اید. هدایت یک نفر برابر با هدایت کل مردم است هر چقدر شما مهرورزی تان نسبت به ناس بیشتر شود، دوستی ­تان نسبت به ناس بیشتر می شود و تشبه­ شما به حق تعالی بیشتر خواهد شد. آدم های سخت­، کینه­ ای و تند مزاج از خدا دور هستند. لذا من باید سعادت و سلامت را برای همه مردم بخواهم. دین و اهل بیت (علیهم السلام) را باید برای همه مردم بخواهیم. آمریکایی ها، اروپائی ها، آفریقایی ها، کشورهای دیگر حق دارند که با اهل بیت که پدر آسمانی آنان هستند، آشنا شوند. خدا اهل بیت علیهم السلام را برای همه مردم قرار داده است. بنابراین ما به عنوان پیروان اهل بیت  علیهم السلام و کسانی که از این ثروت برخوردار هستیم و به همین دلیل ثروتمندترین مردم روی زمین هستیم، موظفیم به فقرا رسیدگی کنیم. امام علی (علیه السلام) فرمودند: «لا فَقرَ کَالجَهل= هیچ فقری مثل نادانی نیست». فقر فرهنگی خیلی بدتر از سایر فقرهاست. انسان باید به فکر فقرا باشد، به فکر آنهایی که ندارند، باشد و سرمایه­گذاری کند تا به آنها هم برسد. باید مثل بعضی پولدارها باشیم که خوب خرج می کنند؛  ناهار می دهند، شام می دهند، شب ها فضا و امکانی را درست می کنند که بی‌خانمان ها استفاده کنند. به همین ترتیب کسانی که ثروتمند فرهنگی هستند بایدبدانند که نوع خرج کردن شان هم فرهنگی است؛ آنها مؤسسات فرهنگی می زنند، کتاب چاپ می کنند، به زبان های دنیا ترجمه می کنند و برنامه ­های ماهواره ­ای درست می کنند، فیلم درست می کنند و.... می خواهند مردم به دین شان آگاه شوند. این کار های فرهنگی، برتر از تلاشهایی است که ثروتمندان فقط به شکم مردم می رسند؛ ثوابش هم با ثواب کارهای شکمی فرق می کند. چنانچه قرآن می فرماید: «مَنْ قَتَلَ نَفْسًا ... فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعًا وَ مَنْ أَحْیَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعًا= هر کس یک نفر را بکشد، انگار همه مردم را کشته و اگر یک نفر را زنده (هدایت) کند مثل این است که همه مردم جهان را هدایت کرده است» (مایده ۳۲). دلیل این امر آن است که «همه یک نفر هستند و یک نفر معادل همه است». امام صادق (علیه السلام) فرمود: «من هیچ یک از مخلوقات خدا را ندیدم که یکی از آنها معادل همه باشد، به جز انسان». لذا باید کمک کنیم تا همه مردم را با خانواده آسمانی شان آشنا کنیم. چون همه حق دارند با اهل بیت آشنا شوند. آنها یتیم هستند و ما باید به فکر ایتام آل محمد (علیهم السلام) باشیم. پیامبر به امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «لَو یَهدِیَ الله بِکَ رَجُلً واحِدً،خَیرٌ لَکَ مِنَ الدُّنیا وَ ما فیها= اگر در زندگی تو یک نفر به دست تو هدایت بشود از همه دنیا برتر است و هر چه که در دنیاست برای تو بهتر است». پس ارزش دنیا به این نیست که من ماشین آن چنانی، خانه آن چنانی، زندگی آن چنانی، شغل و تجارت آن چنانی، داشته باشم. بلکه ارزش دنیا به این است که آیا از طرف من، بنده­ ای از کفر به ایمان آمده یا نه؛ در اثر فعالیت من، کسی احیا شده یا نه؛ یتیمی به خانواده آسمانی­ اش رسیده یا نه؛ این غیر از کارهای خیریه دیگری است که ما برای ایتام انجام می دهیم. هر چند آنها خیلی ارزش دارد و باید هم باشد و در جای خودش خیلی محترم است، ولی کار فرهنگی اساساً قابل مقایسه با هیچ کار دیگری نیست. به هیچ وجه نمی شود. بنابراین، کار فرهنگی، درس، طلبگی، تبلیغ، معلمی، اصلاً با هیچ کار دیگری قابل مقایسه نیست. نمی شود برایش قیمت گذاشت. انسان در این کار با تمام هدف خلقت شریک خدا و همراه خود خدا می شود. در این مسیر جندالله می شود. سرباز خدا و امام زمان (علیه السلام) می شود. این نوع کارها خیلی متفاوت است. پس برای رسیدن به آرمان جهانی باید کار فرهنگی کنیم.

این را همه شما امتحان کرده اید که وقتی در جایی سکوت حاکم است، شما به آرامش می‌رسید. وقتی که در حالت سکوت کاری را انجام می‌دهید، یا روی چیزی تمرکز می‌گیرید، خیلی بهتر می‌توانید آن کار را انجام دهید یا مطلب مورد تمرکز را بفهمید. علتش این است که سکوت تا حدود زیادی کمک می‌کند که هیجان‌های قوه خیال آرام شود. ذهن هنگام سکوت، مثل دریایی است که آفتابی و آرام است و موجی ندارد. ولی وقتی انسان می‌خواهد حرف بزند، قوه خیال و واهمه ­اش مثل دریای طوفانی، موج های زیادی را از خودش پرتاب و ارسال خواهد کرد. در آن حالت که شما سکوت می‌کنید، قوه خیال و فکر آرام است و شما راحت­تر می‌توانید کارتان را انجام بدهید. گشت و گذار و سیرتان در اندیشه ­ها، افکار، ترتیب افکار، مرتب کردن شان، نتیجه­ گیری خیلی آرام است. اساساً هیجان مانع فکر صحیح است. برای همین هم گفته اند وقتی عصبانی هستید، تصمیم­ گیری نکنید و تنبیه هم نکنید. حضرت می‌فرماید: هر چقدر درجه سکوت و خاموشی شما بیشتر باشد، فکرها و تصمیم هایتان دقیق­تر و قوی­تر خواهد بود. علت این که سکوت حلم انسان را زیاد می‌کند، این است که انسان با سکوت به تعادل روانی و تعادل اعصاب می‌رسد و آسیب رسانی و آسیب پذیری او به حداقل می‌رسد. برای همین فرمودند:«اُصمُت تَسلَم= سکوت کن تا سالم بمانی. کسبِ حضور قلب در عبادات، به وسیله سکوت اگر شما نیم ساعت قبل از نماز با کسی حرف نزنید، تلفن نزنید، تلفن جواب ندهید، یا قبل از دعا یا زیارت، سکوت کنید، نتایج بهتری خواهید گرفت. مثلاً می‌خواهید جمکران بروید، همین که زیارت حضرت معصومه(س) رفتید، بهتر است که دیگر تا جمکران با کسی حرف نزنید و تمرکز بگیرید و فقط ذکر بگویید. بعد خواهید دید که چقدر قلبتان روشن و نورانی می‌شود. اکثر افراد وقتی حرم می‌روند و برمی‌گردند، شکایت می‌کنند که ما حرم رفتیم، حالمان گرفته شد. حرم رفتیم، حال نداشتیم و کسل بودیم و دلمان قسی و سیاه شده بود و اشکمان نمی‌آمد. علتش این است که با شلوغی سراغ حرم می‌روید. شما وقتی حرم می‌روید، باید طوری بروید که انگار می‌خواهید وارد بهشت شوید و از آن وجود مقدس و نورانی بهره­ برداری کنید و اساساً با او ارتباط برقرار کنید. چون در حرم تمرکز هست، یک ذهن شلوغ نمی‌تواند خودش را آرام کند که بتواند تمرکز بگیرد و محضر مثلاً حضرت رضا(علیه السلام) یا محضر حضرت معصومه(سلام الله علیها) یا محضر حضرت عبدالعظیم(علیه السلام) را درک کند، تا بتواند ارتباط برقرار کند. قبل از ماه مبارک هم همینطور است. برای همین است که ما پیشواز داریم و باید با پیشواز برای روزه ماه رمضان زمینه سازی کنیم. آدمهای زرنگ به استقبال می‌روند که تمرکز بگیرند. برای این که می‌خواهند وارد ضیافت بشوند، باید برای ضیافت تمرین بکنند. وقتی می‌خواهید به ضیافت الله بروید و مهمان خدا بشوید، این فطرت است که می‌خواهد برود ملاقات خدا. پس سکوت را باید تمرین کنیم. تمرکز در نماز با سکوت تمرکز در نماز اینگونه است که اگر کسی دو رکعت نماز درست بخواند، همه سؤالاتش برطرف می‌شود و معنی زندگی را می‌فهمد و اگر کسی واقعاً نمی‌تواند تمرکز بگیرد، قبل از نماز باید سکوت کند. علت این که به ما توصیه کرده اند قبل از  نماز از مسائل جمعی فاصله بگیریم و اول وقت برای نماز حاضر شویم و نافله بخوانیم، اذان و اقامه بگوییم و بین اذان و اقامه دعا کنیم و ذکرهای خاصی را بگوییم، همه برای تمرکز است. اینها مستحبات نماز است، واجب نیست. همه اینها برای این است که کمی تمرین کنیم تا وارد واجبات شویم. فرمودند قبل از نماز، ۷ مرتبه الله اکبر بگو تا تمرکز بگیری برای گفتن الله اکبر نهایی و بعد وارد نماز بشو. در روایت داریم که موقع اذان حق نداری حتی ذکر خدا را بگویی یا قرآن بخوانی. وقتی مؤذن اذان می‌گوید، کلمات اذان را با مؤذن بگو. به این می گویند «حکایت نماز». این کارها برای این است که قلبت برای ورود به نماز آماده شود. بین این کلمات هم ما دعا داریم تا با یک قلب آماده برای رو در رویی با خدا بروی. رودررویی با خدا یعنی من و خدا. یعنی دیگر با هیچ کس کاری ندارم و روبه­ رویت ایستاده ام ای رب من! ای اله من! ای محبوب من! ای معشوق من! «یا مَن بِیَدِهِ ناصِیَتی!= ای کسی که همه کارهای من در دست توست!». بعد از اینها انسان شروع می‌کند به حرف زدن با خدا. این حرفها چقدر قشنگ است. بعد رکوع و یک تعظیم، سجده و یک هم ­آغوشی خیلی شیرین با خدا. آن هم با کلمات قشنگی که در رکوع و سجده می‌گوییم و خدا را به خودت نسبت می دهی. بدبخت کسی است که در قبر برود و بعد بفهمد که می‌توانسته با این نماز چه کارها بکند و نکرده. با دو رکعت نماز می‌توانسته به کجاها برسد و نرسیده. خداوند تبارک و تعالی ما را با شتاب صدا کرده که «حی= بدو» 12 مرتبه ما در اذان و اقامه کلمه «بشتاب» را داریم. سر نماز می‌رویم، باید حرف بزنیم، گزارش کار بدهیم که در روز چه کار کردیم، خود نماز گزارش کار می‌دهد. یعنی در طول روز هر طوری گذرانده باشی، در آینه‌ی نماز نشان داده می‌شود. اصولا وضعیت گذشته ما در نمازمان انعکاس پیدا می‌کند که این چند ساعت اخیر را ما چطوری گذرانده ایم؟ اگر می ­بینی که لذت می‌بری، تمرکز داری، گریه می‌کنی، حضور داری؛ بدان که گذشته را خوب گذرانده ای. بعضی افراد تازه سر نماز، تصمیم ها و فکرها و گمشده هایشان را به خاطر می‌آورند. این گونه نماز، نه تنها نورانیت نمی‌آورد، بلکه قساوت هم می‌آورد. با شلوغی وارد عبادت شدن، مسخره کردن عبادت است و مسخره کردن کسی است که به ملاقات و زیارتش می‌رویم. تمسخر کار خطرناکی است، زیرا قساوت قلب می‌آورد. یعنی اثر وضعی روی زندگی انسان می‌گذارد. باطن نماز، باطن عجیبی است. ما متوجه نیستیم و با مستی می‌آییم و می‌رویم. باید فکر کنیم که همه دارند ما را نگاه می‌کنند. خدا و اهل بیت علیهم‌السلام و فرشته­ ها دارند ما را نگاه می‌کنند و ما در محضر آنها هستیم؛ ولی دقیقاً پشت مان را به آنها کرده ایم و داریم بازی می‌کنیم. انسان باید برای این محضر ارزش قائل باشد و بترسد از قیامت خودش. چون اگر نماز قبول نشود، بقیه اعمال هم قبول نیست[2]. اگر قبول شود، بقیه اعمال قبول است. حضور در مسجد قبل از نماز، به سکوت انسان کمک می کند مستحب است انسان قبل از اینکه نماز شروع بشود، وارد مسجد شود، چون مسجد سکوت می‌آورد. اساساً فضای مسجد دهان آدم را می­ بندد از این که حرف های بی­ ربط بزند. شما در مکان های مقدس، فکرهای بد به سرتان نمی‌زند. وقتی در مسجد ورود می کنی یعنی تمرکز می‌گیری و آرامتر می‌شوی. حال قرآنی، دو رکعت نماز تحیت مسجد، تعقیبات، دعای روز، زیارت روز. اینها انسان را برای رودررویی با خدا آماده می‌کند. انسان در برزخ می‌فهمد که با دو رکعت نماز می‌توانسته چه کارهایی بکند. برزخی ها چقدر حسرت دو دقیقه وقت ما را می‌خورند. یعنی الان آنجا گریه­ ها و ناله­ ها دارند که خدایا بگذار برگردیم به دنیا و دو رکعت نماز بخوانیم. اما الآن ما غرق در دریا هستیم و بی توجه به آن، غفلت زده هستیم. امام صادق(ع) که مظهر خداست، فرمود: چه بسا مرد 50 سال نماز بخواند و یک رکعتش پذیرفته نشود. وقتی هم نمازی که از ما می‌خواهند، نشد. بعد می‌گوییم نماز در اسلام برای چیست؛ هدف خلقت چیست. کسب نورانیت با کمترین هزینه سکوت کم خرج ترین کار است. با حلم می‌توان خیلی نورانیت کسب کرد. اگر کسی دنبال نورانیت می‌گردد و واقعاً عاشق نور است و از تاریکی بیزار و از طبیعت­گرایی متنفر است و خدا را دوست دارد و این برایش دغدغه است که باید باکیفیت این اعمال را انجام بدهد، باید بداند که سکوت، آرامش و نورانیت قلب می آورد.   بعضیها جگر دارند و کارهای عملی می‌کنند و اعمال صالح انجام می‌دهند، شجاعت دارند و با شیطان در وجودشان درگیر می‌شوند. اینها مرد خدا هستند که با طبیعت درگیر می‌شوند و خیال مبارزه و نزدیک شدن به خدا را دارند. امام زمان برای اینها عزیز است. ورود به محضر امام زمان برای اینها خیلی شرافت دارد. دوست دارند برای این دستگاه برای این سمت و برای سلاطین ابدیت، کار کنند. اگر شجاعتِ عمل نداریم، لااقل می‌توانیم از سکوت استفاده کنیم. با سکوت خیلی چیزها را می‌توان به دست آورد. سکوت، یک نوع ذکر است در یکی از کتابها از حضرت آیت الله حسن­ زاده آملی می‌خواندم، نقل کردند که شخصی نبی اکرم(ص) را در خواب دید، به حضرت عرض کرد: به من یک ذکر بدهید. می‌خواهم رشد کنم. حضرت فرمود: من به شما ذکر سکوت می‌دهم. این خودش ذکر است و منشأ خیلی از اذکار است. این شعر هم خیلی در کلمات آقای حسن­زاده آمده: «صمت و جوع و سحر و عزلت و ذکری به دوام/ ناتمامان جهان را کند این پنج، تمام» اثر حلم و سکوت چیست؟ حضرت امیر علیه السلام در ادامه حدیث، اثر سکوت را این گونه بیان می‌فرمایند:«وَ یَسلِمِ النّاسُ مِن یَدیک= مردم از دستت در آرامش هستند.» یعنی وقتی سکوت بکنی و سکوتت زیادتر بشود، کمتر با مردم درگیر می‌شوی. کمتر با عیبهای مردم سروکار داری و به عیب خودت مشغول هستی. درنتیجه، مردم از دستت در آرامش هستند. این یاد آور این حدیث است که می فرماید: «المسلم من سلم المسلمون من یده و لسانه= مسلمان کسی است که مسلمانان از دست و زبانش در امنیت باشند». سکوت آدم را در باطن جنینی خودش می‌برد. یعنی می‌فهمد که در این رحم دنیا باید تلاش کند تا خودش را به تولد سالم برساند. وقت زیادی ندارد و یک دفعه فرصت تمام می شود و باید تحویل به عالم برزخ شود. خیلی بد است انسان آماده نباشد. در دعاها داریم، ائمه علیهم السلام پناه برده اند به خدا از مرگی که قبل از آمادگی باشد. برای همین بود که امیرالمومنین ع مکرر می فرمود: استعدوا للموت=آماده ی مردن شوید». یکی از مراجع قم راجع به یکی از خادم‌های حرم امام حسین علیه‌السلام می‌گفت: شخصی به نام حاج عباس و اهل شمال و تاجر بود. تجارتش را رها کرده بود و به کربلا آمده بود و افتاده بود در خط خودسازی و عبادت. 40 سال کارش این بود که در مجلس امام حسین آب می‌داد. یک روز از ماه محرم و ایام عزاداری بود. رسم بود، مراجع در چند مجلس شرکت می‌کردند و به اندازه 5 دقیقه در هر هیئتی می‌نشستند و عزاداری و سرکشی و عرض ادب می‌کردند. این شخص مرجع می‌گفت: حاج عباس را یادت هست؟ گفتم: کدام حاج عباس؟ گفت: همانی که در هیئت آب می‌داد. مریض شده و دارد می‌میرد، بیا به عیادتش برویم. گفتم: مجالس زیاد است، بماند برای یک موقع دیگر. گفت: باید برویم. چون خیلی زنده باشد، یکی دو روز دیگر است. خلاصه ما رفتیم عیادت حاج عباس و دیدیم آنقدر حالش خراب است که نمی‌فهمد من چه می‌گویم. متوجه حضور ما نشد. سلام کردیم، اما نتوانست جواب سلام ما را بدهد. چند دقیقه که نشستیم، دیدم یک لحظه حاج عباس خیلی قبراق بلند شد و دستش را روی سینه اش گذاشت و گفت: السلام علیک یا رسول الله! آقا تشریف آوردید، زحمت کشیدید. السلام علیک یا أمیرالمؤمنین! شما هم آمدید، خانم سلام! بی­بی سلام، شما هم تشریف آوردید. امام مجتبی شما هم تشریف آوردید. زحمت کشیدید که ما را شرمنده کردید. یا اباعبدالله شما زحمت کشیدید تشریف آوردید. همینطوری گفت و گفت. ما همینطوری مانده بودیم تا حضرت صاحب عج اسم برد و گفت: مهدی جان شما هم آمدید! زحمت کشیدید که کلبه ما را منور کردید. این را گفت و راحت دراز کشید و مُرد. این هنوز به برزخ وارد نشده اهل بیت را می بیند. چون در بحث معاد گفتیم که اهل بیت قبل از مرگ سراغ انسان می‌آیند. بستگی دارد با کدام یک از آنها رفیق باشی و ارتباط داشته باشی. چقدر خوب است به جای اینکه نکیر و منکر بالای سر آدم بیایند، انسان موقع رفتن، چهره شیرین و نمکی و دلکش پیغمبر صلی الله علیه و آله را ببیند. خیلی این چهره دلبر است. امیرالمؤمنین علیه السلام با آن لبخند قشنگش بالای سر انسان بیاید. این مرجع که به عیادت آمده بود گفت: من کفن و دفن او را به عهده گرفتم. چون او ولی خدا بود. برای دفن یک جای خوب در حرم برایش در نظر گرفتیم. جمعیت آمدند و اعلام کردشد که فلان مرجع تقلید اعلام کرده که من برای سخنرانی می‌آیم. مثل اینکه اعلام کنند که حضرت آیت الله بهجت می‌خواهد بیاید برای سرایدار اینجا سخنرانی کند. آن مرجع خواب این شخص را دیده بود. گفت: من خوابش را دیدم. گفت: وقتی وارد شدم و من را در قبر گذاشتند، دیدم که خیلی تاریک بود. چنان وحشت من را گرفت که معنای وحشت را تازه آنجا فهمیدم. گفت: یکدفعه انگار که چراغهای سالن را روشن کرده باشند، دیدم اینجا روشن شد. بعد دیدم یک آقایی دارد می‌آید و این نورانیت مال ایشان است و این آقا اباعبدالله(ع) سیدالشهداء هستند. گفت: دو فرشته نکیر و منکر آنجا بودند. حضرت همین که آمد، به آنها نهیب زد که شما برای چه اینجا آمده اید؟ مگر قرار نبود کسی سراغ خادم های ما نیاید، بروید. گفت: آنها رفتند. حضرت گفتند: خسته نباشی. اینجا آمدی دیگر خیالت راحت باشد. این باغ را ببین. این باغ تا قیامت مال تو است. گفت: وقتی نگاه کردم، دیدم چه باغ بی­سر و تهی. اصلاً نمی‌شود انتهایش را دید. سپس حضرت سیدالشهداء علیه السلام به حاج عباس فرمودند: فکر نکنی فقط همین است، در قیامت هم به یادت هستیم. آنجا هم به کمکت می‌آییم. این خانواده خیلی نوکرپرور هستند. خیلی کریم هستند. کوچکترین کار ما پیش آنها خیلی رویش حساب باز شده. ما هر چقدر بدی و هر چقدر گناه می‌کنیم، آنها همچنان به ما توجه می‌کنند. واقعاً شیعیانشان را دوست دارند. «وَ ما تَشاؤُنَ إِلاَّ أَنْ یَشاءَ اللَّهُ= آنها هیچ چیزی اراده نمی‌کنند، مگر اینکه اراده­شان عین اراده خدا می شود». برای همین هم خدا همه چیز را به آنها سپرده است. برای همین می‌فرماید:«إنَّ اللهَ یَغضِبُ لِغَضَبِ فاطِمَه وَ یَرضی لِرِضاها = خدا غضب می‌کند برای غضب فاطمه و راضی است به رضای فاطمه.» ما فکر می کنیم که مجلس امام حسین مگر چقدر می ارزد که ما وقت بگذاریم؟ مجلس سلطان ابدیت است. پُز و پرستیژ بعضی ها مانع سینه زنی و مشکی پوشیدن شان می‌شود. در کتاب «حالات معنوی امام خمینی ره»  آمده که امام در ایام سوگواری سیدالشهداء علیه السلام گِل روی عبایشان می‌مالیدند. مراجع دیگر اصلاً از این کارها نمی‌کردند. دوستان امام می‌گفتند، یک دفعه از امام غافل می‌شدیم، می‌دیدیم امام وسط جمعیت است و مثل بقیه مردم سینه زنی می‌کند. مرحوم علامه بحرالعلوم(ره) مرجع به آن عظمت را می‌دیدند وسط جمعیت دارد سینه می‌زند و بر سرش می‌زند. می‌گفتند، آقا شما چرا؟ می‌فرمود: امام زمان دارد این طوری سینه می‌زند، من هم مثل او عزاداری می‌کنم. یکی از عزیزان تعریف می‌کرد، آقایی که همیشه خانه­ شان مجلس عزاداری محرم می‌گرفته، یک روز قبل از اینکه مجلس محرم شروع شود، توفیق پیدا می‌کند که به کربلا برود. به بچه ­هایش سفارش می‌کند که شما مراسم را بگردانید. قدیم ها در مراسم عزاداری رسم بوده که تنباکو و توتون هم در مجلس می‌گذاشتند. جزو لوازم بود. این آقا برای مجلس عزاداری تنباکوی درجه یک هم گرفت و همه لوازم را آماده کرد و خودش به زیارت کربلا رفت. یک شب خواب سیدالشهدا علیه السلام را می‌بیند که حضرت دارد حساب می‌کند که چه کسی چه خرج کرده. یک یک اسامی را می‌خواند و می‌گفت فلانی اینقدر برنج داده، فلانی اینقدر چای داده و اسم این شخص را می‌برد و می‌گوید، فلانی اینقدر تنباکوی درجه دو. این شخص می‌گوید: آقا من تنباکوی درجه یک دادم. حضرت گفت: نه درجه دو. از خواب بیدار شده و از پسرهایش می‌پرسد، مگر من تنباکوی درجه یک نخریده بودم؟ گفتند بابا راستش را بخواهی ما تنباکوی درجه یک را برای شما گذاشتیم که از کربلا می‌آیید و برای عزادارها درجه دو گرفتیم. ببینید که چقدر همه چیز حساب می‌شود. ما هنوز یاد نگرفته ایم با امام حسین و ابدیت معامله کنیم. هنوز این مطلب در دل ما جا نیافتاده که قرآن می فرماید: «ما عِنْدَكُمْ یَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ= هر چه نزد شماست، همه از بین می رود و هر چه نزد خداست می‌ماند». ما هنوز تجارت با خدا را یاد نگرفته ایم. قرآن انسان را به  تجارت دعوت کرده است. رابطه بین دنیا و آخرت با تجارت است. چقدر در قرآن داریم:«إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‏= خدا می‌خرد». آیا نمی‌ارزد انسان برای آن تجارت سرمایه ­گذاری کند؟ تا چه موقع می‌خواهیم با اهل بیت قهر و جفا کنیم؟  تا چه موقع می‌خواهیم دل امام زمان را بشکنیم و خون به دلش بکنیم؟ تا چه موقع رفاقت این و آن را به رفاقت امام زمان ترجیح می‌دهیم؟ خدایا ما اگر مزه دوستی تو را بفهمیم، هیچ جای دیگر نمی‌رویم. ما اگر مزه رفاقت با سیدالشهداء و امام زمان علیهم السلام را بفهمیم، خودمان را به هیچ کس نمی‌فروشیم. خدایا ما نوکری اهل بیت را به صد آقایی دیگر نخواهیم داد. پس ما را به عنوان خادم خودت و خادم اهل بیت(ع) بپذیر. عمر ما و جوانی ما را در راه خودت قرار بده.   [1] . عیون الحکم و المواعظ , ج 1 , ص 161. [2] . (إن قُبِلَت قُبِلَ ما سِواها وَ إن رُدَّت رُدَّ ما سِواها) ع ل 343 مباحث حلم در قالب سی دی و کتاب کار 

«ملک النفس» یعنی انسان کاری کند که فطرتش حاکم بر طبیعتش باشد. یعنی طبیعت را طوری کنترل کند که هر وقت هوسی و حمله ­ای کرد به سمت فطرت یا منافع فطری، انسان بتواند متوقفش کند و به او بگوید اینجا حریمی نیست که تو بخواهی بیایی. این حریم خطرناکی است و به اینجا وارد نشو. کلمه حرام هم یعنی همین. وقتی گفته می شود فلان چیز حرام است، یعنی حریم دارد و اگر شما واردش بشوی، می سوزی. پس وارد این حریمها نشوید. ملک النفس یعنی نگذاری طبیعتت در حریم فطرت وارد بشود. این می شود حلم. حالا اگر آن را نگاه بداری، حلم قدرت هم دارد. در روایت هم داریم که می فرماید: «اَشجَعُ النّاس مَن غَلَبَ هواه= شجاعترین انسان، کسی است که بر هوای نفسش غلبه کند». هوای نفس همان طبیعت است. چنین شخصی شجاع است. لازمه ملک النفس بودن، این است که انسان بتواند واقعا خود و ناخودش را در وجود خودش تفکیک بکند و بداند که یک دشمن خارجی دارد به نام شیطان که با ناخود او هماهنگ می شود و از آن تغذیه می کند. اساساً شیطان از ناخود انسان تغذیه می کند، اما از خود اصلی انسان می ترسد. وقتی قرار است «ملک النفس» در کار باشد، طبیعت و نفس باید مملوک انسان باشد و انسان باید حس رقابت، غلبه، پیروزی، مبارزه در وجودش باشد. یعنی واقعاً لذت ببرد از این که می خواهد درگیر بشود با یک حریف. رفتار سگ گله و پلیس، نمونه ای از کنترل غضب است اطاعت سگ از صاحبش، نمونه ی مناسبی است برای فهم چگونگی کنترل کردن خشم. یعنی «سگ نفس» را باید تربیت کرد. افرادی که سگ دارند، سعی می کنند سگ گله یا سگ نگهبان در مزرعه، یا سگ پلیس و سگ جستجو را طوری انتخاب کنند که قوی باشد تا بتواند از پس دشمن بر بیاید. اما این سگ را طوری تربیت می کنند که با صاحبش دوست است و با او هیچ کاری ندارد و در اوج سلم و سلامتی رفتار می کند. در نتیجه، هر وقت صاحبش بخواهد، می تواند سگ را به نفع خودش در کارهایی به کار بگیرد. اگر یک موقع سگ بخواهد اشتباهاً حمله بکند به یک آشنا، کافیست صاحبش به او یک اشاره بکند که جلو نرو؛ این مهمان است و کاری با او نداشته باش! می بینیم که سگ اطاعت می کند و می ایستد. می بینیم که این سگ به این قدرت و درندگی، کیش دادن یا نگه داشتنش، به دست صاحبش است و هر وقت بخواهد او را بفرستد به جایی برای درندگی، به او امر می کند و هر وقت بخواهد، جلویش را می گیرد. «ملک النفس» یعنی این که انسان با سگ غضب و طبیعتش این گونه رفتار کند. نه این که مثل اکثر افراد، گرفتار طبیعتش باشد. زیرا طبیعت، هر جا دلش خواست، صاحبش را می برد و هر طور دلش خواست رفتار می کند. طبیعت دوست دارد طوری باشد که هر چه را خواست ببیند و بشنود و بخورد و صاحبش نتواند جلویش را بگیرد. هوس ها با خیال کردن، روح را فاسد می کنند خیال را باید کنترل کرد. چون خیال کنترل نشده، خطرناک است. خیال انسان، روح ساز و غذاساز است. خیال، آشپزخانه ­ای است که دائماً در آن غذا درست می شود. خیال گاهی ممکن است یک نفر را تا جهنم هم ببرد. اگر انسان حریف خیالش نشود و نتواند خیالش را کنترل کند، افکاری به سرش می آیند که همان افکار، شکل می دهند به شخصیت انسان و وادارش می کنند که اقدام به کارهای ناشایستی بکند که سر از جهنم در بیاورد. همه کسانی که از صراط مستقیم خارج شده و آلوده می شوند و دست به گناه و تباهکاری می زنند و منحرف می شوند، کسانی هستند که اول در خیال شکست خورده اند. یعنی در درون و خیال خودشان شکست خورده اند. یعنی خیالات و  افکار نادرست و باطل، بر خود حقیقی اش غلبه کرده و بعد، ظهور این شکستی که انسان در خیال خودش خورده، می شود عملش. اما اگر انسان بتواند جلوی خیال های باطلش را بگیرد و نگذارد که فکرهای ناجور و باطل به سرش بزند و سر از معصیت و انحراف و به گناه افتادن در بیاورد، می تواند به مقامات عالی مثل خدا گونگی برسد. تفاوت مسابقه های وهمی با مسابقه های حقیقی چیست؟ گاهی انسان در یک مسابقه وهمی شرکت می کند. مثل بازی شطرنج. این یک مسابقه ی وهمی است،  چون طرف مقابلت دشمن حقیقی نیست و این فقط یک بازی است. فوتبال و ورزشهای دیگر نیز همینطور است. یعنی صرفاً یک لذت توهمی دارد که انسان در توهمش، بر طرف مقابل پیروز می شود و لذتش هم لذت وهمی است. شما فیلم های سینمایی را نگاه کنید. در فیلم های سینمایی یک گروه، گروه منفی هستند و یک گروه، گروه مثبت. شما وقتی تلویزیون و فیلم و سینما را نگاه می کنید، دائماً می بینید که دارند واهمه انسان را فعال می کنند. شما هم دائماً دنبال می کنید که این قهرمان داستان پیروز و موفق بشود یا سرانجام بتواند غلبه بکند بر جبهه بد و آن را از بین ببرد. بعد از اینکه فیلم تمام می شود، شما تمام مدت احساساتتان شبیه احساس حقیقی است. یعنی خودتان را در متن داستان حس می کنید. اما وقتی فیلم تمام می شود، دیگر احساسات هم تمام می شود و همه چیز از بین می رود. بعد که دقت می کنی، می فهمی که همه چیز وهمی بوده و همه چیز فقط در محدوده خیال و وهم انجام شده است. تنها مسابقه حقیقی انسان، مسابقه­ ای است که در اثر عضویت در مجموعه ولایتی خداوند و در مقابل مجموعه ولایتی شیطان انجام می شود. چه در خارج از وجود انسان، و چه در درون. انسان یک مبارزه با طبیعت خودش دارد و یک مبارزه هم با دشمن خارجی، یعنی طبیعتگراهایی مثل آمریکا و اسرائیل دارید. ممکن است گاهی نادانی انسان به جایی برسد که بنشیند یک فیلم کارتونی نگاه کند که حاصلی جز غلبه وهمیات بر عقلیات ندارد. فیلم کارتونی معمولا اینطوری است که یک طرف خوب دارد و یک طرف بد. شما می نشینید و دل می دهید به این نوع فیلم ها که همه ­اش نقاشی و تصورات و خیالبافی های یک انسان است که روی کاغذ به صورت نقاشی در آمده و به آن شخصیت داده شده است. بعد شما آنها را اینقدر حسابی و جدی تصور می کنید که گاهی ضربان قلبتان هم بالا و پایین می رود و با محتوای فیلم، حس می گیرید. ولی ای کاش که با دیدن این فیلم ها به انسان حس مبارزه حقیقی دست بدهد. ای کاش که حسی که با دیدن این فیلمها پیدا می کنیم، حس غلبه بر طبیعت باشد. یعنی بدانیم که حقیقتاً کسی می خواهد ما را از سعادت ابدی محروم کند. یعنی بفهمیم که حقیقتاً کسی هست که قسم خورده و به خداوند گفته: «فَبِعِزَّتِكَ=قسم به عزتت» که انسان را گمراه خواهم کرد. این قسم شیطان است. چطور تو خوشت می آید که بنشینی پای یک کارتون یا یک مسابقه فوتبال یا یک فیلم سینمایی و دل بدهی به مسابقات و مبارزات وهمی، در حالی که دشمن خارجی حقیقی تو تهدید می کند و دائماً برای گمراه کردن تو نقشه می ریزد؟ «خودشناسی» راه غلبه بر طبیعت و شکوفا شدن استعدادهای انسان است انسان، قوه و ظرفیت شبیه شدن به خدا را دارد و می خواهد استعدادهایش را به ظهور برساند و آنها را شکوفا کند؛ اما طبیعتش نمی گذارد. این یک مبارزه ی حقیقی است و می ارزد که برایش سرمایه و وقت و جوانی را صرف بکنیم. راهش هم «خودشناسی» است. یکی از جذاب ترین و شورانگیزترین نقاط عطف زندگی انسان، این است که می داند با یک دشمن حقیقی روبه رو است که می خواهد انسان را از سعادت ابدی محروم کند. انسان می داند که دارد با آن دشمن مبارزه می کند و این مبارزه، یک مبارزه ی شیرین و حقیقی است. می داند حریف دارد و کسی می خواهد او را به لجن بکشاند و او را از پرواز به سمت ابدیت و تبدیل شدن به مظهر خداوند باز بدارد. اما تا یک جوان خودش را نشناسد و به حقیقت ابدی خودش پی نبرد و نفهمد که برای چه خلق شده و چه جایگاه عظیمی در این نظام خلقت دارد، تن به این مبارزه حقیقی و جذاب و شیرین نمی دهد و دائماً از خود حقیقی اش فرار می کند. این همه جوان ما در خیابان داریم می بینیم که در شهر وِلو هستند و این طرف و آن طرف می روند. جوانهایی که به تعبیر قرآن، دچار خود فراموشی شده اند. یعنی خود حقیقی شان را فراموش کرده اند. اینها اساساً از مقوله مبارزه خارج شده اند. چرا که خودشان را نخودی کرده و از مبارزه اعلام انصراف کرده و گفت اند که ما مرد میدان مبارزه نیستیم. می گوند ما اهل مبارزه حقیقی که این خلقت برای آن آفریده شده، نیستیم. یعنی خودشان را معاف کرده اند. علتش هم این است که خود اصلی شان را نمی شناسند. اگر کسی خودش را بشناسد، با رغبت می آید و در این مبارزه وارد می شود. چون می داند خداوند وعده کرده که کمک کند و فرموده: «وَ كانَ حَقًّا عَلَیْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِینَ= حق است بر ما و وظیفه ماست که مؤمنین را کمک کنیم». اما اگر خودش را نشناسد، اساساً از دور مبارزه خودش را خارج می کند و به عوض این مبارزه، می رود و در زندگی وارد میادین مبارزه های وهمی می شود. یعنی اگر مبارزه ­ای هم داشته باشد، در حد کمالات گیاهی یا حیوانی است. در حد شئون وهمی یا خیالی است و بیشتر از این، به چیزی فکر نمی کند. یعنی نمی آید به سراغ مسابقه های حقیقی. هر وقت هم می خواهی به او تذکر بدهی که عزیز من بس است؛ تا کی می خواهی نخودی باشی؟ تا کی می خواهی کوچک و بچه بمانی و بازی کنی؟  بیا در گود مسابقه های حقیقی. بیا در مبارزه برای زندگی ابدی. زیرا که ابدیت نزدیک است. هر وقت می خواهی اینها را به یادش بیندازی، فرار می کند، چرا؟ چون معرفت کافی نسبت به خودش ندارد و به خودشناسی خوبی نرسیده است. به همین دلیل است که این مبارزه برایش مفهوم و جذابیت ندارد. چون فلسفه ­اش را نمی داند، وقتی دعوتش می کنی به یک مبارزه جدی و حقیقی، فکر می کند که دارید دعوتش می کنید که کتکش بزنید. برای همین است که طبیعتگراها همیشه می ترسند از این که بیایند به سمت فطرتگراها و خیلی با احتیاط با فطرتگراها برخورد می کنند. ارتباط طبیعت گراها با فطرت گراها همین مقدار است که منافع طبیعت گرایانه شان تأمین شود. اما اگر یک موقع فطرتگرا بخواهد او را دعوت بکند به سمت فطرتگرایی و بخواهد تجربه شیرین فطرتگرایی را به او بچشاند، می بینی که ترمز می کند و می ترسد چیزی بیاموزد و این را نوعی امتیاز دادن محسوب می کند. چرا؟ چون باید از من ناخودش که همان گرایش های طبیعت گرایانه ی اوست، امتیاز بدهد. اصلا محلی به خود فطریش نمی گذارد و با آن کاری ندارد. چرا؟ چون اصلاً خود فطریش را نشناخته است. یعنی فکر می کند که دائماً باید از طبیعت خودش متیاز بدهد. برای همین  می گوید: نه؛ سرم کلاه می رود. من مثل شما پخمه نیستم. من مثل شما اُمُل نیستم. خداوند هم اینها را این گونه معرفی می کند: وَإِذَا قِیلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ = وقتی به اینها گفته می شود ایمان بیاورید، همان طور که مردم ایمان آوردند. می گویند آیا ما ایمان بیاوریم مثل این مردم نادان که ایمان آورده اند؟». خداوند درمورد اینها می فرماید: « أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا یَعْلَمُونَ= آگاه باشید که اینها خودشان نادان هستند؛ اما نمی دانند». طبیعت گرا می گوید: من زرنگ و هوشیارم و می خواهم در دنیا جوانی و حال کنم و از زندگی لذت ببرم. او فکر می کند که فطرتگراها عشق و حال و لذت ندارند. او اصلاً نمی تواند بفهمد فطرتگرا چه لذت هایی می برد و اصلا فطرت گرا را درک نمی کند. برای همین است که به قول قرآن مومنین فطرتگرا را مسخره­ می کند. «إِنَّ الَّذِینَ أَجْرَمُوا كانُوا مِنَ الَّذِینَ آمَنُوا یَضْحَكُونَ= مجرمین همیشه به مؤمنین می خندند». می گویند اینها آدم های گمراه و پخمه­ و ابلهی هستند که از جوانی شان استفاده نمی کنند. اینها فکر می کنند که جوانی برای عشق و حال طبیعت گرایانه است. فکر می کنند که مثلاً این میلیونها بسیجی که مثلاً ۸ سال در جبهه عشق و حال معنوی و فطرت گرایانه می کردند، آدم های خل و احمقی هستند که رفته اند و جوانی شان را در آنجا تلف کرده اند. فکر می کنند آن جوانها حس های اینها را ندارند. نه عزیزم آنها هم همین حسهای شما را دارند و مثل شما حس دارند. ولی آنها یک بُعد دیگر وجود خودشان را خوب شناختند. آنها خود ابدی و خود حقیقی و الهی خودشان را شناختند و عاشق آن خودشان شدند. آنها کسانی بودند که خود حقیقی شان به بلندای ابدیت زیست دارد و امکان حیات برایش وجود دارد. اینطوری عاشق خودشان شدند. مثل شما نیستند که خودشان را فقط از تولد تا مرگ معنا کنند و به خودشان محدود نگاه کنند و خوشان را کوچک و ریز ببینند. اینها خیلی هوشیار و زرنگ هستند. «کیس» و زیرک یعنی همین. برای همین در تعریف شخص زیرک و عاقل فرمودند: زیرک کسی است که ابدیت نگر باشد. فرمودند:«مَن عَمَرَ دارَ اِقامَتِهِ فَهُوَ العاقِل= کسی که خانه ابدی خودش را آباد می کند، او عاقل است». چون می داند که خواه، ناخواه وارد آن حیات خواهد شد و برای حیات ابدیش نیاز به امکانات دارد. پس «ملکُ النفس» به عنوان یکی از ارکان مهم حلم، وقتی حاصل می شود که آدم بداند وقتی بر طبیعتش غلبه بکند، یک ما به ازای ابدی گیرش خواهد آمد و حقیقتاً طبیعت را به عنوان دشمن خودش نگاه بکند. تعابیری که خدا  از انسان می کند، با تعابیری که ما می کنیم فرق دارد. تعابیر گیاهی و حیوانی ما غیر از تعابیر خداست. خدا از بالا نگاه می کند و ما را از تولد تا بی­نهایت می بیند و انسان را به همین بلندا معنا می کند و به همین بلندا احکام برایمان فرستاده و به همین بلندا دوستمان دارد. وقتی که به این بلندا یعنی حقیقت ما نگاهمان می کند، تعریف مرد زیرک عاقل و شجاع، با کسی که خودش را فقط از تولد تا مرگ می بیند فرق می کند. تعریف مرد زیرک و عاقل و شجاع، در مقیاس تولد تا مرگ، غیر از تعاریفی است که در مقیاس تولد تا بی­نهایت بیان می شود. از این رو، وقتی  نگاه فطرت گرا می خواهد شجاع را معنا کند می گوید: «مَن غَلَبَ هَواه=کسی که بر طبیعتش غلبه کند». غلبه بر طبیعت، برای این است که خود ابدیش آزاد و شکوفا بشود. برای این است که وقتی با نگاه فطرت گرایانه کلمات شجاع و عاقل را می خواهند معنا بکنند، توجه می رود روی حیات ابدی. از این رو، در فهم طبیعتگراها انسان اینطور معنا می شود که «بَل یُرِیدُ الْإِنْسانُ لِیَفْجُرَ أَمامَهُ= انسان می خواهد جلویش باز باشد». این یعنی آدم طبیعت گرا دوست دارد هرکاری که دلش خواست، بدون حساب و کتاب انجام دهد. آدم طبیعت گرا چون می خواهد دستش برای گناه کردن باز باشد، حیات ابدی را زیر سؤال می برد. خداوند در مورد آدم طبیعت گرا بلافاصله بعدش می فرماید: «یَسْئَلُ أَیَّانَ یَوْمُ الْقِیامَةِ= اینها می پرسند که روز قیامت کی هست؟». چه کسی رفته و چه کسی از آنجا خبر آورده؟ روز قیامت  کو؟ تلاش می کند تا آینده فطری خودش را و آینده ابدی خودش را و بعد از مرگ خودش را زیر سؤال می برد. حمله از جلوی شیطان، این است که آینده طبیعی را برای انسان شلوغ می کند یکی از ۴ حمله شیطان، حمله از جلو است. یعنی شیطان آینده طبیعی را به قدری برایت شلوغ می کند و برنامه­ ریزی می کند که تو هیچ وقت به فکر آینده ابدی نیافتی و هر وقت می خواهی بروی سراغ غذاهای فطری، کسل باشی. شیطان برایت توجیه می کند و نمی گذارد بروی به طرف امور فطری و کارهای دیگرت را اینقدر به رُخت می کشد تا تو را متقاعد کند که بگویی:من برای کارهای فطری وقت ندارم. وقتی که به آدم طبیعت گرا می گویی بیا نماز بخوان؛ می گوید: ولش کن. وقت ندارم و نمی رسم. چون سرم شلوغ است. درس و کنکور دارم. می خواهم زن بگیرم. الان می خواهم این کار را بکنم. فردا می خواهم آن کار را بکنم. بنایی و نقاشی داریم. مسافرت داریم. مهمان داریم و نمی شود. هر وقت می خواهی برای آخرتت سرمایه ­گذاری بکنی، شیطان یکسره برایت سرگرمی درست می کند.، اینها اسمش حمله از جلوی شیطان است. شیطان یک سره برنامه ­ریزی می کند و نیازهای خود طبیعی ات را از تولد تا مرگ جلوی چشمت می آورد. یکسره می گویی: چند روز دیگر دخترم می خواهد شوهر کند. چند تا دختر دارم. نماز و مسجد و ...را ول کن و برو دنبال کار دوم و کار سوم. پسرم چی؟ فردا می خواهد این کار را بکند. خودم چی؟ بگذار این کار را بکنم. این درجه و این مدرک را بگیرم. بگذار ما یک ذره کار بکنیم تا بتوانیم این فرش ماشینی را تبدیل کنیم به فرش دستبافت. بتوانیم این تلویزیون را تبدیل کنیم به تلویزیون رنگی. این 15 اینچ را بکنیم 25 اینچ. خانه ۷۰ متری را تبدیل کینم به 150 متری. یک طبقه را دو طبقه کنیم. شیطان تا دم مرگ مشغولت می کند به طبیعت، تا از فطرت باز بمانی شیطان برای سرگرم کردنت تا دم مرگ، برایت برنامه ­ریزی می کند و یک دفعه مرگ می آید به سراغت و می بینی حضرت عزرائیل ایستاده جلویت و دارد به تو می خندد و می گوید: خوب؛ چطوری برویم؟ اما تو اصلاً نگاهش نمی کنی. دوباره می گوید: با تو هستم. حواست را جمع کن که می خواهیم برویم. اما تو اصلاً انگار حرفش را نمی شنوی. صدایت می کند و می گوید: آمده ام سراغت که روحت را از جسمت جدا کنم. من ملک الموت هستم آمده ام ببرمت. اما تو می گویی وقت ندارم. فعلاً برو کنار که کار دارم. بگذار این طرح تمام بشود. بگذار آن کار تمام بشود. خداوند در طول عمرت، مرگ را به روش های مختلف، به تو تذکر می دهد و آن را به تو نشان می دهد؛ اما باز هم تو به او می گویی وقت ندارم. یک روش تذکر مرگ، این است که شب که می خوابی، در حقیقت می میری. اما صبح که بلند می شوی، یعنی دوباره زنده شده ای. اما باز هم عبرت نمی گیری و باز هم می روی به دنبال کارهای طبیعی و دنیایی. روش دیگر این است که در خیابان، ده دفعه با یک امکان تصادف شدید برخورد می کنی، اما باز هم عبرت نمی گیری. روش دیگر این که می بینی برادرت که از تو کوچکتر بود، مُرد. رفیقت مُرد. هم محلیت مُرد. همسایه ات مُرد. فلان جوان مُرد. اینها را یکسره به رُخت می کشد. اما تو می گویی برای آخرت وقت ندارم. شیطان اینطوری سر آدم را شلوغ می کند در مستی و غفلت و یک دفعه منتقل می شود به آن سمت، در حالی که چیزی برای آن حیات آماده نکرده است. شیطان اینطوری خدعه می کند. باید هنر مبارزه با شیطان را آموخت شیطان دشمنی است که اگر ضربه­اش عملی بشود و شمشیرش فرود بیاید، شما تمام ابدیتت را از دست داده اید. زیرکی برای شمشیر بازی با چنین دشمنی، کار می برد تا آدم به این قدرت برسد تا بتواند در مقابل حملات مختلفی که شیطان از جناح های مختلف به انسان می کند، شمشیرش را در مقابل او بگیرد و نگذارد که به او ضربه بزند. هنر مبارزه با شیطان این است که انسان شیطانش را خسته­ و رام کند. کسی که می خواهد یک اسب وحشی را رام کند، ابتدا باید آن پرشهای تند اسب را تحمل کند. باید اینقدر فشار بیاورد تا اسب خسته و رام بشود. خوب اینها کار می برد و زحمت دارد. اما انسان  باید در این میدان وارد بشود. هر چقدر سن شما کم باشد، شجاعت و قدرت شما بیشتر است و قدرتمندتر و شجاعتر می توانید برخورد بکنید با این حریف. اما هر چقدر سن می رود بالا، شیطان در وجود شما ریشه می دواند و قوی تر می شود و شما ضعیف تر می شوید.پس باید برایش برنامه­ ریزی کرد. برای حیات فطرت گرایانه، باید برنامه ریزی کنیم وگرنه برایمان طبیعتمان برنامه ریزی می کنند در بحث «شرح حدیث عنوان بصری» گفتیم اگر به عبودیت پایبند نباشیم و به قول امام صادق(ع) برای خودمان برنامه ریزی های طبیعی زیادی بکنیم، دیگر وقت نداریم که برنامه­ ریزی انسانی و الهی و فطری و ابدی برای خودمان بکنیم. اکثریت ما، وقتی ۲۴ ساعت زمان یک روز از زندگی را می گذارند جلویمان و می گویند آقا بنشین و یک برنامه روزانه ۲۴ ساعته  بنویس، می بینی در برنامه ات هیچ جای خالی برای عشق و حال و کیف و عیاشی و لذت و تغذیه و خوراک ابدی، فطری و آخرتی نگذاشته ایم. پس این فطرت کی می خواهد غذا بخورد؟ کی می خواهد لذت معنوی ببرد؟ بزم و رقص و موسیقی و عیاشی و کیافی اش کو؟ می بینیم که هنوز بعد از سالها، برای اینها وقت نگذاشته ایم. می بینیم که هر چه وقت گذاشته ایم، یکسره مال طبیعت بوده است. آن هم طبیعت خودخواهانه که همه وقت تو را گرفته و می خواهد همه وجود تو را مال خودش بکند. ولی آدم فطرتگرا اینطوری نیست. او می داند که حقش لذت و کیف معنوی است و برای اینها برنامه­ ریزی می کند و اولویت را به اینها می دهد. برای همین، به طبیعتش می گوید تو بایست. اول نوبت لذات فطری است. چه خبر است که از صبح تا حالا وقتم را گرفته ا ی و یکسره دهانت باز است و می گویی بده و سیر هم نمی شوی. فطرت گرا در هر روز از این نفس که سیری ندارد، به خدا پناه می برد و در تعقیب نماز عصر می گوید: «الهم انی اعوذ بک من نفس لا تشبع= خدایا! به تو پناه می برم از نفسی که سیرمانی ندارد». اصلا ماهیت نفس، جهنمی است. برای همین است که قرآن می فرماید:« یَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِیدٍ= به جهنم می گوییم آیا سیر شدی؟ می گوید: آیا باز هم هست؟» ماهیت جهنم اینطوری است که هیچ وقت بسش نیست. اگر جلویش را نگیری تا آخر عمر و تا لحظه ای که حتی حضرت عزرائیل(ع) هم میاید سراغت، به او می گویی برو چند وقت دیگر بیا. فعلاً وقت ندارم. اگر فرهنگ طبیعتگرایی را می خواهی بطور کامل ببینی، برو خارج از کشور و ببین که برای شما از قبل از تولد برنامه ­ریزی شده تا زمانی که برسی به بالای ۱۰۰ سالگی. طوری که هیچ وقت یاد خود حقیقیت نکنی. یاد گُل و گلستان و بهشت و معشوق اصلیت را نکنی. چون می دانند که زود خسته می شوی، برایت تنوع ایجاد می کنند تا تو نفهمی که دنیا پوچ است و دارند سرت را کلاه می گذارند. این مثل پستانکی است که در دهان نوزاد می گذارند تا سرش را گرم کنند. بعضی ها در طبیعتگرایی، از سر شب تا نزدیک صبح، برنامه دارند. اینطور برایشان برنامه ریزی می شود تا به هیچ وجه هوس نکنند یک موقعی پرده را کنار بزنند و بخواهند آن طرف طبیعت را هم ببینند و عاشق فطرت بشوند. یعنی در برنامه­ریزیهایی که استکبار می کند، بمباران طبیعتگرایی می کند تا جوان فرصت نکند خودش را پیدا کند و در این گردونه ی هجوم کالاهای طبیعتگرایی، یواشکی از این لابه­لاها یک روزنه­ای به سوی فطرتش بیابد و بگوید: «مثل اینکه در آن طرف خبرهایی هست». طبیعت گرایان می ترسند که جوانان برسند به اینجا که بفهمند و بگویند: «در تاریکی طبیعت، نوری دارد میاید. این نور ورای آن چیزی است که تا حالا به من عرضه کرده اند». می ترسند که این نور را بگیرند و یواش یواش دنبالش بروند و این سوراخ ریز نور را بشکافند و از آنجا بیرون بروند و به معدن نور دست پیدا کنند. در خارج از کشور، صدها کانال تلویزیونی ماهواره ای دارند برنامه ریزی می کنند برای طبیعت جوانان که اصلا فرصت نکنند به فطرتشان نگاهی بکنند. اما گاهی می بینیم که بعضی جوانان یک راهی را پیدا کرده اند و یک دفعه نور فطرت را گرفته و به معدن عظمت راه پیدا کرده اند. شخص حلیم کسی است که قادر است برای خودش برنامه ریزی کند نفس و طبیعت اینطور است که اگر کنترلش نکنی و نخواهی «ملک النفس» داشته باشی و مالک نفست باشی، دائماً گرفتار برنامه ریزی هایی خواهی بود که برایت انجام می دهند. اما شخص حلیم کسی است که این رکن عبودیت را شناخته و کلید سعادت ابدی را پیدا کرده که با فرو نشاندن خشم و کنترل سگ نفس،‌برای خود حقیقی اش برنامه ریزی کند و نگذارد طبیعت برای او برنامه ­ریزی کند. آدم حلیم در مقابل طبیعت گرایی می ایستد و می گوید: «من یک انسان مستقل و موجودی ابدی هستم و خودم می خواهم برای ابدیتم برنامه بریزم». آدم حلیم می گوید: «من دیکته اجتماع و جو حاکم را قبول نمی کنم. نه، من به هیچ کس اجازه نمی دهم برایم برنامه ­ریزی بکند». این همان شخص شجاعی است که برنفسش غلبه کرده است. نه آن جوانی که فقط در شان های پایینی اش رشد کرده و با همانها هم به دیگران فخر فروشی و برتری طلبی می کند. اگر توانستی برنامه ­ریزیت را در دست خودت بگیری و خودت خوراکهایت را تنظیم بکنی، یعنی بنابر بُعد فطری و ابدی خودت برنامه ­ریزی کنی و خوراکهایت را و بکنم، نکنم هایت را تنظیم کنی، می شوی یک آدم جگردار و شجاع. این یعنی «اشجع الناس من غلب هواه= شجاع ترین مردم کسی است که بر نفسش غلبه کند». اما تا آن موقع که نتوانیم این کار را بکنیم، بدبخت و ذلیل و شکست­خورده هستیم. چون داریم کولی می دهیم. باید من حقیقی جلوی من قلابی و ناخود را بگیرد. باید خود ما جلوی ناخودمان را بگیرد. یعنی باید فطرت، جلوی طبیعت را بگیرد و به آن بگوید: ساکت شو! خودم می خواهم برای خودم برنامه­ریزی کنم. می خواهم به بلندای ابدیت، برای خودم برنامه بریزم. زیرا دیر یا زود، به آن عالم متولد می شوم.پس من وقت زیادی ندارم. زیرا باید تجهیزات مورد نیاز آن عالم را تهیه کنم. پس هی وقت من را به بازی و «جیجی پیجی» طبیعت نگیر. من وقتی ندارم و برای حیات ابدیم احتیاج به تجهیزات دارم. راهش را هم که گفتم در ولای محبت گفتم در بحث ولایت راهش این است که عاشق بشویم. انسان جز با عشق و محبت معشوق قدرتی برای حرکت ندارد با عقلانیت و دو دوتا چهارتا کردن اینها خیلی راه به جایی نخواهیم برد مگر اینکه عقل تو را به معشوق برساند. برای همین میگوید عاشق شو ورنه روزی کار جهان سرآید، دیر عاشق بشوی دیر حرکت میکنی دیر عاشق بشوی قوایت جمع نمی شود عاشق است که همه قوایش جمع می شود قوی می شود آنوقت حرکت میتواند بکند این دو تعبیر. پس فروبردن خشم و ملک النفس مالکیت تعبیری که اینجا کردن در ترجمه فارسی خویشتنداری کی کی را بدارد خویشتنداری یعنی خودداری کردن کی کدام خود کدام خود را میخواهد نگه بدارد؟ میگویند خودداری کن. با چند نفر روبرو هستی وقتی میگوید خودداری کن؟ با دو نفر، تو خودت را نگه دار خویشتندار باش خویش خویش را نگه دار، کدام خویش؟ خویش حقیقی خویش قلابی را نگه دارد هیچ حلمی مثل صبر و سکوت نیست آثار صبر در حلیم شدن انسان) این که حضرت می فرماید: «لا حِلمَ کَصَبرِ وَ سَمت= هیچ حلمی مثل صبر و سکوت نیست»، یعنی صبر برای حلیم بودن خیلی مهم است. گفتیم که صبر نوع است: «صبر بر طاعت؛ صبر بر معصیت و صبر بر مصیبت». یعنی انسان باید در طاعت خدا صبور باشد. یعنی طوری عبادت کند که طبیعت رَم نکند. راهش هم این است که شیرینی عبادت را بچشانی به آن تا حوصله­دار بشود در اطاعت خدا و انجام واجبات و پرهیز از محرمات. «صبر بر معصیت» یعنی صبر بر محرمات. صبر بکنی بر این که این حرام را انجام ندهی و بی­تاب نشوی. یعنی وقتی می خواهی از یک حرام خودداری بکنی، مقاومت را از دست ندهی و در مقابل حرام، شجاع باشی. «صبر بر مصیبت» را هم در بحث بلا خدمتتان عرض کردم. یعنی باید در مقابل مسائل صبور بود و به دلائل مختلفی گفتیم، هم سازندگی دارد و هم باعث آمرزش گناهان انسان می شود و هم درجات آخرتی برای انسان می آورد. بنابراین، هیچ یک مصائب، برای انسان مفت تمام نمی شوند و هر کدام ارزشهای خیلی زیادی برای ما دارند. یعنی فوائد ابدی زیادی دارند. اینطور نیست که اگر کسی مصیبت زده شد و مشکل و دردسری برایش پیش آمد، برایش فایده ای نداشته باشد. البته نه دردسری که از سر حماقت خودش باشد. این فرق دارد. اما وقتی که انسان دارد همین طور عادی زندگی می کند، بالاخره یک چیزهایی از بیرون به آدم تحمیل می شود. اینجاست که می گوییم اینها برایش مفت و بی حساب تمام نمی شود؛ بلکه اجرهایی دارد که خودش هم باورش نمی شود. اگر انسان در مقابل مشکلاتی که از بیرون بر او تحمیل می شود، نبرد و مقاوم و صبور باشد، هم گناهانش آمرزیده می شود و هم درجات آخرتی خداوند تبارک و تعالی به او خواهد داد و هم شجاعت پیدا خواهد کرد. چون با بسیاری از بلاها طبیعت انسان تضعیف می شود و فطرتش قوی می شود. اینها اثرات صبر است. آثار سکوت در حلیم شدن انسان) «سکوت» به خودسازی و غلبه بر شیطان خیلی کمک می کند. خیلی جاها انسان باید کاری انجام بدهد تا بتواند حریف شیطان شود؛ اما یک راه کم خرج و عالی و بسیار قوی و سازنده برای این که بتوانی طبیعتت را کنترل کنی و جلوی حیله ­های شیطان را بگیری، مسئله سکوت است. خیلی جاها لازم نیست که ما کاری انجام دهیم و کافی است که ساکت باشیم تا مشکل حل شود و آن نقشه­ای که شیطان علیه ما ریخته، نقش بر آب شود و طنابی که انداخته گردن ما و می خواهد بکشد به سمت جهنم، پاره شود. کافی است حرف نزنیم. همین که حرف نزنیم، طنابش پاره می شود و خودش می رود ته جهنم. این را در بحث «روانشناسی جاهل» توضیح داده ام. در بحث روانشناسی جاهل گفتیم «کَفا بِالمَرءِ جَهلاً اَن یَتَکَلَمَ بِکُلِ ما یَعلَم= برای جهالت و نفهمی یک آدم، همین بس که هر چه می داند، می خواهد بگوید». جاهل پرحرف است و فکر می کند باید جواب هر حرفی را بدهد. جاهل برای هر حرفی، حرفی دارد که بزند. البته همه حرفش در طبیعتگرایی است. همه شخصیت جاهل برای دنیاست. جاهل می گوید اگر حرف نزنم، به معنای کم آوردن است. حرف زدن به معنای ظهور داشتن و مطرح بودن و وزنه بودن است. از این رو، یک سره حرف می زند. جاهل فکر می کند که اگر سکوت کند و چیزی نگوید، دیگران او را احمق و گوشه گیر می پندارند. فکر می کند رفته در حاشیه. چون ابدیت را که نمی بیند. فقط طبیعت را می بیند و وقتی از طبیعت می روی در حاشیه، این برایت کشنده است. این برای جاهل، یک تنهایی کشنده ایجاد می کند. میگوید: من زنده نباشم؟ من فعال نباشم؟ من حضور نداشته باشم؟ من حرف دارم بزنم. همین من، کار دست انسان می دهد. برای اینکه بفهماند که هست، شهرت ­طلبی ها، جاه­ طلبی ها، قدرت­ طلبی ها و انواع شهوت های دیگر را به راه می اندازد تا ثابت کند که هست و سعی می کند از این هستش به امیال زیادی برسد. به همین دلیل، مرتب حرف می زند و با حرف زدن، یکسره حضور دارد و یکسره حضور خودش را به رُخ خودش و به رُخ دیگران می کشد. ولی فطرتگرا چون می داند چیزی را از دست نمی دهد و حرف برایش ضرر دارد و هزینه­ بردار است؛ آن را بیهوده صرف نمی کند و میگوید کلام که مفت نیست. برای همین است که او به راحتی می تواند سکوت کند و خیلی جاها حرف نزند. ممکن است دیگران بگویند این حرفی برای گفتن ندارد و بی­سواد است؛ ولی او کاملاً قوی است و می داند دارد چه کار می کند. کاملاً زیرکی می کند و برای آخرت و ابدیتش کار می کند. در میان چند نفری که با هم حرکت می کنند و یک مسافت طولانی را می روند، عاقلترین فرد، کسی است که توشه اش را در طول سفر کمتر خرج می کند. چون می داند که ممکن است تا آخر سفر کم بیاورد. پس باید توشه اش را نگه بدارد. اما کس دیگری را می بینی که همان چند روز اول، همه توشه لش را خرج کرد. ما یک موقع هایی میرفتیم خارج از کشور که از مراکز فرهنگی کشور هم میامدند. مثلاً ما همه وارد یک کشور گران اروپایی می شدیم که قیمت هتل در آنجا خیلی بالا و قیمت غذا سرسام­آور بود. آنهایی که ناشی بودند یک دفعه می رفتند یک هتلی انتخاب می کردند که مثلاً به نظر خودشان راحت باشند. بعد می دیدیم پنج روز اول می آمدند و می گفتند که آقا ندارید یک ذره دلار به ما بدهید. مانده بودند و باید مأموریتشان را ادامه می دادند. مثلا دو هفته باید در آنجا میماندند. اما برای هتل و برای غذا رفته هر چه دلش خواسته خورده حالا کم آورده بودند. بعد حالا آمده گدایی بکند آقا نداری به ما بدهی ما چند شب باید بمانیم رسیدیم ایران به شما میدهم به چه بدبختی می افتادند یک آدم با شخصیت خوب است با یک هوسبازی میرفت همه هزینه ­هایش را خرج میکرد دیگر چیزی نداشت. آنهایی که هوشیار بودند نه می رفتند یک هتل خیلی ارزان قیمت حتی چند نفر می رفتند یک خانه میگرفتند ولی در طول مدت سفر قوی فعال برخورد می کردند دغدغه خرج نداشتند آن وقت ببینید به کارهای جدی در سفر میپرداختند سخنرانی جلسات ارتباط­ گیری تبلیغ و کارهای دیگر. ولی بقیه نه آنها مانده بودند همینطوری که حالا چکار کنیم ظهر چکار کنیم ناهار الان در هتل امروز بیشتر تا ظهر نمی توانیم یا بعد از ظهر هتل نمیگذارند بمانیم میرفت یک جای دیگر اصلاً مسیر. من آدمهای خیلی هوشیار را می دیدم که آنها آمده بودند آنجا آنها در تهران برای خودشان کسی بودند از نظر فرهنگی، ولی بسیار تیز و هوشیار رفته بودند برای خودشان یک خانه گرفته بودند ارزان قیمتترین خانه­ ها را، خانه­ های خوابگاه به آنها می دادند یعنی هتل نگرفته بودند حتی. خوابگاه یک جایی هست که ده تا بیست تا سی تا تخت گذاشت یک تخت میدهند به طرف می نشیند آنجا تخت گرفته بودند آنجا مثل یک خوابگاه سربازخانه، ولی پول به اندازه کافی داشتند می خواستند هزینه کار فرهنگی بدهند می توانستند می خواستند شهر به شهر بروند بگردند می توانستند بروند بگردند هزینه­ ها کاملاً کنترل شده بود روی غذا کاملاً مسلط خیلی خوب. یک سفر قوی پربرکت پرسود برقرار می کردند و بعد برمیگشتند بقیه نه دنبال یللی تللی میرفتند همان چند روز اول کم می آوردند بعداً زمین گیر میشدند. انسان فطرت گرا می داند که حرف زدن مثل عمل است و هزینه دارد آدم فطرتگرا چون می داند که حرف زدن مثل عمل است و هزینه دارد، آن را بیهوده هزینه نمی کند. برای همین است که کم حرف می زند و به جا. آدم فطرتگرا می داند که حیات ابدی دارد و چون به حیات ابدی خودش دارد نگاه می کند، خودش را به همان بلندا نگاه می کند. از این رو، حرف نمی زند. می داند که حرف خیلی هزینه دارد برای آخرت انسان. میدانید چرا؟ برای اینکه انسان هر حرفی بزند باید در قیامت جواب پس بدهد. قرآن می فرماید: «ما یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلاَّ لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ= هیچ لفظ و کلامی از دهان شما بیرون نمی آید، مگر این که آن را می نویسند». یعنی هر چه بگویی باید بایستی و جواب بدهی. انسانی که پر حرف است، راحت فحش می دهد و تهمت می زند و غیبت می کند و تحقیر و مسخره می کند. چون اینها عادتش شده و نمی تواند حرف نزند و در آن طرف معطلی زیادی دارد. ابوذر و سلمان(ع) دو شخصیت بزرگوار از اصحاب پیغمبرند. اما یکی از ایشان به نام سلمان فارسی هوشیارتر و زیرکتر و عاقلتر است. حضرت به آنها مبلغی را می دهد و می گوید بروید خرج کنید و بعد بیایید گزارش کنید ببینیم چه کار کردید. ابوذر می رود و چیزهایی را می خرد. سلمان هم می رود یک کاری می کند. بعد که میایند نزد حضرت، ایشان یک سنگ داغ می گذارد در آنجا می گوید بروید روی این سنگ و گزارش کنید که پول را چه کردید؟ این یعنی زمین محشر آتش است و باید بایستی و در آنجا جواب بدهی. سلمان می آید و می ایستد آنجا و می گوید همه را صدقه دادم و فورا می آید پایین. اما ابوذر باید گزارش بدهد که اینجا این را خریدم، آنجا آن را خریدم. این در حالی است که پایش دارد می سوزد. قیامت هم اینطوری است که باید بایستی و برای هر چیزی گزارش بدهی که با نعمت های خدا چه کار کردی. مباحث حلم در قالب سی دی و کتاب کار