بحثمان درباره بهشت، با موضوع نهرهای بهشتی است. معماری بهشتی و مهندسی بهشت جایگاه مهمی در قرآن و روایات معصومین (علیهم السلام) دارد. به همین جهت، در وصف سخن از نهرهای جاری در باغهای بهشت است: «جَنَّاتٌ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ[1]= براى آنان در بهشت باغ‌هایى است كه از زیر آن جویها روان است». مسئله آب خیلی مهم است. صدای آب، فوق العاده زیبا است. در واقع این صدا، صدای سجده آب است. اگر انسان معرفت پیدا کند، صدای سجده آب را می شنود. محتوایی که این صدا دارد، حیات همه موجودات است. آب یکی از مونس‌های انسان در بهشت است. چون شعور و حضور دارد. اشیا و همه چیز در بهشت زنده هستند. قرآن می‌فرماید: «وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوَانُ[2]= و زندگانی اگر مردم بدانند به حقیقت‌دار آخرت است». دراین جلسه به دیگر توصیفات بهشت از زبان معصومین می پردازیم. نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «أَنهارُ الجَنَّةِ تَخرُجُ مِن تَحتِ تِلال أَو مِن تَحتِ جِبالِ مِسكٍ[3]= جویبارهاى بهشت، از زیر تپّه‌ها و کوه‌های مُشك بیرون مى‌آیند». فهم دنیایی که ما از کوه یا تپه داریم، با هم اخروی آن، خیلی فرق دارند. نهرهای بهشت از زیر تپه یا کوه‌ها جاری می‌شوند و دارای بوی دل‌انگیز مشک هستند. در فرمایش دیگری حضرت فرمودند: «إِنَّ أَنهارَ الجَنَّةِ تَجرِی فِی غَیرِ اخدُودٍ، أَشَدَّ بَیاضاً مِنَ الثَّلجِ، وَأَحلَى مِنَ العَسَلِ، وَأَلیَنُ مِنَ الزُّبدِ، طِینُ النَّهرِ مِسكٌ أَذفَرُ، وَحَصاهُ الدُّرُّ وَالیاقُوتُ، تَجرِی فِی عُیُونِهِ وَأَنهارِهِ حَیثُ یَشتَهِی وَ یُرِیدُ فِی جَنّاتِهِ وَلِیُّ اللَّهِ، فَلَو أَضافَ مَن فِی الدُّنیا مِنَ الجِنِّ وَالإِنسِ لَأَوسَعَهُم طَعاماً وَ شَراباً وَ حَلالًا وَ حُلِیّاً، لا یَنقُصُهُ مِن ذَلِكَ شَی‌ءٌ[4]= جویبارهاى بهشت، در شیارها جارى نیستند و از برف، سفیدتر و از عسل شیرین‌تر و از خامه، نرم‌ترند. گِل جویبار، مُشكى ناب است و سنگ ریزه هایش دُر و یاقوت‌اند و در چشمه‌ها و جویبارهایش تا هر كجا كه ولىّ خدا بخواهد و اراده كند، روان مى‌شوند. اگر ولی خدا بخواهد اهل دنیا را از جن و انس میهمان كند، مى‌تواند به همه آن‌ها خوراك و نوشیدنى بدهد و بر همه آنان، جامه و زیور بپوشانَد، بى‌آن كه چیزى از او كم شود». وسعت نهرهای بهشتی، تابع میل و اراده مومن است نهرهای بهشت تابع دو چیز است: اشتها و اراده. تا هر جائی که مومن می‌خواهد و دوست دارد، این رودها و آب‌ها جاری می‌شوند. نهرها جریان مزاحم ندارند. جریان اراده است. نهر جریانش تابع اشتها و اراده مومن است. نهر پیش او می آید. این مقام «کُن» است که برگرفته از این شریفه است: «إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَیْئًا أَنْ یَقُولَ لَهُ كُنْ فَیَكُونُ[5]= فرمان نافذ او چون اراده خلقت چیزی کند، به محض اینکه بگوید: موجود باش! بلافاصله موجود خواهد شد». یعنی هر چیزی برای ایجادش تابع اشتها و اراده‌ی مؤمن است. یا در جائی دیگر قرآن می فرماید: «وَفِیهَا مَا تَشْتَهِیهِ الْأَنْفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْیُنُ[6]= و بر آن مؤمنان کاسه‌های زرین و کوزه‌های بلورین دور زنند و در آنجا هر چه نفوس را بر آن میل و اشتهاست و چشم‌ها را شوق و لذت، مهیّا باشد و شما مؤمنان در آن بهشت جاویدان متنعّم خواهید بود». هر چیزی که شما میلتان بکشد و لذت ببرید، در بهشت هست و محدودیتی در هر چیزی که می‌خواهد وجود ندارد. مقام کن در این روایت روی ولایت قرار گرفته است. یعنی کسی که دوست خداست. اگر کسی دوست شد، دیگر بهانه‌گیری و محدویت و نق و غر ندارد. حتی در دوستی، اوج روابط و نزدیکی است که در نسبت فامیلی وجود ندارد. در فامیلی عشق‌ورزی محدود است، اما در دوستی این‌طور نیست. عشق خیلی بالاتر است. کسی دوست خدا شده، از چیزی خوف و حزن ندارد. برای همین در دعا دعاریم: «وَ اجْعَلْنِی مِنْ أَوْلِیَائِكَ فَإِنَّ أَوْلِیَائَكَ‏ لاخَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لاهُمْ یَحْزَنُونَ= و مرا از دوستانت قرارم بده که بر دوستانت ترسی نیست و اندوهگین نمی‌شوند». همه چیز در بهشت زینت و آراستگی دارد. در بهشت چیزی از مؤمن کم نمی‌شود. سلطنت را ببینید. مؤمن اگر قرار باشد دنیا را تحمل کند، به‌ بخاطر شوقی است که به خانواده اصلی اش «انبیاء، اهل‌بیت، صدیقین و...» دارد که همه در بهشت حاضرند. از این رو، مؤمن فقط دو دلخوشی در دنیا دارد که او را نگه می‌دارد. یکی، دیدن مولایش، صاحب الامر (علیه السلام) و دیگری رفتن به مسجد، حرم، ذکر گفتن و بودن با دوستان و اولیاء الهی... . امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «لِكُلِّ شَیْءٍ شَیْءٌ یَسْتَرِیحُ إِلَیْهِ وَ إِنَّ اَلْمُؤْمِنَ یَسْتَرِیحُ إِلَى أَخِیهِ اَلْمُؤْمِنِ كَمَا یَسْتَرِیحُ اَلطَّیْرُ إِلَى شَكْلِه[7]= براى هر چیزى وسیله و اسبابى وجود دارد كه به‌وسیلۀ آن آسایش مى‌یابد و همانا مؤمن به وسیلۀ برادر مؤمن خود آسایش خواهد داشت، همان‌طورى كه پرنده با هم نوع خود اُنس و آسایش دارد». مؤمن رفیق مؤمنش است. وقتی او را می‌بیند، آرامش در وجودش می‌آید. چون رنگ الهی دارد. پس هر چیزی که رنگ الهی داشته باشد، مؤمن را نگه می‌دارد. در روایتی در توصیف نهرهای بهشتی امام کاظم (علیه السلام) درباره ماه رجب می فرمایند: «رَجَبٌ نَهَرٌ فِی اَلْجَنَّةِ أَشَدُّ بَیَاضاً مِنَ اَللَّبَنِ وَ أَحْلَى مِنَ اَلْعَسَلِ مَنْ صَامَ یَوْماً مِنْ رَجَبٍ سَقَاهُ اَللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنْ ذَلِكَ اَلنَّهَرِ=رجب رودخانه ای در بهشت است كه سفیدتر از شیر و شیرین تر از عسل است. هر كه روزی از ماه رجب را روزه بدارد، خدای گرامی و بزرگ او را از آن رودخانه بنوشاند». همچنین نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در این باره فرمودند: «بَینَما أَنا أَسِیرُ فِی الجَنَّةِ، إِذا أَنا بِنَهَرٍ، حافَتاهُ قُبابُ الدُّرِّ المُجَوَّفِ، قُلتُ: ما هذا یا جَبرَئِیلُ؟ قالَ: هذا الكَوثَرُ الَّذِی أَعطاكَ رَبُّكَ، فَإِذا طِینُهُ مِسكٌ أَذفَرُ[8]= همچنان که در بهشـت می‌گشتم، به نهری رسیدم که بر دو کرانه‌اش، سراپرده‌هایی از درّ میان‌تهی بود. پرسیدم: این چیست ای جبرئیل؟ گفت: این همان «کوثر» است که پروردگارت به تو عطا فرموده است. دیدم گِل آن مشک ناب است». در کلام دیگری، حضرت فرمودند: «أَكبَرُ أَنهارِ الجَنَّةِ الكَوثَرُ تَنبُتُ الكَواعِبُ الأَترابُ‌ عَلَیهِ، یَزُورُهُ أَولِیاءُ اللَّهِ یَومَ القِیامَةِ[9]= بزرگترین نهر بهشت کوثر است که دختركان نورسیده و هم‌سال، بر آن مى‌رویند. دوستان خدا، در روز قیامت، به دیدن این نهر مى‌روند». پیامبر اکرم در شب معراج نهری دیده بودند که آن را این گونه توصیف می کنند: «لَمّا اسرِیَ بِی رَأَیتُ فِی الجَنَّةِ نَهراً أَبیَضَ مِنَ اللَّبَنِ، وَأَحلَى مِنَ العَسَلِ، وَأَشَدَّ استِقامةً مِنَ السَّهمِ فِیهِ أَبارِیقُ عَدَدَ النُّجُومِ، عَلَى شاطِئِهِ قِبابُ الیاقُوتِ الأَحمَرِ وَالدُّرِّ الأَبیَضِ= شبى كه به معراج بُرده شدم، در بهشت، نهرى دیدم كه از شیر، سفیدتر و از شَهْد، شیرین‌تر و از تیر، راست‌تر بود و در كنار آن، ظرف‌هایی به شمارِ ستارگان وجود داشت و بر ساحلش، گنبدهایى از یاقوت سرخ و دُرّ سفید بود». درختان بهشت از دیگر ویژگی های بهشت، درختان آن است. در سوره واقعه می خوانیم: «فِی سِدْرٍ مَخْضُودٍ*وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ*  وَظِلٍّ مَمْدُودٍ* وَ مَاءٍ مَسْكُوبٍ*وَفَاكِهَةٍ كَثِیرَةٍ*لَا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ[10] =در سایه درختان سدر پرمیوه و بی‌خار* و درختان پربرگ سایه‌دار*و در سایه بلند درختان* و در طرف نهر آبهای روان زلال*و میوه‌های بسیار*که هیچ وقت منقطع نشود و هیچ کس بهشتیان را از آن میوه‌ها منع نکند». آبشارها و درختان بهشت یک ویژگی دارند که هیچ وقت قطع نمی شوند و محدودیتی هم ندارند. از نبی اکرم (صلی الله علیه وآله) سوال کردند: «یا رَسُولَ اللَّهِ، لَقَد ذَكَرَ اللَّهُ فِی القُرآنِ شَجَرَةً مُؤذِیَةً، وَما كُنتُ أَرى‌ أَنَّ فِی الجَنَّةِ شَجَرَةً تُؤذِی صاحِبَها. فَقالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله: وَما هِیَ؟ قالَ: السِّدرُ، فَإِنَّ لَها شَوكاً! فَقالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله علیه و آله: «فِی سِدْرٍ مَخْضُودٍ»؛ یَخضِدُاللَّهُ شَوكَهُ، فَیَجعَلُ مَكانَ كُلِّ شَوكَةٍ ثَمَرَةً، فَإِنَّها تُنبِتُ ثَمَراً تُفتَقُ الثَّمَرَةُ مَعَها عَن اثنَینِ وَسَبعِینَ لَوناً، ما مِنها لَونٌ یُشبِهُ الآخَرَ[11]= اى پیامبر خدا! خداوند در قرآن از درختِ صدمه زننده‌اى یاد كرده است، در حالى كه من گمان نمى‌كنم در بهشت، درختى باشد كه به صاحبش آسیب برساند! پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: «چه درختى؟». گفت: كُنار؛ زیرا خاردار است. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرمود: «در [زیر] درختان كُنار بى‌خار». خدا خارهاى آن را قطع مى‌كند و به جاى هر خارى، میوه‌اى مى‌گذارد. این درخت، میوه‌اى مى‌دهد با 72 رنگ كه هیچ رنگى از آن، شبیه دیگرى نیست». ما اینجا حد اکثر می گوییم مادون قرمز و ماورای بنفش. این مقدار از رنگ را درک می کنیم. درحالی که بهشت رنگ آمیزی فوق العاده ای دارد که اصلا شبیه به هم نیست. بهشت/آبشار پی نوشت: [1]. سوره ابراهیم، آیه 23. [2]. سوره عنکبوت، آیه 64. [3]. محمدی ری شهری، بهشت و جهنم در کتاب و سنت، ج 1، ص93. [4]. همان، ص151. [5]. سوره یس، آیه 82. [6]. سوره زخرف، آیه 71. [7]. مجلسی، بحارالانوار، جلد۷۱، صفحه۲۳۴. [8]. محمدی ری شهری، [9]. مجلسی، بحار الأنوار: ج 8 ص 147 ح 72. [10]. آیات 28-32. [11]. محمدی ری شهری، بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث، ج1، ص156. قا/170

مسئله‌ای که در قرآن کریم به عنوان یک اصل تربیت دینی توسط همه انبیا به آن سفارش شده است، این بوده که پیرو من نباید از نظر عمل، نیت، اندیشه و اعتقاد محدود باشد. چون وقتی محدود باشد، محدود می‌میرد و نمی‌تواند از فضای نامحدود آخرت و ابدیت لذت ببرد. مهم‌ترین آیات قرآن کریم، به این مسئله توجه دارد که تربیت هر مؤمنی باید تربیت نامحدود باشد. مؤمن نمی‌تواند صرفاً با عمل خود، ابدیتش را پُر کند. این نفس باید چنان قدرتمند باشد تا در نظام برزخی کم نیاورد و بتواند با نشاط و با قدرت و جذب بالا زندگی کند و حسرت و آه نداشته باشد. به همین دلیل، در دنیا شخص باید به گونه‌ای تربیت شود که نامحدود را جذب کند. یعنی آنقدر انرژی جذب کند که وقتی وارد فضای لایتناهی برزخی می‌شود، اعمالش تمام برزخ و قیامت را پوشش بدهد و در حیات ابدی راحت زندگی کند. صالحین زمین را به ارث می برند قرآن بر مسئله آینده نگری تأکید فراوان دارد. مثلاً می‌فرماید: «وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ* إِنَّ فِی هَذَا لَبَلَاغًا لِقَوْمٍ عَابِدِینَ[1]= و ما بعد از تورات در زبور نوشتیم که البته بندگان نیکوکار من ملک زمین را وارث و متصرف خواهند شد* بی‌شک در این قرآن برای اهل عبادت مایه وصول به مقصد حق نهفته است». عابدین و اهل دین باید این را بفهمند که زمین از آنِ بندگان خداست. یعنی هر کسی در هر زمانی باید برای حاکمیت صالحین در زمین فعالیت داشته باشد. دین یعنی آینده‌نگری و عمل بر طبق آن. دین، دینداری و فهم دین یعنی ساخت آینده. اگر کسی حضور در آینده جزء برنامه‌های زندگیش نباشد، اصلاً دین را نفهمیده است. دین یعنی فهم آینده، فهم زمان و حضور فعال در تحقق آینده که همان وراثت زمین به صالحان است. آینده یعنی ساخت زمینی که در آن انسان‌ها بتوانند علاوه بر سعادت دنیا، سعادت آخرت هم کسب کنند. پیامبر اسلام هم مهم‌ترین رسالت خویش را تربیت جاودانگی انسان‌ها قرار داده است تا بتوانند همه ابدیت را طی کنند. با نیت شریک در خوبی های گذشته و آینده باشید نیت غیر از عمل و آرزوست. نیت یعنی یک قدرت روحی که اگر به شخص داده شود، او وارد انجام کارهای بزرگ می‌شود. نیت یعنی روحی که می‌خواهد آینده را بسازد و تعلق به گذشته نیز دارد. عشق‌ورزی و وفاداری به گذشته و آینده داشته باشد و آینده را در زندگی‌اش بنا بگذارد. این آدم وقتی از دنیا می‌رود، ادامه‌دار است و دارای باقیات صالحات است و استمرار شخصیتی دارد. قرآن در خصوص نیت و داشتن چشم انداز وسیع برای آینده می فرماید: «هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ[2]= اوست خدایی که رسول خود را به هدایت و دین حق فرستاد تا آن را بر همه ادیان عالم تسلط و برتری دهد، هر چند مشرکان ناراضی و مخالف باشند». یا در آیه دیگری می فرماید: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ[3]= خدا به کسانی از شما بندگان که ایمان آورند و نیکوکار گردند وعده فرمود که در زمین خلافتشان دهد». این آیات مربوط به آینده نگری است. اگر حضور در آینده نداشته باشید، می‌گَندید. حالا چگونه باید حضور پیدا کرد؟ چگونه در همة گذشته و آینده می توان حضور داشت؟ با نیت. «انتظار فرج» امید به آینده را ایجاد خواهد کرد پیامبر اسلام در فرمایشات شان سه قاعده و فرمول به ما می‌دهند: «افضل العباده»، «افضل الاعمال» و «افضل الجهاد». به این معنا که کدام عبادت از همه بالاتر است؟ کدام عمل از همه بالاتر است؟، کدام جهاد از همه بالاتر است؟ پاسخ «انتظار الفرج» است. با انتظار الفرج می توان در آینده حضور داشت. انتظار هم یعنی مهیا کردن. یعنی آرزو نیست، عمل است. انتظار فعالیتی است برای آنچه که منتظرش هستی تا تحقق پیدا کند. حالا این آینده‌ای که قرار است بیاید، به چه شکل است؟ دفعتا که نمی‌آید. بلکه باید این آینده را آماده کرد. انتظار فرج باید ساخته شود. در این آینده چه اتفاقی می‌افتد؟ خداوند در قرآن کریم 7 آیه را اختصاص داده به مردانی که قرار است در آینده دور بیایند: «فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ[4]=و به زودی مردان خدا می‌آیند» این قوم زمین را روشن می‌کنند. شیعه و سنی این حدیث را نقل کرده اند که 7 آیه درباره ی ایرانیان و انقلاب اسلامی است. ده ها روایت، وقوعِ انقلاب اسلامی را بشارت داده‌اند. جامعه پزشکی با نیت درست، می تواند نقش مهمی در تمدن سازی و ظهور داشته باشد ما باید در تحقق چنین آینده ای و چنین تمدن‌سازی نقش داشته باشیم و چنین آینده ای را بسازیم. جامعه پزشکی می‌تواند خیلی قدرتمند کار کند و نقش مهمی در این زمینه داشته باشد. کوچکترین کار درمانی، در بخش جسم است، ولی بردش می‌تواند فوق عقلانی باشد. بنابراین، جامعه پزشکی باید بتواند از توان خودش در فضای ملی و بین‌المللی برای تمدن‌سازی استفاده کند. یک پزشک برای تمدن‌سازی و مقدمه‌سازی ظهور اول باید به نیت برسد. چون فرمودند: «إِنّ اللهَ یَحشُرُ الناسَ عَلی نِیّاتِهم یَومَ القِیامَةَ[5]= خداوند در روز قیامت مردم را مطابق نیّت هایشان محشور مى‌كند». یک پزشک باید به گونه‌ای به نیت برسد که حتی اگر از دنیا رفت، خدا او را براساس نیت بزرگش بپذیرد. چون اگر نیت کرده بود که اگر هزار سال هم در دنیا عمر ‌کند، زمینه‌ساز و مقدمه‌ساز و تمدن‌ساز خواهد بود. پس یک پزشک باید بتواند از نظام پزشکی‌اش در مقدمه‌سازی ظهور استفاده کند و تمدن‌ساز باشد. گاهی خودت هستی، به تنهایی نمی‌توانی کاری بکنی. گاهی در یک جامعه قرار داری. در کنار دیگران قرار گرفتن، کار ضریب می‌خورد. یعنی دیگران به کار تو ضریب می‌دهند و تو یک دفعه قوایت بی‌نهایت می‌شود. پس نیت مهم است و عمل در مسیر همان نیت. ما کدام عمل را انتخاب کنیم که در آن مرحله آثار بین المللی داشته باشد؟ آثار برزخی و فرا قیامتی داشته باشد؟ چه کار باید کرد؟ چگونه عمل کنیم تا ماندگاری وجودی داشته باشد؟ چگونه نقش داشته باشیم؟ این‌ها سوالات مهمی هستند. پس باید با نیت به سمت تمدن‌سازی رفت. پزشکان شخصیت‌های مهربانی هستند که علاوه بر صفت رحمانیت، از صفت رحیمیت هم برخوردار هستند. باید کارهایتان را در فاز ملی و بین المللی ببرید و برای آن جایگاه، طراحی کنید. حتما شما عزیزان در کارگاه یک روز شرکت کنید و برای این فعالیت حضور داشته باشید تا در جریان تمدن‌سازی کلان حضور داشته باشید. جامعه پزشکی این ظرفیت را دارد که هر کس وارد آن می‌شود، او را تبدیل به یک امت کند. یکی از کارهای خوب ما در این سال‌ها تهیه قوی‌ترین متون است. برای کار تمدن‌سازی باید شیوه‌مان ریاضی و تخصصی باشد. یعنی خدا و معصوم این شیوه را امضاء کنند. چون روح بسیار حساس‌تر از بدن است. برای انجام کار مهدوی با نفس سر وکار داریم. بنابراین، حتما برای انجام کار فرهنگی، اول باید نفس را بشناسانیم. اگر معرفت نفس نباشد، شما متخصص هم باشید، باز وقت ندارید روزی 50 آیه قرآن بخوانید. حوصله امام زمان (علیه السلام) و اهل بیت و اهل غیب را ندارید. بلد نیستید با آن‌ها زندگی کنید. اگر معرفت نفس نباشد، شما غرق در نعمت خدا هم باشید، باز غصه دارید. غصه‌هایی که هم دنیا و هم آخرت را خراب می‌کند. موسسه منتظران منجی (علیه‌السلام) کامل‌ترین مجموعه‌ای است که در دنیا محتوای انسان‌شناسی تولید می‌کند. محصولاتش معرفت نفسی است. باید مصلح به آن شد و فرمول‌هایش را یاد گرفت. برای انجام فعالیت های فرهنگی، چند مرحله وجود دارد: اول باید باید کار کلان کرد. یعنی هر کدام از شما باید نفس تان را توسعه وجودی بدهید. یعنی باقیات صالحات داشته باشید. یعنی هر کدام از شما چند صد نفر از پزشکان، پرستاران و... را شکار کنید تا عضو کانال ما بشوند. وارد کانال که شدند، مرام‌نامه را بخوانند و با اصول جامعه پزشکی آشنا شوند. کلیپ های اجرای برنامه را گوش بدهند. باید با برنامه جلو بروند تا در کار فرهنگی تخصص پیدا کنند. سپس صوت‌های جامعه پزشکی را گوش بدهند و با عضویت در گروه ها، مباحثه را پیش ببرند. فعالیت‌های بین المللی را در کارگاه توضیح خواهم داد. در کارگاه می خواهیم بحث های عملیاتی بگوییم. بحث مطب ها، دانشگاه ها، بیمارستان‌ها و ارتباطات مردمی و همچنین فعالیت‌های ملی و بین المللی. در این بخش‌ها صحبت خواهیم کرد و شما باید این بخش‌ها را فعال کنید. اگر می‌خواهید نقش بزرگی در جایگاهی که بیان شد داشته باشید و به نیتهایی که در حقیقت عمل است برسید، باید با همه‌ی ابعاد آشنائی داشته باشید و کار کنید. نیت پی نوشت: [1]. سوره انبیاء، آیه 105-106. [2]. سوره توبه، آیه 33. [3]. سوره نور، آیه 55. [4]. سوره مائده، آیه 54. [5]. محمدی ری شهری، میزان الحکمه، ج4، ص3410. قا/167

در این راستا امیرالمومنین علی (علیه‌السلام) فرمودند: «فَإِنَّ تَقْوَى اللّهِ مِفْتَاحُ سَدَاد، وَ ذَخِیرَةُ مَعَاد، وَ عِتْقٌ مِنْ کُلِّ مَلَکَة، وَ نَجَاةٌ مِنْ کُلِّ هَلَکَة. بِهَا یَنْجَحُ الطَّالِبُ، وَ یَنْجُو الْهَارِبُ، وَ تُنَالُ الرَّغائِبُ[1]». امام (علیه السلام) در این عبارت از خطبه، به اهمیت تقوا و پرهیزکارى و آثار مهم آن مى پردازند و در 7 جمله کوتاه و پرمعنا از آثار تقوا سخن مى گویند. «فَإِنَّ تَقْوَى اللّهِ مِفْتَاحُ سَدَاد= پرهیزکارى کلید درهاى درستى است». تقوای الهی، هم صلاح و هم محکم کاری است. وقتی انسان در تغذیه و سلوک خودش از چیزهایی که او را محدود می‌کند، فاصله بگیرد، مشکلاتش حل می‌شود و کارهایش استحکام پیدا می کند. یعنی آسیب پذیری اش کم می شود. چون انسان مختار آفریده شده است و خودش بهشت و جهنم را انتخاب می کند. تقوا یعنی پرهیز از هر چیز (اخلاقی، عملی و اعتقادی) که نمی گذارد تو به بهشت و بالاتر از آن بروی. تقوا یعنی پرهیز از دوست داشتن چیزی که تو را جهنمی می کند، دوست داشتن چیزی که تو را از الله می اندازد. دوست داشتن چیزی که تو را از امام زمانت دور می کند. تقوا یعنی پرهیز از هوس ها، آرزوها و چیزهایی که نمی گذارند تو جاودانه بشوی. تقوا یعنی پرهیز از هر چیزی که تو را محدود می کند و نمی گذارد بال دربیاری و پرواز کنی. تقوا یعنی پرهیز از هر چیزی که برایت خوب نیست و ضرر دارد. در همه بخش های «خیالی، وهمی و عبادی» نباید  اسراف و زیاده روی کرد. به هر چیزی که جلوی عبودیت، تعادل، در خدمت بودن، خلوت، انسانیت و وظایف انسانی را بگیرد، تقوا می گویند. «وَ ذَخِیرَةُ مَعَاد= ذخیره روز رستاخیر». تقوا ترک از عوامل محدودکننده است. «وَ عِتْقٌ مِنْ کُلِّ مَلَکَة= سبب آزادى از هرگونه بردگى است که بر انسان چیره مى شود». تقوا باعث می شود انسان از هر حاکمیتی آزاد بشود. یعنی اسارت شخصیتی نداشته باشد. ذلیل و خوار نشود. آدم هایی که کوچکی می کنند و از آبرویشان مایه می گذارند تا به خواسته شان برسند، به خاطر بی تقوایی شان است. فرد باتقوا اسیر مزه نیست. اسیر زیبایی نیست. آزاد است. تقوا یعنی آزادی انسان از هر چیز محدود. آزادی خیلی مهم است. فقط بندگان خدا آزادند. تقوا انسان را آزاد می کند از اسارت های بخش های «جمادی، گیاهی، حیوانی و عقلی». فرد باتقوا همیشه شاد است. زوردنجی، حساسیت، عصبی شدن یعنی سوختن و جهنم. یعنی هیزم داشتن. تقوا انسان را از این رذائل آزاد می کند. اینکه کجا زندگی کنم؟ چه شغلی داشته باشم؟ چی بخورم و... یعنی قید داشتن. فرد باتقوا از همه این قیدها آزاد است. لابه شرط است. پس تقوا یعنی آزادی. وقتی آزاد شدی و دیگر زیر سلطه چیزی نیستی. در عاشورا همه آمدند که خودشان را بفروشند. چون خدا گران می خرد و فقط از مومنین می خرد. ریس جمهور بی تقوا، وزیر بی تقوا، نماینده مجلس بی تقوا و... مصالح یک ملت را می فروشد. درحالی که فرد باتقوا آدمی شجاع، آزاده، شاد و آرام و غیروابسته است. مطلق است. قید ندارد. یک زندگی فوق العاده ساده و لذت بخش دارد. شادی و غرور دارد. آرامش دارد. مقید به هیچ چیزی نسیت. تقوا یعنی وابستگی به خدا و غیروابستگی به غیر خدا. در جمله چهارم مى فرماید: «وَ نَجَاةٌ مِنْ کُلِّ هَلَکَة=  سبب نجات انسان از هرگونه هلاکت است». تقوا نجات یافتن از هر چیزی است که ضرر دارد. نجات از هلاکت است. بالاخره ما یا با کمالات جمادی هلاک می شویم یا با گیاهی یا با حیوانی یا با عقلی. اما وقتی کسی تقوا داشت، خودش را از محدویت نجات می دهد. از هر چیزی که می تواند روحش را به اسارت بگیرد، نجات می یابد. آدم باتقوا از حسادت ها، تنگ نظری ها و مقایسه ها آزاد است. آدمی که به حسادت و به رقابت می افتد، این اسیر و گرفتار است. درحقیقت بی تقواست که این جوری می شود. در جمله پنجم مى افزاید: «بِهَا یَنْجَحُ الطَّالِبُ= به وسیله تقوا جویندگان به مقصود خود مى رسند». به وسیله تقوا هر کسی به خواسته هایش می رسد. جالب است که تقوا نوعی ترک و «نه» گفتن است، ولی تو را به خواسته هایت می رساند. هر چقدر که «نه گفتن» به خاطر بخش فوق عقلانیت به بخش های «جمادی، گیاهی، حیوانی و عقلی» بیشتر باشد، به این 4تا بیشتر می رسی و اینها به دنبالت می آیند. فقط به عشق فوق عقل، اما وقتی به عشق این 4بخش پایینی، به فوق عقل می گویی نه، حالا اینها برایت اسارت، بدبختی، ذلتِ شخصیت و غصه به دلت می آورند. تقوا یعنی چیزی که نمی گذارد مانع شادی و آرامشت شود. هر چیز که مزاحم شادی و آرامشت است، کنار بگذار. تقوا یعنی از غم فرار کن. هر خواسته ای داری، با تقوا به آن می رسی. حضرت به ما فرمول می دهد. اینها توصیه نسیت. حضرت می گوید با تقوا انسان به خواسته های چهارگانه اش می رسد. «یَنْجُو الْهَارِبُ= فرار کنندگان (از کیفر الهى) رهایى مى یابند». آدمی که از هر بدی فراری است، به وسیله تقوا نجات پیدا می کند. بخصوص بدترین شرها یعنی جهنم. آدم باتقوا از همه غم ها، غصه ها و اسارت ها نجات پیدا می کند. دیگر حسود نیست. هم در دنیا آرام و شاد است و هم در آخرت. در هفتمین و آخرین جمله که در واقع عصاره همه جمله هاى پیشین است، مى فرماید: «وَ تُنَالُ الرَّغائِبُ= با تقوا به هر هدف و خواسته رفیع و بلندى مى توان رسید». با تقوا خواسته هایت دست یافتنی می شود. به آرزوهایت می رسی. آرزوهای بزرگ و بلند. قا/362 تقوا   [1]. نهج البلاغه، خطبه 230.

یکی از عوامل ایجاد برکت سلام کردن است. سلام یکی از اسماء الهی است. سلام، سلامتی جسمی و روحی می آورد. بخصوص اینکه انسان با نیت، سلام را بفرستد. یعنی متوجه باشد که آرزوی قلبی می‌کند و یک سلامتی را درخواست می‌کند. این اسم بقدری مبارک است که حضرت می فرماید به اندازه جدا شدن از همدیگر، حتی به فاصله یک درخت یا ستون، باز هم به یکدیگر سلام کنید. چرا؟ چون کلمات آثار وضعی دارند. اسماء الله هم همین طور است. حتی کلمات منفی هم  اثر و موج منفی دارند. حالا این خیلی مهم است که در خانه کلمات مثبت تولید شود. سلام یکی از آن کلمات دارای بار مثبت است. خوب است که در خانه حرف‌های مثبت و خوب به کار برده شود. حتی به شوخی کلمات منفی و بد به کار نبرید. انسان در طهارت نفسش باید تلاش کند ذهن و زبانش را طاهر نگه دارد. این هم ممکن نیست، مگر اینکه چشم و گوشش مراقبت داشته باشند. کسی که چشمش را به صحنه های ناپاک یا فیلم های ناپاک آلوده می کند، در حقیقت دارد خیالش را می سازد. این صحنه ها مفت به پای انسان تمام نمی شود. به محض دیدن، اثر خودش را دارد و تاریکی برای انسان می آورد. باید خیالات را کنترل کنیم، وگرنه در بخش واهمه شکست می خوریم. اگر در بخش واهمه شکست بخوریم، در بخش عقلی نیز شکست خواهیم خورد. شکست در بخش فکری و عقلی منجر می شود که بخش فوق عقل و معنوی هم آلوده شود. درنتیجه، دیگر نمی توان سر نماز تمرکز داشت. پس باید در ابتدا ملزم به طهارت جسمی باشیم. مثل وضو داشتن و استعمال عطر و... استفاده از کلمات خوب و درست مثل سلام، بقدری مهم است که ما در آخر نماز سه مرتبه سلام داریم. «اَلسَّلاَمُ عَلَیْکَ اَیُّهَا النَّبِیُّ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ/ اَلسَّلاَمُ عَلَیْنَا وَ عَلی عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِینَ/ اَلسَّلاَمُ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ» لذا برای رسیدن به حقیقت سلام، فهم و تمرکز بر سلام لازم است. نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند: «إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمْ بَیْتَهُ فَلْیُسَلِّمْ فَإِنَّهُ یَنْزِلُهُ الْبَرَكَةُ وَ تَؤْنِسُهُ الْمَلَائِكَةُ= وقتی وارد منزل شدید، سلام بکنید، چون این باعث برکت و انس فرشته‌ها با شما می‌شود». (میزان الحکمه محمدی ری شهری؛ جلد : 5 ، صفحه : 383) منتظر سلام کردن کسی نباشیم. هر کس توقع سلام کردن از دیگران داشته باشد، نکبت و افکار منفی و تاریکی جذب می کند. توقع سلام داشتن، خیلی خطرناک است. یکی از سنت های پیامبر سبقت گرفتن بر سلام بود. همیشه زودتر از بقیه سلام می کرد. همچنین حضرت به بچه ها و کوچکترها سلام می کرد. هر چقدر انسان بزرگ تر می شود، باید سبقت و تعداد سلامش بیشتر باشد. سلام انرژی و قرب برای انسان می آورد. سلام کردن در منزل باعث ریزش برکت و جذب ملائکه می شود. با حذف ملائکه، شیاطین، وسوسه ها و افکار منفی دفع می شود.  بنابر این، از این قدرت و اسم اعظم الهی باید به نحو احسن استفاده شود. انتخاب نام نیکو از عوامل برکت است از دیگر عوامل برکت، انتخاب نام برای فرزندان، از اسم انبیا است. نبی اکرم (صلی الله علیه وآله و‌سلم) فرمودند: «إذا كانَ اسمُ بَعضِ أهلِ البَیتِ اسمَ نَبِیٍّ لَم تَزَلِ البَرَكَةُ فیهِم[1]= اگر نام بعضی از اهل خانه، نام پیامبری باشد، پیوسته در بین آنان برکت خواهد بود».(میزان الحکمه محمدی ری شهری؛ جلد : 5 ، صفحه : 383) اسم فرزند چه دختر چه پسر- خانواده‌ای که نام انبیا در آن است، هرگز برکت از آن خانواده نمی‌رود. چون اسم منشا اثر است. اسم هم در زندگی دنیایی اثر دارد و هم در زندگی آخرتی. پس در اسم گذاری باید دقت کنیم که چه نوع اسمی انتخاب می کنیم. اسم بد یا ضعیف باعث می شود انسان ضرر کند یا آسیب ببیند. بنابراین، یکی از کارهای خوب این است که اگر اسم مان ضعیف است، آن را عوض کنیم و اسم قدرتمند بگذاریم. هم‌چنین حضرت در کلام دیگری فرمودند: «مَن سَمّى بِاسمی یَرجو بَرَكَتی و یُمنی غَدَت عَلَیهِ البَرَكَةُ و راحَت إلى یَومِ القِیامَةِ= هر كس به امید بركت و میمنتِ من، به نام من نام گذارى كند، تا روز قیامت بركت به نزد او آمد و شد مى‌كند». هر کس نام فرزندش را به نام پیامبر بگذارد، به این نیت که مبارک باشد، برکت به سوی او خواهد آمد و تا قیامت برکت نمی‌رود. این برکت فقط مال دنیا نیست. در برزخ و آخرت هم کمکش می کند. سخاوت، تقوا، بخشندگی و صدق، از عوامل برکت زندگی هستند از دیگر عوامل اخلاقی برکت، این است که انسان اهل سخاوت، تقوا، بخشندگی و راستگویی باشد. بخشندگی یعنی خروجی داشته باشید. روح انسان مثل چشمه است که هر چقدر بیشتر از آن برداشت بشود، آب بیشتری جریان پیدا می‌کند. سخاوت و بخشندگی در 5مرحله‌ی «جمادی، گیاهی، حیوانی، عقلی و فوق عقلی» باعث می‌شود که انسان رویش بیشتری داشته باشد. خدا در قرآن صدها فرمول درباره یک زندگی خوب قرار داده است. از جمله این آیه کریمه «فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى* وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى* فَسَنُیَسِّرُهُ لِلْیُسْرَى[2]= هر کس ببخشد و تقوا داشته باشد* و به نیکویی تصدیق کند، ما هم البته کار او را سهل و آسان می‌گردانیم». بخشش همراه تقوا یعنی طمع دنیایی نداشته باشد و برای خدا ببخشید. همچنین منت سر کسی نگذارید. اگر زنی یا مردی هستی، بر همسرت منت نگذار. اگر قدر هم ندانست، اشکالی ندارد. خدا قدر می داند. اصلاً قدر ندانستن انسان ها نسبت به محبت ها، برای ما یک درجه است. قدر ندانستن ها مثل داروی تلخ است. داروی تلخ شفادهنده است. اگر قدرندانستن ها و بی وفائی ها را به عشق خدا تحمل کردیم، روح شفا پیدا می کند و انسان را قوی می‌کند. پس محبت هایمان را به رخ کسی نکشیم و احساس باختن هم نکنیم. تقوا یعنی انسان کارش را فقط هدیه به خدا کند و پاداش را هم از خدا بخواهد. انتظار جبران و تشکر از دیگران را نداشته باشد. هر کاری می‌کند به خدا هدیه کند. شما هم وقتی رویش دارید، شبیه خدا می شوید. این مهم است. پس وقتی من قبول کنم و باور کنم که خروجی برای من قشنگ است و نسبت به آن صدق داشته باشم، این مرا شبیه خدا می کند و به من آرامش می دهد و باعث برکت زندگی می شود. نتیجه چنین باور و صدقی، این است که کارها آسان می شود. برکت/سخاوت پی نوشت: [1]. محدث نوری، مستدرک الوسائل، جلد 15، [2].سوره لیل، آیات 7-5. ق/360