درسی از لقمان حکیم
امام صادق علیه السلام در وصف جناب لقمان حکیم اینگونه می فرمایند: لقمان اگر چیزی بدست می آورد خوشحالی نمی کرد و اگر چیزی از دستش می رفت برایش غم نمی خورد. شناخت غلط، باعث می شود انسان قدر و قیمت خود را نداند و خود را تا سطح حیوانیت خود، که جنسیت اوست پایین بیاورد. در صورتیکه باید بداند دنیا برای او آفریده شده نه او برای دنیا و در خدمت دنیا. بداند او از دنیا بزرگتر است و خوردن غم دنیا از مقام انسانی او می کاهد.
شناخت ماهیت دنیا
یکی از عواملی که کمک می کند انسان غصه دار نباشد، شناخت ماهیت دنیاست. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله دنیا را اینگونه شرح می دهند و می فرمایند: ای مردم بدانید اینجا جای غم است نه جای خوشی و سرمستی، اینجا یک خانه پیچ در پیچ است و سر راست نیست. اگر کسی دنیا را خوب بشناسد با یک امید شاد نمی شود و با رنجی اندوهگین.
همه نعمت های دنیا که نصیب انسان می شود ممکن است آخرت ساز نباشد. پس در زمان بهره مندی از نعمتها در مورد مسئولیتی که در ازای آن به دوش انسان افتاده، تفکر کنید و در زمان از دست دادن آن غمگین نشوید. حضرت علی علیه السلام در تایید این مطلب می فرمایند: اگر کسی دنیا را شناخت با گرفتاری دنیا غصه نمی خورد. و در جایی دیگر فرموده اند: هر کس دنیا را بشناسد بر مصیبتهای آن اندوهگین نمی شود.
دنیا زندان مؤمن
بی نهایت طلبی انسان، دنیا را برای او به زندان تبدیل می کند و طبق فرمایش ائمه در هیچ زندانی خیری وجود ندارد. پس در تقویت این دیدگاه که دنیا باشگاه است بکوشیم. دنیا محل گذر است و زندگی جاودانه ما از برزخ آغاز می گردد. انسان نمی بایست تمام هم و غم خود را برای آباد کردن بعد حیوانی خود صرف کند و کودک عزیز روان خود را فراموش نماید. در رحم دنیا می بایست خودمان را برای شرایط زیستی برزخ آماده کرده و با یقین به این موضوع، قلب خویش را به کانون آرامش متصل می نماییم.
رنج دنیا، ثروت آخرت
برخی از مشکلات را انسان با دست خود به وجود می آورد و برخی در اختیار انسان نیست؛ در هر دو حالت خداوند آن را به عنوان کفاره گناه و خوشی در آخرت برای انسان ذخیره می کند. درصد بالایی از توشه آخرت ما، رنج هایی است که در دنیا در اثر ابتلا به بیماری و مصیبت، شکست در مسائل خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی و ... ذخیره نموده ایم. سهم انسان ها از نعمت و بلا مساوی است پس اگر انسانی از نعمتی در دنیا بهره مند نشود معادل آخرتی آن برای او ثبت و در صورت بهره مندی از شیرینی دنیا، تلخی آخرت در انتظار اوست. کلام امیر مومنان علیه السلام کامل کننده این مژده است که می فرمایند: اگر چیزی در دنیا از دست دادی غصه نخور، زیرا به آخرت منتقل شده است.
رنج دنیا، قرب الهی
مهمترین اثر غم، نزدیکی به خداوند است و نهایت آمال انسان قرب الهی است.
شناخت ریاضیات دنیا
برای بدست آوردن هر چیزی می بایست بسیاری از چیزها را از دست بدهی، این ریاضیات دنیاست. نعمت های دنیا اکثرا با سختی به دست می آید و بیشترین هزینه که بابت آن می پردازیم، سرمایه عمر است. به عنوان مثال داشتن وسیله شخصی یک نعمت است ولی پس از بهره مندی از آن، دغدغه های نگهداری آن به سراغ انسان می آید. خسارت های جانی و مالی ناشی از تصادف، هزینه نگهداری و هزینه های جانبی، ...
معصومین علیهم السلام بهترین الگو
در روایات آمده اگر کسی در هنگام بروز مصیبت آخ بگوید اجر مصیبت را از دست داده است. پس به خاطر محرومیت از نعمتهای دنیا از خدا نا امید و رویگردان نشوید. انسان های زیرک همه داراییهایشان را به خدا می بخشیدند قبل از اینکه خداوند آنها را در ورطه آزمایش قرار دهد و در زمان آزمایش الهی بخشش، به اوج خود می رسید. تمام عاشوراییان و کسانی که راه آنان را ادامه دادند، مصداق انسان های زیرک می باشد. با مطالعه تاریخ متوجه می شوید که بیشترین غم دنیا برای بهترین انسانهای جهان بوده و تامل در این موضوع، تحمل غم های کوچک دنیایی را برای ما آسان می گرداند.
ذهن ظرف غم و دل ظرف عشق
گرفتاری و غصه دنیا را در ذهن نگهداری کنید و نگذارید به دل راه پیدا کند. خلوت دل، کان همایون خلوتی است. فضای دل مخصوص خداوند متعال، خانواده آسمانی، غیب، آخرت، ابدیت و فرشته های الهی است؛ پس با راه دادن غم به آن، فرصتهای عاشقی را از دست نداده و با گذشت از اشتباهات دیگران، این فرصت را به انسان ها هدیه نماییم.
چگونه غصه دنیا را کمرنگ می شود؟
دانستن نسبت انسان با خداوند و قرب به ایشان، غصه دنیا را کوچک می نماید. شناخت الله یک منشا بسیار قدرتمند برای تولید شادی و برطرف شدن غم هاست. در جلسات آینده به این راهکار خواهیم پرداخت.
مطالب بیشتر:
پای درس استاد
مجموعه سخنرانی های استاد محمد شجاعی
مجموعه کتابهای استاد محمد شجاعی
والحمدلله رب العالمین